১৬. সদ্ধিৱিহাৰিকৱত্তকথা

৬৭. সম্মাৱত্তনাযং ৱিনিচ্ছযো এৱং ৱেদিতব্বোতি যোজনা. উদ্দেসাদীহীতি আদিসদ্দেন পৰিপুচ্ছাদযো সঙ্গণ্হাতি. সঙ্গহসদ্দস্স সঙ্খেপগহণেসুপি ৱুত্তিতো ‘‘অনুগ্গহো’’তি ৱুত্তং. অথ ৱা সম্মুখা সঙ্গহো চ পৰম্মুখা অনুগ্গহো চ কাতব্বো. আমিসেন ৱা সঙ্গহো, ধম্মেন ৱা অনুগ্গহো. দিট্ঠধম্মিকত্থায ৱা সঙ্গহো, সম্পৰাযিকত্থায ৱা অনুগ্গহো. লোকিযত্থায ৱা সঙ্গহো, লোকুত্তৰত্থায ৱা অনুগ্গহো কাতব্বো. তত্থাতি যং ৱুত্তং ‘‘উদ্দেসেন পৰিপুচ্ছায ওৱাদেন অনুসাসনীযা’’তি. তত্থ উদ্দিসনং উদ্দেসোতি ৱচনত্থেন পাড়িৱাচনা উদ্দেসো নামাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘উদ্দেসোতি পাড়িৱাচনা’’তি. ‘‘পাড়িযা অত্থৱণ্ণনা’’তি ইমিনা পুনপ্পুনং, সমন্ততো ৱা পাড়িযা অত্থস্স পুচ্ছনং পৰিপুচ্ছাতি অত্থং দস্সেতি. ৱত্থুস্মিন্তি চাৰিত্তৱাৰিত্তৱত্থুস্মিং. ইদন্তি চাৰিত্তং. পুন ইদন্তি ৱাৰিত্তং. ‘‘ৱচন’’ন্তি ইমিনা ওৱদনং ওৱাদোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. ওতিণ্ণে ৱত্থুস্মিং ‘‘ইদং কৰোহি, ইদং মা কৰিত্থা’’তি ৱচনং অনুসাসনী নামাতি যোজনা. ‘‘পুনপ্পুনং ৱচন’’ন্তি ইমিনা অনুসাসনীতি এত্থ অনুসদ্দস্স নউপচ্ছিন্নত্থং দস্সেতি. ‘‘সচে উপজ্ঝাযস্স পত্তো হোতী’’তি সামঞ্ঞতো ৱুত্তেপি ন পকতিপত্তো হোতি, অথ খো অতিৰিত্তপত্তো হোতীতি আহ ‘‘অতিৰেকপত্তো’’তি. সব্বত্থাতি সব্বেসু ‘‘সচে উপজ্ঝাযস্স চীৱৰং হোতী’’তিআদীসু পদেসু. অঞ্ঞোপীতি পত্তচীৱৰেহি অঞ্ঞোপি. সমণপৰিক্খাৰোতি ছত্তুপাহনাদি সমণপৰিক্খাৰো. ইধাতি সদ্ধিৱিহাৰিকৱত্তে. নযেনাতি ঞাযেন. উপ্পজ্জমানউপাযপৰিযেসনন্তি উপ্পজ্জমানস্স, উপ্পজ্জমানত্থায ৱা উপাযস্স পৰিযেসনং. ইতোতি ‘‘কিন্তি নু খো সদ্ধিৱিহাৰিকস্স পৰিক্খাৰো উপ্পজ্জিযেথা’’তি পাড়িতো. চীৱৰং ৰজন্তেনাতি এত্থ ৰজন্তেন উপজ্ঝাযেনাতি অত্থো ন দট্ঠব্বো, সদ্ধিৱিহাৰিকেনাতি অত্থো এৱাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘উপজ্ঝাযতো উপাযং সুত্ৱা ৰজন্তেনা’’তি. উপজ্ঝাযতো উপাযন্তি উপজ্ঝাযতো লদ্ধং উপাযং.

