৮. উপক্কিলেসসুত্তৱণ্ণনা
২৩৬. তস্মাতি অত্থকামত্তা এৱমাহ, ন ভগৱতো ৱচনং অনাদিযন্তো. যে পন তদা সত্থুৱচনং ন গণ্হিংসু, তে কিঞ্চি অৱত্ৱা তুণ্হীভূতা মঙ্কুভূতা অট্ঠংসু, তস্মা উভযেসম্পি সত্থৰি অগাৰৱপটিপত্তি নাহোসি.
যেনপি জনেন ন দিট্ঠোতি যেন উভযজনেন অঞ্ঞৱিহিততায কুড্ডকৱাটাদিঅন্তৰিকতায ৱা ন দিট্ঠো. দমনত্থন্তি তেহি উপাসকেহি নিম্মদভাৱং আপাদিতানং তেসং ভিক্খূনং দমনত্থং. ঠপযিংসূতি যো ইমেসং ভিক্খূনং দেতি, তস্স সতং দণ্ডোতি, সহস্সন্তি চ ৱদন্তি.
২৩৭. ৱগ্গভাৱেনেৱ (সাৰত্থ. টী. মহাৱগ্গো ৩.৪৬৪) নানাসদ্দো অস্সাতি পুথুসদ্দো. সমজনোতি ভণ্ডনে সমজ্ঝাসযো জনো. বাললক্খণে ঠিতোপি ‘‘অহং বালো’’তি ন মঞ্ঞতি. ভিয্যো চাতি অত্তনো বালভাৱস্স অজাননতোপি ভিয্যো চ ভণ্ডনস্স উপৰি ফোটো ৱিয সঙ্ঘভেদস্স অত্তনো কাৰণভাৱম্পি উপ্পজ্জমানং ন মঞ্ঞি নঞ্ঞাসি.
কলহৱসেন পৱত্তৱাচাযেৱ গোচৰো এতেসন্তি ৱাচাগোচৰা হুত্ৱা. মুখাযামন্তি ৱিৱাদৱসেন মুখং আযমেত্ৱা ভাণিনো. ন তং জানন্তীতি তং কলহং ন জানন্তি. কলহং কৰোন্তো চ তং ন জানন্তো নাম নত্থি. যথা পন ন জানন্তি, তং দস্সেতুং আহ – ‘‘এৱং সাদীনৱো অয’’ন্তি. অযং কলহো নাম অত্তনো পৰেসঞ্চ অত্থজাপনতো অনত্থুপ্পাদনতো দিট্ঠেৱ ধম্মে সম্পৰাযে চ সাদীনৱো, সদোসোতি অত্থো.
উপনয্হন্তীতি উপনাহৱসেন অনুবন্ধন্তি. পোৰাণোতি পুৰিমেহি বুদ্ধাদীহি আচিণ্ণসমাচিণ্ণতায পুৰাতনো.
ন জানন্তীতি অনিচ্চসঞ্ঞং ন পচ্চুপট্ঠাপেন্তি.
তথা পৱত্তৱেৰানন্তি অট্ঠিছিন্নাদিভাৱং নিস্সায উপনযৱসেন চিৰকালং পৱত্তৱেৰানং.
বালসহাযতায ইমে ভিক্খূ কলহপসুতা, পণ্ডিতসহাযানং পন ইদং ন সিযাতি পণ্ডিতসহাযস্স বালসহাযস্স চ ৱণ্ণাৱণ্ণদীপনত্থং ৱুত্তা. সীহব্যগ্ঘাদিকে পাকটপৰিস্সযে ৰাগদোসাদিকে পটিচ্ছন্নপৰিস্সযে চ অভিভৱিত্ৱা.
মাতঙ্গো অৰঞ্ঞে মাতঙ্গৰঞ্ঞেতি সৰলোপেন সন্ধি. মাতঙ্গসদ্দেনেৱ হত্থিভাৱস্স ৱুত্তত্তা নাগৱচনং তস্স মহত্তৱিভাৱনত্থন্তি আহ – ‘‘নাগোতি মহন্তাধিৱচনমেত’’ন্তি. মহন্তপৰিযাযোপি হি নাগ-সদ্দো হোতি ‘‘এৱং নাগস্স নাগেন, ঈসাদন্তস্স হত্থিনো’’তিআদীসু (উদা. ২৫; মহাৱ. ৪৬৭).
