১. পঠমৱগ্গো

১. সুৱীৰসুত্তৱণ্ণনা

২৪৭. অভিযংসূতি যুদ্ধসজ্জাভিমুখা হুত্ৱা গচ্ছিংসু. তত্ৰাতি তস্মিং অসুৰানং অভিযানে অযং দানি ৱুচ্চমানা অনুপুব্বতো কথা. তেত্তিংস পুৰিসে গহেত্ৱাতি তেত্তিংস পুৰিসে পুঞ্ঞকিৰিযায সহাযভূতে গহেত্ৱা. ‘‘যাৱজীৱং মাতাপিতুভৰো অস্স’’ন্তিআদিনা সমাদিন্নানি সত্ত ৱতপদানি পূৰেত্ৱা. অধিগণ্হন্তং অভিভৱন্তং. পুত্তহতাযাতি হতপুত্তায. সা সুৰা ন হোতি, ন সুৰং পিৱিম্হাতি অধিপ্পাযো. ততো পট্ঠাযাতি ‘‘ন সুৰা’’তি ৱুত্তকালতো পট্ঠায. ‘‘ন সুৰন্তি ন দিব্বন্তীতি অসুৰা’’তি কেচি. হেট্ঠিমতলে অন্তোভূমিযং আযামতো দসযোজনসহস্সং.

উৰগাদিসহচৰিতানি ঠানানি উৰগাদীনীতি আহ ‘‘উৰগাদীসু পঞ্চসু ঠানেসূ’’তি. পঠমালিন্দেতি পঠমে পৰিভণ্ডে. পঞ্চযোজনসহস্সৱিত্থাৰপুথুবহলাহি সিনেৰুস্স চতূসুপি পস্সেসু চত্তাৰো পৰিভণ্ডা. সিনেৰুস্স হি তস্মিং তস্মিং পস্সে যুগন্ধৰাদীসু পঞ্চসতপৰিত্তদীপপৰিৱাৰে মহাদীপে চ লভিতব্বস্স মহতো অত্থস্স ৱসেন মহত্থা. কুপিতাৱিলচিত্তাতি কুপিতেন কোপেন আকুলচিত্তা. যুদ্ধেসীতি যুদ্ধেসিনো. সেসেসূতি সেসেসু পৰিভণ্ডেসু. সেসাতি সুপণ্ণাদযো.

ৱম্মিকমক্খিকাতি সপক্খিকউপচিকা. ওসক্কিত্ৱাতি পিট্ঠিভাগেন নিৱত্তিত্ৱা.

পমাদং আপাদেসীতি সক্কস্স আণায পমাদং আপজ্জি. সট্ঠিযোজনং ৱিত্থাৰেন. সুৱণ্ণমহাৱীথিন্তি সুৱণ্ণমযভূমিজগতিৱীথিং.

অনুট্ঠহন্তোতি উট্ঠানং কাযিকৱীৰিযং অকৰোন্তো. অৱাযমন্তোতি ৱাযামং চেতসিকৱীৰিযং অকৰোন্তো. কিঞ্চি কিচ্চন্তি কসিৱাণিজ্জাদিভেদং অঞ্ঞতৰং কিচ্চং কত্তব্বকম্মং. ৱৰন্তি পৱৰং. তেনাহ ‘‘উত্তম’’ন্তি. তঞ্চ খো কসিতব্বট্ঠানং অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘ওকাস’’ন্তি. কম্মং অকত্ৱাতি কিঞ্চিপি জীৱিতহেতুভূতং কম্মং অকত্ৱা. জীৱিতট্ঠানং নামাতি তস্স জীৱিতস্স হেতু নাম. নিব্বানস্স মগ্গোতি নিব্বানস্স অধিগমুপাযভূতো মগ্গো.

সুৱীৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সুসীমসুত্তৱণ্ণনা

২৪৮. অন্তৰেতি অব্ভন্তৰে. এৱংনামকন্তি ‘‘সুসীমো’’তি এৱংনামকং. একং পুত্তমেৱ অঞ্ঞতৰং অত্তনো পুত্তমেৱ.

সুসীমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ধজগ্গসুত্তৱণ্ণনা

২৪৯. সমুপব্যূড়্হোতি উভিন্নং সহ এৱ সমাগমো, ভুসং ৱা ব্যূড়্হোতি অত্থো. ভুসা পনস্স ব্যূড়্হতা দ্ৱিন্নং সেনানং সমাগন্ত্ৱা সম্পিণ্ডিতভাৱেনাতি আহ ‘‘সম্পিণ্ডিতো ৰাসিভূতো’’তি. পচ্ছিমন্তোতি ৰথপঞ্জৰস্স পৰন্তো পচ্ছিমন্তো পচ্ছিমকোট্ঠাসো. ৰথসন্ধিতোতি ৰথপঞ্জৰস্স কুব্বৰেন সদ্ধিং সম্বন্ধনট্ঠানতো. তদেৱ পমাণন্তি তদেৱ ‘‘দিযড্ঢযোজনসতাযামো’’তি ৱুত্তপ্পমাণমেৱ. দিগুণং কত্ৱাতি ‘‘পচ্ছিমন্তো সতযোজনো’’তিআদিনা দিগুণং কত্ৱা. চন্দমণ্ডলসূৰিযমণ্ডলকিঙ্কিণিকজালাদিভেদস্স সেসালঙ্কাৰস্স. পস্সন্তানং দেৱানং. ৰাজা নোতি অম্হাকং ৰাজা দেৱসেট্ঠো. দুতিযং আসনং লভতীতি সক্কে নিসিন্নে তস্স অনন্তৰং দুতিযং আসনং লভতি. তস্মা দেৱসেট্ঠতায সক্কো ৱিয গাৰৱট্ঠানিযো, যতো সক্কো ‘‘তস্স ধজগ্গং উল্লোকেয্যাথা’’তি আহ. এস নযো সেসেসুপি. অসুৰেহি পৰাজিতোতি অসুৰেহি পৰাজযং আপাদিতো. ৰজধজং দিস্ৱাতি পৰসেনায উপগচ্ছন্তিযা উট্ঠিতৰজমত্তম্পি দিস্ৱা ঠিতোপি তং ৰজধজং দিস্ৱা ভীৰুভাৱেন পলাযনধম্মো.

যস্স ধজগ্গপৰিত্তস্স. আনুভাৱো ৱত্ততি অসম্মুখীভূতাহিপি দেৱতাহি সিৰসা সম্পটিচ্ছিতব্বতো. চোৰভযাদীহীতি আদি-সদ্দেন ৰোগভযাদীনঞ্চেৱ ৱট্টদুক্খস্স চ সঙ্গহো দট্ঠব্বো ৱিধিনা ভাৱিতে পৰিত্তস্স অত্থে উপচাৰজ্ঝানাদীনম্পি ইজ্ঝনতো.

দীঘৱাপীনামকে গামে চেতিযং দীঘৱাপিচেতিযং. মুদ্ধৱেদিকা নাম হম্মিযং পৰিক্খিপিত্ৱা কতৱেদিকা. বুদ্ধগতং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা পৰিত্তৰক্খগুত্তিং আহ. পৰিত্তস্স আনুভাৱেন দ্ৱে ইট্ঠকা…পে… অট্ঠংসু. তথা হি তস্মিং নিস্সেণিযং ঠিতে…পে… অট্ঠংসূতি.

ধজগ্গসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. ৱেপচিত্তিসুত্তৱণ্ণনা

২৫০. ‘‘মহানুভাৱতায অসুৰানং চিত্তৱেপনেন ৱেপচিত্তী’’তি ৱদন্তি. ইসীহি পন অভযং যাচিতে ‘‘ভযমেৱ দদামী’’তি ৱত্ৱা তেহি ‘‘অক্খযং হোতু তে ভয’’ন্তি অভিসপৱসেন ৱুত্তকালতো পট্ঠায ৱেপনচিত্ততায ‘‘ৱেপচিত্তী’’তি ৱুচ্চতি, যং লোকিযা ‘‘পুলোমো’’তি চ ৱদন্তি. নিপাতপদানিপি কানিচি অত্থৱিসেসজোতকানি হোন্তীতি আহ ‘‘নিপাতমত্ত’’ন্তি হেতুঅত্থাদীনমেত্থ অসম্ভৱতো. তন্তি সক্কং দেৱানমিন্দং. কণ্ঠে পঞ্চমেহীতি কণ্ঠবন্ধনপঞ্চমেহি, ৱিভত্তিঅলোপেন নিদ্দেসো. চিত্তেনেৱাতি ‘‘ইমং বন্ধামি, অযং বজ্ঝতূ’’তি উপ্পন্নচিত্তেনেৱ. বজ্ঝতি বদ্ধো হোতি, অযং দেৱানুভাৱো. মুচ্চতীতি এত্থাপি এসেৱ নযো. দসহীতি ‘‘চোৰোসী’’তিআদিনা ইধ ৱুত্তেহি দসহি. তেনাহ ‘‘ইমেহী’’তি. নিব্বত্তিত্ৱা চিৰকালতং উপাদায খুংসনৱসেন ৱদতি ‘‘জৰসক্কা’’তি. ন তং অক্কোসং মনসি কৰোতি দীঘৰত্তং খন্তিসোৰচ্চেসু নিৰুড়্হঅজ্ঝাসযত্তা. মহাপটিগ্গহণন্তি মহন্তং উপসমব্যঞ্জনং. অস্সাতি ৱেপচিত্তস্স.

