৭. মহাসড়াযতনিকসুত্তৱণ্ণনা

৪২৮. মহন্তানি সড়াযতনানি অধিকিচ্চ পৱত্তত্তা মহাসড়াযতনিকং, মহন্ততা চ তেসং মহন্তং লোকসন্নিৱাসং অভিব্যাপেত্ৱা ঠিতত্তা অযোনিসো গয্হমানানং মহতো অনত্থায সংৱত্তনতো, যোনিসো গয্হমানানং মহতো অত্থায হিতায সুখায সংৱত্তনতো চ দট্ঠব্বা. জোতকন্তি বোধকং.

৪২৯. সিখাপ্পত্তায ৱিপস্সনায জাননম্পি যথাভূতজাননমেৱ মগ্গেন জাননস্স আসন্নকাৰণভাৱতোতি আহ – ‘‘সহৱিপস্সনেন মগ্গেন অজানন্তো’’তি. ৱুড্ঢিং গচ্ছন্তীতি পচ্চযসমোধানেন ভৱযোনিগতিঠিতিসত্তাৱাসপাড়িযা অপৰাপৰং পৰিৱুদ্ধিং গচ্ছন্তি. এৱংভূতা পগুণভাৱমাপাদিতা সমথৱিপস্সনাধম্মা ৱিয সুট্ঠুতৰং ৱসীভাৱং পাপিতা ঝানাভিঞ্ঞা ৱিয চ ৱসীভূতা হুত্ৱা উপৰূপৰি ব্ৰূহেন্তীতি আহ – ‘‘ৱসীভাৱং গচ্ছন্তী’’তি. তথা হি তে কদাচি ভৱপত্থনায অনুপ্পাদিতাযপি অপ্পহীনভাৱেনেৱস্সা তিট্ঠন্তি. অকুসলা ধম্মাৱ যেভুয্যেন দস্সনাযতনেন ৱিনাসদস্সনতো পৱত্তন্তি পৰিৱড্ঢন্তি চ. পঞ্চদ্ৱাৰিকদৰথাতি পঞ্চদ্ৱাৰিকজৱনসহগতা অকুসলদৰথা. এৱং মনোদ্ৱাৰিকদৰথা ৱেদিতব্বা. সন্তাপাতি দৰথেহি বলৱন্তো সম্পযুত্তধম্মানং নিস্সযস্স চ সন্তাপনকৰা. পৰিড়াহাতি ততোপি বলৱতৰা তেসংযেৱ পৰিদহনকৰা.

৪৩০. পঞ্চদ্ৱাৰিকসুখং, ন কাযপ্পসাদসন্নিস্সিতসুখমেৱ. মনোদ্ৱাৰিকসুখন্তি মনোদ্ৱাৰিকচিত্তসন্নিস্সিতসুখং, ন যং কিঞ্চি চেতসিকসুখং তস্স কাযিকসুখগ্গহণেনেৱ গহিতত্তা. পঞ্চদ্ৱাৰিকজৱনেন সমাপজ্জনং ৱা ৱুট্ঠানং ৱা নত্থীতি ইদং মনোদ্ৱাৰিকজৱনেন তস্স সম্ভৱং দস্সেতুং, মগ্গস্স ৱসেন ৱুত্তং, ন পন তপ্পসঙ্গসঙ্কানিৱত্তনত্থং. ৱিঞ্ঞত্তিমত্তম্পি জনেতুং অসমত্থং সমাপজ্জনস্স কথং পচ্চযো হোতি, বুদ্ধানং পন ভগৱন্তানং হোতীতি চে? তথাপি তস্স আসন্নট্ঠানে পঞ্চদ্ৱাৰিকচিত্তপ্পৱত্তিযা অসম্ভৱো এৱ তাদিসস্স পুব্বাভোগস্স তস্মিং কালে অসম্ভৱতো. এতেনেৱ যা কেসঞ্চি অৰিযধম্মে অকোৱিদানং ঘটসভাৱাদীসু বুদ্ধিতুল্যকাৰিতাপত্তিচোদনা; সা পটিক্খিত্তাতি দট্ঠব্বা তংতংপুৰিমাভোগৱসেন তেন তেন পঞ্চদ্ৱাৰিকাভিনিযতমনোৱিঞ্ঞাণস্স পৰতো পৱত্তমানমনোৱিঞ্ঞাণেন তস্মিং তস্মিং অত্থে ৱণ্ণসণ্ঠানাদিৱিসেসস্স ৱিনিচ্ছিনিতব্বতো. উপ্পন্নমত্তকমেৱ হোতীতি পঞ্চদ্ৱাৰিকজৱনং তাদিসং কিঞ্চি অত্থনিচ্ছযকিচ্চং কাতুং ন সক্কোতি, কেৱলং উপ্পন্নমত্তমেৱ হোতি. অযন্তি ‘‘আদীনৱানুপস্সিনো’’তিআদিনা ৱুত্তা.

