৯. বালপণ্ডিতসুত্তৱণ্ণনা

১৯. অৱিজ্জা নীৱৰণা ভৱাদি-আদীনৱস্স নিৱাৰিতপটিচ্ছাদিকা এতস্সাতি অৱিজ্জানীৱৰণো, অৱিজ্জায নিৱুতোতি আহ ‘‘অৱিজ্জায নিৱাৰিতস্সা’’তি. অযং কাযোতি বালস্স অপ্পহীনকিলেসস্স পচ্চুপ্পন্নং অত্তভাৱং ৰক্খং কত্ৱা অৱিজ্জায পটিচ্ছাদিতাদীনৱে অযাথাৱদস্সনৱসেন তণ্হায পটিলদ্ধচিত্তস্স তংতংভৱূপগা সঙ্খাৰা সঙ্খৰীযন্তি. তেহি চ অত্তভাৱস্স অভিনিব্বত্তি, তস্মা অযঞ্চ অৱিজ্জায কাযো নিব্বত্তোতি. অস্সাতি বালস্স. অযং অত্থোতি ‘‘অযং কাযো নামৰূপন্তি চ ৱুত্তো’’তি অত্থো দীপেতব্বো উপাদানক্খন্ধসড়াযতনসঙ্গহতো তেসং ধম্মানং. এৱমেতং দ্ৱযন্তি এৱং অৱিজ্জায নিৱাৰিতত্তা, তণ্হায চ সংযুত্তত্তা এৱং সপৰসন্তানগতসৱিঞ্ঞাণককাযসঙ্খাতং দ্ৱযং হোতি. অঞ্ঞত্থাতি সুত্তন্তৰেসু. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২০৪, ৪০০; ৩.৪২১, ৪২৫-৪২৬; সং. নি. ২.৪৩-৪৫; ৪.৬০-৬১; কথা. ৪৬৫, ৪৬৭) অজ্ঝত্তিকবাহিৰাযতনানি ভিন্দিত্ৱা চক্খুৰূপাদিদ্ৱযানি পটিচ্চ চক্খুসম্ফস্সাদযো ৱুত্তা, ইধ পন অভিন্দিত্ৱা ছ অজ্ঝত্তিকবাহিৰাযতনানি পটিচ্চ চক্খুসম্ফস্সাদযো ৱুত্তা ‘‘দ্ৱযং পটিচ্চ ফস্সো’’তি, তস্মা মহাদ্ৱযং নাম কিৰেতং অনৱসেসতো অজ্ঝত্তিকবাহিৰাযতনানং গহিতত্তা. অজ্ঝত্তিকবাহিৰানি আযতনানীতি এত্থাপি হি সড়াযতনানি সঙ্গহিতানেৱ. ফস্সকাৰণানীতি ফস্সপৱত্তিযা পচ্চযানি. যেহীতি হেতুদস্সনমত্তন্তি আহ ‘‘যেহি কাৰণভূতেহী’’তি. ফস্সো এৱ ফুসনকিচ্চো, ন ফস্সাযতনানীতি ৱুত্তং ‘‘ফস্সেন ফুট্ঠো’’তি. পৰিপুণ্ণৱসেনাতি অৱেকল্লৱসেন. অপৰিপুণ্ণাযতনানং হীনানি ফস্সস্স কাৰণানি হোন্তি, তেসং ৱিযাতি ‘‘এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেনা’’তি ৱুত্তং. কাযনিব্বত্তনাদিম্হীতি সৱিঞ্ঞাণকস্স কাযস্স নিব্বত্তনং কাযনিব্বত্তনং, কাযো ৱা নিব্বত্ততি এতেনাতি কাযনিব্বত্তনং, কিলেসাভিসঙ্খাৰা. আদিসদ্দেন ফস্সসড়াযতনাদিসঙ্গহো. অধিকং পযসতি পযুঞ্জতি এতেনাতি অধিপ্পযাসো, ৱিসেসকাৰণন্তি আহ ‘‘অধিকপযোগো’’তি.

