৮. দুতিযগদ্দুলবদ্ধসুত্তৱণ্ণনা
১০০. দিট্ঠিগদ্দুলনিস্সিতাযাতি সহজাতাদিপচ্চযৱসেন দিট্ঠিগদ্দুলনিস্সিতায নিস্সাযেৱ পৱত্ততি ততো অত্তানং ৱিৱেচেতুং অসক্কুণেয্যত্তা. চিত্তসংকিলেসেনেৱাতি দসৱিধকিলেসৱত্থুৱসেন চিত্তস্স সংকিলিট্ঠভাৱেন. অৰিযমগ্গাধিগমনেন চিত্তস্স ৱোদানত্তা ৱোদাযন্তি ৱিসুজ্ঝন্তি.
ৱিচৰণচিত্তন্তি গহেত্ৱা ৱিচৰণৱসেন ৱিচৰণচিত্তং. সঙ্খানামাতি এৱংনামকা. ব্ৰাহ্মণপাসণ্ডিকাতি জাতিযা ব্ৰাহ্মণা, ছন্নৱুতিযা পাসণ্ডেসু তং সঙ্খাসঞ্ঞিতং পাসণ্ডং পগ্গয্হ ৱিচৰণকা. পটকোট্ঠকন্তি দুস্সাপণকং. দস্সেন্তাতি যথাগতিকম্মৱিপাকচিত্ততং দস্সেন্তা. তং চিত্তন্তি তং পটকোট্ঠকচিত্তং গহেত্ৱা ৱিচৰন্তি. চিন্তেত্ৱা কতত্তাতি ‘‘ইমস্স ৰূপস্স এৱং হত্থপাদা, এৱং মুখং লিখিতব্বং, এৱং আকাৰৱত্থগ্গহণানি, এৱং কিৰিযাৱিসেসা, এৱং কিৰিযাৱিভাগং, সত্তৱিসেসানং ৱিভাগং কাতব্ব’’ন্তি তস্স উব্বত্তনখিপনপৱত্তনাদিপযোজনঞ্চাতি সব্বমেতং তথা চিন্তেত্ৱা কতত্তা চিত্তেন মনসা চিন্তিতং নাম. উপাযপৰিযেসনচিত্তন্তি ‘‘হত্থপাদা এৱং লিখিতব্বা’’তিআদিনা যথাৱুত্তউপাযস্স চেৱ পুব্বে পৱত্তস্স ভূমিপৰিকম্মৱণ্ণধাতুসম্মাযোজনুপাযস্স চ ৱসেন পৱত্তং চিত্তং. ততোপি চিত্ততৰন্তি ততো চিত্তকম্মতোপি চিত্ততৰং চিত্তকাৰেন চিন্তিতপ্পকাৰানং সব্বেসংযেৱ চিত্তকম্মে অনিপ্ফজ্জনতো. কম্মচিত্তেনাতি কম্মৱিঞ্ঞাণেন. কম্মচিত্তেনাতি ৱা কম্মস্স চিত্তভাৱেন. সো কম্মস্স ৱিচিত্তভাৱো তণ্হাৱসেন জাযতীতি ৱেদিতব্বো. স্ৱাযমত্থো অট্ঠসালিনীটীকাযং ৱিভাৱিতো. এৱং চিত্তাতি এৱং চিত্তৰূপৱিসেসা. যোনিং উপনেতীতি তং তং অণ্ডজাদিভেদং যোনিৱিসেসং পাপেতি ৱণ্ণৱিসেসো ৱিয ফলিকমণিকং. ন হি ৱিসেসা হিতৱিচিত্তসামত্থিযকম্মং যোনিং উপনেতি, তস্স তস্স ৱিপাকুপ্পত্তিযা পচ্চযো হোতি. যোনিমূলকো তেসং চিত্তভাৱোতি যং যং যোনিং কম্মং সত্তে উপনেতি, তংতংযোনিমূলকো তেসং সত্তানং চিত্তৱিচিত্তভাৱো. তেনাহ ‘‘যোনিউপগতা’’তিআদি. সদিসচিত্তাৱ সদিসচিত্তভাৱা এৱ. ইতীতিআদি ৱুত্তস্সেৱ অত্থস্স উপ্পটিপাটিযা নিগমনং.
তিৰচ্ছানগতচিত্তভাৱতো চিত্তস্সেৱ সৱিসেসং চিত্তভাৱকৰণং দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ চিত্তং নামেতং চিত্ততৰমেৱ ৱেদিতব্বন্তি সম্বন্ধো. সহজাতধম্মচিত্ততাযাতি ৰাগাদিসদ্ধাদিধম্মৱিচিত্তভাৱেন. ভূমিচিত্ততাযাতি অধিট্ঠানচিত্ততায. কম্মনানত্তং মূলং কাৰণং এতেসন্তি কম্মনানত্তমূলকা, তেসং. লিঙ্গনানত্তং ইত্থিলিঙ্গাদিনানত্তৱসেন চেৱ তংতংসণ্ঠাননানত্তৱসেন চ ৱেদিতব্বং. সঞ্ঞানানত্তং ইত্থিপুৰিসদেৱমনুস্সাদিসঞ্ঞানানত্তৱসেন. ৱোহাৰনানত্তং তিস্সোতিআদিৱোহাৰনানত্তৱসেন. চিত্তানং ৱিচিত্তানং. তংতংৱোহাৰনানত্তম্পি চিত্তেনেৱ পঞ্ঞপীযতি. ৰঙ্গজাতৰূপসমুট্ঠাপনাদিনা ৱত্থং ৰঞ্জযতীতি ৰজকো, ৱণ্ণকাৰো. পুথুজ্জনস্স অত্তভাৱসঞ্ঞিতৰূপসমুট্ঠাপনতা নিযতা একন্তিকাতি পুথুজ্জনগ্গহণং. ‘‘অভিৰূপং ৰূপং সমুট্ঠাপেতী’’তি আনেত্ৱা সম্বন্ধো.
দুতিযগদ্দুলবদ্ধসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.