১. নকুলপিতুসুত্তৱণ্ণনা
১. ভগ্গা নাম জানপদিনো ৰাজকুমাৰা. তেসং নিৱাসো একোপি জনপদো ৰুড়্হীৱসেন ‘‘ভগ্গা’’ত্ৱেৱ ৱুচ্চতীতি কত্ৱা ৱুত্তং ‘‘এৱংনামকে জনপদে’’তি, এৱং বহুৱচনৱসেন লদ্ধনামে’’তি অত্থো. তস্মিং ৱনসণ্ডেতি যো পন ৱনসণ্ডো পুব্বে মিগানং অভযত্থায দিন্নো, তস্মিং ৱনসণ্ডে. যস্মা সো গহপতি তস্মিং নগৰে ‘‘নকুলপিতা’’তি পুত্তস্স ৱসেন পঞ্ঞাযিত্থ, তস্মা ৱুত্তং ‘‘নকুলপিতা’’তি নকুলস্স নাম দাৰকস্স পিতাতি অত্থো. ভৰিযাপিস্স ‘‘নকুলমাতা’’তি পঞ্ঞাযিত্থ.
জৰাজিণ্ণোতি জৰাৱসেন জিণ্ণো, ন ব্যাধিআদীনং ৱসেন জিণ্ণো. ৱযোৱুড্ঢোতি জিণ্ণত্তা এৱ ৱযোৱুড্ঢিপ্পত্তিযা ৱুড্ঢো, ন সীলাদিৱুড্ঢিযা. জাতিযা মহন্ততায চিৰৰত্ততায জাতিমহল্লকো. তিযদ্ধগতোতি পঠমো মজ্ঝিমো পচ্ছিমোতি তযো অদ্ধে গতো. তত্থ পঠমং দুতিযঞ্চ অতিক্কন্তত্তা পচ্ছিমং উপগতত্তা ৱযোঅনুপ্পত্তো. আতুৰকাযোতি দুক্খৱেদনাপৱিসতায অনস্সাদকাযো. গেলঞ্ঞং পন দুক্খগতিকন্তি ‘‘গিলানকাযো’’তি ৱুত্তং. তথা হি সচ্চৱিভঙ্গে (ৱিভ. ১৯০ আদযো) দুক্খসচ্চনিদ্দেসে দুক্খগ্গহণেনেৱ গহিতত্তা ব্যাধি ন নিদ্দিট্ঠো. নিচ্চপগ্ঘৰণট্ঠেনাতি সব্বদা অসুচিপগ্ঘৰণভাৱেন. সো পনস্স আতুৰভাৱেনাতি আহ – ‘‘আতুৰংযেৱ নামা’’তি. ৱিসেসেনাতি অধিকভাৱেন. আতুৰতীতি আতুৰো. সঙ্গামপ্পত্তো সন্তত্তকাযো. জৰায আতুৰতা জৰাতুৰতা. কুসলপক্খৱড্ঢনেন মনো ভাৱেন্তীতি মনোভাৱনীযা. মনসা ৱা ভাৱনীযা সম্ভাৱনীযাতি মনোভাৱনীযা. অনুসাসতূতি অনু অনু সাসতূতি অযমেত্থ অত্থোতি আহ – ‘‘পুনপ্পুনং সাসতূ’’তি. অপৰাপৰং পৱত্তিতং হিতৱচনং. অনোতিণ্ণে ৱত্থুস্মিং যো এৱং কৰোতি, তস্স অযং গুণো দোসোতি ৱচনং. তন্তিৱসেনাতি তন্তিসন্নিস্সযেন অযং অনুসাসনী নাম. পৱেণীতি তন্তিযা এৱ ৱেৱচনং.
অণ্ডং ৱিয ভূতোতি অধিকোপমা কাযস্স অণ্ডকোসতো অবলদুব্বলভাৱতো. তেনাহ ‘‘অণ্ডং হী’’তিআদি. বালোযেৱ তাদিসত্তভাৱসমঙ্গী মুহুত্তম্পি আৰোগ্যং পটিজানন্তো.
