৩. দিট্ঠিসংযুত্তং

১. সোতাপত্তিৱগ্গো

১. ৱাতসুত্তৱণ্ণনা

২০৬. ন এতে ৱাতাতি যে ইমে ৰুক্খসাখাদিভঞ্জনকৰা, এতে সত্তকাযত্তা ৱাতা নাম ন হোন্তি. তে হি নিচ্চা ধুৱা সস্সতা. তেনাহ ‘‘ৱাতো পনা’’তিআদি. তেন সত্তসু কাযেসু চতুত্থং কাযমাহ. ৰুক্খসাখাদিভঞ্জনকো এসো ৱাতলেসো নাম, ৱাতসদিসোতি অত্থো. এসিকত্থম্ভো ৱিযাতি ইমিনা নিচ্চলভাৱমেৱ দস্সেতি, পব্বতকূটং ৱিযাতি ইমিনা পন সস্সতিসমংৱাপি. অযঞ্হি ৱাযু কাযস্স নিচ্চতং অভিনিৱিস্স ঠিতো ‘‘মা চ অনিচ্চতা পৰো হোতূ’’তি ন ৱাতা ৱাযন্তীতি বাধতি. এস নযো নদিযো সন্দন্তীতিআদীসু. উদকং পনাতি দুতিযং কাযং সন্ধাযাহ. গব্ভো পন ন নিক্খমতি কূটট্ঠাদিভাৱেনেৱ তস্স লব্ভনতো. নেৱ তে উদেন্তি যথা ৱাতা, এৱং তিট্ঠনতো লোকস্স পন তথা মতিমত্তন্তি অধিপ্পাযো.

ৱাতসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২-৪. এতংমমসুত্তাদিৱণ্ণনা

২০৭-২০৯. দিট্ঠং ৰূপাযতনং চক্খুনা দট্ঠব্বতো. সুতং সদ্দাযতনং সোতেন সোতব্বতো. মুতং গন্ধাযতনাদি তিৱিধং সম্পত্তগাহীহি ঘানাদীহি পত্ৱা গহেতব্বতো. অৱসেসানি চক্খাদীনি সত্তাযতনানি ৱিঞ্ঞাতং নাম কেৱলং মনোৱিঞ্ঞাণেন ৱিজানিতব্বতো. পত্তন্তি অনুপ্পত্তং, যং কিঞ্চি পাপুণিতব্বং পৰিযেসিত্ৱা গৱেসিত্ৱা সম্পত্তন্তি অনুপ্পত্তং. পৰিযেসিতন্তি পৰিযিট্ঠং. চিত্তেন অনুসঞ্চৰিতন্তি মনসা চিন্তিতং. ‘‘পত্তং পৰিযেসিত’’ন্তি এতস্মিং পদদ্ৱযে চতুক্কং সম্ভৱতীতি তং দস্সেত্ৱা তস্স ৱসেন পত্তপৰিযেসিতপদানি, ততো মনসা অনুৱিচৰিতঞ্চ নীহৰিত্ৱা দস্সেতুং ‘‘লোকস্মিং হী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ পৰিযেসিত্ৱা পত্তং নাম পৰিযেসনায পৰিগ্গাহভাৱতো. পৰিযেসিতং নাম কেৱলং পৰিযেসিতমেৱাতি কত্ৱা পৰিযেসিত্ৱা পত্তস্স মনুস্সানুৱিচৰিতস্স ৱুত্তত্তা. পঠমৱিকপ্পে সঙ্কৰো অত্থীতি অসঙ্কৰতো চ দস্সেতুং ‘‘অথ ৱা’’তিআদি ৱুত্তং. সব্বন্তি ৱিঞ্ঞাতাদি. তঞ্হি মনোৱিঞ্ঞাণেন গহিতত্তা মনসা অনুৱিচৰিতং নাম ন দিট্ঠং সুতং মুতং.

এতংমমসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. নত্থিদিন্নসুত্তৱণ্ণনা

২১০. দিন্নন্তি দেয্যধম্মসীসেন দানং ৱুত্তন্তি আহ ‘‘দিন্নস্স ফলাভাৱং সন্ধাযা’’তি, দিন্নং পন অন্নাদিৱত্থুং কথং পটিক্খিপন্তি. এস নযো ‘‘যিট্ঠং হুত’’ন্তি এত্থাপি. মহাযাগোতি সব্বসাধাৰণং মহাদানং. পহেণকসক্কাৰোতি পাহুনকানং কাতব্বসক্কাৰো. ফলন্তি আনিসংসফলং নিস্সন্দফলঞ্চ. ৱিপাকোতি সদিসফলং. পৰলোকে ঠিতস্স অযং লোকো নত্থীতি পৰলোকে ঠিতস্স কম্মুনা লদ্ধব্বো অযং লোকো ন হোতি. ইধলোকে ঠিতস্সপি পৰলোকো নত্থীতি ইধলোকে ঠিতস্স কম্মুনা লদ্ধব্বো পৰলোকো ন হোতি. তত্থ কাৰণমাহ – ‘‘সব্বে তত্থ তত্থেৱ উচ্ছিজ্জন্তী’’তি. ইমে সত্তা যত্থ যত্থ ভৱে যোনিআদীসু চ ঠিতা, তত্থ তত্থেৱ উচ্ছিজ্জন্তি নিৰুদযৱিনাসৱসেন নস্সন্তি. ফলাভাৱৱসেনাতি মাতাপিতূসু সম্মাপটিপত্তিমিচ্ছাপটিপত্তীনং ফলস্স অভাৱৱসেন ‘‘নত্থি মাতা, নত্থি পিতা’’তি ৱদন্তি, ন মাতাপিতূনং, নাপি তেসু ইদানি কৰিযমানসক্কাৰাসক্কাৰানং অভাৱৱসেন তেসং লোকপচ্চক্খত্তা. পুব্বুড়কস্স ৱিয ইমেসং সত্তানং উপ্পাদো নাম কেৱলো, ন ভৱতো চৱিত্ৱা আগমনপুব্বকোতি দস্সনত্থং ‘‘নত্থি সত্তা ওপপাতিকা’’তি ৱুত্তন্তি আহ – ‘‘চৱিত্ৱা উপ্পজ্জনকসত্তা নাম নত্থী’’তি. সমণেন নাম যাথাৱতো জানন্তেন কস্সচি অকথেত্ৱা সঞ্ঞতেন ভৱিতব্বং, অঞ্ঞথা আহোপুৰিসিকা নাম সিযা. কিঞ্হি পৰো পৰস্স কৰিস্সতি, তথা চ অত্তনো সম্পাদনস্স কস্সচি অৱস্সযো এৱ ন সিযা তত্থ তত্থেৱ উচ্ছিজ্জনতোতি আহ ‘‘যে ইমঞ্চ…পে… পৱেদেন্তী’’তি.

চতূসু মহাভূতেসু নিযুত্তোতি চাতুমহাভূতিকো. যথা পন মত্তিকায নিব্বত্তং ভাজনং মত্তিকামযং, এৱমযং চতূহি মহাভূতেহি নিব্বত্তোতি আহ ‘‘চতুমহাভূতমযো’’তি. অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতূতি সত্তসন্তানগতা পথৱীধাতু. বাহিৰং পথৱীধাতুন্তি বহিদ্ধা মহাপথৱিং. অনুযাতীতি তস্স অনুৰূপভাৱেন যাতি উপেতি. উপগচ্ছতীতি পুব্বে বাহিৰপথৱীকাযতো তদেকদেসভূতা পথৱী আগন্ত্ৱা অজ্ঝত্তিকভাৱপ্পত্তিযা সত্তভাৱেন সণ্ঠিতা ইদানি ঘটাদিপথৱী ৱিয তমেৱ বাহিৰপথৱীকাযং উপেতি উপগচ্ছতি, সব্বসো তেন নিব্বিসেসতং একীভাৱমেৱ গচ্ছতীতি অত্থো. আপাদীসুপি এসেৱ নযোতি এত্থ পজ্জুন্নেন মহাসমুদ্দতো গহিতআপো ৱিয ৱস্সোদকভাৱেন পুনপি মহাসমুদ্দং, সূৰিযৰংসিতো গহিতইন্দগ্গিসঙ্খাততেজো ৱিয পুনপি সূৰিযৰংসিং, মহাৱাযুখন্ধতো নিগ্গতমহাৱাযো ৱিয তমেৱ ৱাযুখন্ধং উপেতি উপগচ্ছতীতি দিট্ঠিগতিকো সযমেৱ অত্তনো ৱাদং ভিন্দতি. উম্মত্তকপচ্ছিসদিসঞ্হি দিট্ঠিগতিকদস্সনং. মনচ্ছট্ঠানি ইন্দ্ৰিযানি আকাসং পক্খন্দন্তি তেসং ৱিসযভাৱা ৱিসযাপীতি ৱদতি. ৱিসযিগ্গহণেন হি ৱিসযা গহিতা এৱ হোন্তীতি. গুণাগুণপদানীতি গুণদোসকোট্ঠাসা. সৰীৰমেৱ পদানীতি অধিপ্পেতং সৰীৰেন তংতংকিৰিযায পজ্জিতব্বতো. দব্বন্তি মুয্হন্তীতি দত্তূ, মূড়্হপুগ্গলা. তেহি দত্তূহি বালমনুস্সেহি পঞ্ঞত্তং.

