১. ভূতগামসিক্খাপদ-অত্থযোজনা

৮৯. দুতিযৱগ্গস্স পঠমে তস্সাতি দেৱতায. উক্খিত্তং ফৰসুন্তি উদ্ধং খিত্তং কুঠাৰিং. নিগ্গহেতুন্তি সণ্ঠাতুং, নিৱত্তেতুং ৱা. চক্খুৱিসযাতীতেতি পসাদচক্খুস্স গোচৰাতিক্কন্তে. মহাৰাজসন্তিকাতি ৱেস্সৱণমহাৰাজস্স সন্তিকা. থনমূলেযেৱাতি থনসমীপেযেৱ. হিমৱন্তেতি হিমউগ্গিৰণে ৱনে, হিমযুত্তে ৱা. তত্থাতি হিমৱন্তে, দেৱতাসন্নিপাতে ৱা. ৰুক্খধম্মোতি ৰুক্খসভাৱো. ৰুক্খধম্মো চ নাম ছেদনভেদনাদীসু ৰুক্খানং অচেতনত্তা কোপস্স অকৰণং, তস্মিং ৰুক্খধম্মে ঠিতা দেৱতা ৰুক্খধম্মে ঠিতা নাম, ছেদনভেদনাদীসু ৰুক্খস্স ৱিয ৰুক্খট্ঠকদেৱতায অকোপনং ৰুক্খধম্মে ঠিতা নামাতি অধিপ্পাযো. তত্থাতি তাসু সন্নিপাতদেৱতাসু. ইতীতি ইমস্স অলভনস্স, ইমস্মিং অলভনে ৱা, আদীনৱন্তি সম্বন্ধো. ভগৱতো চাতি চ-সদ্দো ‘‘পুব্বচৰিত’’ন্তি এত্থ যোজেতব্বো. ইমঞ্চ আদীনৱং অদ্দস, ভগৱতো পুব্বচৰিতঞ্চ অনুস্সৰীতি ৱাক্যসম্পিণ্ডনৱসেন যোজনা কাতব্বা. তেনাতি দস্সনানুস্সৰণকাৰণেন. অস্সাতি দেৱতায. সংৱিজ্জতি পিতা অস্সাতি সপিতিকো, পুত্তো. (তাৱাতি অতিৱিয, পটিসঞ্চিক্খন্তিযাতি সম্বন্ধো) ‘‘মৰিযাদং বন্ধিস্সতী’’তি ৱত্ৱা তস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সিক্খাপদং পঞ্ঞপেস্সতী’’তি. ইতি পটিসঞ্চিক্খন্তিযা অস্সা দেৱতায এতদহোসীতি যোজনা.

যোতি যো কোচি জনো. ৱেতি একন্তেন. উপ্পতিতন্তি উপ্পজ্জনৱসেন অত্তনো উপৰি পতিতং. ভন্তন্তি ভমন্তং ধাৱন্তং, ৱাৰযেতি নিৱাৰেয্য নিগ্গণ্হেয্যাতি অত্থো. তন্তি জনং. অযং পনেত্থ যোজনা – সাৰথি ভন্তং ৰথং ৱাৰযে ইৱ, তথা যো ৱে উপ্পতিতং কোধং ৱাৰযে, তং অহং সাৰথিং ইতি ব্ৰূমি. ইতৰো কোধনিৱাৰকতো অঞ্ঞো ৰাজউপৰাজাদীনং সাৰথিভূতো জনো ৰস্মিগ্গাহো ৰজ্জুগ্গাহো নামাতি.

দুতিযগাথায ৱেজ্জো ৱিসটং ৱিত্থতং সপ্পৱিসং সপ্পস্স আসীৱিসস্স ৱিসং গৰড়ং ওসধেহি ভেসজ্জেন, মন্তেন চ ৱিনেতি ইৱ, তথা যো ভিক্খৱে উপ্পতিতং কোধং মেত্তায ৱিনেতি, সো ভিক্খু উৰগো ভুজগো পুৰাণং পুৰে ভৱং জিণ্ণং পুৰাণত্তা জিণ্ণং তচং জহাতি ইৱ, তথা ওৰপাৰং অপাৰসঙ্খাতং পঞ্চোৰম্ভাগিযসংযোজনং জহাতীতি যোজনা কাতব্বা.

