৮. আনাপানস্সতিসুত্তৱণ্ণনা

১৪৪. পুব্বেনাতি নিস্সক্কে কৰণৱচনং. ‘‘অপৰং ৱিসেস’’ন্তি ৱুত্তত্তা ৱিসেসৱিসযো চ পুব্বসদ্দোতি আহ – ‘‘সীলপৰিপূৰণাদিতো পুব্বৱিসেসতো’’তি.

১৪৫. আৰদ্ধো যথানুসিট্ঠং পটিপত্তিযা আৰাধিতো. যদত্থায সাসনে পব্বজ্জা, ৱিসেসাপত্তি চ, তদেৱেত্থ অপ্পত্তন্তি অধিপ্পেতং, তং ঝানৱিপস্সনানিমিত্তন্তি আহ – ‘‘অপ্পত্তস্স অৰহত্তস্সা’’তি. কোমুদীতি কুমুদৱতী. তদা কিৰ কুমুদানি সুপুপ্ফিতানি হোন্তি. তেনাহ – ‘‘কুমুদানং অত্থিতায কোমুদী’’তি. কুমুদানং সমূহো, কুমুদানি এৱ ৱা কোমুদা, তে এত্থ অত্থীতি কোমুদীতি. পৱাৰণসঙ্গহন্তি মহাপৱাৰণং অকত্ৱা আগমনীযসঙ্গহণং.

আৰদ্ধৱিপস্সকস্সাতি আৰভিতৱিপস্সনস্স, ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা উস্সুক্কাপেত্ৱা ৱিপস্সিস্স. ভিক্খূ ইধ ওসৰিস্সন্তি ৱুত্থৱস্সা পৱাৰিতপৱাৰণা ‘‘ভগৱন্তং ৱন্দিস্সাম, কম্মট্ঠানং সোধেস্সাম, যথালদ্ধং ৱিসেসঞ্চ পৱেদিস্সামা’’তি অজ্ঝাসযেন. ইমে ভিক্খূতি ইমে তৰুণসমথৱিপস্সনা ভিক্খূ. ৱিসেসং নিব্বত্তেতুং ন সক্খিস্সন্তি সেনাসনসপ্পাযাদিঅলাভেন. অপলিবুদ্ধন্তি অঞ্ঞেহি অনুপদ্দুতং. সেনাসনং গহেতুং ন লভন্তি অন্তোৱস্সভাৱতো. একস্স দিন্নোপি সব্বেসং দিন্নোযেৱ হোতি, তস্মা সুতসুতট্ঠানেযেৱ একমাসং ৱসিত্ৱা ওসৰিংসু.

১৪৬. অলন্তি যুত্তং, ওপাযিকন্তি অত্থো, ‘‘অলমেৱ নিব্বিন্দিতু’’ন্তিআদীসু (দী. নি. ২.২৭২; সং. নি. ২.১২৪, ১২৮, ১৩৪, ১৪৩) ৱিয. পুটবদ্ধং পৰিহৰিত্ৱা অসিতং পুটোসং অ-কাৰস্স ও-কাৰং কত্ৱা. তেনাহ ‘‘পাথেয্য’’ন্তি.

১৪৭. ৱিপস্সনা কথিতাতি অনিচ্চসঞ্ঞামুখেনেৱ ৱিপস্সনাভাৱনা কথিতা. ন হি কেৱলায অনিচ্চানুপস্সনায ৱিপস্সনাকিচ্চং সমিজ্ঝতি. বহূ ভিক্খূ তে চ ৱিত্থাৰৰুচিকাতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘তস্মা’’তিআদি.