নসম্মাৱত্তনাদিকথা

৬৮. উপজ্ঝাযৱত্তন্তি উপজ্ঝাযম্হি ৱত্তিতব্বং ৱত্তং. সোতি সদ্ধিৱিহাৰিকো. দুক্কটং আপজ্জতীতি অস্স, সো ৱা দুক্কটং আপজ্জতীতি যোজনা. পণামেতব্বোতি এত্থ পপুব্ব নমুধাতু অত্থপকৰণাদিৱসেন ইধ অপসাদনত্থোতি আহ ‘‘অপসাদেতব্বো’’তি. অধিমত্তন্তি অধিকপ্পমাণং. গেহসিতপেমন্তি মেত্তাসিনেহং. ৱুত্তপটিপক্খনযেনাতি কণ্হপক্খে ৱুত্তেন পটিপক্খেন নযেন. অলং পণামেতুন্তি এত্থ অলংসদ্দস্স অৰহত্থপটিক্খিত্তেসু দ্ৱীসু অত্থেসু অৰহত্থোতি আহ ‘‘যুত্তো পণামেতু’’ন্তি.

সাতিসাৰো হোতীতি এত্থ পকতিভাৱং অতিক্কমিত্ৱা সৰণং পৱত্তনং অতিসাৰো, দোসো. সংৱিজ্জতি সো এতস্সাতি সাতিসাৰোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘সদোসো হোতী’’তি. তস্সত্থং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘আপত্তিং আপজ্জতী’’তি. আপত্তিন্তি দুক্কটাপত্তিং. তন্তি ৱত্তং.

তেসন্তি সদ্ধিৱিহাৰিকানং. ৱত্তন্তি বহুকানং সদ্ধিৱিহাৰিকানং ৱত্তং. সাদিযনং ৱা…পে… বালো হোতীতি এত্থ বালস্স কাৰণং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘সাদিযনং ৱা অসাদিযনং ৱা ন জানাতী’’তি. সাদিযনস্স ৱা অসাদিযনস্স ৱা অজাননত্তা বালো হোতীতি ৱুত্তং হোতি. অজাননস্স কাৰণং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘বালো হোতী’’তি. বালত্তা সাদিযনং ৱা অসাদিযনং ৱা ন জানাতীতি ৱুত্তং হোতি. তেসূতি বহুকেসু সদ্ধিৱিহাৰিকেসু. তস্সাতি ৱত্তসম্পন্নভিক্খুস্স. তেসন্তি ইতৰেসং সদ্ধিৱিহাৰিকানং.

ৰাধব্ৰাহ্মণৱত্থুকথা

৬৯. কিঞ্চাপি আযস্মা সাৰিপুত্তো জানাতীতি যোজনা. ইমিনা ‘‘কিং নু খো অজানন্তো পুচ্ছী’’তি আসঙ্কং নিৱাৰেতি. ভগৱা অনুঞ্ঞাতুকামো হোতীতি সম্বন্ধো. পনসদ্দো গৰহত্থো, তথা জানন্তোপীতি অত্থো. লহুকন্তি হেতুঅন্তোগধৱিসেসনং. লহুকত্তা পটিক্খিপিত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি. অস্সাতি ভগৱতো, অজ্ঝাসযন্তি সম্বন্ধো. ‘‘অজ্ঝাসযং ৱিদিত্ৱা’’তিৱচনস্স যুত্তিং দস্সেন্তো আহ ‘‘বুদ্ধানং হী’’তিআদি. হীতি সচ্চং. অযঞ্চাতি সাৰিপুত্তত্থেৰো চ. অগ্গোতি কোটিউক্কংসো. সেট্ঠোতি পৱৰো উত্তমো.