পটিসংযুজেতি পটিসত্তু হুত্ৱা সংযুদ্ধং কৰেয্য. তেনাহ ‘‘পটিপ্ফৰেয্যা’’তি. উপসমং…পে… মঞ্ঞে উপসমেনেৱ পচ্চত্থিকস্স নাযকভূতস্স কোধস্স পটিসেধনতো. তাদিসে হি কোধো পটিকিৰিযং অলভন্তো অনুপাদানো ৱিয জাতৱেদো ৱূপসম্মতি. যদা-সদ্দো হেতুঅত্থো, ন কালত্থোতি আহ ‘‘যস্মা তং মঞ্ঞতী’’তি. তাৱদেৱ দ্ৱে গাৱো যুজ্ঝন্তেতি তস্মিংযেৱ খণে দ্ৱীসু গোণেসু যুজ্ঝন্তেসু.

খন্তিতো উত্তৰিতৰো অঞ্ঞো অত্থো ন ৱিজ্জতি অনন্তৰেৱ অস্স ৱিৰোধং অনত্থং পটিবাহিত্ৱা দিট্ঠধম্মিকস্স চেৱ সম্পৰাযিকস্স চ সংৱিধানতো. তং খন্তিং পৰমং আহু সেট্ঠবলং ৱিৰোধপচ্চযং অভিভুয্য পৱত্তনতো. বালযোগতো বালো, তস্স বলং বালবলং, অঞ্ঞাণন্তি আহ ‘‘বালবলং নাম অঞ্ঞাণবল’’ন্তি. তং যস্স বলন্তি তং অঞ্ঞাণবলং যস্স পুগ্গলস্স বলং, অবলমেৱ তং পঞ্ঞাবলেন ৱিদ্ধংসেতব্বতো. পটিৱত্তা ন ৱিজ্জতীতি ধম্মট্ঠং পটিপ্ফৰিত্ৱা অভিভৱিত্ৱা পৱত্তা নত্থি. পটিৱচনমত্তং পন কোচি ৱদেয্যাপি, তং অকাৰণন্তি দস্সেন্তো ‘‘পটিপ্ফৰিত্ৱা ৱা’’তিআদিমাহ. বালবলন্তি ‘‘পটিপ্ফৰিত্ৱা’’তি ৱচনস্স কাৰণৱচনং. তস্সেৱ পুগ্গলস্স পটিকুজ্ঝনকস্স. নানত্তাৱিতক্কনতো উভিন্নং অত্থং. তিকিচ্ছন্তন্তি অনত্থপটিবাহনমুখেন পণ্ডিতকিচ্চকৰণেন পটিসেধেন্তং. ‘‘বালো অয’’ন্তি এৱং পঞ্ঞপেতুং হেতুফলানং অনৱবোধতো চতুসচ্চধম্মে অছেকাতি.

ৱেপচিত্তিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. সুভাসিতজযসুত্তৱণ্ণনা

