১০. সমিদ্ধিসুত্তৱণ্ণনা

২০. তপনভাৱেন তপনোদকত্তা তপোদাতি তস্স ৰহদস্স নামং. তেনাহ ‘‘তত্তোদকস্স ৰহদস্সা’’তি. ততোতি নাগভৱনে উদকৰহদতো তপোদা নাম নদী সন্দতি. সা হি নদী ভূমিতলং আৰোহতি. ‘‘এদিসা জাতা’’তি ৱচনসেসো. পেতলোকোতি লোহকুম্ভিনিৰযা ইধাধিপ্পেতাতি ৱদন্তি. ৰহদস্স পন আদিতো পব্বতপাদৱনন্তৰেসু বহূ পেতা ৱিহৰন্তি, স্ৱাযমত্থো পেতৱত্থুপাড়িযালক্খণসংযুত্তেন চ দীপেতব্বো. যতাযন্তি যতো ৰহদতো অযং. সাতোদকোতি মধুৰোদকো. সেতোদকোতি পৰিসুদ্ধোদকো, অনাৱিলোদকোতি অত্থো. ততোতি তপোদানদিতো.

সমিদ্ধোতি অৱযৱানং সম্পুণ্ণতায সংসিদ্ধিযাৱ সম্মা ইদ্ধো. তেনাহ ‘‘অভিৰূপো’’তিআদি. পধানে সম্মসনধম্মে নিযুত্তো, তং ৱা এত্থ অত্থীতি পধানিকো. সেনাসনং সুট্ঠপিতদ্ৱাৰৱাতপানং, তেসং পিদহনেন উতুং গাহাপেত্ৱা.

পুব্বাপযমানোতি ন্হানতো পুব্বভাগে ৱিয ৱোদকভাৱং আপজ্জমানো গমেন্তো. অৱত্তং পটিক্খিপিত্ৱা ৱত্তং দস্সেতুং ‘‘তত্থ…পে… ন ওতৰিতব্ব’’ন্তি পঠমং ৱুত্তং. সব্বদিসাপলোকনং যথা ন্হাযনট্ঠানস্স মনুস্সেহি ৱিৱিত্তভাৱজাননত্থং. খাণুআদিৱৱত্থাপনং চীৱৰাদীনং ঠপনত্থং উদকসমীপেতি অধিপ্পাযো. উক্কাসনং অমনুস্সানং অপগমনত্থং. অৱকুজ্জট্ঠানং তঙ্খণেপি উপৰিমকাযস্স উজুকং অৱিৱটকৰণত্থং. চীৱৰপিট্ঠেযেৱ ঠপেতব্বং যত্থ ৱা তত্থ ৱা অট্ঠপেত্ৱা. উদকন্তেতি উদকসমীপে. সিন্নট্ঠানন্তি সেদগতপদেসো. পসাৰেতব্বং তস্স সুক্খাপনত্থং. সংহৰিত্ৱা ঠপনং পুন সুখেন গহেত্ৱা নিৱাসনত্থং. নাভিপ্পমাণমত্তংওতৰণং তাৱতা উদকপটিচ্ছাদিলক্খণপ্পত্ততো. ৱীচিং অনুট্ঠাপেন্তেনাতিআদি সংযতকাৰিতাদস্সনং. নিৱাসনং পৰিক্খিপিত্ৱাতি অন্তৰৱাসকং কটিপ্পদেসস্স যথা পৰিতো হোতি, এৱং খিপিত্ৱা পৰিৱসিত্ৱা.

সৰীৰৱণ্ণোপি ৱিপ্পসীদি সম্মদেৱ ভাৱনানুস্সতিম্পি ৱিন্দন্তস্সাতি অধিপ্পাযো. সমনং নিগ্গহেতুন্তি কিলেসৱসং গতং অত্তনো চিত্তং নিগ্গণ্হিতুং. কামূপনীতাতি কামং উপগতচিত্তা. অথ ৱা কিলেসকামেন থেৰে উপনীতচিত্তা.

