৪. ইস্সত্তসুত্তৱণ্ণনা
১৩৫. অট্ঠুপ্পত্তিকোতি এত্থ কা অস্স অট্ঠুপ্পত্তি? তিত্থিযানং ভগৱতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ অলাভায অযসায পৰিসক্কনং. তং ৱিত্থাৰতো দস্সেতুং ‘‘ভগৱতো কিৰা’’তিআদি ৱুত্তং. যথা তং সব্বদিসাসু যমকমহামেঘো উট্ঠহিত্ৱা মহাওঘং ৱিয সব্বা পাৰমিযো ‘‘ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে ৱিপাকং দস্সামা’’তি সম্পিণ্ডিতা ৱিয লাভসক্কাৰমহোঘং নিব্বত্তযিংসু. ততো ততো অন্নপানযানৱত্থমালাগন্ধৱিলেপনাদিহত্থা খত্তিযব্ৰাহ্মণাদযো আগন্ত্ৱা – ‘‘কহং ভগৱা, কহং দেৱদেৱো নৰাসভো লোকনাথো’’তি ভগৱন্তং পৰিযেসন্তি, সকটসতেহিপি পচ্চযে আহৰিত্ৱা ওকাসং অলভমানা সমন্তা গাৱুতপ্পমাণম্পি সকটধুৰেন সকটধুৰং আহচ্চ তিট্ঠন্তি চেৱ অনুৱত্তন্তি চ অন্ধকৱিন্দব্ৰাহ্মণাদযো ৱিয. সব্বং খন্ধকে (মহাৱ. ২৮২) তেসু তেসু সুত্তেসু চ আগতনযেন ৱেদিতব্বং. যথা চ ভগৱতো, এৱং ভিক্খুসঙ্ঘস্সপি. ৱুত্তম্পি – ‘‘তেন খো পন সমযেন ভগৱা সক্কতো হোতি গৰুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো লাভী চীৱৰ…পে… পৰিক্খাৰানং, ভিক্খুসঙ্ঘোপি খো’’তিআদি (উদা. ৩৮), তথা ‘‘যাৱতা খো, চুন্দ, এতৰহি সঙ্ঘো ৱা গণো ৱা লোকে উপ্পন্নো, নাহং, চুন্দ, অঞ্ঞং একং সঙ্ঘম্পি একং গণম্পি সমনুপস্সামি এৱং লাভগ্গযসগ্গপ্পত্তং, যথৰিৱাযং, চুন্দ, ভিক্খুসঙ্ঘো’’তি (দী. নি. ৩.১৭৬). এৱন্তি ইদানি ৱুচ্চমানাকাৰেন. নিজ্ঝত্তিন্তি সঞ্ঞত্তিং. নন্তি কথং.
এৱং পুচ্ছিতুং অযুত্তং তিত্থিযানং কথা মহাজনসন্নিপাতে নিয্যাতিতা হোতীতি. তস্মিং দাতব্বং, চিত্তপ্পসাদমত্তেন দেন্তেপি হি পুঞ্ঞং পৱড্ঢতি. আৰোচিতং অত্তনোতি অধিপ্পাযো. ভগৱাতি সত্থু আমন্তনং. চিত্তং নাম যথাপচ্চযং পৱত্তমানং নিগণ্ঠা…পে… পসীদতি পসন্নস্সাতি অধিপ্পাযো. পুব্বে অৱিসেসতো দেয্যধম্মস্স দাতব্বট্ঠানং নাম পুচ্ছিতং, ইদানি তস্স মহপ্ফলভাৱকৰো দক্খিণেয্যৱিসেসোতি আহ ‘‘অঞ্ঞং তযা পঠমং পুচ্ছিতং, অঞ্ঞং পচ্ছা’’তি. সল্লক্খেহি এতং. পচ্ছিমং