২. মালুক্যপুত্তসুত্তৱণ্ণনা

৯৫. অপসাদেতীতি তজ্জেতি. উস্সাদেতীতি উক্কংসেতি. অযং কিৰ থেৰো মালুক্যপুত্তো. পমজ্জিত্ৱাতি যোনিসোমনসিকাৰস্স অননুযুজ্জনেন পমজ্জিত্ৱা.

যত্ৰাতি পচ্চত্তং ৱচনালঙ্কাৰে. নামাতি অসম্ভাৱনে অপসাদনপক্খে, উস্সাদনপক্খে পন সম্ভাৱনে. কিং জাতন্তি কিং তেন মহল্লকভাৱেন জাতন্তি মহল্লকভাৱং তিণাযপি অমঞ্ঞমানো ৱদতি. তেনাহ ‘‘যদি…পে… অনুগ্গণ্হন্তো’’তি. অনুগ্গণ্হন্তোতি অচিন্তেন্তো. মাদিসানং ভগৱতো ওৱাদো উপকাৰাৱহোতি এতৰহি ওৱাদঞ্চ পসংসন্তো.

‘‘অদিট্ঠা অদিট্ঠপুব্বা’’তিআদিনা পৰিকপ্পৱসেন ৱুত্তনিদস্সনং ‘‘যথা এতেসু ছন্দাদযো ন হোন্তি, এৱমিতৰেসুপি পৰিঞ্ঞাতেসূ’’তি নযপটিপজ্জনত্থং, তেসম্পি ইমেহি সমানেতব্বত্তা. তেন ৱুত্তং ‘‘সুপিনকূপমা কামা’’তি (ম. নি. ১.২৩৪; ২.৪৬; পাচি. ৪১৭; চূড়ৱ. ৬৫).

চক্খুৱিঞ্ঞাণেন দিট্ঠে দিট্ঠমত্তন্তি চক্খুৱিঞ্ঞাণস্স ৰূপাযতনং যত্তকো গহণাকাৰো, তত্তকং. কিত্তকং পমাণন্তি অত্তসংৱেদিযং পৰস্স ন দিসিতব্বং, কপ্পনামত্তং ৰূপং. তেনাহ ‘‘চক্খুৱিঞ্ঞাণং হী’’তিআদি. ৰূপেতি ৰূপাযতনে. ৰূপমত্তমেৱাতি নীলাদিভেদং ৰূপাযতনমত্তং, ন নীলাদি. ৱিসেসনিৱত্তনত্থো হি অযং মত্ত-সদ্দো. যদি এৱং, এৱ-কাৰো কিমত্থিযো? চক্খুৱিঞ্ঞাণঞ্হি ৰূপাযতনে লব্ভমানম্পি নীলাদিৱিসেসং ‘‘ইদং নীলং নাম, ইদং পীতং নামা’’তি ন গণ্হাতি. কুতো নিচ্চানিচ্চাদিসভাৱত্থন্তি সংহিতস্সপি নিৱত্তনত্থং এৱকাৰগ্গহণং. তেনাহ ‘‘ন নিচ্চাদিসভাৱ’’ন্তি. সেসৱিঞ্ঞাণেহিপীতি জৱনৱিঞ্ঞাণেহিপি.

দিট্ঠং নাম চক্খুৱিঞ্ঞাণং ৰূপাযতনস্স দস্সনন্তি কত্ৱা. তেনাহ ‘‘ৰূপে ৰূপৱিজানন’’ন্তি. চক্খুৱিঞ্ঞাণমত্তমেৱাতি যত্তকং চক্খুৱিঞ্ঞাণং ৰূপাযতনে গহণমত্তং, তংমত্তমেৱ মে সব্বং চিত্তং ভৱিস্সতীতি অত্থো. ‘‘ৰাগাদিৰহেনা’’তি ৱা পাঠো. দিট্ঠং নাম পদত্থতো চক্খুৱিঞ্ঞাণেন দিট্ঠং ৰূপং. তত্থেৱাতি চক্খুৱিঞ্ঞাণেন দিট্ঠমত্তে ৰূপে. চিত্তত্তযং দিট্ঠমত্তং নাম চক্খুৱিঞ্ঞাণং ৱিয ৰাগাদিৱিৰহেন পৱত্তনতো. তেনাহ ‘‘যথা ত’’ন্তি আদি.

মনোদ্ৱাৰাৱজ্জনেন ৱিঞ্ঞাতাৰম্মণং ৱিঞ্ঞাতন্তি অধিপ্পেতং ৰাগাদিৱিৰহেন ৱিঞ্ঞেয্যতো. তেনাহ ‘‘যথা আৱজ্জনেনা’’তিআদি.

তদাতি তস্মিং কালে, ন ততো পট্ঠাযাতি অযমেত্থ অত্থোতি দস্সেতি. ‘‘দিট্ঠমত্ত’’ন্তিআদিনা যেসং ৰাগাদীনং নিৱত্তনং অধিপ্পেতং, তে ‘‘তেনা’’তি এত্থ ত-সদ্দেন পচ্চামসীযন্তীতি ‘‘তেন ৰাগেন ৱা ৰত্তো’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থাতি ৱিসযে ভুম্মং, ৱিসযভাৱো চ ৱিসযিনা সম্বন্ধৱসেন ইচ্ছিতব্বোতি ৱুত্তং ‘‘পটিবদ্ধো’’তিআদি.

সতীতি ৰূপস্স যথাসভাৱসল্লক্খণা সতি মুট্ঠা পিযনিমিত্তমনসিকাৰেন অনুপ্পজ্জনতো ন দিস্সতি নপ্পৱত্ততি. অজ্ঝোসাতি অজ্ঝোসায. গিলিত্ৱা পৰিনিট্ঠপেত্ৱা অত্তনিযকৰণেন.

অভিজ্ঝা চ ৱিহেসা চাতি কৰণত্থে পচ্চত্তৱচনন্তি আহ – ‘‘অভিজ্ঝায চ ৱিহেসায চা’’তি. অত্থৱসেন ৱিভত্তিপৰিণামোতি আহ – ‘‘অভিজ্ঝাৱিহেসাহী’’তি. আচিনন্তস্সাতি ৱড্ঢেন্তস্স. পটিস্সতোতি পতিস্সতো সব্বত্থ সতিযা যুত্তো. সেৱতো চাপীতি এত্থ চ-সদ্দো অপি-সদ্দো চ নিপাতমত্তন্তি ‘‘সেৱন্তস্স’’ইচ্চেৱ অত্থো ৱুত্তো.

মালুক্যপুত্তসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.