৮-১০. মহাদিট্ঠিসুত্তাদিৱণ্ণনা

২১৩-২১৫. অকতাতি সমেন ৱা ৱিসমেন ৱা কেনচি হেতুনা ন কতা এৱ. কেনচি কতং কৰণং ৱিধানং নত্থি এতেসন্তি অকতৱিধানা. পদদ্ৱযেনপি লোকে কেনচি হেতুপচ্চযেন নেসং অভিনিব্বত্তিতাভাৱং দস্সেতি. ইদ্ধিযাপি ন নিম্মিতাতি কস্সচি ইদ্ধিমতো দেৱস্স ব্ৰহ্মুনো ৱা ইদ্ধিযাপি ন নিম্মিতা. অনিম্মিতাতি ৱা কস্সচি অনিম্মাপকা. অজনকাতি এতেন পথৱীকাযাদীনং ৰূপাদিজনকভাৱং পটিক্খিপতি. ৰূপসদ্দাদযো হি পথৱীকাযাদীহি অপ্পটিবদ্ধৱুত্তিকাতি তস্স লদ্ধি. যথা পব্বতকূটং কেনচি অনিব্বত্তিতং কস্সচি চ অনিব্বত্তকং, এৱমেতেপীতি আহ ‘‘কূটট্ঠা’’তি. যমিদং ‘‘বীজাদিতো অঙ্কুৰাদি জাযতী’’তি ৱুচ্চতি, তঞ্চ ৱিজ্জমানমেৱ ততো নিক্খমতি, নাৱিজ্জমানং, অঞ্ঞথা যতো কুতোচি যস্স কস্সচি উপ্পত্তি সিযাতি অধিপ্পাযো. ঠিতাতি নিব্বিকাৰভাৱেন ঠিতা. ন চলন্তীতি ন ৱিকাৰং আপজ্জন্তি. ৱিকাৰাভাৱেন হি তেসং সত্তন্নং কাযানং এসিকট্ঠাযিট্ঠিততা. অনিঞ্জনঞ্চ অত্তনো পকতিযা অৱট্ঠানমেৱ. তেনাহ ‘‘ন ৱিপৰিণমন্তী’’তি. অৱিপৰিণামধম্মত্তা এৱ চ নে অঞ্ঞমঞ্ঞং ন ব্যাবাধেন্তি. সতি হি ৱিকাৰং আপাদেতব্বতায ব্যাবাধকতাপি সিযা, তথা অনুগ্গহেতব্বতায অনুগ্গাহকতাতি তদভাৱং দস্সেতুং পাড়িযং ‘‘নাল’’ন্তিআদি ৱুত্তং. পথৱী এৱ কাযেকদেসত্তা পথৱিকাযো. জীৱসত্তমানং কাযানং নিচ্চতায নিব্বিকাৰাভাৱতো ন হন্তব্বতা, ন ঘাটেতব্বতা চাতি নেৱ কোচি হন্তা ঘাতেতা ৱা. তেনাহ ‘‘সত্তন্নন্ত্ৱেৱা’’তিআদি. যদি কোচি হন্তা নত্থি, কথং সত্থপ্পহাৰোতি আহ ‘‘যথা মুগ্গৰাসিআদীসূ’’তিআদি. কেৱলং সঞ্ঞামত্তমেৱ হোতি, ন ঘাতনাদি, পৰমত্থতো সত্তন্নন্ত্ৱেৱ কাযানং অৱিকোপনীযভাৱতোতি অধিপ্পাযো.