ৱিপ্পসন্নানীতি পকতিমাকাৰং অতিক্কমিত্ৱা ৱিসেসেন পসন্নানি. তেনাহ – ‘‘সুউ পসন্নানী’’তি. পসন্নচিত্তসমুট্ঠিতৰূপসম্পদাহি তাহি তস্স মুখৱণ্ণস্স পাৰিসুদ্ধীতি আহ – ‘‘পৰিসুদ্ধোতি নিদ্দোসো’’তি. তেনেৱাহ ‘‘নিৰুপক্কিলেসতাযা’’তিআদি. এতেনেৱস্সিন্দ্ৰিযৱিপ্পসন্নতাকাৰণম্পি সংৱণ্ণিতন্তি দট্ঠব্বং. এস মুখৱণ্ণো. নযগ্গাহপঞ্ঞা কিৰেসাতি ইদং অনাৱজ্জনৱসেনেৱ ৱুত্তভাৱং সন্ধাযাহ.
যং নেৱ পুত্তস্সাতিআদি ‘‘ওৱদতু নো, ভন্তে, ভগৱা যথা মযং পৰলোকেপি অঞ্ঞমঞ্ঞং সমাগচ্ছেয্যামা’’তি ৱুত্তৱচনং সন্ধায ৱুত্তমেৱ. মধুৰধম্মদেসনাযেৱ সত্থু সম্মুখা পটিলদ্ধা, তস্স অত্তনো পেমগাৰৱগহিতত্তা ‘‘অমতাভিসেকো’’তি ৱেদিতব্বো.
ইদং পদদ্ৱযং. আৰকত্তা কিলেসেহি মগ্গেন সমুচ্ছিন্নত্তা. অনযেতি অৱড্ঢিযং, অনত্থেতি অত্থো. অনযে ৱা অনুপাযে. ন ইৰিযনতো অৱত্তনতো. অযেতি ৱড্ঢিযং অত্থে উপাযে চ. অৰণীযতোতি পযিৰুপাসিতব্বতো. নিৰুত্তিনযেন পদসিদ্ধি ৱেদিতব্বা পুৰিমেসু অত্থৱিকপ্পেসু, পচ্ছিমে পন সদ্দসত্থৱসেনপি. যদিপি অৰিযসদ্দো ‘‘যে হি ৱো অৰিযা পৰিসুদ্ধকাযকম্মন্তা’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৩৫) ৱিসুদ্ধাসযপযোগেসু পুথুজ্জনেসুপি ৱট্টতি, ইধ পন অৰিযমগ্গাধিগমেন সব্বলোকুত্তৰভাৱেন চ অৰিযভাৱো অধিপ্পেতোতি দস্সেন্তো আহ – ‘‘বুদ্ধা চা’’তিআদি. তত্থ পচ্চেকবুদ্ধা তথাগতসাৱকা চ সপ্পুৰিসাতি ইদং ‘‘অৰিযা সপ্পুৰিসা’’তি ইধ ৱুত্তপদানং অত্থং অসঙ্কৰতো দস্সেতুং ৱুত্তং. যস্মা পন নিপ্পৰিযাযতো অৰিযসপ্পুৰিসভাৱা অভিন্নসভাৱা, তস্মা ‘‘সব্বেৱ ৱা’’তিআদি ৱুত্তং.
