৮. কল্যাণমিত্তসুত্তৱণ্ণনা
১২৯. সীলাদিগুণসমন্নাগতো কল্যাণো ভদ্দকো মিত্তো এতস্সাতি কল্যাণমিত্তো, তস্স ধম্মো কল্যাণমিত্তস্সেৱ স্ৱাখাতো নাম হোতি সুত্ৱা কত্তব্বকিচ্চস্স সাধনতো. তেনাহ ‘‘অত্থং পূৰেতী’’তি. ইতৰস্সাতি পাপমিত্তস্স. তেনাতি অত্থপূৰণেন. এতন্তি ‘‘সো চ খো কল্যাণমিত্তস্সা’’তি এতং ৱচনং. দেসনাধম্মোতি পৰিযত্তিধম্মো. সো হি কল্যাণমিত্ততো পচ্চক্খতো লদ্ধব্বো, ইতৰে তদুপনিস্সযা পচ্চত্তপুৰিসকাৰেহি, তেন লদ্ধব্বো কল্যাণমিত্তোতি এৱমত্থো গহেতব্বো. সাৱকবোধিসত্তৱসেন হেসা দেসনা আগতা. ন হি সেসবোধিসত্তানং পৰোপদেসেন পযোজনং অত্থি.
উপড্ঢং কল্যাণমিত্ততোতি ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তস্স উপড্ঢগুণো কল্যাণমিত্ততো লদ্ধব্বো. উপড্ঢং পচ্চত্তপুৰিসকাৰতোতি ইতৰং উপড্ঢং ঞাণং পটিপজ্জন্তস্স অত্তনো পুৰিসকাৰতো. লোকেপি পাকটোযমত্থো ‘‘আচৰিযতো উপড্ঢং, পচ্চত্তপুৰিসকাৰতো উপড্ঢং লদ্ধব্বা তেৱিজ্জতা’’তি, তস্মা থেৰো তথা চিন্তেসি. নিপ্পদেসন্তি অনৱসেসতো. ততোতি কল্যাণমিত্ততো. উপড্ঢং আগচ্ছতীতি উপড্ঢগুণো পটিপজ্জন্তং উপগচ্ছতি. বহূহি পুৰিসেহি. ৱিনিব্ভোগো ৱিৱেচনং নত্থি একজ্ঝং অত্থস্স ৱিৱেচেতুং অসক্কুণেয্যত্তা. এসাতি পৰতোঘোসপচ্চত্তপুৰিসকাৰতো চ সিজ্ঝমানো অত্থো. এত্তকন্তি এত্তকো ভাগো. যদি ন সক্কা লদ্ধুং, অথ কস্মা উপড্ঢন্তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘কল্যাণমিত্ততাযা’’তিআদি. সম্মাদিট্ঠিআদীসু ন সক্কা লদ্ধুং. অসক্কুণেয্যে সকলম্পি ন সম্ভৱতি পৰতোঘোসমত্তেন তেসং অসিজ্ঝনতো, পধানহেতুভাৱদীপনত্থং পন ‘‘সকলমেৱা’’তি ৱুত্তং. পুব্বভাগপটিলাভঙ্গন্তি পুব্বভাগে পটিলদ্ধব্বকাৰণং কল্যাণমিত্তস্স উপদেসেন ৱিনা তেন উত্তৰি ৱিসেসতো অলদ্ধব্বতো. অত্থতোতি পৰমত্থতো. ‘‘কল্যাণমিত্তং…পে… চত্তাৰো খন্ধা’’তি ৱত্ৱা সুত্ৱাতি অত্থো. তে পন সীলাদযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নাতি আহ ‘‘সঙ্খাৰক্খন্ধোতিপি ৱদন্তিযেৱা’’তি.
মাহেৱন্তি মা অহ এৱন্তি ছেদো, অহাতি নিপাতমত্তং, মাতি পটিসেধে নিপাতো. তেনাহ ‘‘মা এৱং অভণী’’তি. ‘‘মাহেৱং আনন্দা’’তি ৱদতো ভগৱতো ইমস্মিং ঠানে তাদিসস্স নাম তে, আনন্দ, কল্যাণমিত্তগুণে সেৱতো ৱত্তুং যুত্তং অযাথাৱতোতি ধম্মভণ্ডাগাৰিকস্স যথাভূতগুণকিত্তনমুখেন পটিক্খেপো যুত্তোতি দস্সেন্তো ‘‘বহুস্সুতো’’তিআদিমাহ. ইদন্তি ইদং ৱচনং ভগৱা আহাতি সম্বন্ধো. সকলমেৱ হীতি এত্থ হি-সদ্দো হেতুঅত্থো. তেন ‘‘মাহেৱ’’ন্তি তস্স পটিক্খেপস্স কাৰণং জোতিতং, ন সৰূপতো ৱুত্তং. ‘‘কল্যাণমিত্তস্সেত’’ন্তিআদিনা পন তং সৰূপতো দস্সিতন্তি আহ ‘‘ইদানি…পে… আদিমাহা’’তি. পাটিকঙ্খিতব্বন্তি ইচ্ছনট্ঠেন পাটিকঙ্খিতব্বং, ন পটিকঙ্খানিমিত্তেনাতি আহ ‘‘অৱস্সংভাৱীতি অত্থো’’তি.