পমুখযোনীনন্তি মনুস্সতিৰচ্ছানাদীসু খত্তিযব্ৰাহ্মণাদিসীহব্যগ্ঘাদিৱসেন পধানযোনীনং. সট্ঠিসতানি ছসহস্সানি. ‘‘পঞ্চ চ কম্মুনো সতানী’’তি পদস্স অত্থদস্সনং ‘‘পঞ্চ কম্মসতানি চা’’তি. এসেৱ নযোতি ইমিনা ‘‘কেৱলং তক্কমত্তেন নিৰত্থকদিট্ঠিং দীপেতী’’তি ইমমেৱ অত্থং অতিদিসতি. এত্থ চ তক্কমত্তকেনাতি ইমিনা যস্মা তক্কিকা নিৰঙ্কুসতায পৰিকপ্পনস্স যং কিঞ্চি অত্তনো পৰিকপ্পিতং সাৰতো মঞ্ঞমানা তথেৱ অভিনিৱিস্স তক্কদিট্ঠিগাহং গণ্হন্তি, তস্মা ন তেসং দিট্ঠিৱত্থূসু ৱিঞ্ঞূহি ৱিচাৰণা কাতব্বাতি দস্সেতি. কেচীতি উত্তৰৱিহাৰৱাসিনো. তে হি ‘‘পঞ্চ কম্মানীতি চক্খুসোতঘানজিৱ্হাকাযা, ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ‘পঞ্চ কম্মানীতি পঞ্ঞাপেন্তী’’তি ৱদন্তি. কম্মন্তি লদ্ধীতি ওড়াৰিকভাৱতো পৰিপুণ্ণকম্মন্তি লদ্ধি. মনোকম্মং অনোড়াৰিকত্তা উপড্ঢকম্মন্তি লদ্ধীতি যোজনা. ‘‘দ্ৱাসট্ঠিপটিপদা’’তি ৱত্তব্বে সভাৱনিৰুত্তিং অজানন্তা ‘‘দ্ৱট্ঠিপটিপদা’’তি ৱদন্তি. একস্মিং কপ্পেতি একস্মিং মহাকপ্পে. তত্থাপি চ ৱিৱট্টট্ঠাযিসঞ্ঞিতে একস্মিং অসঙ্খ্যেয্যকপ্পে.

উৰব্ভে হনন্তীতি ওৰব্ভিকা. এৱং সূকৰিকাদযো ৱেদিতব্বা. লুদ্দাতি অঞ্ঞেপি যে কেচি মাগৱিকনেসাদাদযো, তে পাপকম্মপসুততায কণ্হাভিজাতীতি ৱদন্তি. ভিক্খূতি বুদ্ধসাসনে ভিক্খূ. তে কিৰ ‘‘সচ্ছন্দৰাগা পৰিভুঞ্জন্তী’’তি অধিপ্পাযেন চতূসু পচ্চযেসু কণ্টকে পক্খিপিত্ৱা খাদন্তীতি ৱদন্তি. কস্মাতি চে? যস্মা তে পণীতপণীতে পচ্চযে পটিসেৱন্তীতি তস্স মিচ্ছাগাহো. ঞাযলদ্ধেপি পচ্চযে পৰিভুঞ্জমানা আজীৱকসমযস্স ৱিলোমগাহিতায পচ্চযেসু কণ্টকে পক্খিপিত্ৱা খাদন্তি নামাতি ৱদন্তীতি অপৰে. একে পব্বজিতা, যে ৱিসেসতো অত্তকিলমথানুযোগমনুযুত্তা. তথা হি তে কণ্টকে ৱত্তন্তা ৱিয হোন্তীতি কণ্টকৱুত্তিকাতি ৱুত্তা. ঠত্ৱা ভুঞ্জননহানপটিক্খেপাদিৱতসমাযোগেন পণ্ডৰতৰা. অচেলকসাৱকাতি আজীৱকসাৱকে ৱদতি. তে কিৰ আজীৱকসমযে আজীৱকলদ্ধিযা দড়্হগাহিতায নিগণ্ঠেহিপি পণ্ডৰতৰা. নন্দাদযো কিৰ তথাৰূপং আজীৱকপটিপত্তিং উক্কংসং পাপেত্ৱা ঠিতা, তস্মা নিগণ্ঠেহি আজীৱকসাৱকেহি চ পণ্ডৰতৰা ৱুত্তা. পৰমসুক্কাভিজাতীতি অযং তেসং লদ্ধি.