এত্তাৱতা হি বুদ্ধসাৱকো ৱুত্তো, তস্স হি একন্তেন কল্যাণমিত্তো ইচ্ছিতব্বো পৰতো ঘোসমন্তৰেন পঠমমগ্গস্স অনুপ্পজ্জনতো. ৱিসেসতো চস্স ভগৱাৱ ‘‘কল্যাণমিত্তো’’তি অধিপ্পেতো. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘মমঞ্হি, আনন্দ, কল্যাণমিত্তং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পৰিমুচ্চন্তী’’তিআদি (সং. নি. ১.১২৯; ৫.২). সো এৱ চ অৱেচ্চপসাদাধিগমেন দড়্হভত্তি নাম. ৱুত্তম্পি চেতং ‘‘যং মযা সাৱকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং, তং মম সাৱকা জীৱিতহেতুপি নাতিক্কমন্তী’’তি (উদা. ৪৫; চূড়ৱ. ৩৮৫). কতঞ্ঞুতাদীহি পচ্চেকবুদ্ধবুদ্ধাতি এত্থ কতং জানাতীতি কতঞ্ঞূ. কতং ৱিদিতং পাকটং কৰোতীতি কতৱেদী. পচ্চেকবুদ্ধা হি অনেকেসুপি কপ্পসতসহস্সেসু কতং উপকাৰং জানন্তি, কতঞ্চ পাকটং কৰোন্তি সতিজননআমিসপটিগ্গহণাদিনা. তথা সংসাৰদুক্খদুক্খিতস্স সক্কচ্চং কৰোন্তি কিচ্চং, যং অত্তনা কাতুং সক্কা. সম্মাসম্বুদ্ধো পন কপ্পানং অসঙ্খ্যেয্যসহস্সেসুপি কতং উপকাৰং মগ্গফলানং উপনিস্সযঞ্চ জানন্তি, পাকটঞ্চ কৰোন্তি. সীহো ৱিয চ এৱং সব্বত্থ সক্কচ্চমেৱ ধম্মদেসনং কৰোন্তেন বুদ্ধকিচ্চং কৰোন্তি. যায পটিপত্তিযা অৰিযা দিট্ঠা নাম হোন্তি, তস্সা অপ্পটিপজ্জনং, তত্থ চ আদৰাভাৱো অৰিযানং অদস্সনসীলতা, ন চ দস্সনে সাধুকাৰিতাতি ৱেদিতব্বা. চক্খুনা অদস্সাৱীতি এত্থ চক্খু নাম ন মংসচক্খু এৱ, অথ খো দিব্বচক্খুপীতি আহ ‘‘দিব্বচক্খুনা ৱা’’তি. অৰিযভাৱোতি যেহি যোগতো ‘‘অৰিযা’’তি ৱুচ্চন্তি, তে মগ্গফলধম্মা দট্ঠব্বা.
তত্ৰাতি ঞাণদস্সনস্সেৱ দস্সনভাৱে. ৱত্থূতি অধিপ্পেতত্থঞাপনকাৰণং. এৱং ৱুত্তেপীতি এৱং অঞ্ঞাপদেসেন অত্তুপনাযিকং কত্ৱা ৱুত্তেপি. ধম্মন্তি লোকুত্তৰধম্মং, চতুসচ্চধম্মং ৱা. অৰিযকৰধম্মা অনিচ্চানুপস্সনাদযো, ৱিপস্সিযমানা ৱা অনিচ্চাদযো, চত্তাৰি ৱা অৰিযসচ্চানি.
অৱিনীতোতি ন ৱিনীতো অধিসীলসিক্খাদীনং ৱসেন ন সিক্খিতো. যেসং সংৱৰৱিনযাদীনং অভাৱেন অযং ‘‘অৱিনীতো’’তি ৱুচ্চতি, তে তাৱ দস্সেতুং ‘‘দুৱিধো ৱিনযো নামা’’তিআদিমাহ. তত্থ সীলসংৱৰোতি পাতিমোক্খসংৱৰো ৱেদিতব্বো, সো চ অত্থতো কাযিকৱাচসিকো অৱীতিক্কমো. সতিসংৱৰোতি ইন্দ্ৰিযাৰক্খা, সা চ তথাপৱত্তা সতিযেৱ. ঞাণসংৱৰোতি ‘‘সোতানং সংৱৰং ব্ৰূমী’’তি (সু. নি. ১০৪১) ৱত্ৱা ‘‘পঞ্ঞাযেতে পিধীযৰে’’তি (সু. নি. ১০৪১) ৱচনতো সোতসঙ্খাতানং তণ্হাদিট্ঠিদুচ্চৰিতঅৱিজ্জাঅৱসিট্ঠকিলেসানং সংৱৰো পিদহনং সমুচ্ছেদঞাণন্তি ৱেদিতব্বং. খন্তিসংৱৰোতি অধিৱাসনা, সা চ তথাপৱত্তা খন্ধা, অদোসো ৱা, ‘‘পঞ্ঞা’’তি কেচি ৱদন্তি. ৱীৰিযসংৱৰো কামৱিতক্কাদীনং ৱিনোদনৱসেন পৱত্তং ৱীৰিযমেৱ. তেন তেন অঙ্গেন তস্স তস্স অঙ্গস্স পহানং তদঙ্গপ্পহানং. ৱিক্খম্ভনৱসেন পহানং ৱিক্খম্ভনপ্পহানং. সেসপদত্তযেপি এসেৱ নযো.