অপৰিভুঞ্জিত্ৱাতি অননুভোত্ৱা. অনুভৱিতব্বন্তি অত্থতো আপন্নমেৱাতি আহ ‘‘পঞ্চকামগুণে’’তি. ভিক্খসীতি যাচসি. তঞ্চ ভিক্খাচৰিযৱসেনাতি আহ ‘‘পিণ্ডায চৰসী’’তি. কামপৰিভোগগৰুগমনকালো নাম ৱিসেসতো পঠমযোব্বনাৱত্থাতি আহ ‘‘দহৰযোব্বনকালো’’তি. ওভগ্গেনাতি মজ্ঝে সংভগ্গকাযেন. জিণ্ণকালে হি সত্তানং কটিযং কাযো ওভগ্গো হোতি.

ৱোতি নিপাতমত্তং ‘‘যে হি ৱো অৰিযা’’তিআদীসু ৱিয. সত্তানন্তি সামঞ্ঞৱচনং, ন মনুস্সানং এৱ. দেহনিক্খেপনন্তি কড়েৱৰট্ঠপিতট্ঠানং. নত্থি এতেসং নিমিত্তন্তি অনিমিত্তা, ‘‘এত্তকং অযং জীৱতী’’তিআদিনা সঞ্জানননিমিত্তৰহিতাতি অত্থো. ন নাযৰেতি ন ঞাযন্তি. ইতো পৰন্তি এত্থ পৰন্তি অঞ্ঞং কালং. তেন ওৰকালস্সপি সঙ্গহো সিদ্ধো হোতি. পৰমাযুনো ওৰকালে এৱ চেত্থ পৰন্তি অধিপ্পেতং ততো পৰং সত্তানং জীৱিতস্স অভাৱতো. ৱৱত্থানাভাৱতোতি কালৱসেন ৱৱত্থানাভাৱতো. ৱৱত্থানন্তি চেত্থ পৰিচ্ছেদো ৱেদিতব্বো, ন অসঙ্কৰতো ৱৱত্থানং, নিচ্ছযো ৱা. অব্বুদপেসীতিআদীসু অব্বুদকালো পেসিকালোতিআদিনা কাল-সদ্দো পচ্চেকং যোজেতব্বো. কালোতি ইধ পুব্বণ্হাদিৱেলা অধিপ্পেতা. তেনাহ পুব্বণ্হেপি হীতিআদি. ইধেৱ দেহেন পতিতব্বন্তি সম্বন্ধো. অনেকপ্পকাৰতোতি নগৰে জাতানং গামে, গামে জাতানং নগৰে, ৱনে জাতানং জনপদে, জনপদে জাতানং ৱনেতিআদিনা অনেকপ্পকাৰতো. ইতো চুতেনাতি ইতো গতিতো চুতেন. ইধ ইমিস্সং গতিযং. যন্তে যুত্তগোণো ৱিযাতি যথা যন্তে যুত্তগোণো যন্তং নাতিৱত্ততি, এৱং কালো গতিপঞ্চকন্তি এৱং উপমাসংসন্দনং ৱেদিতব্বং.