তত্ৰাতি দ্ৱীসু গাথাসু. ৱত্থু পন ৱিনযে আৰূড়্হন্তি যোজনা. অথাতি পচ্ছা. যস্স দেৱপুত্তস্সাতি যেন দেৱপুত্তেন. পৰিগ্গহোতি পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা গহিতো. সোতি দেৱপুত্তো. ততোতি উপগমনতো. যদা হোতি, তদাতি যোজনা. মহেসক্খদেৱতাসূতি মহাপৰিৱাৰাসু দেৱতাসু, মহাতেজাসু ৱা. পটিক্কমন্তীতি অপেন্তি. দেৱতা যম্পি পঞ্হং পুচ্ছন্তীতি যোজনা. তত্থেৱাতি অত্তনো ৱসনট্ঠানেযেৱ. উপট্ঠানন্তি উপট্ঠানত্থায, সম্পদানত্থে চেতং উপযোগৱচনং. অথ ৱা উপগন্ত্ৱা তিট্ঠতি এত্থাতি উপট্ঠানং, ভগৱতো সমীপট্ঠানং, তং আগন্ত্ৱাতি অত্থো. নন্তি তং, অযমেৱ ৱা পাঠো.

৯০. ‘‘ভৱন্তী’’তি ইমিনা ৱিৰূড়্হে মূলে নীলভাৱং আপজ্জিত্ৱা ৱড্ঢমানকে তৰুণৰুক্খগচ্ছাদিকে দস্সেতি. ‘‘অহুৱত্থু’’ন্তি ইমিনা পন ৱড্ঢিত্ৱা ঠিতে মহন্তৰুক্খগচ্ছাদিকে দস্সেতি. ‘‘অহুৱত্থু’’ন্তি চ হিয্যত্তনিসঙ্খাতায ত্থুং-ৱিভত্তিযা হূ-ধাতুস্স ঊকাৰস্স উৱাদেসো হোতি. পোত্থকেসু পন ‘‘অহুৱতী’’তি পাঠো দিস্সতি, সো অপাঠোতি দট্ঠব্বো. ‘‘জাযন্তী’’তি ইমিনা ভূ-ধাতুস্স সত্তত্থভাৱং দস্সেতি, ‘‘ৱড্ঢন্তী’’তি ইমিনা ৱড্ঢনত্থভাৱং. এতন্তি ‘‘ভূতগামো’’তি নামং. পীযতে যথাকামং পৰিভুঞ্জীযতে, পাতব্বং পৰিভুঞ্জিতব্বন্তি ৱা পাতব্যং, পাসদ্দো যথাকামপৰিভুঞ্জনত্থো. তেনাহ – ‘‘ছেদনভেদনাদীহি যথাৰুচি পৰিভুঞ্জিতব্বতাতি অত্থো’’তি.

৯১. ‘‘ইদানী’’তি পদং ‘‘আহা’’তি পদে কালসত্তমী. যস্মিন্তি বীজে. তন্তি বীজং. পঞ্চ বীজজাতানীতি এত্থ জাতসদ্দস্স তব্ভাৱত্থতং সন্ধায অট্ঠকথাসু এৱং ৱুত্তং. তব্ভাৱত্থস্স ‘‘মূলে জাযন্তী’’তি ইমায পাড়িযা অসংসন্দনতং সন্ধায ৱুত্তং সঙ্গহকাৰেন ‘‘ন সমেন্তী’’তি. অট্ঠকথাচৰিযানং মতেন সতি জাতসদ্দস্স তব্ভাৱত্থভাৱে ‘‘মূলে জাযন্তী’’তিআদীসু মূলে মূলানি জাযন্তীতি দোসো ভৱেয্যাতি মনসি কত্ৱা আহ ‘‘ন হী’’তিআদি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. তানীতি ৰুক্খাদীনি. তস্সাতি ‘‘ভূতগামো নাম পঞ্চ বীজজাতানী’’তি পদস্স. এতন্তি ‘‘বীজজাতানী’’তি নামং. বীজেসু জাতানি বীজজাতানীতি ৱুত্তে ‘‘মূলে জাযন্তী’’তিআদিনা সমেতি. এতেনাতি ‘‘বীজতো’’তিআদিনা সঙ্গহোতি সম্বন্ধো.

