৬. সুৰাপানৱগ্গো

১. সুৰাপানসিক্খাপদ-অত্থযোজনা

৩২৬. সুৰাপানৱগ্গস্স পঠমে ভদ্দা ৱতি এত্থাতি ভদ্দৱতিকাতি চ, ভদ্দা ৱতি ভদ্দৱতি, সা এত্থ অত্থীতি ভদ্দৱতিকাতি চ অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সো’’তিআদি. সোতি গামো লভীতি সম্বন্ধো. পথং গচ্ছন্তীতি পথাৱিনোতি কতে অদ্ধিকাযেৱাতি আহ ‘‘অদ্ধিকা’’তি. অদ্ধং গচ্ছন্তীতি অদ্ধিকা. ‘‘পথিকা’’তিপি পাঠো, অযমেৱত্থো. ‘‘তেজসা তেজ’’ন্তিপদানি সম্বন্ধাপেক্খানি চ হোন্তি, পদানং সমানত্তা সম্বন্ধো চ সমানোতি মঞ্ঞিতুং সক্কুণেয্যা চ হোন্তি, তস্মা তেসং সম্বন্ধঞ্চ তস্স অসমানতঞ্চ দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘অত্তনো তেজসা নাগস্স তেজ’’ন্তি. ‘‘আনুভাৱেনা’’তিইমিনা পন তেজসদ্দস্স অত্থং দস্সেতি. কপোতস্স পাদো কপোতো উপচাৰেন, তস্স এসো কাপোতো, ৱণ্ণো. কাপোতো ৱিয ৱণ্ণো অস্সাতি কাপোতিকাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘কপোতপাদসমৱণ্ণৰত্তোভাসা’’তি. পসন্নসদ্দস্স পসাদসদ্ধাদযো নিৱত্তেতুং ‘‘সুৰামণ্ডস্সেতং অধিৱচন’’ন্তি ৱুত্তং. পঞ্চাভিঞ্ঞস্স সতোতি পঞ্চাভিঞ্ঞস্স সমানস্স সাগতস্সাতি যোজনা.

৩২৮. ‘‘মধুকপুপ্ফাদীনং ৰসেন কতো’’তিইমিনা পুপ্ফানং ৰসেন কতো আসৱো পুপ্ফাসৱোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. এস নযো ‘‘ফলাসৱো’’তিআদীসুপি. সুৰামেৰযানং ৱিসেসং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘সুৰা নামা’’তিআদি. পিট্ঠকিণ্ণপক্খিত্তাতি পিট্ঠেন চ কিণ্ণেন চ পক্খিত্তা কতা ৱাৰুণীতি সম্বন্ধো. কিণ্ণাতি চ সুৰায বীজং. তঞ্হি কিৰন্তি নানাসম্ভাৰানি মিস্সীভৱন্তি এত্থাতি কিণ্ণাতি ৱুচ্চতি. তস্সাযেৱ মণ্ডেতি যোজনা. সুৰনামকেন একেন ৱনচৰকেন কতাতি সুৰা. মদং জনেতীতি মেৰযং.

৩২৯. লোণসোৱীৰকন্তি এৱংনামকং পানং. সুত্তন্তিপি এৱমেৱ. তস্মিন্তি সূপসংপাকে. তেলং পন পচন্তীতি সম্বন্ধো. নত্থি তিখিণং মজ্জং এত্থাতি অতিখিণমজ্জং, অতিখিণমজ্জে তস্মিংযেৱ তেলেতি অত্থো. যং পনাতি তেলং পন. তিখিণং মজ্জং ইমস্স তেলস্সাতি তিখিণমজ্জং. যত্থাতি তেলে. অৰিট্ঠোতি এৱংনামকং ভেসজ্জং. তন্তি অৰিট্ঠং, ‘‘সন্ধাযা’’তিপদে অৱুত্তকম্মং. এতন্তি ‘‘অমজ্জং অৰিট্ঠ’’ন্তিৱচনং, ‘‘ৱুত্ত’’ন্তিপদে ৱুত্তকম্মন্তি. পঠমং.

২. অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদং

৩৩০. দুতিযে অঙ্গুলীহি পতুজ্জনং অঙ্গুলিপতোদো, সোযেৱ অঙ্গুলিপতোদকোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অঙ্গুলীহী’’তিআদি. উত্তন্তোতি অৱতপন্তো. অৱতপন্তোতি চ অত্থতো কিলমন্তোযেৱাতি আহ ‘‘কিলমন্তো’’তি. কিলমন্তো হুত্ৱাতি যোজনা. অস্সাসগহণেন পস্সাসোপি গহেতব্বোতি আহ ‘‘অস্সাসপস্সাসসঞ্চাৰো’’তি. তম্পীতি ভিক্খুনিম্পীতি. দুতিযং.

৩. হসধম্মসিক্খাপদং

৩৩৫. ততিযে পকাৰেন কৰীযতি ঠপীযতীতি পকতং পঞ্ঞত্তন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘যং ভগৱতা’’তিআদি. যন্তি সিক্খাপদং.

৩৩৬. হসসঙ্খাতো ধম্মো সভাৱো হসধম্মোতি ৱুত্তে অত্থতো কীড়িকাযেৱাতি আহ ‘‘কীড়িকা ৱুচ্চতী’’তি.

৩৩৭. গোপ্ফকানন্তি চৰণগণ্ঠিকানং. তে হি পাদে পাদং ঠপনকালে অঞ্ঞমঞ্ঞূপৰি ঠপনতো গোপীযন্তীতি গোপ্ফা, তে এৱ গোপ্ফকাতি ৱুচ্চন্তি. পাদস্স হি উপৰি পাদং ঠপনকালে একস্স উপৰি একো ন ঠপেতব্বো. তেনাহ ভগৱা ‘‘পাদে পাদং অচ্চাধাযা’’তি (দী. নি. ২.১৯৬; ম. নি. ১.৪২৩; অ. নি. ৩.১৬). ওট্ঠজো দুতিযো. ওৰোহন্তস্স ভিক্খুনোতি সম্বন্ধো.

৩৩৮. ফিযাৰিত্তাদীহীতি আদিসদ্দেন লঙ্কাৰাদযো সঙ্গণ্হাতি. কেচি ৱদন্তীতি সম্বন্ধো. পতনুপ্পতনৱাৰেসূতি পতনৱাৰ উপ্পতনৱাৰেসু. তত্থাতি তস্সং খিত্তকথলাযং. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. ঠপেত্ৱা কীড়ন্তস্সাতি সম্বন্ধো. লিখিতুং ৱট্টতি কীড়াধিপ্পাযস্স ৱিৰহিতত্তাতি অধিপ্পাযো. কীড়াধিপ্পাযেন অত্থজোতকং অক্খৰং লিখন্তস্সাপি আপত্তিযেৱাতি ৱদন্তি. এত্থাতি ইমস্মিং সিক্খাপদেতি. ততিযং.

৪. অনাদৰিযসিক্খাপদং

৩৪২. চতুত্থে ধম্মো নাম তন্তিযেৱাতি আহ ‘‘তন্তী’’তি. পৱেণীতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. ‘‘তং ৱা ন সিক্খিতুকামো’’তি এত্থ তংসদ্দস্স অত্থমাৱিকাতুং ৱুত্তং ‘‘যেন পঞ্ঞত্তেনা’’তি. ৱিনযে অপঞ্ঞত্তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘অপঞ্ঞত্তেনা’’তি আহ ‘‘সুত্তে ৱা অভিধম্মে ৱা আগতেনা’’তি.

৩৪৪. পৱেণিযাতি উপালিআদিকায আচৰিযপৰম্পৰসঙ্খাতায তন্তিযা. কুৰুন্দিযং ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. তং সব্বন্তি কুৰুন্দিৱাদমহাপচ্চৰিৱাদসঙ্খাতং সব্বং তং ৱচনং. পৱেণিযা আগতেতি পৱেণিযা আগতসঙ্খাতে মহাঅট্ঠকথাৱাদেতি. চতুত্থং.

৩৪৫. পঞ্চমে মনুস্সৱিগ্গহেতি মনুস্সৱিগ্গহপাৰাজিকেতি. পঞ্চমং.

