১. ইন্দকসুত্তৱণ্ণনা
২৩৫. অত্তনো পৰিণাযকত্তেন ইন্দো নাম মহেসক্খো, ইন্দোতি সমঞ্ঞা অস্সাতি কত্ৱা ‘‘ইন্দকো’’তিপি ৱুচ্চতি, তস্স ইন্দকস্স. ইন্দকূটে পব্বতে নিৱসতীতি ইন্দকূটনিৱাসী, তস্স ইন্দকূটনিৱাসিনো. বলিকম্মেহি যজিতব্বতো পূজিতব্বতো যক্খো, তস্স যক্খস্স. ইন্দস্স নিৱাসট্ঠানভূতং কূটং ইন্দকূটন্তি যক্খতো কূটেন নামং লদ্ধং. ইন্দকূটো ইন্দো উত্তৰপদলোপেন যথা ‘‘কেলাসকূটো কেলাসো’’তি. ইন্দো যক্খোতি কূটতো যক্খেন নামং লদ্ধং. ন চেত্থ ইতৰীতৰনিস্সযদোসো অঞ্ঞমঞ্ঞূপলক্খণভাৱতো যথা তং ‘‘কাযকম্মট্ঠান’’ন্তি. ৰূপন্তি সকলং ৰূপক্খন্ধমাহ, ন ৰূপাযতনন্তি. ইমং সৰীৰং পেচ্চ অযং কিন্তি পটিলভতীতি চোদেতি.
কুতো আগচ্ছতীতি পৰাধাৰৰূপে জীৱে অত্তনি মাতুকুচ্ছিমোক্কন্তে ৰূপস্স সম্ভৱোতি কুতো নাম ঠানতো আগচ্ছতি. তেনাহ ‘‘ইমানি চ অট্ঠীনি ইমা চ মংসপেসিযো’’তিআদি. কথং ন্ৱযন্তি অযং কুচ্ছিসঙ্খাতে গব্ভৰে কথং সজ্জতীতি পুচ্ছতি. ‘‘সীহানংৱ নদন্তানং, দাঠীনং গিৰিগব্ভৰে’’তিআদিনা (থেৰগা. নিদানগাথা) গব্ভৰো চ কুচ্ছিৱাচকো আগতো. তেনাহ ‘‘গব্ভৰস্মিন্তি মাতুকুচ্ছিস্মি’’ন্তি. পুগ্গলৱাদীতি অত্তৱাদুপাদানো. যথা হি মচ্ছমংসং ভুত্তং ফেণং ৱিয হুত্ৱা ৱিলীযতি, ন চ পঞ্ঞাযতি সত্তভাৱেন অপ্পৱত্তনতো, এৱমেৱং যদি মাতুকুচ্ছিস্মিং গব্ভভাৱেন উপ্পন্নং ৰূপং সত্তো ন ভৱেয্য নো ৱড্ঢেয্য, ৱিলীযিত্ৱা গচ্ছেয্য, পঞ্ঞাযতি চ তং ৰূপং, তস্মা জীৱোতি ইমায লদ্ধিযা. এৱমাহাতি ‘‘ৰূপং…পে… গব্ভৰস্মি’’ন্তি এৱমৱোচ. পঠমন্তি এতেসং পঞ্চন্নং পঠমং. তেনাহ ‘‘পঠমেন পটিসন্ধিৱিঞ্ঞাণেন সদ্ধি’’ন্তি. ‘‘জাতিউণ্ণংসূহীতি জাতিএড়কায উণ্ণংসূহী’’তি ৱদন্তি. ‘‘গব্ভং ফালেত্ৱা গহিতউণ্ণা জাতিউণ্ণা. তস্সা অংসূহি তীহি কতসুত্তগ্গে’’তি সংযুত্তভাণকানং অধিপ্পাযো.
অনাৱিলোতি অচ্ছো, সুপ্পসন্নোতি অত্থো. এৱংৱণ্ণপ্পটিভাগন্তি ৱুত্তপ্পমাণসণ্ঠানসম্পৰিচ্ছিন্নং. কললং সম্পৱুচ্চতীতি অত্তভাৱো ভূতুপাদাৰূপসঙ্খাতো সন্তানৱসেন পৱত্তমানো কললং নামাতি কথীযতি.
কললাতি যথাৱুত্তকললৰূপহেতু তং নিস্সায পচ্চযং কত্ৱা. মংসধোৱনউদকৱণ্ণন্তি ৱণ্ণতো মংসধোৱনউদকৱণ্ণং, সণ্ঠানতো পন ৱিলীনতিপুসদিসং.