‘‘যেহী’’তি পদং ‘‘জাতত্তা’’তি পদে অপাদানং, হেতু ৱা ‘‘ৱুত্তানী’’তি পদে কৰণং, কত্তা ৱা. তেসন্তি বীজানং. ৰুক্খাদীনং ৱিৰুহনং জনেতীতি বীজং. ‘‘বীজতো’’তিআদিনা কাৰিযোপচাৰেন কাৰণস্স দস্সিতত্তা কাৰণূপচাৰং পদীপেতি. অঞ্ঞানিপি যানি ৱা পন গচ্ছৱল্লিৰুক্খাদীনি অত্থি সংৱিজ্জন্তি, তানি গচ্ছৱল্লিৰুক্খাদীনি জাযন্তি সঞ্জাযন্তীতি যোজনা. তানীতি গচ্ছৱল্লিৰুক্খাদীনি. তঞ্চ মূলং, পাড়িযং ৱুত্তহলিদ্দাদি চ অত্থি, সব্বম্পি এতং মূলবীজং নামাতি সম্বন্ধো. এত্থাতি বীজেসু, খন্ধবীজেসু ৱা.

৯২. সঞ্ঞাৱসেনাতি ‘‘বীজ’’ন্তি সঞ্ঞাৱসেন. ‘‘তত্থা’’তি পদং ‘‘ৱেদিতব্বো’’তি পদে আধাৰো. ‘‘যথা’’তিআদিনা কাৰণোপচাৰেন কাৰিযস্স ৱুত্তত্তা ফলূপচাৰং দস্সেতি. যং বীজং ৱুত্তং, তং দুক্কটৱত্থূতি যোজনা. যদেতং আদিপদন্তি যোজেতব্বং. তেনাতি আদিপদেন. ৰৱীযতি ভগৱতা কথীযতীতি ৰুতং, পাড়ি, তস্স অনুৰূপং যথাৰুতং, পাড়িঅনতিক্কন্তন্তি অত্থো.