পুৰিমেন সদ্ধিং আনেহীতি অধিপ্পাযো. পুচ্ছিতস্স নাম পঞ্হস্স কথনং ময্হমেৱ ভাৰো. সমুপব্যূড়্হোতি একতো সেনায ৰাসিৱসেন সম্পিণ্ডিতোতি অত্থো. তেনাহ ‘‘ৰাসিভূতো’’তি. অসিক্খিতোতি সত্তট্ঠসংৱচ্ছৰানি ধনুসিপ্পেন সিক্খিতো. ধনুসিপ্পং সিক্খিত্ৱাপি কোচি কতহত্থো ন হোতি, অযং পন অসিক্খিতো ন কতহত্থো, পোঙ্খানুপোঙ্খভাৱোযেৱ ব্যামমুট্ঠিবন্ধো. তিণপুঞ্জমত্তিকাপুঞ্জাদীসূতি আদি-সদ্দেন পংসুপুঞ্জৱালুকপুঞ্জসাৰফলকঅযোঘনাদিকে সঙ্গণ্হাতি. অকতপৰিচযোতি তেসং সন্তিকা ৱিজ্ঝনট্ঠেন অকতপৰিচযো. ৰাজৰাজমহামত্তাদিকে উপেচ্চ অসনং উপাসনং, ন কতং উপাসনং এতেনাতি অকতূপাসনো. অসিক্খিততাদিনা ভীৰুভাৱেন ৱা কাযস্স ছম্ভনং সঙ্কম্পনং উত্তাসো এতস্স অত্থীতি ছম্ভীতি আহ ‘‘পৱেধিতকাযো’’তি.
দক্খিণেয্যতায অধিপ্পেতত্তা ‘‘অৰহত্তমগ্গেন কামচ্ছন্দো পহীনো হোতী’’তি আহ. অচ্চন্তপ্পহানস্স ইচ্ছিতত্তা ততিযেনেৱ কুক্কুচ্চং পহীনং হোতি পটিঘসম্পযোগং. অসেক্খস্স অযন্তি অসেক্খং, সীলক্খন্ধো. তযিদং ন অগ্গফলং সীলমেৱ অধিপ্পেতং, অথ খো যং কিঞ্চি অসেক্খসন্তানে পৱত্তং সীলং, লোকুত্তৰো এৱ ন অধিপ্পেতো সিক্খায জাতত্তা, এৱং ৱিমুত্তিক্খন্ধোপীতি. সেক্খস্স এসোতি ৱা, অপৰিযোসিতসিক্খত্তা সযমেৱ সিক্খতীতি ৱা সেক্খো, চতূসু মগ্গেসু হেট্ঠিমেসু চ তীসু ফলেসু সীলক্খন্ধো. উপৰি সিক্খিতব্বাভাৱতো অসেক্খো. ৱুড্ঢিপ্পত্তো সেক্খোতি অসেক্খো. অগ্গফলভূতো সীলক্খন্ধো ৱুচ্চেয্য, অট্ঠকথাযং পন ৱিপস্সকস্স সীলস্স অধিপ্পেতত্তা তথা অত্থো ৱুত্তো. সব্বত্থাতি ‘‘অসেক্খেনা’’তিআদীসু. এত্থ চ যথা সীলসমাধিপঞ্ঞাক্খন্ধা মিস্সকা অধিপ্পেতা, এৱং ৱিমুত্তিক্খন্ধাপীতি তদঙ্গৱিমুত্তিআদযোপি ৱেদিতব্বা, ন পটিপ্পস্সদ্ধিৱিমুত্তি এৱ.
যেন সিপ্পেন ইস্সাসো হোতি, তং ইস্সত্তন্তি আহ ‘‘উসুসিপ্প’’ন্তি. যস্সা ৱাযোধাতুযা ৱসেন সৰীৰং সঞ্জাতথামং হোতি, তং বলপচ্চযং সন্ধাযাহ ‘‘বলং নাম ৱাযোধাতূ’’তি. সমপ্পৱত্তিতো হি ৱিসমপ্পৱত্তিনিৱাৰকধাতু বলং নাম, তেন ততো অঞ্ঞং বলৰূপং নাম নত্থি.