নত্থিদিন্নসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. কৰোতোসুত্তৱণ্ণনা

২১১. সহত্থা কৰোন্তস্সাতি সহত্থেন কৰোন্তস্স. নিস্সগ্গিযথাৱৰাদযোপি ইধ সহত্থকৰণেনেৱ সঙ্গহিতা. হত্থাদীনীতি হত্থপাদকণ্ণনাসাদীনি. পচনং দহনং ৱিবাধনন্তি আহ ‘‘দণ্ডেন পীড়েন্তস্সা’’তি. পপঞ্চসূদনিযং ‘‘তজ্জেন্তস্স চা’’তি অত্থো ৱুত্তো, ইধ পন সুমঙ্গলৱিলাসিনিযং ৱিয তজ্জনং পৰিভাসনং দণ্ডেনেৱ সঙ্গহেত্ৱা ‘‘দণ্ডেন পীড়েন্তস্স’’ইচ্চেৱ ৱুত্তং. সোকং সযং কৰোন্তস্সাতি পৰস্স সোককাৰণং সযং কৰোন্তস্স, সোকং ৱা উপ্পাদেন্তস্স. পৰেহি অত্তনো ৱচনকৰেহি. সযম্পি ফন্দতোতি পৰস্স ৱিবাধনপ্পযোগেন সযম্পি ফন্দতো. অতিপাতযতোতি পদং সুদ্ধকত্তুঅত্থে হেতুকত্তুঅত্থে চ ৱত্ততীতি আহ – ‘‘হনন্তস্সপি হনাপেন্তস্সপী’’তি. কাৰণৱসেনাতি কাৰাপনৱসেন.

ঘৰস্স ভিত্তি অন্তো চ বহি চ সন্ধিতা হুত্ৱা ঠিতাৱ ঘৰসন্ধি. কিঞ্চিপি অসেসেত্ৱা নিৰৱসেসো লোপো নিল্লোপো. একাগাৰে নিযুত্তো ৱিলোপো একাগাৰিকো. পৰিতো সব্বসো পন্থে হননং পৰিপন্থো. পাপং ন কৰীযতি পুব্বে অসতো উপ্পাদেতুং অসক্কুণেয্যত্তা, তস্মা নত্থি পাপং. যদি এৱং কথং সত্তা পাপে পৱত্তন্তীতি আহ ‘‘সত্তা পন কৰোমাতি এৱংসঞ্ঞিনো হোন্তী’’তি এৱং কিৰস্স হোতি ইমেসঞ্হি সত্তানং হিংসাদিকিৰিযা ন অত্তানং ফুসতি তস্স নিচ্চতায নিব্বিকাৰত্তা, সৰীৰং পন অচেতনং কট্ঠকলিঙ্গৰূপমং, তস্মিং ৱিকোপিতেপি ন কিঞ্চি পাপন্তি. খুৰনেমিনাতি নিসিতখুৰমযনেমিনা, খুৰসদিসনেমিনাতি অত্থো.