২৫১. ‘‘ছেকতাযা’’তি ৱত্ৱা তস্স ৱত্তুং ছেকভাৱং দস্সেতুং ‘‘এৱং কিৰস্সা’’তিআদিমাহ. গাহন্তি লদ্ধিং. মোচেত্ৱাতি যস্স পুন ‘‘চোৰো’’তি উত্তৰি ৱত্তুং ন সক্কোতি, এৱং ৱিমোচেত্ৱাতি পঠমং ৱত্তুং ন সক্কা. গৰূতি ভাৰিযং, দুক্কৰন্তি অত্থো. পচ্ছাতি ‘‘পৰস্সা’’তি ৱুত্তো সো কিঞ্চি পঠমং ৱদন্তো অত্তনো অধিপ্পাযং পৱেদেতি নাম, তং যথাসত্তি ৱিদিতমনো তস্স উত্তৰি ৱত্তুং সক্কোতি. তেনাহ ‘‘পৰস্স ৱচনং অনুগন্ত্ৱা পন পচ্ছা সুখং ৱত্তু’’ন্তি. অপি চ অসুৰিন্দেন ‘‘হোতু, দেৱানমিন্দ, সুভাসিতেন জযো’’তি পঠমং ৱুত্তং, ৱিসেসো চ পুব্বং উপনেন্তং অনুৱত্ততি. ৱচসি কুসলো সক্কো দেৱৰাজা তং ৱিসেসং তেনেৱ পুব্বং উপনযাপেন্তো উপলাপনৱসেন ‘‘তুম্হে খ্ৱেত্থা’’তিআদিমাহ. পুব্বদেৱাতি সক্কপমুখায দেৱপৰিসায লোকে পুব্বেৱ উপ্পন্নত্তা ‘‘পুব্বদেৱা’’তি পসংসৱচনং. ৱেপচিত্তিং সন্ধায ‘‘তুম্হে’’তি ‘‘পুব্বদেৱা’’তি চ ৱুত্তত্তা ‘‘তুম্হাকং তাৱ পৱেণিআগতং ভণথা’’তি ৱুত্তং. গাৰৱট্ঠানিযত্তা ৱেপচিত্তিনো বহুৱচনপযোগো. দণ্ডেন অৱচাৰো অৱচৰণং দণ্ডাৱচৰো, নত্থি এত্থ ৱুত্তো দণ্ডাৱচৰোতি অদণ্ডাৱচৰা, সক্কেন ৱুত্তা গাথাযো.

সুভাসিতজযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. কুলাৱকসুত্তৱণ্ণনা

২৫২. ৰথসদ্দোতি ৰথালঙ্কাৰভূতানং কিঙ্কিণিকজালাদীনং সদ্দো. তথা ধজসদ্দো. আজানীযসদ্দোতি আজানীযানং হসিতসদ্দো চ. কৰুণাসমাৱজ্জিতহদযোতি পাণানং অনুপৰোধেন পণামিতচিত্তো. ঈসামুখেনাতি ৰথকপ্পৰমুখেন. পুঞ্ঞপচ্চযনিব্বত্তোতি উড়াৰং সুৱিপুলং পুঞ্ঞং পচ্চযং কত্ৱা নিব্বত্তো. ন সজ্জতি কত্থচি অপ্পটিঘট্টনেন গচ্ছন্তো. সিম্বলিৱনেনাতি সিম্বলিৱনমজ্ঝেন. ৱিভগ্গং নিম্মথিতন্তি ইতো চিতো ৱিভগ্গঞ্চেৱ নিৰৱসেসতো মথিতঞ্চ হোতি.

কুলাৱকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. নদুব্ভিযসুত্তৱণ্ণনা

২৫৩. সুপচ্চত্থিকোতি সুট্ঠু অতিৱিয পচ্চত্থিকো পটিসত্তু. গহিতোসীতি দেৱপাসেন বন্ধিত্ৱা গহিতো অসি. বদ্ধোৱ অহোসি সক্কস্স পুঞ্ঞানুভাৱেন. চেতিযৰাজা কিৰ ইমস্মিং কপ্পে ততো পুব্বে কেনচি অৱুত্তপুব্বং খৰমুসাৱাদং অভাসি, তাৱদেৱ ৱিৰজ্ঝিত্ৱা মহাপথৱিযা ৱিৱৰে দিনে নিপতিত্ৱা অৱীচিঅগ্গিজালানমিন্দনমহোসি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘চেতিযৰঞ্ঞো পাপং সন্ধাযা’’তি. মহাপাপানীতি মহন্তানি গৰুতৰানি পাপানি. তথা হি ৱেপচিত্তিনো সপথকৰণে নিদস্সনভাৱেন এতানি অট্ঠকথাযং আগতানীতি.