অযং কালোতি অযং মৰণকালো. পচ্ছিমে কালেতি পচ্ছিমে ৱযে. তিস্সো ৱযোসীমাতি. পঠমাদিকা তিস্সো ৱযস্স সীমা অতিক্কন্তেন. পুৰিমানং হি দ্ৱিন্নং ৱযানং সব্বসো সীমা অতিক্কমিত্ৱা পচ্ছিমস্স আদিসীমং অতিক্কন্তো তথা ৱুত্তো. ‘‘অযঞ্হি সমণধম্মো…পে… ন সক্কা কাতু’’ন্তি ৱত্ৱা তমত্থং ৱিত্থাৰতো দস্সেতুং ‘‘তদা হী’’তিআদি ৱুত্তং. গণ্হিতুন্তি পাড়িতো অত্থতো চ হদযে ঠপনৱসেন গণ্হিতুং. পৰিভুঞ্জিতুন্তি ৱুত্তধম্মপৰিহৰণসুখং অনুভৱিতুং. একস্স কথনতো পঠমং গাথং সুত্তং ৱা উস্সাৰেতি, তস্মিং নিট্ঠিতে ইতৰো ধম্মকথিকো তংযেৱ ৱিত্থাৰেন্তো ধম্মং কথেতি, অযং সৰভাণধম্মকথা. সুত্তগেয্যানুসাৰেন যাৱ পৰিযোসানা উস্সাৰণং সৰভঞ্ঞধম্মকথা. ‘‘মা মং কালো উপচ্চগা’’তি ৱদন্তো ‘‘সমণধম্মস্স কৰণস্স অযং মে কালো’’তি কথেতি, ততো পৰো ‘‘পচ্ছিমৱযো অঞ্ঞো কালো’’তি কথেতি. ‘‘কালং ৱোহং…পে… তস্মা অভুত্ৱা ভিক্খামী’’তি ৱদন্তো অত্তনা কতং পটিপত্তিঞ্চ সহেতুকং সানিসংসং কথেতি.

তং গাৰৱকাৰণং সন্ধায. এতন্তি ‘‘অথ খো সা দেৱতা পথৱিযং পতিট্ঠহিত্ৱা’’তি এতং ৱুত্তং. দহৰো ত্ৱন্তিআদিমাহ লোভাভিভূততায অধিগতত্তা. সব্বসম্পত্তিযুত্তোতি ভোগসম্পদা পৰিৱাৰসম্পদাতি সব্বসম্পত্তীহি যুত্তো. অলঙ্কাৰপৰিহাৰন্তি অলঙ্কাৰকৰণং. অনিক্কীড়িতাৱীতি অকীড়িতপুব্বো. কীড়নঞ্চেত্থ কামানং পৰিভোগোতি আহ ‘‘অভুত্তাৱী’’তি. অকতকামকীড়োতি অকতকামানুভৱনপ্পযোগো. সযং অত্তনা এৱ দিস্সন্তীতি সন্দিট্ঠা, সন্দিট্ঠা এৱ সন্দিট্ঠিকা, অত্তপচ্চক্খতো সন্দিট্ঠিকা. পকট্ঠো কালো পত্তো এতেসন্তি কালিকা, তে কালিকে.

চিত্তানন্তৰন্তি ইচ্ছিতচিত্তানন্তৰং, ইচ্ছিতিচ্ছিতাৰম্মণাকাৰেতি অত্থো. তেনেৱাহ ‘‘চিত্তানন্তৰং ইচ্ছিতিচ্ছিতাৰম্মণানুভৱনং ন সম্পজ্জতী’’তিআদি. চিত্তানন্তৰং লদ্ধব্বতাযাতি অনন্তৰিতসমাধিচিত্তানন্তৰং লদ্ধব্বফলতায. সমোহিতেসুপীতি সম্ভতেসুপি. সম্পন্নকামস্সাতি সমিদ্ধকামস্স. চিত্তকাৰা ৰূপলাভেন, পোত্থকাৰা পটিমাকাৰকা, ৰূপকাৰা দন্তৰূপকট্ঠৰূপ-লোহৰূপাদিকাৰকা. আদিসদ্দেন নানাৰূপৱেসধাৰীনং নটাদীনং সঙ্গহো. সেসদ্ৱাৰেসূতি এত্থ গন্ধব্বমালাকাৰসূপকাৰাদযো ৱত্তব্বা.