৬. জোতিসিক্খাপদং

৩৫০. ছট্ঠে জনপদস্স নামত্তা বহুৱচনৱসেন ‘‘ভগ্গেসূ’’তি পাড়িযং ৱুত্তং. সুসুমাৰসণ্ঠানো পব্বতসঙ্খাতো গিৰি এত্থাতি সুসুমাৰগিৰি, এতস্স ৱা মাপিতকালে সুসুমাৰো গিৰতি সদ্দং নিগ্গিৰতি এত্থাতি সুসুমাৰগিৰীতি অত্থমনপেক্খিত্ৱা ৱুত্তং ‘‘নগৰস্স নাম’’ন্তি. তং পনাতি ৱনং পন. ‘‘মিগান’’ন্তিআদিনা মিগানং অভযো দীযতি এত্থাতি মিগদাযোতি অত্থং দস্সেতি.

৩৫২. ‘‘জোতিকে’’তিপদস্স জোতিস্স অগ্গিস্স কৰণং জোতিকন্তি দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘জোতিকৰণে’’তি.

৩৫৪. ‘‘সমাদহিতুকামতাযা’’তিপদং ‘‘অৰণিসণ্ঠাপনতো’’তিপদে হেতু. জালাতি সিখা. সা হি জলতি দিব্বতীতি জালাতি ৱুচ্চতি.

পতিলাতং উক্খিপতীতি এত্থ ‘‘পতিতালাত’’ন্তি ৱত্তব্বে তকাৰলোপং কত্ৱা সন্ধিৱসেন পতিলাতন্তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘অলাতং পতিতং উক্খিপতী’’তি. অলাতন্তি উম্মুক্কং. তঞ্হি আদিত্তং হুত্ৱা অতিউণ্হত্তা ন লাতব্বং ন গণ্হিতব্বন্তি অলাতন্তি ৱুচ্চতি. অৱিজ্ঝাতন্তি ঝাযনতো ডয্হনতো অৱিগতং অলাতন্তি সম্বন্ধো. ঝাযনং ডয্হনং ঝাতং, ৱিগতং ঝাতং ইমস্সালাতস্সাতি ৱিজ্ঝাতং.

৩৫৬. পদীপাদীনীতি পদীপজোতিকাদীনি. তত্থাতি তাসু দুট্ঠৱাড়মিগঅমনুস্সসঙ্খাতাসু আপদাসু নিমিত্তভূতাসু. নিমিত্তত্থে চেতং ভুম্মৱচনন্তি. ছট্ঠং.

৭. নহানসিক্খাপদং

৩৬৬. সত্তমে পাৰং গচ্ছন্তো ন কেৱলং সউদকায নদিযা এৱ ন্হাযিতুং ৱট্টতি, সুক্খায নদিযাপি ৱট্টতীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘সুক্খাযা’’তিআদি. উক্কিৰিত্ৱাতি ৱিযূহিত্ৱা. আৱাটাযেৱ খুদ্দকট্ঠেন আৱাটকা, তেসূতি. সত্তমং.