এত্থাতি ‘‘বীজে বীজসঞ্ঞী’’তিআদিপদে, ইমস্মিং সিক্খাপদে ৱা. উদকে ঠাতি পৱত্ততীতি উদকট্ঠো, এৱং থলট্ঠোপি. তত্থাতি উদকট্ঠথলট্ঠেসু. সাসপস্স মত্তং পমাণং অস্স সেৱালস্সাতি সাসপমত্তিকো. তিলস্স বীজপমাণং অস্স সেৱালস্সাতি তিলবীজকো. পমাণত্থে কো. আদিসদ্দেন সঙ্খপণকাদযো সেৱালে সঙ্গণ্হাতি. তত্থ তিলবীজপমাণো জলসণ্ঠিতো নীলাদিৱণ্ণযুত্তো সেৱালো তিলবীজং নাম, সপত্তো অপ্পকণ্ডো উক্খলিপিধানাদিপমাণো সমূলো একো সেৱালৱিসেসো সঙ্খো নাম, ভমৰসণ্ঠানো নীলৱণ্ণো একো সেৱালৱিসেসো পণকো নাম. উদকং সেৱতীতি সেৱালো. তত্থাতি সেৱালেসু. যোতি সেৱালো. পতিট্ঠিতং সেৱালন্তি সম্বন্ধো. যত্থ কত্থচীতি মূলে ৱা নড়ে ৱা পত্তে ৱা. উদ্ধৰিত্ৱাতি উপ্পাটেত্ৱা. ‘‘হত্থেহী’’তি পদং ‘‘ৱিযূহিত্ৱা’’তি পদে কৰণং. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. তস্সাতি সেৱালস্স. এত্তাৱতাতি ইতো চিতো চ ৱিযূহনমত্তেন. যো সেৱালো নিক্খমতি, তং সেৱালন্তি যোজনা. পৰিস্সাৱনন্তৰেনাতি পৰিস্সাৱনছিদ্দেন. উপ্পলানি অস্মিং গচ্ছেতি উপ্পলিনী. পদুমানি অস্মিং গচ্ছেতি পদুমিনী, ইনো, ইত্থিলিঙ্গজোতকো ঈ. তত্থেৱাতি উদকেযেৱ. তানীতি ৱল্লীতিণানি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. অনন্তকোতি সাসপমত্তিকো সেৱালো. সো হি নত্থি অত্ততো অন্তো লামকো সেৱালো এতস্সাতি কত্ৱা ‘‘অনন্তকো’’তি ৱুচ্চতি. অত্তনাযেৱ হি সুখুমো, ততো সুখুমো সেৱালো নত্থীতি অধিপ্পাযো. তত্থাতি দুক্কটৱত্থুভাৱে. তম্পীতি ‘‘সম্পুণ্ণভূতগামং ন হোতী’’তি ৱচনম্পি. পিসদ্দো মহাপচ্চৰিআদিঅট্ঠকথাচৰিযানং ৱচনাপেক্খো. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. ন আগতো, তস্মা ন সমেতীতি যোজনা. অথাতি তস্মিং অনাগতে. এতন্তি অনন্তকসেৱালাদিং. গচ্ছিস্সতীতি ৱদেয্যাতি সম্বন্ধো. তম্পীতি ‘‘গচ্ছিস্সতী’’তি ৱচনম্পি. পিসদ্দো পুৰিমট্ঠকথাচৰিযানং ৱচনাপেক্খো.

অভূতগামমূলত্তা তাদিসস্স বীজগামস্সাতি এত্থ বীজগামো তিৱিধো হোতি – যো সযং ভূতগামতো হুত্ৱা অঞ্ঞম্পি ভূতগামং জনেতি, অম্বট্ঠিআদিকো. যো পন সযং ভূতগামতো হুত্ৱা অঞ্ঞং পন ভূতগামং ন জনেতি, তালনাড়িকেৰাদিখাণু. যো পন সযম্পি ভূতগামতো অহুত্ৱা অঞ্ঞম্পি ভূতগামং ন জনেতি. পানীযঘটাদীনং বহি সেৱালোতি. ভূতগামো পন চতুব্বিধো হোতি – যো সযং বীজগামতো হুত্ৱা অঞ্ঞম্পি বীজগামং জনেতি, এতৰহি অম্বৰুক্খাদিকো. যো পন সযং বীজগামতো অহুত্ৱাৱ অঞ্ঞং বীজগামং জনেতি, আদিকপ্পকালে অম্বৰুক্খাদিকো. যো পন সযং বীজগামতো হুত্ৱা অঞ্ঞং পন বীজগামং ন জনেতি, নীলৱণ্ণো ফলিতকদলীৰুক্খাদিকো. যো পন সযম্পি বীজগামতো অহুত্ৱা অঞ্ঞম্পি বীজগামং ন জনেতি, ইধ ৱুত্তো অনন্তকসেৱালাদিকোতি. তত্থ চতুত্থং ভূতগামং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘অভূতগামমূলকত্তা তাদিসস্স বীজস্সা’’তি. অযং পন ততিযবীজগামস্স চ চতুত্থভূতগামস্স চ ৱিসেসো – ততিযবীজগামে মূলপণ্ণানি ন পঞ্ঞাযন্তি, চতুত্থভূতগামে তানি পঞ্ঞাযন্তীতি. মূলপণ্ণানং অপঞ্ঞাযনত্তা বীজগামোতি ৱুত্তো, তেসং পঞ্ঞাযনত্তা ভূতগামোতি ৱুত্তো. ইতৰথা হি ৱিৰোধো ভৱেয্যাতি. অত্তনো ৱাদে পাচিত্তিযভাৱতো গৰুকং, মহাপচ্চৰিআদীনং ৱাদে দুক্কটমত্তভাৱতো লহুকং. এতন্তি ঠানং.