সোতি সমিদ্ধিত্থেৰো. সমোহিতসম্পত্তিনাতি সঙ্গাহভোগূপকৰণসম্পত্তিনা. পত্তব্বদুক্খস্সাতি কামানং আপজ্জনৰক্খণৱসেন লদ্ধব্বস্স কাযিকচেতসিকদুক্খস্স. উপাযাসস্সাতি দড়্হপৰিস্সমস্স ৱিৰতস্স. ‘‘ৱিস্সাতস্সা’’তি কেচি. ‘‘পচ্চৱেক্খণঞাণেনা’’তি কেচি পঠন্তি. অসুকস্মিং নাম কালে ফলং হোতীতি এৱং উদিক্খিতব্বো নস্স কালোতি অকালো. এত্থাতি এতেসু নৱসু লোকুত্তৰধম্মেসু. এহিপস্সৱিধিন্তি ‘‘এহি পস্সা’’তি এৱং পৱত্তৱিধিৱচনং. উপনেতব্বোতি ৱা উপনেয্যো, সো এৱ ওপনেয্যিকো. ৱিঞ্ঞূহীতি ৱিদূহি পটিৱিদ্ধসচ্চেহি. তে একংসতো উগ্ঘটিতঞ্ঞূআদযো হোন্তীতি আহ ‘‘উগ্ঘটিতঞ্ঞূআদীহী’’তি. ‘‘পচ্চত্ত’’ন্তি এতস্স পতিঅত্তনীতি ভুম্মৱসেন অত্থো গহেতব্বোতি আহ ‘‘অত্তনি অত্তনী’’তি.

সব্বপদেহি সম্বন্ধোতি ‘‘কথং আদীনৱো এত্থ ভিয্যো, কথং অকালিকো’’তিআদিনা সব্বেহি পচ্চেকং সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো.

নৱোতি তৰুণো ন চিৰৱস্সো. যে ভিক্খুনোৱাদকলক্খণপ্পত্তা, তে সন্ধায ‘‘ৱীসতিৱস্সতো পট্ঠায থেৰো’’তি ৱুত্তং. ইধ সাসনং নাম সিক্খত্তযসঙ্গহং পিটকত্তযন্তি আহ ‘‘ধম্মেন হী’’তিআদি. তত্থ ধম্মেন ৱিনযো এত্থ ৱিনা দণ্ডসত্থেহীতি ধম্মৱিনযো. ধম্মায ৱিনযো এত্থ ন আমিসত্থন্তি ধম্মৱিনযো. ধম্মতো ৱিনযো ন অধম্মতোতি ধম্মৱিনযো. ধম্মো ৱা ভগৱা ধম্মস্সামী ধম্মকাযত্তা, তস্স ধম্মসঞ্ঞিতস্স সত্থু ৱিনযো, ন তক্কিকানন্তি ধম্মৱিনযো. ধম্মে ৱিনযো ন অধম্মে ৱিনযো. ধম্মো চ সো যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জমানে সত্তে অপাযেসু অপতমানে ধাৰেতীতি, সব্বে সংকিলেসতো ৱিনেতীতি ৱিনযো চাতি ধম্মৱিনযো. তেনাহ ‘‘উভযম্পেতং সাসনস্সেৱ নাম’’ন্তি.

ধম্মৱিনযোতি ধম্মেন যুত্তো ৱিনযোতি ধম্মৱিনযো আজঞ্ঞৰথো ৱিয. ধম্মো চ ৱিনযো চাতি ৱা ধম্মৱিনযো, তং ধম্মৱিনযং. ধম্মৱিনযানঞ্হি সত্থুভাৱৱচনতো ধম্মৱিনযত্তসংসিদ্ধি ধম্মৱিনযানং অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিসেসনতো. অভিধম্মেপি ৱিনযৱচনন্তি ধম্মৱিনযদ্ৱযসিদ্ধি, দেসিতপঞ্ঞত্তৱচনতো ধম্মৱিনযসিদ্ধি. ধম্মো চতুধা দেসিতো সন্দস্সন-সমাদাপন-সমুত্তেজন-সম্পহংসনৱসেন, ৱিনযো চতুধা পঞ্ঞত্তো সীলাচাৰতো পৰাজিতৱসেন. ধম্মচৰিযা সকৱিসযো, ৱিনযপঞ্ঞত্তি বুদ্ধৱিসযো. পৰিযাযেন দেসিতো ধম্মো, নিপ্পৰিযাযেন পঞ্ঞত্তো ৱিনযো. ধম্মদেসনা অধিপ্পাযত্থপ্পধানা, ৱিনযপঞ্ঞত্তি ৱচনত্থপ্পধানা. পৰমত্থসচ্চপ্পধানো ধম্মো, সম্মুতিসচ্চপ্পধানো ৱিনযো. আসযসুদ্ধিপধানো ধম্মো, পযোগসুদ্ধিপধানো ৱিনযো.