গঙ্গায দক্খিণা দিসা অপ্পতিৰূপদেসো, উত্তৰদিসা পতিৰূপদেসোতি অধিপ্পাযেন ‘‘দক্খিণঞ্চেপী’’তিআদি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘দক্খিণতীৰে মনুস্সা কক্খড়া’’তিআদি. মহাযাগন্তি মহাৱিজিতযঞ্ঞসদিসং মহাযাগং. উপোসথকম্মেনাতি উপোসথকম্মেন চ. চ-সদ্দো হেত্থ লুত্তনিদ্দিট্ঠো. দমসদ্দো হি ইন্দ্ৰিযসংৱৰস্স উপোসথসীলস্স চ ৱাচকো ইধাধিপ্পেতো. কেচি পন ‘‘উপোসথকম্মেনা’’তি ইদং ইন্দ্ৰিযদমনস্স ৱিসেসনং, তস্মা ‘‘উপোসথকম্মভূতেন ইন্দ্ৰিযদমেনা’’তি অত্থং ৱদন্তি. সীলসংযমেনাতি সীলসংৱৰেন. সচ্চৱচনেনাতি সচ্চৱাচায. তস্সা ৱিসুং ৱচনং লোকে গৰুতৰপুঞ্ঞসম্মতভাৱতো. যথা হি পাপধম্মেসু মুসাৱাদো গৰু, এৱং পুঞ্ঞধম্মেসু সচ্চৱাচা. তেনাহ ভগৱা – ‘‘একং ধম্মং অতীতস্সা’’তিআদি (ইতিৱু. ২৫). পৱত্তীতি যো কৰোতীতি ৱুচ্চতি, তস্স সন্তানে ফলস্স নিব্বত্তিযা পচ্চযভাৱেন পৱত্তি. সব্বথাতি ‘‘কৰোতো’’তিআদিনা ৱুত্তেন সব্বপ্পকাৰেন কিৰিযমেৱ পটিক্খিপন্তি.

কৰোতোসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. হেতুসুত্তৱণ্ণনা

২১২. উভযেনাতি হেতুপচ্চযপটিসেধৱচনেন. সংকিলেসপচ্চযন্তি সংকিলিসনস্স মলীনভাৱস্স কাৰণং. ৱিসুদ্ধিপচ্চযন্তি সংকিলেসতো ৱিসুদ্ধিযা ৱোদানস্স কাৰণং. নত্থি বলন্তি সত্তানং দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকনিব্বানসম্পত্তিআৱহং বলং নাম কিঞ্চি নত্থি. তেনাহ ‘‘যম্হী’’তিআদি. নিদস্সনমত্তঞ্চেতং, সংকিলেসিকম্পি চাযং পটিক্খিপতেৱ. অঞ্ঞমঞ্ঞৱেৱচনানীতি তস্সা তস্সা কিৰিযায উস্সন্নট্ঠেন বলং, সূৰৱীৰভাৱাৱহট্ঠেন ৱীৰিযং, তমেৱ দড়্হগ্গাহভাৱতো পোৰিসং ধুৰং ৱহন্তেন পৱত্তেতব্বতো পুৰিসথামো, পৰং পৰং ঠানং অক্কমনপ্পৱত্তিযা পুৰিসপৰক্কমোতি ৱুত্তোতি ৱেদিতব্বং.