৮. দুব্বণ্ণকৰণসিক্খাপদং

৩৬৮. অট্ঠমে অলভীতি লভোতি ৱচনত্থে অপচ্চযং কত্ৱা ণপচ্চযস্স স্ৱত্থভাৱং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘লভোযেৱ লাভো’’তি. অপচ্চযমকত্ৱা পকতিযা ণপচ্চযোপি যুত্তোযেৱাতি দট্ঠব্বং. সদ্দন্তৰোপি অত্থন্তৰাভাৱা সমাসো হোতীতি আহ ‘‘নৱচীৱৰলাভেনাতি ৱত্তব্বে’’তি. অনুনাসিকলোপন্তি ‘‘নৱ’’ন্তি এত্থ নিগ্গহীতস্স ৱিনাসং. নিগ্গহীতঞ্হি নাসং অনুগতত্তা ‘‘অনুনাসিক’’ন্তি ৱুচ্চতি, তস্স অদস্সন, মকত্ৱাতি অত্থো. মজ্ঝে ঠিতপদদ্ৱযেতি ‘‘নৱ’’ন্তি চ ‘‘চীৱৰলাভেনা’’তি চ দ্ৱিন্নং পদানমন্তৰে ‘‘ঠিতে পনা’’তি চ ‘‘ভিক্খুনা’’তি চ পদদ্ৱযে. নিদ্ধাৰণে চেতং ভুম্মৱচনং. নিপাতোতি নিপাতমত্তং. অলভীতি লভোতি ৱচনত্থস্স অভিধেয্যত্থং দস্সেতুং ‘‘ভিক্খুনা’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ভিক্খুনা’’তিআদি. পদভাজনে পন ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. যন্তি যং চীৱৰং. ‘‘চীৱৰ’’ন্তি এত্থ চীৱৰসৰূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘যং নিৱাসেতুং ৱা’’তিআদি. চম্মকাৰনীলন্তি চম্মকাৰানং তিফলে পক্খিত্তস্স অযগূথস্স নীলং. মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. দুব্বণ্ণো কৰীযতি অনেনাতি দুব্বণ্ণকৰণং, কপ্পবিন্দুন্তি আহ ‘‘কপ্পবিন্দুং সন্ধাযা’’তি. আদিযন্তেন ভিক্খুনা আদাতব্বন্তি সম্বন্ধো. কোণেসূতি অন্তেসু. ৱাসদ্দো অনিযমৱিকপ্পত্থো. অক্খিমণ্ডলমত্তং ৱাতি অক্খিমণ্ডলস্স পমাণং ৱা কপ্পবিন্দূতি সম্বন্ধো. পট্টে ৱাতি অনুৱাতপট্টে ৱা. গণ্ঠিযং ৱাতি গণ্ঠিকপট্টে ৱা. পাড়িকপ্পোতি দ্ৱে ৱা তিস্সো ৱা ততো অধিকা ৱা বিন্দুআৱলী কত্ৱা কতো কপ্পো. কণ্ণিককপ্পোতি কণ্ণিকং ৱিয বিন্দুগোচ্ছকং কত্ৱা কতো কপ্পো. আদিসদ্দেন অগ্ঘিযকপ্পাদযো সঙ্গণ্হাতি. সব্বত্থাতি সব্বাসু অট্ঠকথাসু. একোপি বিন্দু ৱট্টোযেৱ ৱট্টতীতি আহ ‘‘একং ৱট্টবিন্দু’’ন্তি.

৩৭১. অগ্গড়াদীনীতি আদিসদ্দেন অনুৱাতপৰিভণ্ডে সঙ্গণ্হাতীতি. অট্ঠমং.

৯. ৱিকপ্পনসিক্খাপদং

৩৭৪. নৱমে তস্সাতি এত্থ তসদ্দস্স ৱিসযো চীৱৰসামিকোযেৱাতি আহ ‘‘চীৱৰসামিকস্সা’’তি. দুতিযস্স তসদ্দস্স ৱিসযো ৱিনযধৰোযেৱাতি আহ ‘‘যেনা’’তিআদি. ‘‘অৱিস্সাসন্তো’’তিপদস্স কিৰিযাৱিসেসনভাৱং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘অৱিস্সাসেনা’’তি. তেনাতি ৱিনযধৰেনাতি. নৱমং.

১০. চীৱৰাপনিধানসিক্খাপদং

৩৭৭. দসমে ‘‘অপনেত্ৱা’’তিইমিনা অপইত্যূপসগ্গস্স অত্থং দস্সেতি. নিধেন্তীতি নিগূহিত্ৱা ঠপেন্তি. হসাধিপ্পাযোতি হসং, হসনত্থায ৱা অধিপ্পাযো. পৰিক্খাৰস্স সৰূপং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘পত্তত্থৱিকাদি’’ন্তি. পত্তস্স পাড়িযমাগতত্তা পত্তস্স থৱিকাতি অত্থোযেৱ গহেতব্বো, ন পত্তো চ থৱিকা চাতি. ‘‘সমণেন নামা’’তিপদং ‘‘ভৱিতু’’ন্তিপদে ভাৱকত্তাতি. দসমং.

সুৰাপানৱগ্গো ছট্ঠো.