কিৰিযদ্ৱযসিদ্ধিযা ধম্মৱিনযসিদ্ধি. ধম্মেন হি অনুসাসনসিদ্ধি, ৱিনযেন ওৱাদসিদ্ধি. ধম্মেন ধম্মকথাসিদ্ধি, ৱিনযেন অৰিযতুণ্হীভাৱসিদ্ধি. সাৱজ্জদ্ৱযপৰিৱজ্জনতো ধম্মৱিনযসিদ্ধি. ধম্মেন হি ৱিসেসতো পকতিসাৱজ্জপৰিচ্চাগসিদ্ধি, ৱিনযেন পঞ্ঞত্তিসাৱজ্জপৰিচ্চাগসিদ্ধি. গহট্ঠপব্বজিতানং সাধাৰণাসাধাৰণগুণদ্ৱযসিদ্ধি. বহুস্সুতসুতপসন্নদ্ৱযতো পৰিযত্তি-পৰিযাপুণন-ধম্মৱিহাৰ-ৱিভাগতো ধম্মধৰৱিনযধৰৱিভাগতো চ ধম্মৱিনযদ্ৱযসিদ্ধি, সৰণদ্ৱযসিদ্ধিযা ধম্মৱিনযদ্ৱযসিদ্ধি. ইধ সত্তানং দুৱিধং সৰণং ধম্মো অত্তা চ. তত্থ ধম্মো সুচিণ্ণো সৰণং. ‘‘ধম্মো হৱে ৰক্খতি ধম্মচাৰি’’ন্তি (থেৰগা. ৩০৩; জা. ১.১০.১০২; ১.১৫.৩৮৫) হি ৱুত্তং. সুদন্তো অত্তাপি সৰণং ‘‘অত্তা হি অত্তনো নাথো’’তি (ধ. প. ১৬০, ৩৮০) ৱচনতো. তেন ৱুত্তং ‘‘সৰণদ্ৱযসিদ্ধিযা ধম্মৱিনযসিদ্ধী’’তি. তত্থ যতস্স ধম্মসিদ্ধি, যতো চ ৱিনযসিদ্ধি, তদুভযং দস্সেন্তো আহ – ‘‘ধম্মেন হেত্থ দ্ৱে পিটকানি ৱুত্তানি, ৱিনযেন ৱিনযপিটক’’ন্তি. অধুনা আগতো ইদানেৱ ন চিৰস্সেৱ উপগতো.

মহন্তে ঠানে ঠপেত্ৱাতি মহেসক্খতাদস্সনত্থং অত্তনো পৰিৱাৰেন মহন্তট্ঠানে ঠপিতভাৱং পৱেদেত্ৱা. মহতিযাতি উপসঙ্কমনৱন্দনাদিৱচনাপজ্জনৱসেন সমাচিণ্ণায. সব্বেপি কিৰ নিসীদন্তা তং ঠানং ঠপেত্ৱাৱ নিসীদন্তি. থিৰকৰণৱসেনাতি দড়্হীকৰণৱসেন. অযং কিৰ দেৱতা ঞাণসম্পন্না মানজাতিকা, তস্মা নাযং মানং অপ্পহায মম দেসনং পটিৱিজ্ঝিতুং সক্কোতীতি মাননিগ্গণ্হনত্থং আদিতো দুৱিঞ্ঞেয্যং কথেন্তো ভগৱা ‘‘অক্খেয্যসঞ্ঞিনো’’তিআদিনা তায ঞাতুমিচ্ছিতকামানং কালিকাদিভাৱং, ধম্মস্স চ সন্দিট্ঠিকাদিভাৱং ৱিভাৱেন্তো দ্ৱে গাথা অভাসি.