সত্ৱযোগতো, ৰূপাদীসু ৱা সত্ততায সত্তা, পাণনতো অস্সাসনপস্সাসনৱসেন পৱত্তিযা পাণা, তে পন সো একিন্দ্ৰিযাদিৱসেন ৱিভজিত্ৱা ৱদতীতি আহ ‘‘একিন্দ্ৰিযো’’তিআদি. অণ্ডকোসাদীসু ভৱনতো ভূতাতি ৱুচ্চন্তীতি আহ ‘‘অণ্ড…পে… ৱদন্তী’’তি. জীৱনতো পাণং ধাৰেন্তা ৱিয ৱড্ঢনতো জীৱাতি সালিযৱাদিকে ৱদন্তি. নত্থি এতেসং সংকিলেসৱিসুদ্ধীসু ৱসোতি অৱসা. নত্থি তেসং বলং ৱীৰিযন্তি অবলা অৱীৰিযা. নিযততাতি অচ্ছেজ্জসুত্তাৱুতাভেজ্জমণিনো ৱিয নিযতপ্পৱত্তিতায গতিজাতিবন্ধাপৱগ্গৱসেন নিযমো. তত্থ তত্থ গমনন্তি ছন্নং অভিজাতীনং ৱসেন তাসু তাসু গতীসু উপগমনং. সমৱাযেন সমাগমো সঙ্গতি. সভাৱোযেৱাতি যথা কণ্টকস্স তিক্খতা, কপিত্থফলানং পৰিমণ্ডলতা, মিগপক্খীনং ৱিচিত্তাকাৰতা, এৱং সব্বস্সপি লোকস্স হেতুপচ্চযেহি ৱিনা তথা তথা পৰিণামো, অযং সভাৱো এৱ অকিত্তিমো এৱ. তেনাহ ‘‘যেন হী’’তিআদি. ছড়ভিজাতিযো পৰতো ৱিত্থাৰীযন্তি. সুখঞ্চ দুক্খঞ্চ পটিসংৱেদেন্তীতি ৱদন্তা অদুক্খমসুখভূভিং সব্বেন সব্বং ন জানন্তীতি উল্লিঙ্গেন্তো ‘‘অঞ্ঞা সুখদুক্খভূমি নত্থীতি দস্সেন্তী’’তি আহ.

হেতুসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮-১০. মহাদিট্ঠিসুত্তাদিৱণ্ণনা

২১৩-২১৫. অকতাতি সমেন ৱা ৱিসমেন ৱা কেনচি হেতুনা ন কতা এৱ. কেনচি কতং কৰণং ৱিধানং নত্থি এতেসন্তি অকতৱিধানা. পদদ্ৱযেনপি লোকে কেনচি হেতুপচ্চযেন নেসং অভিনিব্বত্তিতাভাৱং দস্সেতি. ইদ্ধিযাপি ন নিম্মিতাতি কস্সচি ইদ্ধিমতো দেৱস্স ব্ৰহ্মুনো ৱা ইদ্ধিযাপি ন নিম্মিতা. অনিম্মিতাতি ৱা কস্সচি অনিম্মাপকা. অজনকাতি এতেন পথৱীকাযাদীনং ৰূপাদিজনকভাৱং পটিক্খিপতি. ৰূপসদ্দাদযো হি পথৱীকাযাদীহি অপ্পটিবদ্ধৱুত্তিকাতি তস্স লদ্ধি. যথা পব্বতকূটং কেনচি অনিব্বত্তিতং কস্সচি চ অনিব্বত্তকং, এৱমেতেপীতি আহ ‘‘কূটট্ঠা’’তি. যমিদং ‘‘বীজাদিতো অঙ্কুৰাদি জাযতী’’তি ৱুচ্চতি, তঞ্চ ৱিজ্জমানমেৱ ততো নিক্খমতি, নাৱিজ্জমানং, অঞ্ঞথা যতো কুতোচি যস্স কস্সচি উপ্পত্তি সিযাতি অধিপ্পাযো. ঠিতাতি নিব্বিকাৰভাৱেন ঠিতা. ন চলন্তীতি ন ৱিকাৰং আপজ্জন্তি. ৱিকাৰাভাৱেন হি তেসং সত্তন্নং কাযানং এসিকট্ঠাযিট্ঠিততা. অনিঞ্জনঞ্চ অত্তনো পকতিযা অৱট্ঠানমেৱ. তেনাহ ‘‘ন ৱিপৰিণমন্তী’’তি. অৱিপৰিণামধম্মত্তা এৱ চ নে অঞ্ঞমঞ্ঞং ন ব্যাবাধেন্তি. সতি হি ৱিকাৰং আপাদেতব্বতায ব্যাবাধকতাপি সিযা, তথা অনুগ্গহেতব্বতায অনুগ্গাহকতাতি তদভাৱং দস্সেতুং পাড়িযং ‘‘নাল’’ন্তিআদি ৱুত্তং. পথৱী এৱ কাযেকদেসত্তা পথৱিকাযো. জীৱসত্তমানং কাযানং নিচ্চতায নিব্বিকাৰাভাৱতো ন হন্তব্বতা, ন ঘাটেতব্বতা চাতি নেৱ কোচি হন্তা ঘাতেতা ৱা. তেনাহ ‘‘সত্তন্নন্ত্ৱেৱা’’তিআদি. যদি কোচি হন্তা নত্থি, কথং সত্থপ্পহাৰোতি আহ ‘‘যথা মুগ্গৰাসিআদীসূ’’তিআদি. কেৱলং সঞ্ঞামত্তমেৱ হোতি, ন ঘাতনাদি, পৰমত্থতো সত্তন্নন্ত্ৱেৱ কাযানং অৱিকোপনীযভাৱতোতি অধিপ্পাযো.

