৮. চেতনাসুত্তৱণ্ণনা
৩৮. যঞ্চাতি এত্থ চ-সদ্দো অট্ঠানে. তেন চেতনায ৱিয পকপ্পানানুসযানম্পি ৱিঞ্ঞাণস্স ঠিতিযা ৱক্খমানংযেৱ অৱিসিট্ঠং আৰম্মণভাৱং জোতেতি. কামং তীসুপি পদেসু ‘‘পৱত্তেতি’’ইচ্চেৱ অত্থো ৱুত্তো, ৱত্তনত্থো পন চেতনাদীনং যথাক্কমং চেতযনপকপ্পনানুসযনৰূপো ৱিসিট্ঠট্ঠো দট্ঠব্বো. তেভূমককুসলাকুসলচেতনা গহিতা কম্মৱিঞ্ঞাণস্স পচ্চযনিদ্ধাৰণমেতন্তি. তণ্হাদিট্ঠিকপ্পা গহিতা যথাৰহন্তি অধিপ্পাযো. অট্ঠসুপি হি লোভসহগতচিত্তেসু তণ্হাকপ্পো, তত্থ চতূস্ৱেৱ দিট্ঠিকপ্পোতি. কামং অনুসযা লোকিযকুসলচেতনাসুপি অনুসেন্তিযেৱ, অকুসলেসু পন পৱত্তি পাকটাতি ‘‘দ্ৱাদসন্নং চেতনান’’ন্তি ৱুত্তং. সহজাতকোটিযাতি ইদং পচ্চুপ্পন্নাপি কামৰাগাদযো অনুসযাৱ ৱুচ্চন্তি তংসদিসতাযাতি ৱুত্তং. ন হি কালভেদেন লক্খণপ্পভেদো অত্থীতি. অনাগতা এৱ হি কামৰাগাদযো নিপ্পৰিযাযতো ‘‘অনুসযা’’তি ৱত্তব্বতং অৰহন্তি. পচ্চযুপ্পন্নো ৱট্টতীতি আহ ‘‘আৰম্মণং পচ্চযো’’তি. কম্মৱিঞ্ঞাণস্স ঠিতত্থন্তি কম্মৱিঞ্ঞাণস্সেৱ পৱত্তিযা. তস্মিং পচ্চযে সতীতি তস্মিং চেতনাপকপ্পনানুসযসঞ্ঞিতে পচ্চযে সতি পতিট্ঠা ৱিঞ্ঞাণস্স হোতি. সন্তানে ফলদানসমত্থতাযেৱ হোতীতি ‘‘পতিট্ঠা হোতি, তস্মিং পতিট্ঠিতে’’তি ৱুত্তং. সন্নিট্ঠাপকচেতনাৱসেন ৱিৰুড়্হেতি. পতিট্ঠিতেতি হি ইমিনা কম্মস্স কতভাৱো ৱুত্তো, ‘‘ৱিৰুড়্হে’’তি ইমিনা উপচিতভাৱো. তেনাহ ‘‘কম্মং জৱাপেত্ৱা’’তিআদি. তত্থ পুৰেতৰং উপ্পন্নাহি কম্মচেতনাহি লদ্ধপচ্চযত্তা বলপ্পত্তায সন্নিট্ঠাপকচেতনায কম্মৱিঞ্ঞাণং লদ্ধপতিট্ঠং ৱিৰুড়্হমূলঞ্চ হোতীতি ৱুত্তং ‘‘নিব্বত্তমূলে জাতে’’তি. তথা হি সন্নিট্ঠাপকচেতনা ৱিপাকং দেন্তং অনন্তৰে জাতিৱসেন দেতি উপপজ্জৱেদনীযকম্মন্তি.
তেভূমকচেতনাযাতি তেভূমককুসলাকুসলচেতনায. অপ্পৱত্তনক্খণোতি ইধ পৱত্তনক্খণো জাযমানক্খণো. ন জাযমানক্খণো অপ্পৱত্তনক্খণো ন কেৱলং ভঙ্গক্খণো অপ্পহীনানুসযস্স অধিপ্পেতত্তা. অপ্পহীনকোটিযাতি অসমুচ্ছিন্নভাৱেন. তদিদং তেভূমককুসলাকুসলচেতনাসু অপ্পৱত্তমানাসু অনুসযানং সহজাতকোটিআদিনা পৱত্তি নাম নত্থি, ৱিপাকাদীসু অপ্পহীনকোটিযা পৱত্ততি কৰোন্তস্স অভাৱতোতি ইমমত্থং সন্ধায ৱুত্তং. অৱাৰিতত্তাতি পটিপক্খেতি অৱাৰিতব্বত্তা. পচ্চযোৱ হোতি ৱিঞ্ঞাণস্স ঠিতিযা.