অক্খেয্যতোতি গিহিলিঙ্গপৰিযাযনামৱিসেসাদিৱসেন তথা তথা অক্খাতব্বতো. তেনাহ ‘‘কথানং ৱত্থুভূততো’’তি. এতেসন্তি সত্তানং. পতিট্ঠিতাতি পৱত্তিতা আসত্তা. পঞ্চন্নং কামসঙ্গাদীনং ৱসেন আসত্তা হোন্তু, ইতৰেসং পন কথন্তি? অনিট্ঠঙ্গতোপি হি ‘‘ইদং নু খো’’তিআদিনা কঙ্খতো তত্থ আসত্তো এৱ নাম অৱিজহনতো, তথা ৱিক্খেপগতো ৱিক্খেপৱত্থুস্মিং, অনুসযানং পন আসত্তভাৱে ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. মচ্চুনো যোগন্তি, মচ্চুবন্ধনং, মৰণধম্মতন্তি অত্থো. যস্মা অপৰিঞ্ঞাতৱত্থুকা অনতীতমৰণত্তা মচ্চুনা যথাৰুচি পযোজেতব্বা, তত্থ তত্থ উপৰূপৰি চ খিপিতায আণায অব্ভন্তৰে এৱ হোন্তি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘পযোগং…পে… আগচ্ছন্তী’’তি. যস্মা তেভূমকা ধম্মা কমনীযট্ঠেন কামা, নেসম্পি কালস্স লদ্ধব্বতায কালিকতা ইধ অক্খেয্যৱচনেন পৱেদিতা. তেনাহ – ‘‘এৱমিমায গাথায কালিকা কামা কথিতা’’তি. সব্বেপি তেভূমকা ধম্মা কমনীযা, যস্মা চ কালিকানং কামানং তথাসভাৱতা কথিতা. অযম্পি গাথা তদত্থমেৱ দীপেতীতি ইমায তে কথিতা এৱ হোন্তি. যে চ সত্তা পঞ্চসু খন্ধেসু দিট্ঠিতণ্হাদিৱসেন পতিট্ঠিতা ‘‘ইত্থী, পুৰিসো, অহং, মমা’’তি চ অভিনিৱিসিয কামে পৰিভুঞ্জন্তি, তে মৰণং নাতিৱত্তন্তি. এৱম্পেত্থ কামানং কালিকত্থো কথিতোতি আহ ‘‘কালিকা কামা কথিতা’’তি.

অযং ঞাতপৰিঞ্ঞাতি ৰূপাৰূপধম্মে লক্খণাদিতো ঞাতে কত্ৱা পৰিচ্ছিন্দনপঞ্ঞা. তেনাহ ‘‘এৱং ঞাতং কত্ৱা’’তিআদি. পদট্ঠানগ্গহণেনেৱ চেত্থ তেসং ৰূপাৰূপধম্মানং পচ্চযো গহিতোতি পচ্চযপৰিগ্গহস্সপি সঙ্গহো দট্ঠব্বো. তীৰেতি তুলেতি ৱীমংসতি. দ্ৱাচত্তালীসায আকাৰেহীতি ইমিনা মত্থকপ্পত্তং মহাৱিপস্সনং দস্সেতি. তে পন আকাৰা ৱিসুদ্ধিমগ্গসংৱণ্ণনায ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বা. ‘‘অনিচ্চানুপস্সনায নিচ্চসঞ্ঞং পজহতী’’তিআদিনা ৱিপস্সনাক্খণেপি একদেসেন পহানং লব্ভতেৱ, অনৱসেসতো পন পহানৱসেন পহানপৰিঞ্ঞং দস্সেন্তো আহ ‘‘অগ্গমগ্গেন …পে… অযং পহানপৰিঞ্ঞা’’তি. তথা চ আহ ‘‘এৱং তীহি পৰিঞ্ঞাহী’’তিআদি.