পমুখযোনীনন্তি মনুস্সতিৰচ্ছানাদীসু খত্তিযব্ৰাহ্মণাদিসীহব্যগ্ঘাদিৱসেন পধানযোনীনং. সট্ঠিসতানি ছসহস্সানি. ‘‘পঞ্চ চ কম্মুনো সতানী’’তি পদস্স অত্থদস্সনং ‘‘পঞ্চ কম্মসতানি চা’’তি. এসেৱ নযোতি ইমিনা ‘‘কেৱলং তক্কমত্তেন নিৰত্থকদিট্ঠিং দীপেতী’’তি ইমমেৱ অত্থং অতিদিসতি. এত্থ চ তক্কমত্তকেনাতি ইমিনা যস্মা তক্কিকা নিৰঙ্কুসতায পৰিকপ্পনস্স যং কিঞ্চি অত্তনো পৰিকপ্পিতং সাৰতো মঞ্ঞমানা তথেৱ অভিনিৱিস্স তক্কদিট্ঠিগাহং গণ্হন্তি, তস্মা ন তেসং দিট্ঠিৱত্থূসু ৱিঞ্ঞূহি ৱিচাৰণা কাতব্বাতি দস্সেতি. কেচীতি উত্তৰৱিহাৰৱাসিনো. তে হি ‘‘পঞ্চ কম্মানীতি চক্খুসোতঘানজিৱ্হাকাযা, ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ‘পঞ্চ কম্মানীতি পঞ্ঞাপেন্তী’’তি ৱদন্তি. কম্মন্তি লদ্ধীতি ওড়াৰিকভাৱতো পৰিপুণ্ণকম্মন্তি লদ্ধি. মনোকম্মং অনোড়াৰিকত্তা উপড্ঢকম্মন্তি লদ্ধীতি যোজনা. ‘‘দ্ৱাসট্ঠিপটিপদা’’তি ৱত্তব্বে সভাৱনিৰুত্তিং অজানন্তা ‘‘দ্ৱট্ঠিপটিপদা’’তি ৱদন্তি. একস্মিং কপ্পেতি একস্মিং মহাকপ্পে. তত্থাপি চ ৱিৱট্টট্ঠাযিসঞ্ঞিতে একস্মিং অসঙ্খ্যেয্যকপ্পে.