পঠমদুতিযৱাৰেহি ৱট্টং দস্সেত্ৱা ততিযৱাৰে ‘‘নো চে’’তিআদিনা ৱিৱট্টং দস্সিতন্তি ‘‘পঠমপদে তেভূমককুসলাকুসলচেতনা নিৱত্তা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ নিৱত্তাতি অকৰণতো অপ্পৱত্তিযা অপগতা. তণ্হাদিট্ঠিযো নিৱত্তাতি যোজনা. ৱুত্তপ্পকাৰেসূতি ‘‘তেভূমকৱিপাকেসূ’’তিআদিনা ৱুত্তপ্পকাৰেসু.
এত্থাতি ইমস্মিং সুত্তে. এত্থ চেতনাপকপ্পনানং পৱত্তনৱসেন ধম্মপৰিচ্ছেদো দস্সিতোতি ‘‘চেতেতীতি তেভূমককুসলাকুসলচেতনা গহিতা’’তিআদিনযো ইধেৱ হোতীতি দস্সিতো. চতস্সোতি পটিঘদ্ৱযমোহমূলসমাগতা চতস্সো অকুসলচেতনা. চতূসু অকুসলচেতনাসূতি যথাৱুত্তাসু এৱ চতূসু অকুসলচেতনাসু, ইতৰা পন ‘‘ন পকপ্পেতী’’তি ইমিনা পটিক্খেপেন নিৱত্তাতি. সুত্তে আগতং ৱাৰেত্ৱাতি ‘‘নো চ পকপ্পেতী’’তি এৱং পটিক্খেপৱসেন সুত্তে আগতং ৱজ্জেত্ৱা. ‘‘ন পকপ্পেতী’’তি হি ইমিনা অট্ঠসু লোভসহগতচিত্তেসু সহজাতকোটিযা পৱত্তঅনুসযো নিৱত্তিতো তেসং চিত্তানং অপ্পৱত্তনতো, তস্মা তং ঠানং ঠপেত্ৱাতি অত্থো. পুৰিমসদিসোৱ পুৰিমনযেসু ৱুত্তনযেন গহেতব্বো ধম্মপৰিচ্ছেদত্তা.
তদপ্পতিট্ঠিতেতি সমাসভাৱতো ৱিভত্তিলোপো, সন্ধিৱসেন দ-কাৰাগমো, তস্স অপ্পতিট্ঠিতং তদপ্পতিট্ঠিতং, তস্মিং তদপ্পতিট্ঠিতেতি এৱমেত্থ সমাসপদসিদ্ধি দট্ঠব্বা. এত্থাতি এতস্মিং ততিযৱাৰে অৰহত্তমগ্গস্স কিচ্চং কথিতং সব্বসো অনুসযনিব্বত্তিভেদনতো. খীণাসৱস্স কিচ্চকৰণন্তিপি ৱত্তুং ৱট্টতি সব্বসো ৱেদনাদীনং পটিক্খেপভাৱতো. নৱ লোকুত্তৰধম্মাতিপি ৱত্তুং ৱট্টতি মগ্গপটিপাটিযা অনুসযসমুগ্ঘাটনতো মগ্গানন্তৰানি ফলানি, তদুভযাৰম্মণঞ্চ নিব্বানন্তি. ৱিঞ্ঞাণস্সাতি কম্মৱিঞ্ঞাণস্স. পুনব্ভৱসীসেন অনন্তৰভৱসঙ্গহিতং নামৰূপং পটিসন্ধিৱিঞ্ঞাণমেৱ ৱা গহিতন্তি আহ ‘‘পুনব্ভৱস্স চ অন্তৰে একো সন্ধী’’তি. ভৱজাতীনন্তি এত্থ ‘‘দুতিযভৱস্স ততিযভৱে জাতিযা’’তি এৱং পৰম্পৰৱসেন গহেতব্বং. আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তিগহণেন পন নানন্তৰিযতো কম্মভৱো গহিতো, জাতিহেতুফলসিদ্ধিপেত্থ ৱুত্তা এৱাতি ৱেদিতব্বং. এত্থ চ ‘‘নো চে, ভিক্খৱে, চেতেতি নো চ পকপ্পেতি, অথ খো অনুসেতী’’তি এৱং ভগৱতা দুতিযনযে পুব্বভাগে ভৱনিব্বত্তককুসলাকুসলাযূহনং, পকপ্পনঞ্চ ৱিনাপি ভৱেসু দিট্ঠাদীনৱস্স যোগিনো অনুসযপচ্চযা ৱিপস্সনাচেতনাপি পটিসন্ধিজনকা হোতীতি দস্সনত্থং কুসলাকুসলস্স অপ্পৱত্তি চেপি, তদা ৱিজ্জমানতেভূমকৱিপাকাদিধম্মেসু অপ্পহীনকোটিযা অনুসযিতকিলেসপ্পচ্চযা ভৱৱজ্জস্স কম্মৱিঞ্ঞাণস্স পতিট্ঠিততা হোতীতি দস্সনত্থঞ্চ ৱুত্তো. ‘‘ন চেতেতি পকপ্পেতি অনুসেতী’’তি অযং নযো ন গহিতো চেতনং ৱিনা পকপ্পনস্স অভাৱতো.
চেতনাসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.