অক্খাতাৰন্তি অক্খাতব্বং, ন অক্খেয্যকং. তেনাহ ‘‘কম্মৱসেন কাৰক’’ন্তিআদি. কাৰকন্তি চ সাধনমাহ. ন মঞ্ঞতীতি ৱা মঞ্ঞনং নপ্পৱত্তেতি অক্খাতাৰন্তি খীণাসৱং. অথ ৱা তঞ্হি তস্স ন হোতীতি তং কাৰণং তস্স খীণাসৱস্স ন হোতি ন ৱিজ্জতি, যেন দিট্ঠিতণ্হাদিকাৰণেন অক্খেয্যং খন্ধপঞ্চকং ‘‘তিস্সো’’তি ৱা ‘‘ফুস্সো’’তি ৱা ‘‘ইত্থী’’তি ৱা ‘‘পুৰিসো’’তি ৱা অভিনিৱিস্স ৱদেয্যাতি এৱমেত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. মনুস্সনাগাদীহি পূজনীযত্তা ‘‘যক্খো’’তি সব্বদেৱানং সাধাৰণৱচনন্তি দেৱধীতাপি ‘‘যক্খী’’তি ৱুত্তা. অক্খেয্যন্তি পহানপৰিঞ্ঞায পহানমগ্গো, তস্স আৰম্মণভূতং নিব্বানম্পি গহিতং. ন মঞ্ঞতীতি খীণাসৱস্স অস্স ফলপ্পত্তীতি আহ ‘‘নৱৱিধো লোকুত্তৰধম্মো কথিতো’’তি.

ৱিসেসীতি ৱিসেসজাতিআদিৱসেন সেয্যোতি অত্থো. তেসু গহিতেসূতি তেসু সেয্যমানাদীসু তীসু মানেসু গহিতেসু. তযো সেয্যমানা, তযো সদিসমানা, তযো হীনমানা গহিতাৱ হোন্তি. সো পুগ্গলোতি সো অপ্পহীনমঞ্ঞনপুগ্গলো. তেনেৱ মানেন হেতুভূতেন. উপড্ঢগাথাযাতি পুৰিমদ্ধেন পন ৱত্থুকামা ৱুত্তাতি আহ ‘‘কালিকা কামা কথিতা’’তি.

ৱিধীযতি ৱিসদিসাকাৰেন ঠপীযতীতি ৱিধা, কোট্ঠাসো. কথংৱিধন্তি কথং পতিট্ঠিতং, কেন পকাৰেন পৱত্তিতন্তি অত্থো. ৱিদহনতো হীনাদিৱসেন ৱিৱিধেনাকাৰেন দহনতো উপধাৰণতো ৱিধা, মানো. মানেসূতি নিমিত্তত্থে ভুম্মং, মানহেতূতি অত্থো. ন চলতীতি ন ৱেধতি অত্তনো পৰিসুদ্ধপকতিং অৱিজহনতো.

