৫৭. হত্থচ্ছিন্নাদিৱত্থুকথা
১১৯. হত্থচ্ছিন্নাদিৱত্থূসু হত্থা ছিন্না যস্সাতি হত্থচ্ছিন্নোতিআদিৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘যস্সা’’তিআদি. মণিবন্ধেতি পকোট্ঠন্তে. সো হি যস্মা এত্থ মণিসঙ্খাতং অলঙ্কাৰৱিকতিং বন্ধতি, তস্মা মণিবন্ধোতি ৱুচ্চতি. কপ্পৰেতি কপোণিযং. সা হি পৰেসং পিট্ঠীসু কপতি হিংসতি অনেনাতি ‘‘কপ্পৰো’’তি ৱুচ্চতি. যস্স হত্থা ছিন্না হোন্তি, অযং হত্থচ্ছিন্নো নামাতি যোজনা. এসেৱ নযো সেসেসুপি. একো ৱা পাদোতি যোজনা. হেট্ঠা ‘‘একো ৱা দ্ৱে ৱা হত্থা’’তি এত্থাপি এসেৱ নযো. চতূসু হত্থপাদেসু দ্ৱে ৱাতি একো হত্থো, একো পাদোতি দ্ৱে ৱা. কণ্ণাতি সদ্দগ্গহা. তে হি কণ্ণতি সৱতি এতেহীতি কণ্ণাতি ৱুচ্চন্তি. কণ্ণাবদ্ধেতি কণ্ণচ্ছিদ্দস্স আবদ্ধে. সঙ্ঘাটেতুন্তি সঙ্ঘটনং কাতুং, আবন্ধনং কাতুন্তি অত্থো. অজপদকেতি অজপদসণ্ঠানে ঠানে. নাসাতি ঘানানি. তানি হি নাসতি অব্যত্তসদ্দং কৰোতি এতাহীতি নাসাতি ৱুচ্চন্তি. নাসিকাতি নাসাযেৱ. সণ্ঠাপেতুন্তি সুট্ঠু ঠপেতুং, পকতিযা ঠপেতুন্তি অত্থো. নখসেসন্তি নখোযেৱ সেসো ছিন্নঙ্গুলিতোতি নখসেসো, তং. অগ্গে পুৰে উট্ঠহতীতি অঙ্গুট্ঠো. ‘‘ৱুত্তনযেনেৱা’’তি ইমিনা ‘‘নখসেসং অদস্সেত্ৱা’’তি ৱচনং অতিদিসতি. কণ্ডৰনামকাতি মহাসিৰনামকা. তে হি কং সৰীৰং ধাৰেন্তীতি কণ্ডৰাতি ৱুচ্চন্তি ধকাৰস্স ডকাৰং কত্ৱা. যেসূতি কণ্ডৰেসু, নিদ্ধাৰণে ভুম্মং.
যস্স ৱগ্গুলিপক্খকা ৱিয অঙ্গুলিযো সম্বন্ধো হোন্তি, অযং ফণহত্থকো নামাতি যোজনা. এতন্তি ফণহত্থকং. ছড়ঙ্গুলাদযোপি ফণহত্থকেযেৱ সঙ্গহেতব্বাতি আহ ‘‘যস্সপি ছ অঙ্গুলিযো’’তিআদি. যস্সপি ছ অঙ্গুলিযো হোন্তি, অযম্পি ফণহত্থকো নাম উপচাৰেন.
খুজ্জোতি এত্থ খুজ্জো সৰীৰো যস্সত্থীতি খুজ্জোতি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘খুজ্জসৰীৰো’’তি. কস্মা খুজ্জোতি আহ ‘‘উৰস্স ৱা’’তিআদি. যস্স পন ৱঙ্কং, অযম্পি খুজ্জো নামাতি যোজনা. ৱঙ্কন্তি চ কুটিলং. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. ব্ৰহ্মুজুগত্তোতি উজুং গত্তং উজুগত্তং, ব্ৰহ্মুনো উজুগত্তং ৱিয উজুগত্তং ইমস্স মহাপুৰিসস্সাতি ব্ৰহ্মুজুগত্তো, মহাপুৰিসো.