ইধাতি অন্তোগধাৱধাৰণপদং, ইধেৱাতি অত্থো. ইমস্মিংযেৱ হি সাসনে অৰিযমগ্গভাৱনা, ন অঞ্ঞত্থ. আদিপদানংযেৱাতি তস্মিং তস্মিং ৱাক্যে আদিতো এৱ ৱুত্তসম্মাদিট্ঠিআদিপদানংযেৱ. সম্মাদস্সনলক্খণাতি চতুন্নং অৰিযসচ্চানং পৰিঞ্ঞাভিসমযাদিৱসেন সম্মদেৱ দস্সনসভাৱা. সম্মাঅভিৰোপনলক্খণোতি নিব্বানসঙ্খাতে আৰম্মণে সম্পযুত্তধম্মে সম্মদেৱ আৰোপনসভাৱো. সম্মাপৰিগ্গহণলক্খণাতি মুসাৱাদাদীনং ৱিসংৱাদনাদিকিচ্চতায লূখানং অপৰিগ্গাহকানং পটিপক্খভাৱতো পৰিগ্গাহকসভাৱা সম্মাৱাচা সিনিদ্ধভাৱেন সম্পযুত্তধম্মে সম্মাৱাচাপচ্চযং সুভাসিতসোতাৰঞ্চ পুগ্গলং পৰিগ্গণ্হাতীতি সম্মাপৰিগ্গহণলক্খণা. যথা কাযিককিৰিযা কিঞ্চি কত্তব্বং সমুট্ঠাপেতি, সযঞ্চ সমুট্ঠহনং ঘটনং হোতি, তথা সম্মাকম্মন্ত সঙ্খাতা ৱিৰতিপীতি সমুট্ঠাপনলক্খণা দট্ঠব্বা, সম্পযুত্তধম্মানং ৱা উক্খিপনং সমুট্ঠাপনং কাযিককিৰিযায ভাৰুক্খিপনং ৱিয. জীৱমানস্স সত্তস্স, সম্পযুত্তধম্মানং ৱা, জীৱিতপ্পৱত্তিযা আজীৱস্সেৱ ৱা সুদ্ধি ৱোদানং. যথা উপ্পন্নুপ্পন্নানং ৱজ্জানং ধম্মেন পহানানুপ্পাদঅত্থলাভাদিপৰিৱুড্ঢি হোতি, এৱং সম্পযুত্তানং পগ্গহণসভাৱোতি সম্মাপগ্গহলক্খণো সম্মাৱাযামো. কাযৱেদনাচিত্তধম্মেসু সুভসুখনিচ্চঅত্তগাহানঞ্চ ৱিধমনৱসেন সম্মাপতিট্ঠানসভাৱাতি সম্মাউপট্ঠানলক্খণা সম্মাসতি. সম্পযুত্তধম্মানং সম্মা সমাদহনং একগ্গতাকৰণং সভাৱো এতস্সাতি সম্মাসমাধানলক্খণো সম্মাসমাধি. তীণি কিচ্চানি হোন্তি পটিপক্খধম্মেসু, আৰম্মণধম্মেসু, সম্পযুত্তধম্মেসু চ একস্মিংযেৱ খণে পৱত্তিৱিসেসভূতানি. ইদানি তানি সৰূপতো দস্সেতুং ‘‘সেয্যথিদ’’ন্তিআদি ৱুত্তং. সদ্ধিন্তি ইমিনা ‘‘অঞ্ঞেহী’’তি ৱুত্তকিলেসা মিচ্ছাদিট্ঠিযা সহ একট্ঠা ৱা অনেকট্ঠা ৱাতি দস্সেতি. পজহতি পহায নং পটিৱিজ্ঝতি. নিৰোধন্তি নিব্বানং আৰম্মণং কৰোতি সচ্ছিকিৰিযাপটিৱেধেন পটিৱিজ্ঝতি.