পঞ্ঞা ‘‘সঙ্খা’’তি আগতা, পঞ্ঞাতি যোনিসো পটিসঙ্খানং. সঙ্খাযকোতি সঙ্কলনপদুপ্পাদনাদি-পিণ্ডগণনাৱসেন গণকো পপঞ্চসঙ্খাতি মানাদিপপঞ্চভাগা. তে তে ধম্মা সম্মা যাথাৱতো সঙ্খাযন্তি উপতিট্ঠন্তি এতাযাতি সঙ্খা, পঞ্ঞা. একং দ্ৱেতিআদিনা সঙ্খানং গণনং পৰিচ্ছিন্দনন্তি সঙ্খা, গণনা. সঙ্খাযতি ভাগসো কথীযতীতি সঙ্খা, কোট্ঠাসো. সঙ্খানং সত্তো পুগ্গলোতিআদিনা সঞ্ঞাপনন্তি সঙ্খা, ৰত্তোতিআদি পণ্ণত্তি. খীণাসৱো জহি পজহি ৰাগাদীনং সুপ্পহীনত্তা. নৱভেদং পভেদতো, সঙ্খেপতো তিৱিধমানন্তি অত্থো. নৱৱিধন্তি ৱা পাঠে নৱভেদত্তা অন্তৰভেদৱসেন নৱৱিধন্তি অত্থো. পচ্চযৱিসেসেহি ইত্থিভাৱাদিৱিসেসেহি ৱিসেসেন মানীযতি গব্ভো এত্থাতি ৱিমানং, গব্ভাসযো. ন উপগচ্ছীতি ন উপগমিস্সতি. তেনাহ ‘‘অনাগতত্থে অতীতৱচন’’ন্তি. ‘‘নাজ্ঝগা’’তি হি অতীতং ‘‘ন গমিস্সতী’’তি এতস্মিং অত্থে. ছিন্দি অৰিযমগ্গসত্থেন. ওলোকযমানা উপপত্তীসু. সত্তনিৱেসনেসূতি সত্তানং উপপজ্জট্ঠানেসু. লোকুত্তৰধম্মমেৱ কথেসি অৰহত্তস্স পৱেদিতত্তা.

‘‘গাথায অত্থং কথেতুং ৱট্টতী’’তি অত্থ-সদ্দো আহৰিত্ৱা ৱত্তব্বো. অট্ঠঙ্গিকমগ্গৱসেনপীতি এত্থাপি এসেৱ নযো. সতিসম্পজঞ্ঞং নাম কুসলধম্মানুযোগে কাৰণন্তি আহ ‘‘দসকুসলকম্মপথকাৰণ’’ন্তি.

অট্ঠঙ্গিকমগ্গৱসেন চ গাথাঅত্থৱচনে অযং ইদানি ৱুচ্চমানো ৱিত্থাৰ-নযো. তস্মিং কিৰ ঠানেতি তস্মিং কিৰ দেৱতায পুচ্ছিতং পঞ্হং ৱিস্সজ্জনট্ঠানে. দেৱতায ঞাণপৰিপাকং ওলোকেত্ৱা অনুপুব্বিযা কথায সদ্ধিং সামুক্কংসিকদেসনা মহতী ধম্মদেসনা অহোসি. ঞাণং পেসেত্ৱাতি সত্থুদেসনায অনুস্সৰণৱসেন পত্তৱিসুদ্ধিপটিপাটিপৱত্তং ভাৱনাঞাণং বন্ধিত্ৱা. সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাযাতি সত্থুদেসনাৱিলাসেন অত্তনো চ পৰিপক্কঞাণত্তা পঠমং ফলং পত্ৱা. এৱমাহাতি এৱং ‘‘পাপং ন কযিৰা’’তিআদিপ্পকাৰেন গাথমাহ. অঙ্গং ন হোতি, আজীৱো যথা কুপ্পমানো ৱাচাকম্মন্তৱসেন কুপ্পতি, তথা সম্পজ্জমানোপীতি. সো ৱাচাকম্মন্তপক্খিকো, তস্মা তগ্গহণেন গহিতোৱ হোতি. ৱাযামসতিসমাধযো গহিতা সমাধিক্খন্ধসঙ্গহতো. সম্মাদিট্ঠিসম্মাসঙ্কপ্পা গহিতা পঞ্ঞাক্খন্ধসঙ্গহতো. অন্তদ্ৱযৱিৱজ্জনং গহিতং সৰূপেনেৱাতি অধিপ্পাযো. ইতীতিআদি নিগমনং.

সমিদ্ধিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নন্দনৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.