ইমিনা পাতিমোক্খসংৱৰেনাতিআদি সীলসংৱৰাদীনং ৱিৱৰণং. তত্থ সমুপেতোতি ইতি-সদ্দো আদিঅত্থো. তেন ‘‘উপগতো’’তিআদিনা ৱিভঙ্গে (ৱিভ. ৫১১) আগতং সংৱৰৱিভঙ্গং দস্সেতি. কাযদুচ্চৰিতাদীনন্তি দুস্সীল্যসঙ্খাতানং কাযৱচীদুচ্চৰিতাদীনং মুট্ঠসচ্চসঙ্খাতস্স পমাদস্স, অভিজ্ঝাদীনং ৱা অক্খন্তিঅঞ্ঞাণকোসজ্জানঞ্চ. সংৱৰণতোতি পিদহনতো, ৱিনযনতোতি কাযৱাচাচিত্তানং ৱিৰূপপৱত্তিযা ৱিনযনতো, কাযদুচ্চৰিতাদীনং ৱা অপনযনতো, কাযাদীনং ৱা জিম্হপৱত্তিং ৱিচ্ছিন্দিত্ৱা উজুকনযনতোতি অত্থো. পচ্চযসমৱাযে উপ্পজ্জনাৰহানং কাযদুচ্চৰিতাদীনং তথা তথা অনুপ্পাদনমেৱ সংৱৰণং ৱিনযনঞ্চ ৱেদিতব্বং.
যং পহানন্তি সম্বন্ধো. ‘‘নামৰূপপৰিচ্ছেদাদীসু ৱিপস্সনাঞাণেসূ’’তি কস্মা ৱুত্তং? ননু নামৰূপপৰিচ্ছেদপচ্চযপৰিগ্গহকঙ্খাৱিতৰণানি ন ৱিপস্সনাঞাণানি সম্মসনাকাৰেন অপ্পৱত্তনতো? সচ্চমেতং, ৱিপস্সনাঞাণস্স পন অধিট্ঠানভাৱতো এৱং ৱুত্তং. নামৰূপমত্তমিদং, ‘‘নত্থি এত্থ অত্তা ৱা অত্তনিযং ৱা’’তি এৱং পৱত্তঞাণং নামৰূপৱৱত্থানং. সতি ৱিজ্জমানে খন্ধপঞ্চকসঙ্খাতে কাযে, সযং ৱা সতী তস্মিং কাযে দিট্ঠি সক্কাযদিট্ঠি, সা চ ‘‘ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তি এৱং পৱত্তা অত্তদিট্ঠি. তস্স নামৰূপস্স কম্মাৱিজ্জাদিপচ্চযপৰিগ্গণ্হনঞাণং পচ্চযপৰিগ্গহো. ‘‘নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসাযা’’তিআদিনযপ্পৱত্তা অহেতুদিট্ঠি. ‘‘ইস্সৰপুৰিসপজাপতিপকতিঅণুকালাদীহি লোকো পৱত্ততি নিৱত্ততি চা’’তি তথা তথা পৱত্তা দিট্ঠি ৱিসমহেতুদিট্ঠি. তস্সেৱাতি পচ্চযপৰিগ্গহস্সেৱ. কঙ্খাৱিতৰণেনাতি যথা এতৰহি নামৰূপস্স কম্মাদিপচ্চযতো উপ্পত্তি, এৱং অতীতে অনাগতেপীতি তীসু কালেসু ৱিচিকিচ্ছাপনযনঞাণেন. কথংকথীভাৱস্সাতি ‘‘অহোসিং নু খো অহং অতীতমদ্ধান’’ন্তিআদিনযপৱত্তায (ম. নি. ১.১৮; সং. নি. ২.