সংখেপেন ৱুত্তমত্থং ৱিত্থাৰেন দস্সেন্তো আহ ‘‘জঙ্ঘৱামনস্স হী’’তিআদি. যেসন্তি উভিন্নং কাযানং. ভূতানন্তি অমনুস্সানং পিসাচকপেতানং. অত্তভাৱো হোতি ৱিযাতি যোজনা. পৰিৱটুমোতি পৰিসমন্ততো ৱট্টুলসৰীৰো.
গলগণ্ডীতি এত্থ গলে গণ্ডো যস্সত্থীতি গলগণ্ডীতি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘যস্সা’’তিআদি. এতন্তি ‘‘গলগণ্ডী’’তি এতং ৱচনং. তত্থাতি গলগণ্ডিপব্বাজনে. যন্তি ৱচনং.
সিপদীতি এত্থ সিথিলং পদং ইমস্সাতি সিপদীতি ৱুত্তে ভাৰপাদোযেৱ গহেতব্বোতি আহ ‘‘ভাৰপাদো ৱুচ্চতী’’তি. ভাৰং পাদং যস্সাতি ভাৰপাদো. এতে দ্ৱে থূলপাদৰোগীসু ৱত্তন্তীতি দট্ঠব্বং. সঞ্জাতপিড়কোতি সঞ্জাতফোটো. উপনাহন্তি ভুসং বন্ধনং. উদকআৱাটেতি উদকেন পুণ্ণাযং কাসুযং. উদকৱালিকাযাতি উদকতিন্তেন মৰুনা. যথা সিৰা পঞ্ঞাযন্তি, এৱং মিলাপেতুন্তি যোজনা. ঈদিসন্তি সিৰাপঞ্ঞাযনজঙ্ঘতেলনাড়িকসভাৱং. তথাতি যথা পব্বজ্জাকালে কৰোতি, তথা কত্ৱাতি অত্থো.
পাপৰোগীতি এত্থ পাপৰোগস্স সৰূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘অৰিস’’ইতিআদি. তত্থ অৰিসো চ ভগন্দৰো চ পিত্তঞ্চ সেম্হো চ কাসো চ সোসো চাতি দ্ৱন্দো, তে আদযো যেসং তেতি অৰিস…পে… সোসাদযো. আদিসদ্দেন হেট্ঠা ৱুত্তে আবাধে সঙ্গণ্হাতি. তত্থ পিত্তসেম্হসদ্দেহি তংসমুট্ঠানো ৰোগো গহেতব্বো. ‘‘নিচ্চাতুৰো’’তি ইমিনা পাপৰোগীতি এত্থ মন্তুত্থে পৱত্তস্স ঈপচ্চযস্স নিচ্চযোগত্থং দস্সেতি.
পৰিসদূসনোতি এত্থ ইতিসদ্দো নামপৰিযাযো, পৰিসদূসনো নামাতি হি অত্থো. যো অত্তনো ৱিৰূপতায পৰিসং দূসেতি, অযং পৰিসদূসনো নামাতি যোজনা. ছসৰীৰদোসং আদিং কত্ৱা পৰিসদূসনভাৱং ৱিত্থাৰেন্তো আহ ‘‘অতিদীঘো ৱা’’তিআদি. অতিদীঘো ৱাতি এত্থ ন কেৱলং পৰেসং দ্ৱঙ্গুলাদিমত্তদীঘো, অথ খো দিগুণাদিদীঘোৱাধিপ্পেতোতি আহ ‘‘অঞ্ঞেস’’ন্তিআদি. নাভিপদেসোতি অত্তনো নাভিপদেসো. যথা হি অতিদীঘে পৰৱচনেন অতিদীঘস্স সৰূপং ৱেদিতব্বং, তথা অতিৰস্সাদীসুপি অতিৰস্সসৰূপন্তি দট্ঠব্বং. মহোদৰোতি মহাউদৰো. কপ্পসীসো ৱাতি হত্থিসীসো ৱিয যুগসীসো ৱা. কপ্পসদ্দো হেত্থ যুগত্থৱাচকো. কণ্ণিককেসো ৱাতি কণ্ণিকসদিসেহি কেসেহি সমন্নাগতো. ‘‘জাতিপলিতেহী’’তি ইমিনা জৰাৱাতেন পহতং পলিতং নিৱত্তেতি. পকতিতম্বকেসোতি এত্থ পকতিসদ্দেন কেনচি পযোগেন তম্বকেসং নিৱত্তেতি. আৱট্টসীসোতি পুনপ্পুনং ৱট্টতীতি আৱট্টো, কেসাৱট্টো, সো এতস্স সীসে অত্থীতি আৱট্টসীসো. উদ্ধগ্গেহীতি উদ্ধং কোটীহি. জালবদ্ধেন ৱিযাতি জালেন বদ্ধেন ইৱ.