উৰব্ভে হনন্তীতি ওৰব্ভিকা. এৱং সূকৰিকাদযো ৱেদিতব্বা. লুদ্দাতি অঞ্ঞেপি যে কেচি মাগৱিকনেসাদাদযো, তে পাপকম্মপসুততায কণ্হাভিজাতীতি ৱদন্তি. ভিক্খূতি বুদ্ধসাসনে ভিক্খূ. তে কিৰ ‘‘সচ্ছন্দৰাগা পৰিভুঞ্জন্তী’’তি অধিপ্পাযেন চতূসু পচ্চযেসু কণ্টকে পক্খিপিত্ৱা খাদন্তীতি ৱদন্তি. কস্মাতি চে? যস্মা তে পণীতপণীতে পচ্চযে পটিসেৱন্তীতি তস্স মিচ্ছাগাহো. ঞাযলদ্ধেপি পচ্চযে পৰিভুঞ্জমানা আজীৱকসমযস্স ৱিলোমগাহিতায পচ্চযেসু কণ্টকে পক্খিপিত্ৱা খাদন্তি নামাতি ৱদন্তীতি অপৰে. একে পব্বজিতা, যে ৱিসেসতো অত্তকিলমথানুযোগমনুযুত্তা. তথা হি তে কণ্টকে ৱত্তন্তা ৱিয হোন্তীতি কণ্টকৱুত্তিকাতি ৱুত্তা. ঠত্ৱা ভুঞ্জননহানপটিক্খেপাদিৱতসমাযোগেন পণ্ডৰতৰা. অচেলকসাৱকাতি আজীৱকসাৱকে ৱদতি. তে কিৰ আজীৱকসমযে আজীৱকলদ্ধিযা দড়্হগাহিতায নিগণ্ঠেহিপি পণ্ডৰতৰা. নন্দাদযো কিৰ তথাৰূপং আজীৱকপটিপত্তিং উক্কংসং পাপেত্ৱা ঠিতা, তস্মা নিগণ্ঠেহি আজীৱকসাৱকেহি চ পণ্ডৰতৰা ৱুত্তা. পৰমসুক্কাভিজাতীতি অযং তেসং লদ্ধি.

পুৰিসভূমিযোতি পধানপুগ্গলেন নিদ্দেসো. ইত্থীনম্পেতা ভূমিযো ইচ্ছন্তেৱ. ভিক্খু চ পন্নকোতিআদি তেসং পাড়ি এৱ. তত্থ পন্নকোতি ভিক্খায ৱিচৰণকো, তেসং ৱা পটিপত্তিযা পটিপন্নকো. জিনোতি জিণ্ণো জৰাৱসেন হীনধাতুকো, অত্তনো ৱা পটিপত্তিযা পটিপক্খে জিনিত্ৱা ঠিতো. সো কিৰ তথাভূতো ধম্মম্পি কস্সচি ন কথেতি. তেনাহ ‘‘ন কিঞ্চি আহা’’তি. নিট্ঠুহনাদিৱিপ্পকাৰে কেনচি কতেপি খমনৱসেন ন কিঞ্চি ৱদতীতি ৱদন্তি. অলাভিন্তি ‘‘সো ন কুম্ভিমুখা পটিগ্গণ্হাতী’’তিআদিনা (দী. নি. ১.৩৯৪) নযেন ৱুত্তঅলাভহেতুসমাযোগেন অলাভিং. ততো এৱ জিঘচ্ছাদুব্বল্যপৰেততায সযনপৰাযণং সমণং পন্নভূমীতি ৱদন্তি.

আজীৱৱুত্তিসতানীতি সত্তানং আজীৱভূতানি জীৱিকাৱুত্তিসতানি. পসুগ্গহণেন এড়কজাতি গহিতা, মিগগ্গহণেন ৰুৰুগৱযাদিসব্বমিগজাতি. বহূ দেৱাতি চাতুমহাৰাজিকাদিব্ৰহ্মকাযিকাদিৱসেন তেসং অন্তৰভেদৱসেন বহূ দেৱা. তত্থ চাতুমহাৰাজিকানং একচ্চে অন্তৰভেদা মহাসমযসুত্তৱসেন (দী. নি. ২.৩৩১ আদযো) দীপেতব্বা. মনুস্সাপি অনন্তাতি দীপদেসকুলৱংসাজীৱাদিৱিভাগেন মনুস্সাপি অনন্তভেদা. পিসাচা এৱ পেসাচা, তে মহন্তমহন্তা অজগৰপেতাদযো. ছদ্দন্তদহমন্দাকিনিযো কুড়ীৰমুচলিন্দনামেন ৱদন্তি.

পৱুটাতি সব্বগণ্ঠিকা. পণ্ডিতোপি…পে… উদ্ধং ন গচ্ছতি. কস্মা? সত্তানং সংসৰণকালস্স নিযতভাৱতো.

