৫. পৰিনিব্বানসুত্তৱণ্ণনা
১৮৬. এৱং তং কুসিনাৰায হোতীতি যথা অনুৰোধপুৰস্স থূপাৰামো দক্খিণপচ্ছিমদিসাযং, এৱং তং উয্যানং কুসিনাৰায দক্খিণপচ্ছিমদিসাযং হোতি. তস্মাতি যস্মা নগৰং পৱিসিতুকামা উয্যানতো উপেচ্চ ৱত্তন্তি গচ্ছন্তি এতেনাতি উপৱত্তনন্তি ৱুচ্চতি, তস্মা. তন্তি সালপন্তিভাৱেন ঠিতং সালৱনং. অন্তৰেনাতি ৱেমজ্ঝে. অপ্পমজ্জনং অপ্পমাদো, সো পন অত্থতো ঞাণূপসংহিতা সতি. যস্মা তত্থ সতিযা ব্যাপাৰো সাতিসযো, তস্মা ‘‘সতিঅৱিপ্পৱাসেনা’’তি ৱুত্তং. অপ্পমাদপদেযেৱ পক্খিপিত্ৱা অভাসি অত্থতো তস্স সকলস্স বুদ্ধৱচনস্স সঙ্গণ্হনতো.
ঝানাদীসু চিত্তে চ পৰমুক্কংসগতৱসীভাৱতায ‘‘এত্তকে কালে এত্তকা সমাপত্তিযো সমাপজ্জিত্ৱা পৰিনিব্বাযিস্সামী’’তি কালপৰিচ্ছেদং কত্ৱা সমাপত্তিসমাপজ্জনং পৰিনিব্বানপৰিকম্মন্তি অধিপ্পেতং. থেৰোতি অনুৰুদ্ধত্থেৰো.
অযম্পি চাতি যথাৱুত্তপঞ্চসট্ঠিযা ঝানানং সমাপন্নকথাপি সঙ্খেপকথা এৱ. কস্মা? যস্মা ভগৱা তদা দেৱসিকং ৱড়ঞ্জনসমাপত্তিযো সব্বাপি অপৰিহাপেত্ৱা সমাপজ্জি এৱাতি দস্সেন্তো ‘‘নিব্বানপুৰং পৱিসন্তো’’তিআদিমাহ. চতুৱীসতি…পে… পৱিসিত্ৱাতি এত্থ কেচি তাৱ আহু ‘‘ভগৱা দেৱসিকং দ্ৱাদসকোটিসতসহস্সক্খত্তুং মহাকৰুণাসমাপত্তিং সমাপজ্জতি, দ্ৱাদসকোটিসতসহস্সক্খত্তুমেৱ ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জতি, তস্মা তদাপি চতুৱীসতিকোটিসতসহস্সসঙ্খা সমাপত্তিযো সমাপজ্জতি. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা ‘তথাগতং, ভিক্খৱে, অৰহন্তং সম্মাসম্বুদ্ধং দ্ৱে ৱিতক্কা বহুলং সমুদাচৰন্তি খেমো চ ৱিতক্কো পৱিৱেকো চ ৱিতক্কো’তি (ইতিৱু. ৩৮). খেমো হি ৱিতক্কো ভগৱতো মহাকৰুণাসমাপত্তিং পূৰেত্ৱা ঠিতো, পৱিৱেকৱিতক্কো অৰহত্তফলসমাপত্তিং. বুদ্ধানং হি ভৱঙ্গপৰিৱাসো লহুকো মত্থকপ্পত্তো সমাপত্তীসু ৱসীভাৱো, তস্মা সমাপজ্জনৱুট্ঠানানি কতিপযচিত্তক্খণেহেৱ ইজ্ঝন্তি. পঞ্চ ৰূপাৱচৰসমাপত্তিযো চতস্সো অৰূপসমাপত্তিযো অপ্পমঞ্ঞাসমাপত্তিযা সদ্ধিং নিৰোধসমাপত্তি অৰহত্তফলসমাপত্তি চাতি দ্ৱাদসেতা সমাপত্তিযো ভগৱা পচ্চেকং দিৱসে দিৱসে কোটিসতসহস্সক্খত্তুং পুৰেভত্তং সমাপজ্জতি, তথা পচ্ছাভত্তন্তি এৱং চতুৱীসতিকোটিসতসহস্সসঙ্খা দেৱসিকং ৱড়ঞ্জনককসিণসমাপত্তিযো’’তি.