সম্বদ্ধভমুকো ৱাতি অঞ্ঞমঞ্ঞসম্বদ্ধভমুকো ৱা. মক্কটভমুকোতি মক্কটস্স ভমু ৱিয ভমু এতস্সাতি মক্কটভমুকো. ৱাসিকোণেনাতি তচ্ছনীকোটিযা. ৱিসমচক্কলোতি এত্থ চক্কাকাৰেন লাতি পৱত্ততি, চক্কাকাৰং ৱা লাতি গণ্হাতীতি চক্কলো. কেকৰোতি ৱলিৰো. সো হি কুচ্ছিতং কৰোতীতি কেকৰোতি ৱুচ্চতি. কক্কটস্সেৱাতি কক্কটস্স ইৱ. মূসিককণ্ণোতি আখুকণ্ণো. জটুককণ্ণোতি ৱগ্গুলিকণ্ণো. অৱিদ্ধকণ্ণোতি অচ্ছিদ্দকণ্ণো. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. সোতি অৱিদ্ধকণ্ণো. কণ্ণে ভগন্দৰো এতস্সাতি কণ্ণভগন্দৰো, সোযেৱ কণ্ণভগন্দৰিকো. গণ্ডো কণ্ণে এতস্সাতি গণ্ডকণ্ণো. পগ্ঘৰিতপুব্বেনাতি পগ্ঘৰিতপূযেন. টঙ্কিতো কণ্ণো যস্সাতি টঙ্কিতকণ্ণো. গোভত্তনাড়িকাযাতি গুন্নং ভত্তপানত্থং কতায নাড়িকায. বিড়াৰক্খি ৱিয অতিপিঙ্গলং অক্খি এতস্সাতি অতিপিঙ্গলক্খি. মধুৱণ্ণো ৱিয পিঙ্গলং অক্খি এতস্সাতি মধুপিঙ্গলক্খি. নিপ্পখুমক্খীতি এত্থ পখুমং ৱুচ্চতি অক্খম্হি জাতং লোমং. তঞ্হি অক্খিনো পক্খদ্ৱযে জাতত্তা পখুমন্তি ৱুচ্চতি. নত্থি পখুমং অক্খিম্হি এতস্সাতি নিপ্পখুমক্খি. অস্সুপগ্ঘৰণং অক্খিম্হা এতস্সাতি অস্সুপগ্ঘৰণক্খি. পুপ্ফং সঞ্জাতং যস্স অক্খিনোতি পুপ্ফিতং. পুপ্ফিতং অক্খি যস্সাতি পুপ্ফিতক্খি. অক্খিপাকেনাতি অক্খিনো দলপৰিযন্তেসু পচ্চনকেন ৰোগেন.
চিপিটনাসিকোতি অনুন্নতনাসিকো. সুকতুণ্ডসদিসাযাতি সুৱানং মুখেন সদিসায.