১৪৯. সব্বত্থাতি সব্বৱাৰেসু. ‘‘তস্মা তিহ, ভিক্খৱে, ৱেদনানুপস্সী’’তিআদীসুপি পীতিপটিসংৱেদিতাদিৱসেনেৱ ৱেদনানুপস্সনায ৱুত্তত্তা, ‘‘সুখৱেদনং সন্ধাযেতং ৱুত্ত’’ন্তি আহ. সতিপট্ঠানভাৱনামনসিকাৰতায ৱুত্তং – ‘‘সাধুকং মনসিকাৰ’’ন্তি. সঞ্ঞানামেন পঞ্ঞা ৱুত্তা তেসং পযোগত্তা. মনসিকাৰনামেন ৱেদনা ৱুত্তা, ভাৱনায পৰিচিতত্তা আৰম্মণস্স মনসিকাৰন্তি কত্ৱা. ৱিতক্কৱিচাৰে ঠপেত্ৱাতি ৱুত্তং ৱচীসঙ্খাৰত্তা তেসং.

এৱং সন্তেপীতি যদিপি মনসিকাৰপৰিযাপন্নতায ‘‘মনসিকাৰো’’তি ৱুত্তং, এৱং সন্তে ৱেদনানুপস্সনাভাৱো ন যুজ্জতি, অস্সাসপস্সাসা হিস্স আৰম্মণং. ৱত্থুন্তি সুখাদীনং ৱেদনানং পৱত্তিট্ঠানভূতং ৱত্থুং আৰম্মণং কত্ৱা ৱেদনাৱ ৱেদিযতি, ৱেদনায একন্তভাৱদস্সনেন তস্স ৱেদনানুপস্সনাভাৱো যুজ্জতি এৱাতি ইমমত্থং দস্সেতি. এতস্স অনুযোগস্স.

দ্ৱীহাকাৰেহীতি যে সন্ধায ৱুত্তং, তে দস্সেন্তো ‘‘আৰম্মণতো অসম্মোহতো চা’’তি আহ. সপ্পীতিকে দ্ৱে ঝানেতি পীতিসহগতানি পঠমদুতিযজ্ঝানানি পটিপাটিযা সমাপজ্জতি. সমাপত্তিক্খণেতি সমাপজ্জনক্খণে. ঝানপটিলাভেনাতি ঝানেন সমঙ্গীভাৱেন. আৰম্মণতো আৰম্মণমুখেন তদাৰম্মণঝানপৰিযাপন্না পীতি পটিসংৱিদিতা হোতি আৰম্মণস্স পটিসংৱিদিতত্তা. যথা নাম সপ্পপৰিযেসনং চৰন্তেন তস্স আসযে পটিসংৱিদিতে সোপি পটিসংৱিদিতোৱ হোতি মন্তাগদবলেন তস্স গহণস্স সুকৰত্তা; এৱং পীতিযা আসযভূতে আৰম্মণে পটিসংৱিদিতে সা পীতি পটিসংৱিদিতা এৱ হোতি সলক্খণতো সামঞ্ঞলক্খণতো চ তস্সা গহণস্স সুকৰত্তা. ৱিপস্সনাক্খণেতি ৱিপস্সনাপঞ্ঞাপুব্বঙ্গমায মগ্গপঞ্ঞায ৱিসেসতো দস্সনক্খণে. লক্খণপটিৱেধাতি পীতিযা সলক্খণস্স সামঞ্ঞলক্খণস্স চ পটিৱিজ্ঝনেন. যঞ্হি পীতিযা ৱিসেসতো সামঞ্ঞতো চ লক্খণং, তস্মিং ৱিদিতে সা যাথাৱতো ৱিদিতা হোতি. তেনাহ – ‘‘অসম্মোহতো পীতি পটিসংৱিদিতা হোতী’’তি.