এৱং উদকট্ঠং দস্সেত্ৱা থলট্ঠং দস্সেন্তো আহ ‘‘থলট্ঠে’’তিআদি. থলট্ঠে ৱিনিচ্ছযো এৱং ৱেদিতব্বোতি যোজনা. তত্থাতি হৰিতখাণূসু. উদ্ধং ৱড্ঢতীতি নৱসাখানিগ্গমনেন ছিন্নতো উপৰি ৱড্ঢতি. সোতি খাণু. ফলিতায কদলিযা খাণু বীজগামেন সঙ্গহিতোতি যোজনা. ফলং সঞ্জাতং এতিস্সাতি ফলিতা. তথাতি ‘‘ভূতগামেনেৱ সঙ্গহিতা’’তি পদানি আকড্ঢতি. যদাতি যস্মিং কালে. ৰতনপ্পমাণাপীতি হত্থপ্পমাণাপি. অথাতি অপাদানত্থো, ততো ৰাসিকৰণতো অঞ্ঞন্তি অত্থো. ভূমিযং নিখণন্তীতি সম্বন্ধো. ‘‘মূলেসু চেৱ পণ্ণেসু চা’’তি এত্থ চসদ্দো সমুচ্চযত্থোৱ, ন ৱিকপ্পত্থোতি আহ ‘‘মূলমত্তেসু পনা’’তিআদি.

বীজানীতি মূলাদিবীজানি. ঠপিতানি হোন্তীতি সম্বন্ধো. ‘‘উপৰী’’তি পদেন হেট্ঠা মূলানি চাতি অত্থং নযেন ঞাপেতি. ন অঙ্কুৰে নিগ্গতমত্তেযেৱ, অথ খো হৰিতে নীলপণ্ণৱণ্ণে জাতেযেৱ ভূতগামসঙ্গহো কাতব্বোতি আহ ‘‘হৰিতে’’তিআদি. তালট্ঠীনং মূলন্তি সম্বন্ধো. দন্তসূচি ৱিযাতি হত্থিদন্তসূচি ৱিয. যথা অসম্পুণ্ণভূতগামো ততিযো কোট্ঠাসো ন আগতো, ন এৱং অমূলকভূতগামো. সো পন আগতোযেৱাতি আহ ‘‘অমূলকভূতগামে’’তি. অমূলিকলতা ৱিয অমূলকভূতগামে সঙ্গহং গচ্ছতীতি অত্থো.

ৱন্দাকাতি ৰুক্খাদনী. সা হি সযং ৰুক্খং নিস্সায জাযন্তীপি অত্তনো নিস্সযানং ৰুক্খানং অদনত্তা ভক্খনত্তা ৱদীযতি থুতীযতীতি ‘‘ৱন্দাকা’’তি ৱুচ্চতি. অঞ্ঞা ৱাতি ৱন্দাকায অঞ্ঞা ৱা. তন্তি ৱন্দাকাদিং. ততোতি ৰুক্খতো. ৱনন্তি খুদ্দকো গচ্ছো. পগুম্বোতি মহাগচ্ছো. দণ্ডকোতি ৰুক্খো দণ্ডযোগতো. তস্সাপীতি অমূলিকলতাযপি. অযমেৱ ৱিনিচ্ছযোতি ৱন্দাকাদিকস্স ৱিনিচ্ছযো ৱিয অযং ৱিনিচ্ছযো দট্ঠব্বোতি যোজনা. ‘‘দ্ৱে তীণি পত্তানী’’তি ৱুত্তত্তা একপত্তো সঞ্জাযন্তোপি অগ্গবীজসঙ্গহং গচ্ছতীতি অত্থো. ‘‘অনুপসম্পন্নেনা’’তি পদং ‘‘লিত্তস্সা’’তি পদে কত্তা. নিদাঘসমযেতি গিম্হকালে. অব্বোহাৰিকোতি আপত্তিযা অঙ্গন্তি ন ৱোহৰিতব্বো. ৱোহৰিতুং ন অৰহতীতি অত্থো. এতন্তি অব্বোহাৰিকতং, ‘‘সচে…পে… পমজ্জিতব্বা’’তি ৱচনং ৱা.