পটঙ্গমণ্ডূকস্সেৱাতি পটঙ্গনামকস্স মণ্ডূকস্স মুখনিমিত্তং ইৱ মুখনিমিত্তংযেৱাতি যোজনা. উক্খলিমুখৱট্টিসদিসেহীতি উক্খলিযা মুখৱট্টিনা সদিসেহি. ভেৰিচম্মসদিসেহীতি ভেৰিযা মুখে নহিতচম্মেন সদিসেহি. এড়মুখোতি এড়ায নিচ্চপগ্ঘৰিতং মুখমেতস্সেতি এড়মুখো. উপ্পক্কমুখোতি উপ্পক্কং কুথিকং মুখমেতস্সাতি উপ্পক্কমুখো. সঙ্খতুণ্ডকোতি সঙ্খস্স তুণ্ডেন সদিসো ওট্ঠো এতস্সাতি সঙ্খতুণ্ডকো.
অট্ঠকদন্তসদিসেহীতি অট্ঠকনামকস্স নঙ্গলস্স দন্তেহি সদিসেহি. দন্তে পিদহিতুন্তি সম্বন্ধো. দন্তন্তৰেতি দন্তৱিৱৰে, দন্তমজ্ঝে ৱা. কলন্দকদন্তো ৱিযাতি কাড়কানং দন্তো ৱিয.
মহাহনুকোতি মহন্তো হনু এতস্সাতি মহাহনুকো. চিপিটহনুকোতি অনুন্নতহনুকো. নিম্মস্সুদাঠিকোতি নত্থি মস্সু চ দাঠি চ এতস্সাতি নিম্মস্সুদাঠিকো. ভট্ঠঅংসকূটোতি ভট্ঠো পতিতো অংসকূটো ইমস্সাতি ভট্ঠঅংসকূটো. গোধাগত্তোতি গোধায গত্তং ৱিয গত্তং ইমস্সাতি গোধাগত্তো. সব্বংপেতন্তি সব্বম্পি এতং ‘‘কচ্ছুগত্তো’’তিআদিৱচনং. এত্থাতি ‘‘কচ্ছুগত্তো’’তিআদিৱচনে. ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বোতি যোজনা.
ভট্ঠকটিকোতি ভট্ঠা পন্না কটি এতস্সাতি ভট্ঠকটিকো. অচ্চুগ্গতেহি আনিসদমংসেহীতি সম্বন্ধো. ৱাতণ্ডিকোতি ৱাতেন পূৰিতো অণ্ডকোসো এতস্সাতি ৱাতণ্ডিকো. সঙ্ঘট্টনজাণুকোতি অন্তো নতত্তা অঞ্ঞমঞ্ঞং সঙ্ঘট্টনং জাণু এতস্সাতি সঙ্ঘট্টনজাণুকো. ৱিকটোতি তিৰিযগমনপাদো. উপড্ঢপিণ্ডিকস্স অত্থং সহ ভেদেন দস্সেন্তো আহ ‘‘সো দুৱিধো’’তিআদি. তত্থ দুৱিধো সো উপড্ঢপিণ্ডিকো সমন্নাগতোতি যোজনা. অথ ৱা সো উপড্ঢপিণ্ডিকো হেট্ঠা ওৰূড়্হাহি মহন্তীহি জঙ্ঘপিণ্ডিকাহি সমন্নাগতো ৱা উপৰি আৰূড়্হাহি মহন্তীহি জঙ্ঘপিণ্ডিকাহি সমন্নাগতো ৱাতি দুৱিধোতি যোজনা. পিট্ঠিকপাদোতি পিট্ঠিযং উট্ঠিতো পাদো এতস্সাতি পিট্ঠিকপাদো. গণ্ডিকঙ্গুলি ৱাতি গণ্ডেন উট্ঠিতো অঙ্গুলি এতস্সাতি গণ্ডিকঙ্গুলি. সব্বোপেসাতি এস সব্বোপি জনো. পৰিসং দূসেতীতি পৰিসদূসনো.