২০) সংসযপ্পৱত্তিযা. কলাপসম্মসনেনাতি ‘‘যং কিঞ্চি ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্ন’’ন্তিআদিনা (সং. নি. ৩.৪৮-৪৯) খন্ধপঞ্চকং একাদসসু ওকাসেসু পক্খিপিত্ৱা সম্মসনৱসেন পৱত্তেন ৱিপস্সনাঞাণেন. অহং মমাতি গাহস্সাতি ‘‘অত্তা অত্তনিয’’ন্তি গহণস্স. মগ্গামগ্গৱৱত্থানেনাতি মগ্গামগ্গঞাণৱিসুদ্ধিযা. অমগ্গে মগ্গসঞ্ঞাযাতি অমগ্গে ওভাসাদিকে ‘‘মগ্গো’’তি উপ্পন্নসঞ্ঞায. যস্মা সম্মদেৱ সঙ্খাৰানং উদযং পস্সন্তো ‘‘এৱমেতে সঙ্খাৰা অনুৰূপকাৰণতো উপ্পজ্জন্তি, ন পন উচ্ছিজ্জন্তী’’তি গণ্হাতি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘উদযদস্সনেন উচ্ছেদদিট্ঠিযা’’তি. যস্মা পন সঙ্খাৰানং ৱযং ‘‘যদিপিমে সঙ্খাৰা অৱিচ্ছিন্না ৱত্তন্তি, উপ্পন্নুপ্পন্না পন অপ্পটিসন্ধিকা নিৰুজ্ঝন্তেৱা’’তি পস্সতো কুতো সস্সতগ্গাহো. তস্মা ৱুত্তং ‘‘ৱযদস্সনেন সস্সতদিট্ঠিযা’’তি. ভযদস্সনেনাতি ভযতূপট্ঠানঞাণেন. সভযেতি সব্বভযানং আকৰভাৱতো সকলদুক্খৱূপসমসঙ্খাতস্স পৰমস্সাসস্স পটিপক্খভাৱতো চ সভযে খন্ধপঞ্চকে. অভযসঞ্ঞাযাতি ‘‘অভযং খেম’’ন্তি উপ্পন্নসঞ্ঞায. অস্সাদসঞ্ঞা নাম পঞ্চুপাদানক্খন্ধেসু অস্সাদনৱসেন পৱত্তসঞ্ঞা, যো ‘‘আলযাভিনিৱেসো’’তিপি ৱুচ্চতি. অভিৰতিসঞ্ঞা তত্থেৱ অভিৰমণৱসেন পৱত্তসঞ্ঞা, যা ‘‘নন্দী’’তিপি ৱুচ্চতি. অমুচ্চিতুকামতা আদানং. অনুপেক্খা সঙ্খাৰেহি অনিব্বিন্দনং, সালযতাতি অত্থো. ধম্মট্ঠিতিযং পটিচ্চসমুপ্পাদে. পটিলোমভাৱো সস্সতুচ্ছেদগ্গাহো, পচ্চযাকাৰপটিচ্ছাদকমোহো ৱা. নিব্বানে চ পটিলোমভাৱো সঙ্খাৰেসু নতি, নিব্বানপটিচ্ছাদকমোহো ৱা. সঙ্খাৰনিমিত্তগ্গাহোতি যাদিসস্স কিলেসস্স অপ্পহীনতা ৱিপস্সনা সঙ্খাৰনিমিত্তং ন মুঞ্চতি, সো কিলেসো, যো ‘‘সংযোগাভিনিৱেসো’’তিপি ৱুচ্চতি, সঙ্খাৰনিমিত্তগ্গাহস্স, অতিক্কমনমেৱ ৱা পহানং.