অহিং সপ্পং ছাদেতীতি অহিচ্ছত্তং, তংযেৱ অহিচ্ছত্তকং. যথাকথঞ্চি হি ব্যুপ্পত্তি, ৰুড়্হিযা অত্থৱিনিচ্ছযো. তস্মাতি ততো ৱিকোপনতো. তত্থাতি অহিচ্ছত্তকে. হেট্ঠা ‘‘উদকপপ্পটকো’’তি ৱত্ৱা ইধ ‘‘ৰুক্খপপ্পটিকাযপী’’তি ৱুত্তত্তা পপ্পটকসদ্দো দ্ৱিলিঙ্গোতি দট্ঠব্বো. তন্তি পপ্পটিকং. ঠিতং নিয্যাসন্তি সম্বন্ধো. এৱং ‘‘লগ্গ’’ন্তি এত্থাপি. হত্থকুক্কুচ্চেনাতি হত্থলোলেন. ‘‘ছিন্দন্তস্সাপী’’তি পদে হেতু.

ৱাসত্থিকেনাতি ৱাসং ইচ্ছন্তেন. ‘‘ওচিনাপেতব্বা’’তি পদে কত্তা. উপ্পাটেন্তেহীতি উদ্ধৰন্তেহি. তেসন্তি সামণেৰানং. সাখং গহিতন্তি সম্বন্ধো. ঠপিতস্স সিঙ্গীৱেৰস্সাতি যোজনা.

ছিজ্জনকন্তি ছিজ্জনযুত্তং, ছিজ্জনাৰহন্তি অত্থো. ‘‘চঙ্কমিতট্ঠানং দস্সেস্সামী’’তি ইমিনা ৱত্তসীসেন চঙ্কমনং ৱট্টতীতি দস্সেতি. ‘‘ভিজ্জতী’’তি ইমিনা অভিজ্জমানে গণ্ঠিপি কাতব্বোতি দস্সেতি. দাৰুমক্কটকন্তি মক্কটস্স হত্থো মক্কটো উপচাৰেন, মক্কটো ৱিযাতি মক্কটকো, সদিসত্থে কো. দাৰুসঙ্খাতো মক্কটকো দাৰুমক্কটকো. তং আকোটেন্তীতি সম্বন্ধো. অনিযামিতত্তাতি ইমন্তি অনিযামিতত্তা ৱচনস্স. ইদং মহাসামঞ্ঞং, ৱিসেসসামঞ্ঞম্পি ৱট্টতীতি আহ ‘‘নামং গহেত্ৱাপী’’তিআদি. সব্বন্তি সব্বং ৱচনং.

