৪. নতুম্হাকংৱগ্গো
১. নতুম্হাকংসুত্তৱণ্ণনা
৩৩. ছন্দৰাগপ্পহানেনাতি তপ্পটিবদ্ধস্স ছন্দৰাগস্স পজহনেন. দব্বাদি পাকতিকতিণং পাকটমেৱাতি অপাকটং দস্সেতুং তালনাড়িকেৰাদি দস্সিতং, তিণকট্ঠানং ৱা ভেদদস্সনত্থং. পিযালো ফাৰুসকং.
নতুম্হাকংসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. অঞ্ঞতৰভিক্খুসুত্তৱণ্ণনা
৩৫. যদি ৰূপং অনুসেতীতি ৰূপধম্মে আৰব্ভ যদি ৰাগাদযো অনুসযনৱসেন পৱত্তন্তি. তেন সঙ্খং গচ্ছতীতি তেন ৰাগাদিনা তংসমঙ্গীপুগ্গলো সঙ্খাতব্বতং ‘‘ৰত্তো দুট্ঠো’’তিআদিনা ৱোহৰিতব্বতং উপগচ্ছতীতি. তেনাহ ‘‘কামৰাগাদীসূ’’তিআদি. অভূতেনাতি অজাতেন অনুসযৱসেন অপ্পৱত্তেন. অনুসযসীসেন হেত্থ অভিভৱং ৱদতি. যতো ‘‘ৰত্তো দুট্ঠো মূড়্হোতি সঙ্খং ন গচ্ছতী’’তি ৱুত্তং. নিপ্পৰিযাযতো হি মগ্গৱজ্ঝকিলেসা অনুসযো.
অঞ্ঞতৰভিক্খুসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. দুতিযঅঞ্ঞতৰভিক্খুসুত্তৱণ্ণনা
৩৬. তং অনুসযিতং ৰূপন্তি তং ৰাগাদিনা অনুসযিতং ৰূপং মৰন্তেন অনুসযেন অনুমৰতি. তেন ৱুত্তং ‘‘ন হী’’তিআদি. যেন অনুসযেন মৰন্তেন তং অনুমৰতি. তেন সঙ্খং গচ্ছতীতি তথাভূততো তেন ‘‘ৰত্তো’’তিআদিৱোহাৰং লভতি. যেন অনুসযেন কাৰণভূতেন অনুমীযতি, তেন.
দুতিযঅঞ্ঞতৰভিক্খুসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫-৬. আনন্দসুত্তাদিৱণ্ণনা
৩৭-৩৮. ঠিতিযা ঠিতিক্খণেন সহিতং ঠিতং. ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তন্তি উপ্পাদক্খণতো অঞ্ঞথাভাৱো. পঞ্ঞাযতীতি উপলব্ভতি. পচ্চযৱসেন ধৰমানত্তা এৱ জীৱমানস্স জীৱিতিন্দ্ৰিযৱসেন জৰা পঞ্ঞাযতি উপ্পাদক্খণতো অঞ্ঞথত্তপ্পত্তিযা. ৱুত্তমেৱ অত্থং পাকটতৰং কাতুং ‘‘ঠিতী’’তিআদি ৱুত্তং. জীৱি…পে… নামং. তথা হি অভিধম্মে (ধ. স. ১৯) ‘‘আযু ঠিতী’’তি নিদ্দিট্ঠং. অঞ্ঞথত্তন্তি জৰায নামন্তি সম্বন্ধো.
তীণি লক্খণানি হোন্তি সঙ্খতসভাৱলক্খণতো. যো কোচি ৰূপধম্মো ৱা অৰূপধম্মো ৱা লোকিযো ৱা লোকুত্তৰো ৱা সঙ্খাৰো. সঙ্খাৰো, ন লক্খণং উপ্পাদাদিসভাৱত্তা. লক্খণং, ন সঙ্খাৰো উপ্পাদাদিৰহিতত্তা. ন চ…পে… সক্কা সঙ্খাৰধম্মত্তা লক্খণস্স. নাপি লক্খণং ৱিনা সঙ্খাৰো পঞ্ঞাপেতুং সক্কা সঙ্খাৰভাৱেন. তেনাহ ‘‘লক্খণেনা’’তিআদি. ইদানি যথাৱুত্তমত্থং উপমায ৱিভাৱেতুং ‘‘যথা’’তিআদিমাহ. তত্থ লক্খণন্তি কাড়ৰত্তসবলাদিভাৱলক্খণং পাকটং হোতি ‘‘অযং অসুকস্স গাৱী’’তি.