ন কেৱলং মগ্গধম্মা ৱুত্তনযেনেৱ, অথ খো অপৰেনপি নযেন ৱেদিতব্বাতি দস্সেন্তো ‘‘অপিচা’’তিআদিমাহ. নানাখণা পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনতো. নানাৰম্মণা অনিচ্চানুপস্সনাদিভাৱতো. একক্খণা সকিদেৱ উপ্পজ্জনতো. একাৰম্মণা নিব্বানৱিসযত্তা. চত্তাৰি নামানি লভতি পৰিঞ্ঞাভিসমযাদিৱসেন পৱত্তিযা. তীণি নামানি লভতি কামসঙ্কপ্পাদীনং পহানৱসেন পৱত্তিযা. পটিপক্খপহানৱসেন হিস্স নামত্তযলাভো. এস নযো সেসেসুপি. ৱিৰতিযোপি হোন্তি চেতনাযোপি পুব্বভাগেপি ৱিক্খম্ভনৱসেন পৱত্তনতো. মগ্গক্খণে পন ৱিৰতিযোৱ পটিপক্খসমুচ্ছিন্দনস্স মগ্গকিচ্চত্তা. ন হি চেতনা মগ্গসভাৱা. সম্মপ্পধানসতিপট্ঠানৱসেনাতি চতুব্বিধসম্মপ্পধানচতুব্বিধসতিপট্ঠানৱসেন চত্তাৰি নামানি লভতি অনুপ্পন্নাকুসলানুপ্পাদনাদীনং কুসলানঞ্চ ৱড্ঢনতো. পুব্বভাগেপি মগ্গক্খণেপীতি যথা পুব্বভাগে পঠমজ্ঝানাদিৱসেন নানা. এৱং মগ্গক্খণেপি. ন হি একোপি চ মগ্গসমাধি পঠমজ্ঝানসমাধিআদিনামানি লভতি সম্মাদিট্ঠিআদীনং ৱিয কিচ্চৱসেন ভেদাভাৱতো. তেনাহ ‘‘মগ্গক্খণেপি সম্মাসমাধিযেৱা’’তি.
ঞত্ৱা ঞাতব্বাতি সম্বন্ধো. ৱুদ্ধি নাম ৱেপুল্লং ভিয্যোভাৱো পুনপ্পুনং উপ্পাদো এৱাতি আহ ‘‘পুনপ্পুনং জনেতী’’তি. অভিনিব্বত্তেতীতি অভিৱড্ঢং পাপেন্তো নিব্বত্তেতি. ৱিৱিত্ততাতি ৱিৱিত্তভাৱো. সো হি ৱিৱেচনীযতো ৱিৱিচ্চতি, যং ৱিৱিচ্চিত্ৱা ঠিতং, তদুভযম্পি ইধ ৱিৱিত্তভাৱসামঞ্ঞেন ‘‘ৱিৱিত্ততা’’তি ৱুত্তং. তেসু পুৰিমো ৱিৱেচনীযতো ৱিৱিচ্চমানতায ৱিৱিচ্চনকিৰিযায সমঙ্গী ধম্মসমূহো তায এৱ ৱিৱিচ্চনকিৰিযায ৱসেন ৱিৱেকোতি গহিতো. ইতৰো সব্বসো ততো ৱিৱিত্তসভাৱতায. তত্থ যস্মিং ধম্মপুঞ্জে সম্মাদিট্ঠি পৱত্ততি, তং যথাৱুত্তায ৱিৱিচ্চমানতায ৱিৱেকসঙ্খাতং নিস্সাযেৱ পৱত্ততি, ইতৰং পন তংনিন্নতাতংআৰম্মণতাহীতি ৱুত্তং ‘‘ৱিৱেকং নিস্সিতং, ৱিৱেকে ৱা নিস্সিত’’ন্তি.