৪৩১. কুসলচিত্ত…পে… ভূতস্সাতি ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনাসহগতকুসলচিত্তস্স সম্পযুত্তচেতোসুখসমঙ্গীভূতস্স. পুব্বসুদ্ধিকাতি মগ্গুপ্পত্তিতো, ৱিপস্সনাৰম্ভতোপি ৱা পুব্বেৱ সুদ্ধা. তেনাহ – ‘‘আদিতো পট্ঠায পৰিসুদ্ধাৱ হোন্তী’’তি. সব্বত্থককাৰাপকঙ্গানীতি সীলৱিসোধনস্স চিত্তসমাধানস্স ৱিপস্সনাভিযোগস্স মগ্গেন পহাতব্বকিলেসপহানস্সাতি সব্বস্সপি মগ্গসম্ভাৰকিচ্চস্স কাৰাপকঙ্গানি. অট্ঠঙ্গিকো ৱাতি পঠমজ্ঝানিকো ৱা অট্ঠঙ্গিকো, দুতিযজ্ঝানিকো ৱা সত্তঙ্গিকো হোতি.

ইমমেৱ সুত্তপদেসং গহেত্ৱাতি, ‘‘যা তথাভূতস্স দিট্ঠী’’তিআদিনা সম্মাদিট্ঠিআদীনং পঞ্চন্নংযেৱ তস্মিং ঠানে গহিতত্তা লোকুত্তৰমগ্গো পঞ্চঙ্গিকোতি ৱদতি. সোতি তথা ৱদন্তো ৱিতণ্ডৱাদী. অনন্তৰৱচনেনেৱাতি, ‘‘যা তথাভূতস্স দিট্ঠী’’তিআদিৱচনস্স, ‘‘এৱমস্সায’’ন্তিআদিনা অনন্তৰৱচনেন. পটিসেধিতব্বোতি পটিক্খিপিতব্বো. ‘‘অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো’’তি হি ইদং ৱচনং অৰিযমগ্গস্স পঞ্চঙ্গিকভাৱং উজুকমেৱ পটিক্খিপতি. যদি এৱং ‘‘যা তথাভূতস্স দিট্ঠী’’তিআদিনা তত্থ পঞ্চন্নং এৱ অঙ্গানং গহণং কিমত্থিযন্তি আহ ‘‘উত্তৰি চা’’তিআদি. সম্মাৱাচং ভাৱেতি অৰিযমগ্গসমঙ্গী. তেনাহ ‘‘মিচ্ছাৱাচং পজহতী’’তি. যস্মিঞ্হি খণে সম্মাৱাচা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতি, তস্মিংযেৱ মিচ্ছাৱাচা পজহীযতীতি. সহেৱ ৱিৰতিযা পূৰেন্তি সমুচ্ছেদৱিৰতিযা ৱিনা দুক্খপৰিঞ্ঞাদীনং অসম্ভৱতো. আদিতো পট্ঠায পৰিসুদ্ধানেৱ ৱট্টন্তি পৰিসুদ্ধে সীলে পতিট্ঠিতস্সেৱ ভাৱনায ইজ্ঝনতো. যথাৱুত্তমত্থং গন্থন্তৰেনপি সমত্থেতুং, ‘‘সুভদ্দসুত্তেপি চা’’তিআদি ৱুত্তং. অনেকেসু সুত্তসতেসু অট্ঠঙ্গিকোৱ মগ্গো আগতো, ন পঞ্চঙ্গিকোতি অধিপ্পাযো.

সম্মাসতি মগ্গক্খণে কাযানুপস্সনাদিচতুকিচ্চসাধিকা হোতীতি তং চতুব্বিধং কত্ৱা দস্সেন্তো, ‘‘মগ্গসম্পযুত্তাৱ চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তি আহ. ন চতুমগ্গসম্পযুত্ততাৱসেন. এস নযো সম্মপ্পধানাদীসুপি. অঞ্ঞমঞ্ঞানতিৱত্তমানা যুগনদ্ধা যুত্তা ৱিয অৰিযমগ্গযুগনদ্ধা অঞ্ঞমঞ্ঞং পটিবদ্ধাতি যুগনদ্ধা. তেনাহ – ‘‘একক্খণিকযুগনন্ধা’’তি অৰিযমগ্গক্খণে এৱ হি সমথৱিপস্সনা একক্খণিকা হুত্ৱা সমধুৰং ৱত্তন্তি. তেনেৱাহ ‘‘এতে হী’’তিআদি. অঞ্ঞস্মিং খণে সমাপত্তি, অঞ্ঞস্মিং ৱিপস্সনাতি ইদং তেসং তত্থ তত্থ কিচ্চতো অধিকভাৱং সন্ধায ৱুত্তং, ন অঞ্ঞথা. ন হি পঞ্ঞাৰহিতা সমাপত্তি, সমাধিৰহিতা চ ৱিপস্সনা অত্থি. অৰিযমগ্গে পন একক্খণিকা সমধুৰতায একৰসভাৱেনাতি অত্থো. ফলৱিমুত্তীতি অৰহত্তফলৱিমুত্তি. সেসং হেট্ঠা ৱুত্তনযত্তা সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

মহাসড়াযতনিকসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.