পৰিপক্কন্তি পৰিপাককললভাৱতো পৰিপাকং গতং সুপৰিপাকং গতং. সমূহতন্তি সমূহভূতং সঙ্গতং. ৱিৱট্টমানন্তি পৰিণমন্তং. তব্ভাৱন্তি কৰণে এতং উপযোগৱচনং, তব্ভাৱেন পৰিণমন্তন্তি অত্থো. নিস্সক্কে ৱা উপযোগৱচনং, তব্ভাৱতো কললভাৱতো কললং ৱিপৰিণমন্তং. অব্বুদং নাম জাযতি, অব্বুদং নাম সম্পজ্জতীতি অত্থো.
ৱিলীনতিপুসদিসা সণ্ঠানৱসেন, ৱণ্ণৱসেন পন সিতা অৰত্তাৱ হোতীতি ৱদন্তি. মণ্ডন্তি দাৰিকানং তথা পীড়নতো নিব্বত্তমৰিচপক্কস্স সাৰভূতং ৰসং. সব্বভাগেহি মুচ্চতীতি সো মণ্ডো কপালে অলগ্গো হুত্ৱা তস্স সব্বভাগেহি মুচ্ছিত্ৱা পিণ্ডিতো হুত্ৱা তিট্ঠতি. এৱৰূপা পেসি হোতীতি সা পেসি গব্ভাসযে কত্থচি অলগ্গা যথাৱুত্তমণ্ডো ৱিয পিণ্ডিতো হুত্ৱা তিট্ঠতি. তেনাহ ‘‘ৱিলীনতিপুসদিসা’’তি.
পেসি নিব্বত্ততীতি এত্থ পেসীতি নিস্সক্কে পচ্চত্তৱচনন্তি আহ ‘‘ততো পেসিতো’’তি.
ঘনস্স সণ্ঠানং. নিব্বত্তং কম্মপচ্চযাতি তংসণ্ঠানং ৰূপধম্মনিব্বত্তিযা জাযতি. ‘‘জৰামৰণং অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্ন’’ন্তি (সং. নি. ২.২০) হি ৱুত্তং.
পীড়কাতি পীড়কসদিসা মংসপিণ্ডা জাযন্তি.
সত্তমাদীনীতি আদি-সদ্দেন অট্ঠমসত্তাহতো পট্ঠায যাৱ একচত্তালীসা চতুত্তিংস সত্তাহানি সঙ্গণ্হাতি. পৰিণতকালন্তি গব্ভস্স পৰিণতকালং. নৱমাসতো বহি পৰিপক্কো নাম হোতি কেসলোমাদিনিব্বত্তিতো. তেনাহ ‘‘দ্ৱাচত্তালীসে সত্তাহে এতানি জাযন্তী’’তি.
তস্সাতি গব্ভসেয্যকসত্তস্স. মাতুউদৰপটলেন একাবদ্ধো হোতি যতো মাতৰা পৰিভুত্তআহাৰো আমাসযে পতিট্ঠিতে গব্ভস্স নাভিনাড়ানুসাৰেন গব্ভগতস্স সৰীৰং সম্পত্ৱা আহাৰকিচ্চং কৰোতি. আহাৰসমুট্ঠানৰূপং সমুট্ঠাপেতীতি গব্ভগতস্স কাযে ওজায পচ্চযো হোতি. সা চ তং পচ্চযং লভিত্ৱা ওজট্ঠমকং ৰূপং সমুট্ঠাপেতি. এৱং মাতৰা পৰিভুত্তআহাৰপচ্চযেন গব্ভগতো দস মাসে যাপেতি অত্তনো নাভিনাড়ানুসাৰগতেনেৱ তেন যাৱ আহাৰসমুট্ঠানসত্তাহো, ততো পট্ঠায আহৰণতো. কেচি পন ‘‘মাতৰা পৰিভুত্তআহাৰো বাহিৰৱগ্গো ৱিয তস্স কাযং অভিসন্নেতি পৰিসন্নেতি, তেন সো যাপেতী’’তি ৱদন্তি. কুচ্ছিগতং উদৰপটলেন তিৰোহিতত্তা বহি ঠিতন্তি ৱত্তব্বতং ন অৰহতীতি ‘‘কুচ্ছিযা অব্ভন্তৰগতো’’তি আহ. মাতুকুচ্ছিগতো নৰোতি মাতু তিৰোকুচ্ছিগতো. এৱং খোতি ইমিনা যথাৱুত্তাকাৰেন অযং সত্তো…পে… নিব্বত্ততি, তস্মা ৰূপং ন জীৱো. ন হি দিট্ঠিগতস্স সত্তাহক্কমেন ৱুড্ঢিপ্পত্তো ইচ্ছিতো অনিচ্চতাপত্তিতো.
ইন্দকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.