যথা ৱা ৱিৱেকৱসেন পৱত্তং ঝানং ‘‘ৱিৱেকজ’’ন্তি ৱুত্তং, এৱং ৱিৱেকৱসেন পৱত্তা সম্মাদিট্ঠি ‘‘ৱিৱেকনিস্সিতা’’তি দট্ঠব্বা. নিস্সযো চ ৱিপস্সনামগ্গানং ৱসেন মগ্গফলানং ৱেদিতব্বো. অসতিপি তাসং পুব্বাপৰভাৱে ‘‘পটিচ্চসমুপ্পাদো’’তি এত্থ পচ্চযানং সমুপ্পাদনং ৱিয অভিন্নধম্মাধাৰা নিস্সযভাৱনা সম্ভৱন্তি. তস্স তদঙ্গ-সমুচ্ছেদনিস্সৰণৱিৱেকনিস্সিততং ৱত্ৱা পটিপ্পস্সদ্ধিৱিৱেকনিস্সিততায অৱচনং অৰিযমগ্গভাৱনায ৱুচ্চমানত্তা. ভাৱিতমগ্গস্স হি যে সচ্ছিকাতব্বা ধম্মা. তেসং কিচ্চং পটিপ্পস্সদ্ধিৱিৱেকো. অজ্ঝাসযতোতি ‘‘নিব্বানং সচ্ছিকৰিস্সামী’’তি মহন্তঅজ্ঝাসযতো. যদিপি হি ৱিপস্সনাক্খণে সঙ্খাৰাৰম্মণং চিত্তং, সঙ্খাৰেসু পন আদীনৱং সুট্ঠু, দিস্ৱা তপ্পটিপক্খে নিব্বানে নিন্নতায অজ্ঝাসযতো নিস্সৰণৱিৱেকনিস্সিতো হোতি, উণ্হাভিভূতস্স পুগ্গলস্স সীতনিন্নচিত্ততা ৱিয. কেচি পন ‘‘যথা সভাৱতো, যথা অজ্ঝাসযতো নিস্সৰণৱিৱেকনিস্সিততা, এৱং পটিপ্পস্সদ্ধিৱিৱেকনিস্সিততাপি সিযা’’তি ৱদন্তি. যদগ্গেন হি নিব্বাননিন্নতা সিযা, তদগ্গেন ফলনিন্নতাপি সিযা ‘‘কুদাস্সু নামাহং তদাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্য’’ন্তি অজ্ঝাসযসম্পত্তিযা ভাৱতো. যস্মা পহানৱিনযো ৱিয ৰাগনিৰোধোপি ইধাধিপ্পেতৱিৱেকেন অত্থতো নিব্বিসিট্ঠো, তস্মা ৱুত্তং এস নযো ৱিৰাগনিস্সিতাদীসূতি. তেনাহ ‘‘ৱিৱেকত্থা এৱ হি ৱিৰাগাদযো’’তি.
ৱোস্সগ্গসদ্দো পৰিচ্চাগত্থো পক্খন্দনত্থো চাতি ৱোস্সগ্গস্স দুৱিধতা ৱুত্তা. ৱোস্সজ্জনঞ্হি পহানং, ৱিস্সট্ঠভাৱেন নিৰাসঙ্কপৱত্তি চ, তস্মা ৱিপস্সনাক্খণে তদঙ্গৱসেন, মগ্গক্খণে সমুচ্ছেদৱসেন পটিপক্খস্স পহানং ৱোস্সগ্গো, তথা ৱিপস্সনাক্খণে তংনিন্নভাৱেন, মগ্গক্খণে আৰম্মণকৰণেন ৱিস্সট্ঠসভাৱতা ৱোস্সগ্গোতি ৱেদিতব্বং. তেনেৱাহ ‘‘তত্থ পৰিচ্চাগৱোস্সগ্গো’’তিআদি. অযং সম্মাদিট্ঠীতি অযং মিস্সকৱসেন ৱুত্তা সম্মাদিট্ঠি. যথাৱুত্তেন পকাৰেনাতি তদঙ্গপ্পহানসমুচ্ছেদপ্পহানপকাৰেন তংনিন্নতদাৰম্মণকৰণপ্পকাৰেন চ.
পুব্বে ৱোস্সগ্গৱচনস্সেৱ অত্থস্স ৱুত্তত্তা আহ ‘‘সকলেন ৱচনেনা’’তি. পৰিণমন্তং ৱিপস্সনাক্খণে, পৰিণতং মগ্গক্খণে. পৰিণামো নাম ইধ পৰিপাকোতি আহ ‘‘পৰিপচ্চন্তং পৰিপক্কঞ্চা’’তি. পৰিপাকো চ আসেৱনলাভেন লদ্ধসামত্থিযস্স কিলেসে পৰিচ্চজিতুং নিব্বানং পক্খন্দিতুং তিক্খৱিসদভাৱো. তেনাহ ‘‘অয’’ন্তিআদি. এস নযোতি য্ৱাযং নযো ‘‘ৱিৱেকনিস্সিত’’ন্তিআদিনা সম্মাদিট্ঠিযং ৱুত্তো, সেসেসু সম্মাসঙ্কপ্পাদীসুপি এসেৱ নযো, এৱং তত্থ নেতব্বন্তি অত্থো. পটিচ্চাতি নিস্সায. জাতিসভাৱাতি জাযনসভাৱা. সকলোতি অনৱসেসো, সব্বোতি অত্থো. ন কোচি মগ্গো সাৱসেসো হুত্ৱা সম্ভৱতি. হেট্ঠিমে মগ্গে উপ্পন্নে উপৰিমো উপ্পন্নো এৱ নাম অনন্তৰাযেন উপ্পজ্জনতো. ৱৱস্সগ্গত্থেতি ৱচসাযত্থে. ৱণ্ণযন্তীতি গুণৱণ্ণনৱসেন ৱিত্থাৰেন্তি.
কল্যাণমিত্তসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.