ইদানি তমত্থং পাড়িযা ৱিভাৱেতুং, ‘‘ৱুত্তম্পি চেত’’ন্তিআদি ৱুত্তং. তত্থ দীঘং অস্সাসৱসেনাতি দীঘস্স অস্সাসস্স আৰম্মণভূতস্স ৱসেন. চিত্তস্স একগ্গতং অৱিক্খেপং পজানতোতি ঝানপৰিযাপন্নং অৱিক্খেপোতি লদ্ধনামং চিত্তস্সেকগ্গতং তংসম্পযুত্তায পঞ্ঞায পজানতো. যথেৱ হি আৰম্মণমুখেন পীতি পটিসংৱিদিতা হোতি, এৱং তংসম্পযুত্তধম্মাপি আৰম্মণমুখেন পটিসংৱিদিতা এৱ হোন্তি. সতি উপট্ঠিতা হোতীতি দীঘং অস্সাসৱসেন ঝানসম্পযুত্তা সতি তস্মিং আৰম্মণে উপট্ঠিতে আৰম্মণমুখেন ঝানেপি উপট্ঠিতা এৱ নাম হোতি. তায সতিযাতি এৱং উপট্ঠিতায তায সতিযা যথাৱুত্তেন তেন ঞাণেন সুপ্পটিৱিদিতত্তা আৰম্মণস্স তস্স ৱসেন তদাৰম্মণা সা পীতি পটিসংৱিদিতা হোতি. অৱসেসপদানিপীতি ‘‘দীঘং পস্সাসৱসেনা’’তিআদিপদানিপি.

এৱং পটিসম্ভিদামগ্গে ৱুত্তমত্থং ইমস্মিং সুত্তে যোজেত্ৱা দস্সেতুং, ‘‘ইতী’’তিআদি ৱুত্তং. ইমিনাপি যোগিনা মনসিকাৰেন পটিলভিতব্বতো পটিলাভোতি ৱুত্তং – ‘‘ঝানসম্পযুত্তে ৱেদনাসঙ্খাতমনসিকাৰপটিলাভেনা’’তি.

অস্সাসপস্সাসনিমিত্তন্তি অস্সাসপস্সাসে নিস্সায পটিলদ্ধপটিভাগনিমিত্তং আৰম্মণং কিঞ্চাপি কৰোতি; সতিঞ্চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ উপট্ঠপেত্ৱা পৱত্তনতো আৰম্মণমুখেন তদাৰম্মণস্স পটিসংৱিদিতত্তা চিত্তে চিত্তানুপস্সীযেৱ নামেস হোতি. এৱং চিত্তানুপস্সনাপি সতিসম্পজঞ্ঞবলেনেৱ হোতীতি আহ ‘‘ন হী’’তিআদি. পজহতি এতেন, সযং ৱা পজহতীতি পহানং, ঞাণং. দোমনস্সৱসেন ব্যাপাদনীৱৰণং দস্সিতং তদেকট্ঠভাৱতো. তস্সাতি নীৱৰণপব্বস্স. পহানকৰঞাণন্তি পজহনঞাণং. ৱিপস্সনাপৰম্পৰন্তি পটিপাটিযা ৱিপস্সনমাহ. সমথপটিপন্নন্তি মজ্ঝিমসমথনিমিত্তং পটিপন্নচিত্তং অজ্ঝুপেক্খতি. একতো উপট্ঠানন্তি পটিপক্খৱিগমেন একভাৱেন উপট্ঠানং. সহজাতানং অজ্ঝুপেক্খনা হোতীতি পগ্গহনিগ্গহসম্পহংসনেসু ব্যাপাৰস্স অনাপজ্জিতত্তা আৰম্মণানং অজ্ঝুপেক্খনা, ‘‘যদত্থি যং ভূতং তং পজহতি উপেক্খং পটিলভতী’’তি, এৱং ৱুত্তঅজ্ঝুপেক্খনা পৱত্তাতি পটিপন্না. কেৱলং নীৱৰণাদিধম্মেতি নীৱৰণাদিধম্মে এৱ পহীনে দিস্ৱা, অথ খো তেসং পজহনঞাণম্পি যাথাৱতো পঞ্ঞায দিস্ৱা অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা ‘‘ধম্মাপি খো, ভিক্খৱে, পহাতব্বা, পগেৱ অধম্মা’’তি (ম. নি. ১.২৪০).