পৱত্তি এৱ পৱত্তিভাৱো, পৰিযুট্ঠানন্তি অত্থো. নীৱৰণাদিধম্মানন্তি আদি-সদ্দেন নীৱৰণপক্খিযা কিলেসা ৱিতক্কৱিচাৰাদযো চ গয্হন্তি. চতুন্নং অৰিযমগ্গানং ভাৱিতত্তা অচ্চন্তং অপ্পৱত্তিভাৱেন যং পহানন্তি সম্বন্ধো. কেন পন পহানন্তি? ‘‘অৰিযমগ্গেহেৱা’’তি ৱিঞ্ঞাযমানোযমত্থো তেসং ভাৱিতত্তা অপ্পৱত্তিৱচনতো. ‘‘সমুদযপক্খিকস্সা’’তি এত্থ চত্তাৰোপি মগ্গা চতুসচ্চাভিসমযাতি কত্ৱা তেহি পহাতব্বেন তেন তেন সমুদযসঙ্খাতেন লোভেন সহ পহাতব্বত্তা সমুদযসভাৱত্তা চ. সচ্চৱিভঙ্গে চ সব্বকিলেসানং সমুদযভাৱস্স ৱুত্তত্তা ‘‘সমুদযপক্খিকা’’তি দিট্ঠিআদযো ৱুচ্চন্তি. পটিপস্সদ্ধত্তং ৱূপসন্ততা.
সঙ্খতনিস্সটতা সঙ্খাৰসভাৱাভাৱো. পহীনসব্বসঙ্খতন্তি ৱিৰহিতসব্বসঙ্খতং, ৱিসঙ্খাৰন্তি অত্থো. পহানঞ্চ তং ৱিনযো চাতি পহানৱিনযো পুৰিমেন অত্থেন. দুতিযেন পন পহীযতীতি পহানং, তস্স ৱিনযোতি যোজেতব্বো.
ভিন্নসংৱৰত্তাতি নট্ঠসংৱৰত্তা, সংৱৰাভাৱতোতি অত্থো. তেন অসমাদিন্নসংৱৰোপি সঙ্গহিতোৱ হোতি. সমাদানেন হি সম্পাদেতব্বো সংৱৰো, তদভাৱে ন হোতীতি. অৰিযেতি অৰিযো. পচ্চত্তৱচনঞ্হেতং. এসেসেতি এসো এসো, অত্থতো অনঞ্ঞোতি অত্থো. তজ্জাতেতি অত্থতো তংসভাৱো, সপ্পুৰিসো অৰিযসভাৱো, অৰিযো চ সপ্পুৰিসভাৱোতি অত্থো.
সো অহন্তি অত্তনা পৰিকপ্পিতং অত্তানং দিট্ঠিগতিকো ৱদতি. ‘‘অহংবুদ্ধিনিবন্ধনো অত্তা’’তি হি অত্তৱাদিনো লদ্ধি. অদ্ৱযন্তি দ্ৱযতাৰহিতং. অভিন্নং ৱণ্ণমেৱ ‘‘অচ্চী’’তি গহেত্ৱা ‘‘অচ্চীতি ৱণ্ণো এৱা’’তি তেসং একত্তং পস্সন্তো ৱিয যথাপৰিকপ্পিতং অত্তানং ‘‘ৰূপ’’ন্তি, যথাদিট্ঠং ৱা ৰূপং, ‘‘অত্তা’’তি গহেত্ৱা তেসং একত্তং পস্সন্তো দট্ঠব্বো. এত্থ চ ‘‘ৰূপং অত্তা’’তি ইমিস্সা পৱত্তিযা অভাৱেপি ৰূপে অত্তগ্গহণং পৱত্তমানং অচ্চিযং ৱণ্ণগ্গহণং ৱিয ‘‘অদ্ৱযদস্সন’’ন্তি ৱুত্তং. উপমাযো চ অনঞ্ঞত্তাদিগহণনিদস্সনৱসেনেৱ ৱুত্তা, ন ৱণ্ণাদীনং ৱিয অত্তনো ৱিজ্জমানদস্সনত্থং. ন হি অত্তনি