১০. সঙ্খাৰুপপত্তিসুত্তৱণ্ণনা
১৬০. সঙ্খাৰুপপত্তিন্তি ৱিপাকক্খন্ধসঞ্ঞিতানং সঙ্খাৰানং উপ্পত্তিং, নিব্বত্তিন্তি অত্থো. যস্মা অৱধাৰণং এতস্মিং পদে ইচ্ছিতব্বন্তি, ‘‘সঙ্খাৰানংযেৱ উপপত্তি’’ন্তি ৱত্ৱা তেন নিৱত্তিতং দস্সেন্তো, ‘‘ন সত্তস্সা’’তি আহ. তেন সত্তো জীৱো উপ্পজ্জতীতি মিচ্ছাৱাদং পটিক্খিপতি. এৱং উপ্পজ্জনকধম্মৱসেন উপ্পত্তিং দস্সেত্ৱা ইদানি উপ্পত্তিজনকধম্মৱসেনপি তং দস্সেতুং, ‘‘পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰেন ৱা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ কামেসু পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰেনপি উপপত্তি হোতি, সা পন ইমস্মিং সুত্তে গহিতাতি. পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰেন ৱাতি ৱা-সদ্দো অৱুত্তত্থাপেক্খণৱিকপ্পত্থো, অৱুত্তত্থাপেক্খায পন ন আগতো ‘‘আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰেনা’’তি. অথ ৱা উপপত্তি আগতা, এৱং কিচ্চং আগতং, আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰো পনেত্থ সৰূপেন অনাগতোপি পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰগ্গহণেনেৱ গহিতোতি দট্ঠব্বং. কেচি পন ‘‘পুঞ্ঞানেঞ্জাভিসঙ্খাৰেনা’’তি পঠন্তি. ভৱূপগক্খন্ধানন্তি সুগতিভৱূপগানং উপাদানক্খন্ধানং.
১৬১. লোকিকা ৱট্টন্তি কম্মৱট্টস্স গহণতো. ভৱূপপত্তিহেতুভূতা ওকপ্পনীযসদ্ধা চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং তাদিসং বুদ্ধৱচনবাহুসচ্চং আমিসপৰিচ্চাগো কম্মস্সকতাