৫. ভূমিজসুত্তৱণ্ণনা

২৫. পুৰিমসুত্তেতি অনন্তৰে পুৰিমে সুত্তে. ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি পদত্থে ততো ৱিসিট্ঠং অনিদ্দিসিত্ৱা ইতৰং অত্থতো ৱিভাৱেতুং ‘‘অযং পন ৱিসেসো’’তিআদিমাহ. ন কেৱলং ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি, অথ খো ফস্সস্স সহকাৰীকাৰণভূতঅঞ্ঞপচ্চযা চ উপ্পজ্জতীতি. কাযেনাতি চোপনকাযেন, কাযৱিঞ্ঞত্তিযাতি অত্থো. সা হি কামং পট্ঠানে আগতেসু চতুৱীসতিযা পচ্চযেসু কেনচি পচ্চযেন চেতনায পচ্চযো ন হোতি. যস্মা পন কাযে সতি এৱ কাযকম্মং নাম হোতি, নাসতি, তস্মা সা তস্সা সামগ্গিযভাৱেন ইচ্ছিতব্বাতি ৱুত্তং ‘‘কাযেনপি কৰিযমানং কৰীযতী’’তি. তেনাহ ভগৱা ‘‘কাযে ৱা, হানন্দ, সতি কাযসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখং দুক্খ’’ন্তি. ৱাচাযপীতি এত্থাপি এসেৱ নযো. মনসাতি পাতুভূতেন মনসা, ন মনমত্তেনাতি. অত্তনা পৰেহি অনুস্সাহিতেন. পৰেনাতি পৰেন অনুস্সাহেন. সম্পজানেনাতি ঞাণসম্পযুত্তচিত্তৱসেন পজানন্তেন. অসম্পজানেনাতি তথা ন সম্পজানন্তেন. তস্সাতি সুখদুক্খস্স. কাযসঞ্চেতনাহেতূতি কাযকম্মনিমিত্তং, কাযিকস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তাতি অত্থো. এস নযো সেসসঞ্চেতনাসুপি. উদ্ধচ্চসহগতচেতনা পৱত্তিযং ৱিপাকং দেতিযেৱাতি ‘‘ৱীসতি চেতনা লব্ভন্তী’’তি ৱুত্তং. তথা ৱচীদ্ৱাৰেতি এত্থ ‘‘কামাৱচৰকুসলাকুসলৱসেন ৱীসতি চেতনা লব্ভন্তী’’তি ইদং তথা-সদ্দেন উপসংহৰতি. ৰূপাৰূপচেতনাহীতি ৰূপাৱচৰাৰূপাৱচৰকুসলচেতনাহি. তপ্পচ্চযং যথাৰহন্তি অধিপ্পাযো. তাপি চেতনাতি যথাৱুত্তা একূনৱীসতি চেতনা অৱিজ্জাপচ্চযা হোন্তি কুসলানম্পি পগেৱ ইতৰাধিট্ঠহিতাৱিজ্জস্সেৱ উপ্পজ্জনতো, অঞ্ঞথা অনুপ্পজ্জনতো. যথাৱুত্তচেতনাভেদন্তি যথাৱুত্তং কাযচেতনাদিৱিভাগং. পৰেহি অনুস্সাহিতো সৰসেনেৱ পৱত্তমানো. পৰেহি কাৰিযমানোতি পৰেহি উস্সাহিতো হুত্ৱা কযিৰমানো. জানন্তোপীতি অনুস্সৱাদিৱসেন জানন্তোপি. কম্মমেৱ জানন্তোতি তদা অত্তনা কৰিযমানকম্মমেৱ জানন্তো.

চতূসূতি ‘‘সামং ৱা পৰে ৱা সম্পজানো ৱা অসম্পজানো ৱা’’তি এৱং ৱুত্তেসু চতূসু ঠানেসু. যথাৱুত্তে একূনৱীসতিচেতনাধম্মে অসঙ্খাৰিকসসঙ্খাৰিকভাৱেন সম্পজানকতাসম্পজানকতভাৱেন চতুগুণে কত্ৱা ৱুত্তং ‘‘ছসত্ততি দ্ৱেসতা চেতনাধম্মা’’তি. যেসং সহজাতকোটি লব্ভতি, তেসম্পি উপনিস্সযকোটি লব্ভতেৱাতি ‘‘উপনিস্সযকোটিযা অনুপতিতা’’তিইচ্চেৱ ৱুত্তা. তেতি যথাৱুত্তা সব্বেপি ধম্মা. সো কাযো ন হোতীতি এত্থ পসাদকাযোপি গহেতব্বো. তেনাহ ‘‘যস্মিং কাযে সতী’’তিআদি. সো কাযো ন হোতীতি সো কাযো পচ্চযনিৰোধেন ন হোতি. ৱাচাতি সদ্দৱাচা. মনোতি যং কিঞ্চি ৱিঞ্ঞাণং. ইদানি কম্মৱসেনেৱ যোজেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি ৱুত্তং. এসেৱ নযো ‘‘ৱাচাপি দ্ৱাৰভূতা মনোপি দ্ৱাৰভূতো’’তি. খীণাসৱস্স কথং কাযো ন হোতি, ন তস্স কাযকম্মাধিট্ঠানন্তি অধিপ্পাযো. অৱিপাকত্তাতি অৱিপাকধম্মত্তাতি অত্থো. কাযো ন হোতীতি ৱুত্তং অকম্মকৰণভাৱতো.

তন্তি কম্মং. খেত্তং ন হোতীতি তস্স দুক্খস্স অৱিৰুহনট্ঠানত্তা. ৱিৰুহনট্ঠানাদযো ব্যতিৰেকৱসেন ৱুত্তা. তেনাহ ‘‘ন হোতী’’তি. কাৰণট্ঠেনাতি আধাৰভূতকাৰণভাৱেন. সঞ্চেতনামূলকন্তি সঞ্চেতনানিমিত্তং. ৱিৰুহনাদীনং অত্থানন্তি ‘‘ৱিৰুহনট্ঠেনা’’তিআদিনা ৱুত্তানং অত্থানং. ইমিনা ৱিৰুহনাদিভাৱেন ৱেদনা ‘‘সুখদুক্খৱেদনা’’তি কথিতা, নযিধ জেট্ঠলক্খণং সুখদুক্খং নিপ্পযোজকস্স সুখস্স দুক্খস্স চ অধিপ্পেতত্তা. উপেক্খাৱেদনাপেত্থ সুখসণ্হসভাৱৱিপাকভূতা ৱেদনাৱ.

ভূমিজসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.