‘‘ইমং জানাতিআদীসূ’’তি পদং ‘‘এৱমত্থো দট্ঠব্বো’’তি পদে আধাৰো. ইমং মূলভেসজ্জং জানাতি ইমং মূলভেসজ্জং যোজিতুং জানাতি যোজনা. এত্তাৱতাতি ‘‘ইমং জানা’’তিআদিৱচনমত্তেন. কপ্পিযন্তি সমণৱোহাৰেন, ৱোহাৰস্স ৱা যুত্তং অনুৰূপং. এত্থাতি ‘‘কপ্পিযং কাতব্ব’’ন্তি ৱচনে. নিব্বট্টবীজমেৱাতি ফলতো নিব্বট্টেত্ৱা ৱিসুং কতং বীজং এৱ. তত্থাতি সুত্তে. কৰোন্তেন ভিক্খুনা কাতব্বন্তি যোজনা. ‘‘কপ্পিযন্তি ৱত্ৱাৱা’’তি ইমিনা পঠমং কত্ৱা অগ্গিসত্থনখানি উদ্ধৰিত্ৱা পচ্ছা ৱত্তুং ন ৱট্টতীতি দস্সেতি. লোহমযসত্থস্সাতি অযতম্বাদিলোহমযস্স সত্থস্স. তেহীতি মনুস্সাদীনং নখেহি. তেহীতি অস্সাদীনং খুৰেহি. তেহীতি হত্থিনখেহি. যেহীতি নখেহি. তত্থজাতকেহিপীতি তস্মিং সত্থে জাতকেহিপি, নখেহীতি সম্বন্ধো.

তত্থাতি পুৰিমৱচনাপেক্খং. ‘‘কপ্পিযং কৰোন্তেনা’’তিআদিৱচনমপেক্খতি. ‘‘উচ্ছুং কপ্পিযং কৰিস্সামী’’তি উচ্ছুমেৱ ৱিজ্ঝতি, পগেৱ. ‘‘দাৰুং কপ্পিযং কৰিস্সামী’’তি উচ্ছুং ৱিজ্ঝতি, ‘‘দাৰুং কপ্পিযং কৰিস্সামী’’তি দাৰুমেৱ ৱা ৱিজ্ঝতি, ৱট্টতি একাবদ্ধত্তাতি ৱদন্তি. তন্তি ৰজ্জুং ৱা ৱল্লিং ৱা. সব্বং খণ্ডন্তি সম্বন্ধো. তত্থাতি মৰিচপক্কেসু. কটাহন্তি একায ভাজনৱিকতিযা নামমেতং. ইধ পন বীজানং ভাজনভাৱেন তংসদিসত্তা ফলফেগ্গুপি ‘‘কটাহ’’ন্তি ৱুচ্চতি. একাবদ্ধন্তি কটাহেন একতো আবদ্ধং.

তানীতি তিণানি. তেনাতি ৰুক্খপৱট্টনাদিনা. তত্ৰাতি তস্মিং ঠপনপাতনট্ঠানে. ‘‘মনুস্সৱিগ্গহপাৰাজিকৱণ্ণনায’’ন্তি পদং ‘‘ৱুত্ত’’ন্তি পদে সামঞ্ঞাধাৰো. ভিক্খু অজ্ঝোত্থটো হোতীতি সম্বন্ধো. ওপাতেতি আৱাটে. সো হি অৱপতনট্ঠানত্তা ‘‘ওপাতো’’তি ৱুচ্চতি. ৰুক্খন্তি অজ্ঝোত্থটৰুক্খং. ভূমিন্তি ওপাতথিৰভূমিং. জীৱিতহেতূতি নিমিত্তত্থে পচ্চত্তৱচনং, জীৱিতকাৰণাতি অত্থো. ‘‘ভিক্খুনা’’তি পদং ‘‘নিক্খামেতু’’ন্তি পদে ভাৱকত্তা, কাৰিতকত্তা ৱা. ‘‘অজ্ঝোত্থটভিক্খু’’ন্তি ৱা ‘‘ওপাতভিক্খু’’ন্তি ৱা কাৰিতকম্মং অজ্ঝাহৰিতব্বং. তত্থাতি অনাপত্তিভাৱে, অনাপত্তিভাৱস্স ৱা. এতস্সাতি সুত্তস্স. পৰো পন কাৰুঞ্ঞেন কৰোতীতি সম্বন্ধো. এতম্পীতি কাৰুঞ্ঞম্পি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱাতি. পঠমং.