পুব্বাদীহীতিআদিসদ্দেন চক্খুপসাদস্স অন্তৰাযকৰানি অঞ্ঞানিপি ৱত্থূনি গহেতব্বানি. দ্ৱীহি ৱা অক্খীহি, একেন ৱা অক্খিনাতি যোজনা. উভযম্পীতি দ্ৱিন্নং অট্ঠকথাচৰিযানং উভযম্পি ৱচনং. পাড়িযং ‘‘অন্ধং পব্বাজেন্তী’’তি অৱত্ৱা ‘‘কাণং পব্বাজেন্তী’’তি ৱুত্তত্তা ‘‘পৰিযাযেনা’’তি ৱুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযঞ্হি ‘‘জচ্চন্ধো’’তি ইমিনা দ্ৱেঅক্খিকাণং সন্ধায ৱুত্তং. কুণীতি কুণনং সংকোচনং কুণং, তমেতস্সত্থীতি কুণী. খঞ্জোতি খঞ্জতি গতিৱেকল্লভাৱেন পৱত্ততীতি খঞ্জো. কুণ্ডপাদকোতি এত্থ কুণ্ডোতি খঞ্জস্সেৱ নামং. খঞ্জো হি কুডতি গমনং পটিহনতীতি কুণ্ডোতি ৱুচ্চতি. কস্মা কুণ্ডপাদকো? কস্মা পিট্ঠিপাদমজ্ঝেন চঙ্কমন্তোতি আহ ‘‘মজ্ঝে সংকুটিতপাদত্তা’’তি. ইমিনা হি কুণ্ডপাদস্স চ পিট্ঠিপাদমজ্ঝেন চঙ্কমনস্স চ হেতুং দস্সেতি. এসেৱ নযো অনন্তৰৱাক্যেপি. সব্বোপেসাতি এস সব্বোপি জনো.
পক্খহতোতি এত্থ একো পক্খো হতো ৱিনাসো এতস্সাতি পক্খহতোতি অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘একো হত্থো ৱা’’তিআদি. ‘‘পক্খপাতো’’তিপি পাঠো, সো অপাঠোযেৱ. পক্খসদ্দো হি কোট্ঠাসৱাচকো, ন পঙ্গুলপৰিযাযো, পীঠসব্বী ৱুচ্চতীতি পীঠেন সব্বতি গচ্ছতি সীলেনাতি পীঠসব্বী ৱুচ্চতি. ‘‘জিণ্ণভাৱেন দুব্বলো’’তি ইমিনা জীৰণং জৰা, তায দুব্বলো জৰাদুব্বলোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. বলৱা হোতীতি আগন্তুকৰোগানমভাৱেন বলৱা হোতি, ‘‘ৱচীভেদো নপ্পৱত্ততী’’তি ইমিনা মুখমত্তমেৱ গচ্ছতি পৱত্ততি, ন ৱচীভেদো এত্থ জনেতি মূগোতি দস্সেতি. যস্স ৱচীভেদো ন পৱত্ততি, অযং মূগো নামাতি যোজনা. মম্মনন্তি খলিতৱচনং. যো একমেৱ অক্খৰং চতুপঞ্চক্খত্তুং ৱদতি, তস্সেতমধিৱচনং.
বধীৰোতি সুতিহীনো. সো হি হননং সোতপসাদস্স নাসনং ৱধো, তং ঈৰতি গচ্ছতীতি বধীৰোতি ৱুচ্চতি. যো সব্বেন সব্বং ন সুণাতি, অযং বধীৰো নামাতি যোজনা. ইমিনা নট্ঠপসাদতং দস্সেতি. উভযদোসৱসেনাতি উপলক্খণৱসেন ৱুত্তং অন্ধমূগবধিৰপব্বাজনে তিদোসৱসেনপি ৱুত্তত্তা. তেতি হত্থচ্ছিন্নাদযো দ্ৱত্তিংসজনে. ওসাৰণং অপত্তো পুগ্গলো অত্থি, তং পুগ্গলং সঙ্ঘো ওসাৰেতি চেতি যোজনা. ওসাৰেতীতি সঙ্ঘে পৱেসেতি.