১৫০. অনিচ্চাদিৱসেন পৱিচিনতীতি অনিচ্চাদিপ্পকাৰেহি ৱিচিনতি পস্সতি. নিৰামিসাতি কিলেসামিসৰহিতা. কাযিকচেতসিকদৰথপটিপ্পস্সদ্ধিযাতি কাযচিত্তানং সাধুভাৱূপগমনেন ৱিক্খম্ভিতত্তা. সহজাতধম্মানং একসভাৱেন পৱত্তিযা সহজাতঅজ্ঝুপেক্খনায অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি.

তস্মিং কাযে পৱত্তা কাযাৰম্মণা সতি, পুব্বভাগিযো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো. এস নযো সেসেসুপি. সোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদৱসেন চেতং ওক্কমনং ওলিযনং কোসজ্জং, ততো অতিৱত্তনং অতিধাৱনং উদ্ধচ্চং, তদুভযৱিধুৰা বোজ্ঝঙ্গুপেক্খাভূতা অনোসক্কনঅনতিৱত্তনসঙ্খাতা মজ্ঝত্তাকাৰতা. ইদানি যথেৱ হীতিআদিনা তমেৱ মজ্ঝত্তাকাৰং উপমায ৱিভাৱেতি. তুদনং ৱা পতোদেন. আকড্ঢনং ৱা ৰস্মিনা. নত্থি ন কাতব্বং অত্থি. একচিত্তক্খণিকাতি একেকস্মিং চিত্তে ৱিপস্সনাৱসেন সহ উপ্পজ্জনকা. নানাৰসলক্খণাতি নানাকিচ্চা চেৱ নানাসভাৱা চ.

১৫২. ৱুত্তত্থানেৱ সব্বাসৱসুত্তৱণ্ণনাযং (ম. নি. অট্ঠ. ২৭) আনাপানাৰম্মণা অপৰাপৰং পৱত্তসতিযো আৰম্মণসীসেন তদাৰম্মণা ধম্মা গহিতা, তা পনেকসন্তানে লোকিযচিত্তসম্পযুত্তাতি লোকিযা, তা ৱড্ঢমানা লোকিযং চতুব্বিধম্পি সতিপট্ঠানং পৰিপূৰেন্তি. ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলনিব্বানন্তি ৱিমুত্তীনং ফলভূতং তেহিযেৱ ৱেদিতব্বং কিলেসনিব্বানং, অমতমহানিব্বানমেৱ ৱিজ্জাৱিমুত্তীনং অধিগমেন অধিগন্তব্বতায তথা ৱুত্তং. পৰিপূৰণঞ্চস্স আৰম্মণং কত্ৱা অমতস্সানুভৱনমেৱ. ইধ সুত্তে লোকিযাপি বোজ্ঝঙ্গা কথিতা লোকুত্তৰাপীতি এত্তকং গহেত্ৱা, ‘‘ইতি লোকিযস্স আগতট্ঠানে লোকিযং কথিত’’ন্তি চ অত্থৱণ্ণনাৱসেন অট্ঠকথাযং কথিতং. থেৰোতি মহাধম্মৰক্খিতত্থেৰো. অঞ্ঞত্থ এৱং হোতীতি অঞ্ঞস্মিং লোকিযলোকুত্তৰধম্মানং তত্থ তত্থ ৱোমিস্সকনযেন আগতসুত্তে এৱং লোকিযং আগতং, ইধ লোকুত্তৰং আগতন্তি কথেতব্বং হোতি. লোকুত্তৰং উপৰি আগতন্তি ৱিজ্জাৱিমুত্তিং পৰিপূৰেন্তীতি এৱং লোকুত্তৰং উপৰি দেসনাযং আগতং; তস্মা লোকিযা এৱ বোজ্ঝঙ্গা ৱিজ্জাৱিমুত্তি পৰিপূৰিকা কথেতব্বা লোকুত্তৰানং বোজ্ঝঙ্গানং ৱিজ্জাগহণেন গহিতত্তা, তস্মা থেৰেন ৱুত্তোযেৱেত্থ অত্থো গহেতব্বো. সেসং ৱুত্তনযত্তা সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

আনাপানস্সতিসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.