অপৰিপক্কং সংসৰণনিমিত্তং সীলাদিনা পৰিপাচেতি নাম সীঘংযেৱ ৱিসুদ্ধিপ্পত্তিযা. পৰিপক্কং কম্মং ফুস্স ফুস্স পত্ৱা পত্ৱা কালে পৰিপক্কভাৱাপাদনেন ব্যন্তী কৰোতি নাম. সুত্তগুড়েতি সুত্তৱট্টিযং. নিব্বেঠিযমানমেৱ পলেতীতি উপমায সত্তানং সংসাৰো অনুক্কমেন খীযতেৱ, ন তস্স ৱড্ঢীতি দস্সেতি পৰিচ্ছিন্নৰূপত্তা. নিব্বেঠিযমানমেৱ সুত্তগুড়ং গচ্ছতীতি ৱুচ্চতি. তঞ্চ খো সুত্তপমাণেন, সুত্তে পন অসতি কুতো গচ্ছতি সুত্তগুড়ং. তেনাহ – ‘‘সুত্তে খীণে ন গচ্ছতী’’তি. তত্থেৱ তিট্ঠতি সুত্তপৰিযন্তন্তি অধিপ্পাযো. কালৱসেনাতি অত্তনি ৱেঠেত্ৱা ঠিতং সুখদুক্খং যথাৱুত্তস্স কালস্স ৱসেন নিব্বেঠিযমানো বালো চ পণ্ডিতো চ পলেতি গচ্ছতি, নাতিক্কমতি সংসাৰং.

মহাদিট্ঠিসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১১-১৮. অন্তৱাসুত্তাদিৱণ্ণনা

২১৬-২২৩. একতো ৱড্ঢিতনিমিত্তন্তি একপস্সেন ৱড্ঢিতং কসিণনিমিত্তং. গাহেনাতি লাভী ঝানচক্খুনা পস্সিত্ৱা গহণেন. তক্কেনাতি ন লাভী তক্কমত্তেন. উপ্পন্নদিট্ঠীতি ‘‘লোকো’’তি উপ্পন্নদিট্ঠি. সব্বতো ৱড্ঢিতন্তি সমন্ততো অপ্পমাণকসিণনিমিত্তং. একমেৱাতি ‘‘একমেৱ ৱত্থূ’’তি উপ্পন্নদিট্ঠি. অট্ঠাৰস ৱেয্যাকৰণানীতি ৱেয্যাকৰণলক্খণপ্পত্তানি অট্ঠাৰস সুত্তানি. একং গমনন্তি একং ৱেয্যাকৰণগমনং.

অন্তৱাসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. দুতিযগমনাদিৱগ্গৱণ্ণনা

২২৪-৩০১. দুক্খৱসেন ৱুত্তন্তি ‘‘ইতি খো, ভিক্খৱে, দুক্খে সতি দুক্খং উপাদাযা’’তিআদিদুক্খৱসেন ৱুত্তং. তাদিসমেৱ দুতিযং ৱেয্যাকৰণগমনং. তেনাহ ‘‘তত্ৰাপি অট্ঠাৰসেৱ ৱেয্যাকৰণানী’’তি. তেহীতি ‘‘ৰূপী অত্তা হোতী’’তিআদিনযপৱত্তেহি ৱেয্যাকৰণেহি সদ্ধিং. তন্তি দুতিযং গমনং.

আৰম্মণমেৱাতি কসিণসঙ্খাতং আৰম্মণমেৱ. তক্কিসদ্দেন সুদ্ধতক্কিকানং গহণং দট্ঠব্বং.

অনিচ্চদুক্খৱসেনাতি ‘‘যদনিচ্চং, তং দুক্খং, তস্মিং সতি তদুপাদায এৱং দিট্ঠি উপ্পজ্জতী’’তি ৱুত্তঅনিচ্চদুক্খৱসেনাতি. তেহিযেৱাতি দুতিযে পেয্যালে ৱুত্তপ্পকাৰেহিযেৱ. তিপৰিৱট্টৱসেনাতি তেহিযেৱ ছব্বীসতিযা সুত্তেহি চতুত্থপেয্যালে তিপৰিৱট্টৱসেন ৱুত্তোতি যোজনা.

দুতিযগমনাদিৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সাৰত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায

দিট্ঠিসংযুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.