২৩৮. কিৰসদ্দো অনুস্সৱসূচনত্থো নিপাতো. তেন অযমেত্থ সুতিপৰম্পৰাতি দস্সেতি. ভগৱতা হি সো আদীনৱো পগেৱ পৰিঞ্ঞাতো, ন তেন সত্থা নিব্বিণ্ণো হোতি; তস্মিং পন অন্তোৱস্সে কেচি বুদ্ধৱেনেয্যা নাহেসুং; তেন অঞ্ঞত্থ গমনং তেসং ভিক্খূনং দমনুপাযোতি পালিলেয্যকং উদ্দিস্স গচ্ছন্তো একৱিহাৰিং আযস্মন্তং ভগুং, সমগ্গৱাসং ৱসন্তে চ অনুৰুদ্ধত্থেৰাদিকে সম্পহংসেতুং অনুৰুদ্ধত্থেৰস্স চ. ইমং উপক্কিলেসোৱাদং দাতুং তত্থ গতো, তস্মা কলহকাৰকে কিৰস্সাতি এত্থাপি কিৰসদ্দগ্গহণে এসেৱ নযো. ৱুত্তনযমেৱ গোসিঙ্গসালসুত্তে (ম. নি. ১.৩২৫ আদযো).
২৪১. ‘‘যথা কথং পনা’’তি ৱুত্তপুচ্ছানং পচ্ছিমভাৱতো ‘‘অত্থি পন ৱোতি পচ্ছিমপুচ্ছাযা’’তি ৱুত্তং, ন পুন ‘‘অত্থি পন ৱো’’তি পৱত্তনস্স পুচ্ছনস্স অত্থিভাৱতো. সো পন লোকুত্তৰধম্মো. থেৰানন্তি অনুৰুদ্ধত্থেৰাদীনং নত্থি. পৰিকম্মোভাসং পুচ্ছতীতি দিব্বচক্খুঞাণে কতাধিকাৰত্তা তস্স উপ্পাদনত্থং পৰিকম্মোভাসং পুচ্ছতি. পৰিকম্মোভাসন্তি পৰিকম্মসমাধিনিব্বত্তং ওভাসং, উপচাৰজ্ঝানসঞ্জনিতং ওভাসন্তি অত্থো. চতুত্থজ্ঝানলাভী হি দিব্বচক্খুপৰিকম্মত্থং ওভাসকসিণং ভাৱেত্ৱা উপচাৰে ঠপিতো সমাধি পৰিকম্মসমাধি, তত্থ ওভাসো পৰিকম্মোভাসোতি ৱুত্তো. তং সন্ধাযাহ – ‘‘ওভাসঞ্চেৱ সঞ্জানামাতি পৰিকম্মোভাসং সঞ্জানামা’’তি. যত্তকে হি ঠানে দিব্বচক্খুনা ৰূপগতং দট্ঠুকামো, তত্তকং ঠানং ওভাসকসিণং ফৰিত্ৱা ঠিতো. তং ওভাসং তত্থ চ ৰূপগতং দিব্বচক্খুঞাণেন পস্সতি, থেৰা চ তথা পটিপজ্জিংসু. তেন ৱুত্তং – ‘‘ওভাসঞ্চেৱ সঞ্জানাম দস্সনঞ্চ ৰূপান’’ন্তি. যস্মা পন তেসং ৰূপগতং পস্সন্তানং পৰিকম্মৱাৰো অতিক্কমি, ততো ওভাসো অন্তৰধাযি, তস্মিং অন্তৰহিতে ৰূপগতম্পি ন পঞ্ঞাযতি. পৰিকম্মন্তি হি যথাৱুত্তকসিণাৰম্মণং উপচাৰজ্ঝানং, ৰূপগতং পস্সন্তানং কসিণোভাসৱসেন ৰূপগতদস্সনং, কসিণোভাসো চ পৰিকম্মৱসেনাতি তদুভযম্পি পৰিকম্মস্স অপ্পৱত্তিযা নাহোসি, তযিদং কাৰণং আদিকম্মিকভাৱতো থেৰা ন মঞ্ঞিংসু, তস্মা ৱুত্তং ‘‘নপ্পটিৱিজ্ঝামা’’তি.
নিমিত্তং পটিৱিজ্ঝিতব্বন্তি কাৰণং পচ্চক্খতো দস্সেত্ৱা সুৱিসুদ্ধদিব্বচক্খুঞাণে থেৰং পতিট্ঠাপেতুকামো সত্থা ৱদতি. কিং ন আড়ুলেস্সন্তীতি কিং ন ব্যামোহেস্সন্তি, ব্যামোহেস্সন্তি এৱাতি অত্থো. ৱিচিকিচ্ছা উদপাদীতি দিব্বচক্খুনো যথাউপট্ঠিতেসু ৰূপগতেসু অপুব্বতায, ‘‘ইদং নু খো ৰূপগতং কিং, ইদং নু খো কি’’ন্তি মগ্গেন অসমুচ্ছিন্নত্তা ৱিচিকিচ্ছা সংসযো উপ্পজ্জি. সমাধি চৱীতি ৱিচিকিচ্ছায উপ্পন্নত্তা পৰিকম্মসমাধি ৱিগচ্ছি. ততো এৱ হি পৰিকম্মোভাসোপি অন্তৰধাযি, দিব্বচক্খুনাপি ৰূপং ন পস্সি. ন মনসি কৰিস্সামীতি মনসিকাৰৱসেন মে ৰূপানি উপট্ঠহিংসু, ৰূপানি পস্সতো ৱিচিকিচ্ছা উপ্পজ্জতি, তস্মা ইদানি কিঞ্চি ন মনসি কৰিস্সামীতি তুণ্হী অহোসি তং পন তুণ্হীভাৱপ্পত্তিং সন্ধাযাহ ‘‘অমনসিকাৰো উদপাদী’’তি.