‘‘ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেনা’’তি এত্থ ব্যত্তপটিবলানং ৱিসেসং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘ব্যত্তো নামা’’তিআদি. তত্থ যস্স সাট্ঠকথং ৱিনযপিটকৱাচুগ্গতং পৱত্ততি, অযং ব্যত্তো নামাতি যোজনা. তস্মিন্তি ৱিনযপিটকং ৱাচুগ্গতভিক্খুম্হি. যস্সাতি ভিক্খুনো. সুগ্গহিতন্তি সাট্ঠকথায সুট্ঠু গহিতং. অযম্পীতি পিসদ্দো পুৰিমভিক্খুং অপেক্খতি. ইমস্মিং অত্থেতি ইমস্মিং ৱত্থুম্হি, ইমস্মিং ৱিসযেতি অত্থো. ব্যতিৰেকান্ৱযৱসেন পটিবলং দস্সেন্তো আহ ‘‘যো পনা’’তিআদি. যো পন ন সক্কোতীতি সম্বন্ধো. কস্মাতি আহ ‘‘কাসসোসসেম্হাদিনা ৱা’’তিআদি. তত্থ কাসো চ সোসো চ সেম্হো চ, তে আদযো যস্স গেলঞ্ঞস্সাতি কাসসোসসেম্হাদি, আদিসদ্দেন এড়মূগাদযো সঙ্গণ্হাতি. ওট্ঠো চ দন্তো চ জিৱ্হা চ, তা আদযো যেসং তালুআদীনন্তি ওট্ঠদন্তজিৱ্হাদযো, তেসং. পদব্যঞ্জনেহীতি পদঅক্খৰেহি. ব্যঞ্জনসদ্দো হেত্থ অক্খৰৱাচকো. হাপেতীতি গলত্তা হাপেতি. অঞ্ঞথা ৱা ৱত্তব্বন্তি অঞ্ঞেন সিথিলাদিনা আকাৰেন ৱা ৱত্তব্বং. অঞ্ঞথা ৱদতীতি অঞ্ঞেন ধনিতাদিআকাৰেন ৱদতি. তব্বিপৰীতোতি তস্স অপটিবলস্স ৱিপৰীতো ভিক্খূতি সম্বন্ধো. ততোতি জানাপেতব্বতো. যন্তি যং আকাৰং ধাতুকম্মমেতং, সঙ্ঘোতি কাৰিতকম্মমেতং. ইধ কাৰিতকম্মং কিতো ৱদতি.

৭১. উপসম্পন্নসমনন্তৰাতি এত্থ উপসম্পন্নস্স সমনন্তৰাতি অত্থং নিৱাৰেন্তো আহ ‘‘উপসম্পন্নো হুত্ৱাৱ সমনন্তৰা’’তি. এৱসদ্দেন চিৰকালং নিৱত্তেতি. উল্লুম্পতূতি এত্থ উপুব্বলুপধাতুযা উপসগ্গৱসেন ৱা অত্থাতিসযৱসেন ৱা ধাতূনমনেকত্থত্তা ইধ উপুব্বধৰধাতুযা অত্থে ৱত্ততীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘উদ্ধৰতূ’’তি. উট্ঠাপেত্ৱা, উক্খিপিত্ৱা ৱা ধৰতূতি অত্থো. তমেৱত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘অকুসলা’’তিআদি. তত্থ ‘‘অকুসলা ৱুট্ঠাপেত্ৱা’’তি ইমিনা সহাৱধিনা উত্যূপসগ্গস্স অত্থং দস্সেতি. ‘‘কুসলে পতিট্ঠাপেতূ’’তি ইমিনা সহাধাৰেন ধৰধাতুস্স অত্থং দস্সেতি. উত্যূপসগ্গস্স উক্খিপনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সামণেৰভাৱা ৱা উদ্ধৰিত্ৱা’’তি. ‘‘পটিচ্চা’’তি ইমিনা উপাদাযাতি এত্থ সমীপে আদিযিত্ৱাতি সদ্দত্থমগহেত্ৱা সঙ্কেতত্থৱসেন পাকটত্তা তস্স সঙ্কেতত্থং দস্সেতি, অধিপ্পাযত্থং দস্সেতীতি অত্থো.

৭৩. অধিট্ঠিতাতি এত্থ অধি নিচ্চৱসেন ঠাতি পৱত্ততীতি অধিট্ঠিতাতি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘নিচ্চপ্পৱত্তিনী’’তি. কস্মা চত্তাৰো পচ্চযা নিস্সযাতি ৱুত্তাতি আহ ‘‘যস্মা’’তিআদি. ‘‘চত্তাৰো’’তিআদিনা চত্তাৰো পচ্চযে নিস্সায অত্তভাৱো সেতি পৱত্ততীতি নিস্সাযাতি অৱুত্তকম্মত্থং দস্সেতি.