১. পুগ্গলসুত্তৱণ্ণনা

১৩২. ‘‘নীচে কুলে পচ্চাজাতো’’তিআদি অপ্পকাসনভাৱেন তমতীতি তমো, তেন তমেন যুত্তোতি তমো পুগ্গলো ৱুচ্চতি, তংযোগতো পুগ্গলস্স তব্বোহাৰো যথা ‘‘মচ্ছেৰযোগতো মচ্ছেৰো’’তি. তস্মা তমোতি অপ্পকাসনভাৱেন তমো তমভূতো অন্ধকাৰো ৱিয জাতো, অন্ধকাৰত্তং ৱা পত্তোতি অত্থো. ৱুত্তলক্খণং তমমেৱ পৰম্পৰতো অযনং গতি নিট্ঠা এতস্সাতি তমপৰাযণো, তমপৰাযণতং ৱা পত্তোতি অত্থো. ঞাযেনপি তমগ্গহণেন খন্ধতমোৱ কথিতো, ন অন্ধকাৰতমো. খন্ধতমোতি চ সম্পত্তিৰহিতা খন্ধপৱত্তিযেৱ দট্ঠব্বা. ‘‘উচ্চে কুলে পচ্চাজাতো’’তিআদি পকাসনভাৱেন জোতেতীতি জোতি, তেন জোতিনা যুত্তোতিআদি সব্বং তমে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. ইতৰে দ্ৱেতি জোতিতমপৰাযণো জোতিজোতিপৰাযণোতি ইতৰে দ্ৱে পুগ্গলে.

ৱেণুৱেত্তাদিকেহি পেড়াদিকাৰকা ৱিলীৱকাৰকা. মিগমচ্ছাদীনং নিসাদনতো নেসাদা, মাগৱিকমচ্ছবন্ধাদযো. ৰথেসু চম্মেন হননকৰণতো ৰথকাৰা চম্মকাৰা ৱুত্তা. ‘‘পু’’ ইতি কৰীসস্স নামং, তং কুসেন্তি অপনেন্তীতি পুক্কুসা, পুপ্ফছড্ডকা. দুব্বণ্ণোতি ৱিৰূপো. ওকোটিমকোতি আৰোহাভাৱেন হেট্ঠিমকোটিকো, ৰস্সকাযোতি অত্থো. তেনাহ ‘‘লকুণ্ডকো’’তি. লকু ৱিয ঘটিকা ৱিয ডেতি পৱত্ততীতি হি লকুণ্ডকো, ৰস্সো. কণতি নিমীলতীতি কাণো. তং পনস্স নিমীলনং একেন অক্খিনা দ্ৱীহিপি ৱাতি আহ ‘‘একক্খিকাণো ৱা উভযক্খিকাণো ৱা’’তি. কুণনং কুণো, হত্থৱেকল্লং, সো এতস্স অত্থীতি কুণী. খঞ্জো ৱুচ্চতি পাদৱিকলো. হেট্ঠিমকাযসঙ্খাতো সৰীৰস্স পক্খো পদেসো হতো অস্সাতি পক্খহতো. তেনাহ ‘‘পীঠসম্পী’’তি. পদীপে পদীপনে এতব্বং নেতব্বন্তি পদীপেয্যং, তেলকপল্লাদিউপকৰণং. ৱুত্তন্তি অট্ঠকথাযং ৱুত্তং.

আগমনৱিপত্তীতি আগমনট্ঠানৱসেন ৱিপত্তি আগমো এত্থাতি কত্ৱা. পুব্বুপ্পন্নপচ্চযৱিপত্তীতি পঠমুপ্পন্নপচ্চযৱসেন ৱিপত্তি. চণ্ডালাদিসভাৱা হিস্স মাতাপিতৰো পঠমুপ্পন্নপচ্চযা, পঠমুপ্পত্তিযা ৱা পচ্চযা, তেহেৱস্স ৱিপত্তি এৱ, ন সম্পত্তি. পৱত্তপচ্চযৱিপত্তীতি পৱত্তে সুখপচ্চযৱিপত্তি. তাদিসে নিহীনকুলে উপ্পন্নোপি কোচি ৱিভৱসম্পন্নো সিযা, অযং পন দুগ্গতো দুৰূপো হোতি. আজীৱুপাযৱিপত্তীতি আজীৱনুপাযৱসেন ৱিপত্তি. সুখেন হি জীৱিকং পৱত্তেতুং উপাযভূতা হত্থিসিপ্পাদযো ইমস্স নত্থি, পুপ্ফছড্ডকসিলাকোট্টনাদিকম্মং পন কত্ৱা জীৱিকং পৱত্তেতি. তেনাহ ‘‘কসিৰৱুত্তিকে’’তি. অত্তভাৱৱিপত্তীতি উপধিৱিপত্তি. দুক্খকাৰণসমাযোগোতি কাযিকচেতসিকদুক্খুপ্পত্তিযা পচ্চযসমোধানং. সুখকাৰণৱিপত্তীতি সুখপচ্চযপৰিহানি. উপভোগৱিপত্তীতি উপভোগসুখস্স ৱিনাসো অনুপলদ্ধি. জোতি চেৱ জোতিপৰাযণভাৱো চ সুক্কপক্খো.

দসহি অক্কোসৱত্থূহীতি লক্খণৱচনং এতং যথা ‘‘যদি মে ব্যাধিতা হোন্তি, দাতব্বমিদমোসধ’’ন্তি, তস্মা দসহি অক্কোসৱত্থূহি, তত্থ ৱা যেন কেনচি পৰিভাসতীতি অত্থো. একগ্গচিত্তোতি দানং দাতুং অপেক্খিততায সমাহিতচিত্তো.

পুগ্গলসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.