পুৰিসভূমিযোতি পধানপুগ্গলেন নিদ্দেসো. ইত্থীনম্পেতা ভূমিযো ইচ্ছন্তেৱ. ভিক্খু চ পন্নকোতিআদি তেসং পাড়ি এৱ. তত্থ পন্নকোতি ভিক্খায ৱিচৰণকো, তেসং ৱা পটিপত্তিযা পটিপন্নকো. জিনোতি জিণ্ণো জৰাৱসেন হীনধাতুকো, অত্তনো ৱা পটিপত্তিযা পটিপক্খে জিনিত্ৱা ঠিতো. সো কিৰ তথাভূতো ধম্মম্পি কস্সচি ন কথেতি. তেনাহ ‘‘ন কিঞ্চি আহা’’তি. নিট্ঠুহনাদিৱিপ্পকাৰে কেনচি কতেপি খমনৱসেন ন কিঞ্চি ৱদতীতি ৱদন্তি. অলাভিন্তি ‘‘সো ন কুম্ভিমুখা পটিগ্গণ্হাতী’’তিআদিনা (দী. নি. ১.৩৯৪) নযেন ৱুত্তঅলাভহেতুসমাযোগেন অলাভিং. ততো এৱ জিঘচ্ছাদুব্বল্যপৰেততায সযনপৰাযণং সমণং পন্নভূমীতি ৱদন্তি.

আজীৱৱুত্তিসতানীতি সত্তানং আজীৱভূতানি জীৱিকাৱুত্তিসতানি. পসুগ্গহণেন এড়কজাতি গহিতা, মিগগ্গহণেন ৰুৰুগৱযাদিসব্বমিগজাতি. বহূ দেৱাতি চাতুমহাৰাজিকাদিব্ৰহ্মকাযিকাদিৱসেন তেসং অন্তৰভেদৱসেন বহূ দেৱা. তত্থ চাতুমহাৰাজিকানং একচ্চে অন্তৰভেদা মহাসমযসুত্তৱসেন (দী. নি. ২.৩৩১ আদযো) দীপেতব্বা. মনুস্সাপি অনন্তাতি দীপদেসকুলৱংসাজীৱাদিৱিভাগেন মনুস্সাপি অনন্তভেদা. পিসাচা এৱ পেসাচা, তে মহন্তমহন্তা অজগৰপেতাদযো. ছদ্দন্তদহমন্দাকিনিযো কুড়ীৰমুচলিন্দনামেন ৱদন্তি.

পৱুটাতি সব্বগণ্ঠিকা. পণ্ডিতোপি…পে… উদ্ধং ন গচ্ছতি. কস্মা? সত্তানং সংসৰণকালস্স নিযতভাৱতো.

অপৰিপক্কং সংসৰণনিমিত্তং সীলাদিনা পৰিপাচেতি নাম সীঘংযেৱ ৱিসুদ্ধিপ্পত্তিযা. পৰিপক্কং কম্মং ফুস্স ফুস্স পত্ৱা পত্ৱা কালে পৰিপক্কভাৱাপাদনেন ব্যন্তী কৰোতি নাম. সুত্তগুড়েতি সুত্তৱট্টিযং. নিব্বেঠিযমানমেৱ পলেতীতি উপমায সত্তানং সংসাৰো অনুক্কমেন খীযতেৱ, ন তস্স ৱড্ঢীতি দস্সেতি পৰিচ্ছিন্নৰূপত্তা. নিব্বেঠিযমানমেৱ সুত্তগুড়ং গচ্ছতীতি ৱুচ্চতি. তঞ্চ খো সুত্তপমাণেন, সুত্তে পন অসতি কুতো গচ্ছতি সুত্তগুড়ং. তেনাহ – ‘‘সুত্তে খীণে ন গচ্ছতী’’তি. তত্থেৱ তিট্ঠতি সুত্তপৰিযন্তন্তি অধিপ্পাযো. কালৱসেনাতি অত্তনি ৱেঠেত্ৱা ঠিতং সুখদুক্খং যথাৱুত্তস্স কালস্স ৱসেন নিব্বেঠিযমানো বালো চ পণ্ডিতো চ পলেতি গচ্ছতি, নাতিক্কমতি সংসাৰং.

মহাদিট্ঠিসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.