৫. সমনুপস্সনাসুত্তৱণ্ণনা
৪৭. পৰিপুণ্ণগাহৱসেনাতি পঞ্চক্খন্ধে অসেসেত্ৱা একজ্ঝং ‘‘অত্তা’’তি গহণৱসেন. এতেসং পঞ্চন্নং উপাদানক্খন্ধানং অঞ্ঞতৰং ‘‘অত্তা’’তি সমনুপস্সন্তি. ইতীতি এৱং. যস্স পুগ্গলস্স অযং অত্তদিট্ঠিসঙ্খাতা সমনুপস্সনা অত্থি পটিপক্খেন অৱিহতত্তা সংৱিজ্জতি. পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানন্তি চক্খাদীনং ইন্দ্ৰিযানং.
আৰম্মণন্তি কম্মৱিঞ্ঞাণস্স আৰম্মণং. মানৱসেন চ দিট্ঠিৱসেন চ ‘‘অস্মী’’তি গাহে সিজ্ঝন্তে তংসহগতা তণ্হাপি তগ্গহিতাৱ হোতীতি ৱুত্তং ‘‘তণ্হামানদিট্ঠিৱসেন অস্মীতি এৱম্পিস্স হোতী’’তি. গহেত্ৱাতি অহংকাৰৱত্থুৱসেন গহেত্ৱা. অযং অহমস্মীতি অযং চক্খাদিকো, সুখাদিকো ৱা অহমস্মি. ‘‘ৰূপী অত্তা অৰোগো পৰং মৰণা’’তি এৱমাদিগহণৱসেন পৱত্তনতো ৱুত্তং ‘‘ৰূপী ভৱিস্সন্তিআদীনি সব্বানি সস্সতমেৱ ভজন্তী’’তি. ৱিপস্সনাভিনিৱেসতো পুব্বে যথেৱাকাৰানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি, অথ ৱিপস্সনাভিনিৱেসতো পৰং তেনেৱাকাৰেন ঠিতেসু চক্খাদীসু ইন্দ্ৰিযেসু অৱিজ্জা পহীযতি ৱিপস্সনং ৱড্ঢএত্ৱা মগ্গস্স উপ্পাদনেন, অথ মগ্গপৰম্পৰায অৰহত্তমগ্গৱিজ্জা উপ্পজ্জতি. তণ্হামানদিট্ঠিযো কম্মসম্ভাৰভাৱতো. কম্মস্স…পে… একো সন্ধীতি হেতুফলসন্ধি. পুন একো সন্ধীতি ফলহেতুসন্ধিমাহ. তযো পপঞ্চা অতীতো অদ্ধা অতীতভৱঅদ্ধানং তেসং অধিপ্পেতত্তা. অনাগতস্স পচ্চযো দস্সিতো অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স ৱসেন. সুতৱতো পন অৰিযসাৱকস্স ৱসেন ৱট্টস্স ৱূপসমো দস্সিতোতি.
সমনুপস্সনাসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.