অপৰে পনাহু ‘‘যং তং ভগৱতা অভিসম্বোধিদিৱসে পচ্ছিমযামে পটিচ্চসমুপ্পাদঙ্গমুখেন পটিলোমনযেন জৰামৰণতো পট্ঠায ঞাণং ওতাৰেত্ৱা অনুপদধম্মৱিপস্সনং আৰভন্তেন যথা নাম পুৰিসো সুৱিদুগ্গং মহাগহনং মহাৱনং ছিন্দন্তো অন্তৰন্তৰা নিসানসিলাযং ফৰসুং নিসিতং কৰোতি, এৱমেৱং নিসানসিলাসদিসিযো সমাপত্তিযো অন্তৰন্তৰা সমাপজ্জিত্ৱা ঞাণস্স তিক্খৱিসদভাৱং সম্পাদেতুং অনুলোমপটিলোমতো পচ্চেকং পটিচ্চসমুপ্পাদঙ্গেসু লক্খকোটিসমাপত্তিসমাপজ্জনৱসেন সম্মসনঞাণং পৱত্তেতি, তদনুসাৰেন ভগৱা বুদ্ধভূতোপি অনুলোমপটিলোমতো পটিচ্চসমুপ্পাদঙ্গমুখেন ৱিপস্সনাৱসেন দিৱসে দিৱসে লক্খকোটিফলসমাপত্তিযো সমাপজ্জতি, তং সন্ধায ৱুত্তং, ‘চতুৱীসতিকোটিসতসহস্সসঙ্খা সমাপত্তিযো পৱিসিত্ৱা’’’তি.
ইমানি দ্ৱেপি সমনন্তৰানেৱ পচ্চৱেক্খণাযপি যেভুয্যেন নানন্তৰিযকতায ঝানপক্খিকভাৱতো. যস্মা সব্বপচ্ছিমং ভৱঙ্গচিত্তং ততো ততো চৱনতো ‘‘চুতী’’তি ৱুচ্চতি, তস্মা ন কেৱলং অযমেৱ ভগৱা, অথ খো সব্বেপি সত্তা ভৱঙ্গচিত্তেনেৱ চৱন্তীতি দস্সেতুং ‘‘যে হি কেচী’’তিআদি ৱুত্তং. দুক্খসচ্চেনাতি দুক্খসচ্চপৰিযাপন্নেন চুতিচিত্তেন কালং কালকিৰিযং কৰোন্তি পাপুণন্তি, কালগমনতো ৱা কৰোন্তি পেচ্চাতি.
পটিভাগপুগ্গলৱিৰহিতো সীলাদিগুণেহি অসদিসতায সদিসপুগ্গলৰহিতো. সঙ্খাৰা ৱূপসম্মন্তি এত্থাতি ৱূপসমোতি এৱং সঙ্খাতং ঞাতং কথিতং নিব্বানমেৱ সুখন্তি. লোমহংসনকোতি লোমানং হট্ঠভাৱাপাদনো. ভিংসনকোতি অৱীতৰাগানং ভযজনকো আসি অহোসি. সব্বাকাৰৱৰগুণূপেতেতি সব্বেহি আকাৰৱৰেহি উত্তমকাৰণেহি সীলাদিগুণেহি সমন্নাগতে. অসঙ্কুটিতেনাতি অকুটিতেন ৱিপ্ফাৰিকাভাৱতো. সুৱিকসিতেনেৱাতি পীতিসোমনস্সযোগতো সুট্ঠু ৱিকসিতেন. ৱেদনং অধিৱাসেসি সভাৱসমুদযাদিতো সুট্ঠু পঞ্ঞাতত্তা. অনাৱৰণৱিমোক্খো সব্বসো নিব্বিদভাৱো. তেনাহ ‘‘অপঞ্ঞত্তিভাৱূপগমো’’তি. পজ্জোতনিব্বানসদিসোতি পদীপস্স নিব্বানসদিসো তত্থ ৱিলীযিত্ৱা অৱট্ঠানাভাৱতো.
পৰিনিব্বানসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
দুতিযৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সাৰত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায
ব্ৰহ্মসংযুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.