সামিভাৱেন ৰূপঞ্চ সকিঞ্চনভাৱেন সমনুপস্সতি. অত্তনি ৱা ৰূপন্তি অত্তানং ৰূপস্স সভাৱতো আধাৰণভাৱেন. ৰূপস্মিং ৱা অত্তানন্তি ৰূপস্স অত্তনো আধাৰণভাৱেন দিট্ঠিপস্সনায পস্সতি. পৰিযুট্ঠট্ঠাযীতি পৰিযুট্ঠানপ্পত্তাহি দিট্ঠিতণ্হাহি ‘‘ৰূপং অত্তা, ৰূপৱা অত্তা’’তিআদিনা খন্ধপঞ্চকং মিচ্ছা গহেত্ৱা তিট্ঠনতো. তেনাহ ‘‘পৰিযুট্ঠানাকাৰেনা’’তিআদি. এসেৱ নযোতি যো ‘‘ইধেকচ্চো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তিআদিনা ৰূপক্খন্ধে ৱুত্তো সংৱণ্ণনানযো, ৱেদনাক্খন্ধাদীসুপি এসো এৱ নযো ৱেদিতব্বো.
সুদ্ধৰূপমেৱাতি অৰূপেন অমিস্সিতং কেৱলং ৰূপমেৱ. অৰূপন্তি সুদ্ধঅৰূপং ৰূপস্স অগ্গহিতত্তা. চতূসু খন্ধেসু তিণ্ণং তিণ্ণং ৱসেনাতি চতূসু খন্ধেসু তিণ্ণং তিণ্ণং গহণৱসেন ৰূপাৰূপমিস্সকো অত্তা কথিতো তস্মিং তস্মিং গহণে ৱেদনাদিৱিনিমুত্তঅৰূপধম্মে কসিণৰূপেন সদ্ধিং সব্বৰূপধম্মে চ একজ্ঝং গহণসিদ্ধিতো. পঞ্চসু ঠানেসু উচ্ছেদদিট্ঠি কথিতা, তে তে এৱ ধম্মে ‘‘অত্তা’’তি গহণতো তেসঞ্চ উচ্ছেদভাৱতো. অৱসেসেসু পন পন্নৰসসু ঠানেসু ৰূপং ‘‘অত্তা’’তি গহেত্ৱাপি দিট্ঠিগতিকো তত্থ নিচ্চসঞ্ঞং ন ৱিস্সজ্জেতি কসিণৰূপেন তং মিস্সেত্ৱা তস্স চ উপ্পাদাদীনং অদস্সনতো, তস্মাস্স তত্থপি হোতিযেৱ সস্সতদিট্ঠি একচ্চসস্সতগাহৱসেনপি. মগ্গাৱৰণা ৱিপৰীতদস্সনতো. ন সগ্গাৱৰণা অকম্মপথপ্পত্ততায. অকিৰিযাহেতুকনত্থিকদিট্ঠিযো এৱ হি কম্মপথদিট্ঠিযো.
কাযোতি ৰূপকাযো. সো আতুৰোযেৱ অসৱসভাৱতো. ৰাগদোসমোহানুগতন্তি অপ্পহীনৰাগদোসমোহসন্তানে পৱত্তং. ইধাতি ইমস্মিং সুত্তে. দস্সিতং আতুৰভাৱেন. নিক্কিলেসতাযাতি সযং পহীনকিলেসসন্তানগততায. সেখা নেৱ আতুৰচিত্তা পহীনকিলেসে উপাদায, অপ্পহীনে পন উপাদায আতুৰচিত্তা. অনাতুৰচিত্ততংযেৱ ভজন্তি ৱট্টানুসাৰিমহাজনস্স ৱিয তেসং চিত্তস্স কিলেসৱসেন আতুৰত্তাভাৱতো.
নকুলপিতুসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.