যস্মা অৰহা এৱ একন্ততো সোৰতো, তস্স ভাৱো সোৰচ্চন্তি আহ ‘‘সোৰচ্চন্তি অৰহত্ত’’ন্তি. এতে দ্ৱেতি খন্তি সোৰচ্চন্তি এতে দ্ৱে ধম্মা. পানীযং পিৱন্তি এত্থাতি পপা, যো কোচি জলাসযো যং কিঞ্চি পানীযট্ঠানন্তি আহ ‘‘চতুৰস্সপোক্খৰণীআদীনী’’তি. উদকৱিকূলাদীসু কমন্তি অতিক্কমন্তি এতেহীতি সঙ্কমনানি, সেতুআদীনি. সেতুকৰণযুত্তট্ঠানে সেতুং, চঙ্কমনকৰণযুত্তট্ঠানে চঙ্কমনং, মগ্গকৰণযুত্তট্ঠানে মগ্গং কৰেয্যাতি অযমেত্থ অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘পণ্ণাসা’’তিআদি.
ভিক্খাচাৰৱত্তন্তি অৰিযানং হিতং ৱত্তপটিপত্তিং. দেন্তোপীতি পি-সদ্দেন অখীণাসৱস্স দেন্তোপীতি ইমমত্থং দস্সেতি যস্স কস্সচিপি দেন্তেনপি কম্মফলং সদ্দহিত্ৱা ৱিপ্পসন্নচিত্তেনেৱ দাতব্বত্তা. থনযন্তি ইদং তস্স মহামেঘভাৱদস্সনং, যো হি মহাৱস্সং ৱস্সতি, সো গজ্জন্তো ৱিজ্জুম্মালং ৱিস্সজ্জেন্তো পৱস্সতি. অভিসঙ্খৰিত্ৱা সমোধানেত্ৱাতি খাদনীযস্স ৱিৱিধজাতিযানি সম্পিণ্ডেত্ৱা. তেনাহ ‘‘ৰাসিং কত্ৱা’’তি.
পকিৰণং নাম ৱিকিৰণম্পি হোতি অনেকত্থত্তা ধাতূনন্তি আহ ‘‘ৱিকিৰতী’’তি. পকিৰন্তো ৱিয ৱা দানং দেতীতি ইমিনা গুণখেত্তমেৱ অপৰিযেসিত্ৱা কৰুণাখেত্তেপি মহাদানং পৱত্তেতীতি দস্সেতি. তেন ‘‘পকিৰেতী’’তি ৱদন্তেন ভগৱতা অট্ঠুপ্পত্তিযং আগততিত্থিযৱাদেন অপ্পটিসেধিততাপি দীপিতা হোতি. পুঞ্ঞধাৰাতি পুঞ্ঞমযধাৰা পুঞ্ঞাভিসন্দা. সিনেহযন্তীতি থূলধাৰেনপি সিনেহেন সিনিদ্ধং কৰোন্তী. কিলেদযন্তীতি অল্লভাৱং পাপযন্তী. যথাযং পুঞ্ঞধাৰা দাতাৰং অন্তো সিনেহেতি পূৰেতি অভিসন্দেতি, এৱং পটিগ্গাহকানম্পি অন্তো সিনেহেতি পূৰেতি অভিসন্দেতি. তেনেৱাহ ‘‘দদং পিযো হোতি ভজন্তি নং বহূ’’তিআদি (অ. নি. ৫.৩৪) এৱং সন্তেপি ‘‘দাতাৰং অভিৱস্সতী’’তি ৱুত্তত্তা অট্ঠকথাযং দাযকৱসেনেৱ ‘‘সিনেহেতী’’তি ৱুত্তং, যস্মা ৱা পটিগ্গাহকস্স সিনেহুপ্পত্তি আমিসনিস্সিতাতি দাযকৱসেনেৱ ৱুত্তং.
ইস্সত্তসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.