১. পঞ্চৱেৰভযসুত্তৱণ্ণনা
৪১. যতোতি যস্মিং কালে. অযঞ্হি তো-সদ্দো দা-সদ্দো ৱিয ইধ কালৱিসযো. তেনাহ ‘‘যদা’’তি. ভযৱেৰচেতনাযোতি ভাযিতব্বট্ঠেন ভযং, ৱেৰপসৱনট্ঠেন ৱেৰন্তি চ লদ্ধনামা চেতনাযো. পাণাতিপাতাদযো হি যস্স পৱত্তন্তি, যঞ্চ উদ্দিস্স পৱত্তিযন্তি, উভযে সভযভেৰৱাতি তে এৱ ভাযিতব্বভযৱেৰজনকাৱাতি. সোতস্স অৰিযমগ্গস্স আদিতো পট্ঠায পটিপত্তিঅধিগমো সোতাপত্তি, তদত্থায তত্থ পতিট্ঠিতস্স চ অঙ্গানি সোতাপত্তিযঙ্গানি, তদুভযং সন্ধাযাহ ‘‘দুৱিধং সোতাপত্তিযা অঙ্গ’’ন্তি, সোতাপত্তিঅত্থং অঙ্গন্তি অত্থো. যং পুব্বভাগেতি যং সযং সোতাপত্তিমগ্গফলপটিলাভতো পুব্বভাগে তদত্থায সংৱত্ততি. কিং পন তন্তি আহ ‘‘সপ্পুৰিসসংসেৱো’’তিআদি. সপ্পুৰিসানং বুদ্ধাদীনং অৰিযঞাণসঞ্ঞাণজাতা পযিৰুপাসনা, সদ্ধম্মস্সৱনং চতুসচ্চধম্মস্সৱনং, যোনিসো উপাযেন অনিচ্চাদিতো মনসি কৰণং যোনিসো মনসিকাৰো, উস্সুক্কাপেন্তেন ধম্মস্স নিব্বানস্স অনুধম্মপটিপজ্জনং ধম্মানুধম্মপটিপত্তীতি এতানি সোতাপত্তিযা অঙ্গানি. অট্ঠকথাযং পন সোতাপত্তিঅঙ্গন্তি পদং অপেক্খিত্ৱা ‘‘এৱং আগত’’ন্তি ৱুত্তং. ঠিতস্স পুগ্গলস্স অঙ্গং. সোতাপন্নো অঙ্গীযতি ঞাযতি এতেনাতি সোতাপন্নস্স অঙ্গন্তিপি ৱুচ্চতি. ইদং পচ্ছা ৱুত্তং অঙ্গং. দোসেহি আৰকাতি অৰিযোতি আহ ‘‘নিদ্দোসো’’তি. কথং অৱিজ্জা সঙ্খাৰানং পচ্চযোতিআদিনা কেনচিপি অনুপাৰম্ভিযত্তা নিৰুপাৰম্ভো. ঞাণং সন্ধায ‘‘নিদ্দোসো’’তি ৱুত্তং, পটিচ্চসমুপ্পাদং সন্ধায ‘‘নিৰুপাৰম্ভো’’তি ৱদন্তি. উভযম্পি পন সন্ধায উভযং ৱুত্তন্তি অপৰে. পটিচ্চসমুপ্পাদো এত্থ অধিপ্পেতো. তথা হি ৱুত্তং ‘‘অপৰাপৰং উপ্পন্নায ৱিপস্সনাপঞ্ঞাযা’’তি. ন হি মগ্গঞাণং ৱিপস্সনাপঞ্ঞাতি. সম্মা উপাযত্তা তস্স পটিচ্চসমুপ্পন্নে যাথাৱতো ঞাযতীতি ঞাযো, পটিচ্চসমুপ্পাদো. ঞাণং পন ঞাযতি সো এতেনাতি ঞাযো.
তত্থাতি নিৰযে. মগ্গসোতন্তি মগ্গস্স সোতং. আপন্নোতি অধিগতো. অপাযেসু উপ্পজ্জনসঙ্খাতো ৱিনিপাতধম্মো এতস্সাতি ৱিনিপাতধম্মো, ন ৱিনিপাতধম্মো অৱিনিপাতধম্মো. পৰং অযনন্তি অতিৱিয সৱিসযে অযিতব্বং বুজ্ঝিতব্বং. যেসঞ্হি ধাতূনং গতিঅত্থো, বুদ্ধিপি তেসং অত্থো. তেনাহ ‘‘অৱস্সং অভিসম্বুজ্ঝনকো’’তি.
পাণাতিপাতকম্মকাৰণাতি পাণাতিপাতসঙ্খাতস্স পাপকম্মস্স কৰণহেতু. ৱেৰং ৱুচ্চতি ৱিৰোধো, তদেৱ ভাযিতব্বতো ভযন্তি আহ ‘‘ভযং ৱেৰন্তি অত্থতো এক’’ন্তি. ইদং বাহিৰং ৱেৰং নাম তস্স ৱেৰস্স মূলভূততো ৱেৰকাৰপুগ্গলতো বহিভাৱত্তা. তেনেৱ হি তস্স ৱেৰকাৰপুগ্গলস্স উপ্পন্নং ৱেৰং সন্ধায ‘‘ইদং অজ্ঝত্তিকৱেৰং নামা’’তি ৱুত্তং, তন্নিস্সিতস্স ৱেৰস্স মূলভূতা ৱেৰকাৰপুগ্গলচেতনা উপ্পজ্জতি পহৰিতুং অসমত্থস্সপীতি অধিপ্পাযো. ন হি নেৰযিকা নিৰযপালেসু পটিপহৰিতুং সক্কোন্তি. নিৰযপালস্স চেতনা উপ্পজ্জতীতি এতেন ‘‘অত্থি নিৰযে নিৰযপালা’’তি দস্সেতি. যং পনেতং বাহিৰৱেৰন্তি যমিদং দিট্ঠধম্মিকং সম্পৰাযিকঞ্চ বাহিৰং ৱেৰং. পুগ্গলৱেৰন্তি ৱুত্তং অত্তকিচ্চং সাধেতুং অসক্কোন্তো কেৱলং পৰপুগ্গলে উপ্পন্নমত্তং ৱেৰন্তি কত্ৱা. অত্থতো একমেৱ ‘‘চেতসিক’’ন্তি ৱিসেসেত্ৱা ৱুত্তত্তা. সেসপদেসূতি ‘‘অদিন্নাদানপচ্চযা’’তিআদিনা আগতেসু সেসকোট্ঠাসেসু. অত্থো ভগ্গোতি অত্থো ধংসিতো. অধিগতেনাতি মগ্গেন অধিগতেন. ‘‘অভিগতেনা’’তিপি পাঠো, অধিৱুত্তেনাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘অচলপ্পসাদেনা’’তি.
পঞ্চৱেৰভযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.