তথাভূতস্স অমনসিকাৰস্স অভাৱং আগম্ম উপ্পিলং উদপাদি. ৱীৰিযং গাড়্হং পগ্গহিতন্তি থিনমিদ্ধছম্ভিতত্তানং ৱূপসমনত্থং অচ্চাৰদ্ধৱীৰিযং অহোসি, তেন চিত্তে সমাধিদূসিকা গেহস্সিতা বলৱপীতি উপ্পন্না. তেনাহ ‘‘উপ্পিলং উপ্পন্ন’’ন্তি. ততোতি সিথিলৱীৰিযত্তা. পতমেয্যাতি অতিৱিয খিন্নং ভৱেয্য. তং মমাতি পত্থনাঅভিভৱনীযমনসীসেন জপ্পেতীতি অভিজপ্পা, তণ্হা. নানত্তা নানাসভাৱা সঞ্ঞা নানত্তসঞ্ঞা. অতিৱিয উপৰি কত্ৱা নিজ্ঝানং পেক্খনং অতিনিজ্ঝাযিতত্তং.
২৪৩. পৰিকম্মোভাসমেৱাতি পৰিকম্মসমুট্ঠিতং ওভাসমেৱ. ন চ ৰূপানি পস্সামীতি ওভাসমনসিকাৰপসুততায দিব্বচক্খুনা ৰূপানি ন পস্সামি. ৱিসযৰূপমেৱাতি তেন ফৰিত্ৱা ঠিতট্ঠানেৱ দিব্বচক্খুনো ৱিসযভূতং ৰূপগতমেৱ মনসি কৰোমি.
কসিণৰূপানং ৱসেনেত্থ ওভাসস্স পৰিত্ততাতি আহ ‘‘পৰিত্তট্ঠানে ওভাস’’ন্তি. পৰিত্তানি ৰূপানীতি কতিপযানি, সা চ নেসং পৰিত্ততা ঠানৱসেনেৱাতি আহ ‘‘পৰিত্তকট্ঠানে ৰূপানী’’তি. ‘‘অপ্পমাণঞ্চেৱা’’তিআদিনা ৱুত্তো দুতিযৱাৰো. ওভাসপৰিত্ততং সন্ধায পৰিকম্মসমাধি ‘‘পৰিত্তো’’তি ৱুত্তো তস্সেৱ ওভাসস্স অপ্পমাণতায অপ্পমাণসমাধীতি ৱচনতো. তস্মিং সমযেতি তস্মিং পৰিত্তসমাধিনো উপ্পন্নসমযে. দিব্বচক্খুপি পৰিত্তকং হোতি পৰিত্তৰূপগতদস্সনতো.
২৪৫. দুকতিকজ্ঝানসমাধিন্তি চতুক্কনযে দুকজ্ঝানসমাধিং, পঞ্চকনযে তিকজ্ঝানসমাধিন্তি যোজনা. দুকজ্ঝানসমাধিন্তি চতুক্কনযে ততিযচতুত্থৱসেন দুকজ্ঝানসমাধিং, পঞ্চকনযে চতুত্থপঞ্চমৱসেন দুকজ্ঝানসমাধিং. তিকচতুক্কজ্ঝানসমাধিন্তি চতুক্কনযে তিকজ্ঝানসমাধিং, পঞ্চকনযে চতুক্কজ্ঝানসমাধিন্তি যোজনা.
তিৱিধন্তি সপ্পীতিকৱসেন তিপ্পকাৰং সমাধিং. তদন্তোগধাতি সপ্পীতিকাদিসভাৱা. কামং ভগৱা পুৰিমযামে পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণং, পচ্ছিমযামে দিব্বচক্খুঞাণং নিব্বত্তেন্তোপি ইমানি ঞাণানি ভাৱেসিযেৱ. ৱিপস্সনাপাদকানি পন ঞাণানি সন্ধায, ‘‘পচ্ছিমযামে’’তি ৱুত্তং, তেনাহ ‘‘ভগৱতো হী’’তিআদি. পঞ্চমজ্ঝানস্সাতি পঞ্চমজ্ঝানিকস্স ৱসেন পঠমজ্ঝানিকো মগ্গো নত্থি. সোতি পঞ্চকনযো ভগৱতো লোকিযো অহোসি. এতন্তি এতং, ‘‘সৱিতক্কম্পি সৱিচাৰং সমাধিং ভাৱেমী’’তিআদিৱচনং. লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকং সন্ধায ৱুত্তং, ন ‘‘লোকিযং ৱা লোকুত্তৰমেৱ ৱা’’তি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.
উপক্কিলেসসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.