এৱং সঙ্খাৰোপি পঞ্ঞাযতি সভাৱতো উপধাৰেন্তস্স উপ্পাদলক্খণম্পি উপ্পাদাৱত্থাতি কত্ৱা. কালসঙ্খাতোতি উপ্পজ্জমানকালসঙ্খাতো. তস্স সঙ্খাৰস্স. খণোপীতি উপ্পাদক্খণোপি পঞ্ঞাযতি. উপ্পাদোপীতি উপ্পাদলক্খণোপি. জৰালক্খণন্তি উপ্পন্নজীৰণলক্খণং, তং ‘‘ঠিতস্স অঞ্ঞথত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. ‘‘ভঙ্গক্খণে সঙ্খাৰোপি তংলক্খণম্পি কালসঙ্খাতো তস্স খণোপি পঞ্ঞাযতী’’তি পাঠো. কেচি পন ‘‘জৰাপী’’তি পদম্পেত্থ পক্খিপন্তি. এৱঞ্চ ৱদন্তি ‘‘ন হি তস্মিং খণে তৰুণো হুত্ৱা সঙ্খাৰো ভিজ্জতি, অথ খো জিয্যমানো মহল্লকো ৱিয জিণ্ণো এৱ হুত্ৱা ভিজ্জতী’’তি, ভঙ্গেনেৱ পন জৰা অভিভুয্যতি খণস্স অতিইত্তৰভাৱতো ন সক্কা পঞ্ঞাপেতুং ঠিতিযাতি তেসং অধিপ্পাযো. তানীতি অৰূপধম্মানং তীণি লক্খণানি. অত্থিক্খণন্তি অৰূপধম্মৱিজ্জমানক্খণং, উপ্পাদক্খণন্তি অধিপ্পাযো. সব্বধম্মানন্তি সব্বেসং ৰূপাৰূপধম্মানং ঠিতিযা ন ভৱিতব্বং. তস্সেৱাতি তস্সা এৱ ঠিতিযা. তমত্থন্তি জৰালক্খণস্স পঞ্ঞাপেতুং অসক্কুণেয্যভাৱং. অঞ্ঞে পন ‘‘সন্ততিৱসেন ঠানং ঠিতী’’তি ৱদন্তি, তযিদং অকাৰণং অট্ঠানং. যস্মা সুত্তে ‘‘ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতী’’তি উপ্পাদৱযেহি নিব্বিসেসেন ঠিতিযা জোতিতত্তা. যং পনেত্থ ৱত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৱুত্তমেৱ. অপিচ যথা ধম্মস্স উপ্পাদাৱত্থায ভিন্না ভঙ্গাৱত্থা ইচ্ছিতা, অঞ্ঞথা উপ্পজ্জমানমেৱ ভিজ্জতীতি আপজ্জতি, এৱং ভঙ্গাৱত্থাযপি ভিন্না ভঙ্গাভিমুখাৱত্থা ইচ্ছিতব্বা. ন হি অভঙ্গাভিমুখো ভিজ্জতি. ন চেত্থ সক্কা উপ্পাদাভিমুখাৱত্থং পৰিকপ্পেতুং তদা তস্স অলদ্ধত্তলাভত্তা. অযং ৱিসেসোতি ঠিতিক্খণো নাম ৰূপধম্মানংযেৱ, ন অৰূপধম্মানন্তি অযং ঈদিসো ৱিসেসো. আচৰিযমতি নাম তস্সেৱ আচৰিযস্স মতি, সা সব্বদুব্বলাতি আহ ‘‘তস্মা’’তিআদি.
আনন্দসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭-১০. অনুধম্মসুত্তাদিৱণ্ণনা
৩৯-৪২. অপাযদুক্খে সকলসংসাৰদুক্খে চ পতিতুং অদত্ৱা ধাৰণট্ঠেন ধম্মো, মগ্গফলনিব্বানানি. তদনুলোমিকা চস্স পুব্বভাগপটিপদাতি আহ ‘‘ধম্মানুধম্মপটিপন্নস্সা’’তিআদি. ‘‘নিব্বিদাবহুলো’’তি অট্ঠকথাযং পদুদ্ধাৰো কতো, পাড়িযং পন ‘‘নিব্বিদাবহুলং ৱিহৰেয্যা’’তি আগতং. উক্কণ্ঠনবহুলোতি সব্বভৱেসু উক্কণ্ঠনবহুলো. তীহি পৰিঞ্ঞাহীতি ঞাততীৰণপ্পহানপৰিঞ্ঞাহি. পৰিজানাতীতি তেভূমকধম্মে পৰিচ্ছিজ্জ জানাতি, ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেতি. পৰিমুচ্চতি সব্বসংকিলেসতো ‘‘মগ্গো পৱত্তিতো পৰিমুচ্চতী’’তি ৱুত্তত্তা. তথাতি ইমিনা ইতো পৰেসু তীসু মগ্গো হোতীতি দস্সেতি. ইধাতি ইমস্মিং সুত্তে. অনিযমিতাতি অগ্গহিতা. তেসু নিযমিতা ‘‘অনিচ্চানুপস্সী’’তিআদিৱচনতো. সাতি অনুপস্সনা. তত্থ নিযমিতৱসেনেৱাতি ইদং লক্খণৱচনং যথা ‘‘যদি মে ব্যাধযো ভৱেয্যুং, দাতব্বমিদমোসধ’’ন্তি. ন হি সক্কা এতিস্সা এৱ অনুপস্সনায ৱসেন সম্মসনাচাৰং মত্থকং পাপেতুন্তি.
অনুধম্মসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নতুম্হাকংৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.