ভগৱা অম্হাকং উপ্পাদকভাৱেন মূলভাৱেন ভগৱংমূলকা. ইমে ধম্মাতি ইমে কাৰণধম্মা. যেহি মযং বালপণ্ডিতানং সমানেপি কাযনিব্বত্তনাদিম্হি ৱিসেসং জানেয্যাম, তেনাহ ‘‘পুব্বে কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধেন উপ্পাদিতা’’তিআদি. আজানামাতি অভিমুখং পচ্চক্খতো জানাম. পটিৱিজ্ঝামাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং, অধিগচ্ছামাতি অত্থো. নেতাতি অম্হাকং সন্তানে পাপেতা. ৱিনেতাতি যথা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসো হোতি, এৱং ৱিসেসতো নেতা, তদঙ্গৱিনযাদিৱসেন ৱা ৱিনেতা. অনুনেতাতি অনুৰূপং নেতা. অন্তৰন্তৰা যথাধম্মপঞ্ঞত্তিযা পঞ্ঞাপিতানং ধম্মানং অনুৰূপতো দস্সনং হোতীতি আহ ‘‘যথাসভাৱতো …পে… দস্সেতা’’তি. আপাথং উপগচ্ছন্তানং ভগৱা পটিসৰণং সমোসৰণট্ঠানন্তি ভগৱংপটিসৰণা ধম্মা. তেনাহ ‘‘চতুভূমকধম্মা’’তিআদি. পটিসৰতি পটিৱিজ্ঝতীতি পটিসৰণং, তস্মা পটিৱিজ্ঝনৱসেন ভগৱা পটিসৰণং এতেসন্তি ভগৱংপটিসৰণা. তেনাহ ‘‘অপি চা’’তিআদি. ফস্সো আগচ্ছতীতি পটিৱিজ্ঝনকৱসেন ফস্সো ঞাণস্স আপাথং আগচ্ছতি, আপাথং আগচ্ছন্তোযেৱ সো অত্থতো ‘‘অহং কিন্নামো’’তি নামং পুচ্ছন্তো ৱিয, ভগৱা চস্স নামং কৰোন্তো ৱিয হোতীতি ৱুত্তং ‘‘অহং ভগৱা’’তিআদি. উপট্ঠাতূতি ঞাণস্স পচ্চুপট্ঠাতু. ভগৱন্তংযেৱ পটিভাতূতি ভগৱতো এৱ ভাগো হোতু, ভগৱাৱ নং অত্তনো ভাগং কত্ৱা ৱিস্সজ্জেতূতি অত্থো, ভগৱতো ভাগো যদিদং ধম্মস্স অক্খানং, অম্হাকং পন সৱনং ভাগোতি অযমেত্থ অধিপ্পাযো. এৱঞ্হি সদ্দলক্খণেন সমেতি. কেচি পন পটিভাতূতি অত্থং ৱদন্তি ঞাণেন দিস্সতু দেসীযতূতি ৱা অত্থো. তেনাহ ‘‘তুম্হেযেৱ নো কথেত্ৱা দেথাতি অত্থো’’তি.

বালস্স পণ্ডিতস্স চ কাযস্স নিব্বত্তিযা পচ্চযভূতা অৱিজ্জা চ তণ্হা চ. তেনাহ ‘‘কম্মং…পে… নিৰুদ্ধা’’তি. জৱাপেত্ৱাতি গহিতজৱনং কত্ৱা, যথা পটিসন্ধিং আকড্ঢিতুং সমত্থং হোতি, এৱং কত্ৱা. যদি নিৰুদ্ধা, কথং অপ্পহীনাতি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘যথা পনা’’তিআদি. ভৱতি হি তংসদিসেপি তব্বোহাৰো যথা ‘‘সা এৱ তিত্তিৰী, তানেৱ ওসধানি, তস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকাৱসেসেনা’’তি চ. দুক্খক্খযাযাতি তদত্থৱিসেসনত্থন্তি আহ ‘‘খযত্থাযা’’তি. পটিসন্ধিকাযন্তি পটিসন্ধিগহণপুব্বকং কাযং. পাড়িযং ‘‘বালেনা’’তি কৰণৱচনং নিস্সক্কেতি আহ ‘‘বালতো’’তি. ভাৱিনা সহ পটিসন্ধিনা সপ্পটিসন্ধিকো. যো পন একন্ততো তেনত্তভাৱেন অৰহত্তং পত্তুং ভব্বো, সো ভাৱিনা পটিসন্ধিনা ‘‘অপ্পটিসন্ধিকো’’তি, ততো ৱিসেসনত্থং ‘‘সপ্পটিসন্ধিকো’’তি ৱুত্তং. কিঞ্চাপি ৱুত্তং, সো চ যাৱ অৰিযভূমিং ন ওক্কমতি, তাৱ বালধম্মসমঙ্গী এৱাতি কত্ৱা ‘‘সব্বোপি পুথুজ্জনো বালো’’তি ৱুত্তং. তথা হি ‘‘অপ্পটিসন্ধিকো খীণাসৱো পণ্ডিতো’’তি খীণাসৱ-সদ্দেন অপ্পটিসন্ধিকো ৱিসেসিতো. যদি এৱং সেক্খা কথন্তি আহ ‘‘সোতাপন্না’’তিআদি. তে হি সিখাপত্তপণ্ডিচ্চভাৱলক্খণাভাৱতো পণ্ডিতাতি ন ৱত্তব্বা খীণাসৱা ৱিয, বলৱতৰানং পন বালধম্মানং পহীনত্তা বালাতিপি ন ৱত্তব্বা পুথুজ্জনা ৱিয. ভজিযমানা পন চতুসচ্চসম্পটিৱেধং উপাদায পণ্ডিতপক্খং ভজন্তি, ন বালপক্খং ৱুত্তকাৰণেনাতি.

বালপণ্ডিতসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.