নদুব্ভিযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. ৱেৰোচনঅসুৰিন্দসুত্তৱণ্ণনা

২৫৪. দ্ৱাৰপালৰূপকানি ৱিযাতি দ্ৱাৰপালাকাৰেন কতপটিমাযো ৱিয. ৱাযমেথেৱ, ন অন্তৰা সংকোচং আপজ্জেয্যাতি অধিপ্পাযো. নিপ্ফন্নসোভনেসূতি নিপ্ফন্নভাৱেন সুন্দৰেসু. সব্বে হি অনিপ্ফন্না অত্থা ন সোভন্তি. কিচ্চজাতাতি ৱিপ্পকতভাৱেন সঞ্জাতকিচ্চা. অকিচ্চজাতোতি অসঞ্জাতকিচ্চো কিচ্চৰহিতো নাম নত্থি গমনট্ঠিতসযননিসজ্জাদিৱসেন উপ্পজ্জনকদুক্খৱিনোদনভাৱতো. সংযোগপৰমাত্ৱেৱ সম্ভোগাতি ইমেসং সত্তানং সংভুঞ্জিতব্বৱত্থূনি নাম পকতিযা ৱিৰোধসীলানিপি অসংযোগেন ৱা অসুন্দৰানিপি, তানি অভিসঙ্খৰণপচনসংযোজনপৰমানি ৱেদিতব্বানি তথা সতি সম্ভোগাৰহভাৱূপগমনতো. তেনাহ ‘‘পাৰিৱাসিকওদনাদীনী’’তিআদি. উণ্হাপেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বযুত্তে পৰিভজ্জিত্ৱাতি অধিপ্পাযো.

ৱেৰোচনঅসুৰিন্দসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. অৰঞ্ঞাযতনইসিসুত্তৱণ্ণনা

২৫৫. জামাতিকা ৱুচ্চতি ধীতুপতি, সসুৰো ভৰিযায পিতা, তস্মা ইমে অন্তৰৱত্তিনো দ্ৱে জনা সক্কৱেপচিত্তিনো সুজায ৱসেন জামাতিকসসুৰা. ‘‘চিৰদিক্খিতান’’ন্তি দিক্খিত্ৱা পব্বজিত্ৱা চিৰকালানং ৱতসমাদানৱসেন ইতো বাহিৰকানং পব্বজিতানন্তি আহ ‘‘চিৰসমাদিন্নৱতান’’ন্তি. ইতো পটিক্কমাতি ইতো যথাঠিতট্ঠানতো অপেহি অপক্কম. ন পটিক্কূলসঞ্ঞিনো গুণে গাৰৱযোগতো. দেৱা হি যেভুয্যেন ‘‘মযং পুব্বে গুণৱন্তে পযিৰুপাসিত্ৱা তেসং ওৱাদে ঠত্ৱা পুঞ্ঞানি উপচিনিত্ৱা ইধূপপন্না’’তি গুণৱন্তেসু আদৰভাৱং উপট্ঠপেন্তি.

অৰঞ্ঞাযতনইসিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. সমুদ্দকসুত্তৱণ্ণনা

২৫৬. চক্কৱাড়মহাসমুদ্দপিট্ঠিযন্তি চক্কৱাড়পব্বতপাদসমন্তা মহাসমুদ্দতীৰপিট্ঠিযং. যথেৱ সিনেৰুসমীপে মহাসমুদ্দো অনুপুব্বনিন্নো অনুপুব্বপোণো অনুপুব্বপব্ভাৰো, এৱং যেভুয্যেন চক্কৱাড়পাদসমীপেপি. তেনাহ ‘‘ৰজতপট্টৱণ্ণে ৱালুকপুলিনে’’তি. ৱুত্তপ্পকাৰাসূতি অনন্তৰসুত্তে ৱুত্তপ্পকাৰাসু. অস্সমপদেনাতি অস্সমপদৱেমজ্ঝেন. এৱং চিন্তযিংসূতি ‘‘যং নূন ময’’ন্তিআদিনা যথা পাড়িযং আগতং, এৱং মন্তযিংসু.

ইচ্ছিতকৰোতি যদিচ্ছিতকৰণং. দুট্ঠানন্তি দুৰাসযানং. তে পন দুট্ঠজ্ঝাসযা ৱিৰুদ্ধা হোন্তীতি আহ ‘‘দুট্ঠানং ৱিৰুদ্ধান’’ন্তি. পৱুত্তন্তি বীজং সন্ধায ৱপিতং. তেনাহ ‘‘খেত্তে পতিট্ঠাপিত’’ন্তি.

সাযমাসভত্তন্তি সাযং অসিতব্বভোজনং. যথাৱাৰং ভক্খিতমেতং দেৱানং ৱিয সুখুমং গুৰুৱাসঞ্চ ন হোতীতি ‘‘ভত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. গেলঞ্ঞজাতন্তি সঞ্জাতগেলঞ্ঞং. ৱেপতীতি কম্পতি পৱেধতি.

সমুদ্দকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পঠমৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.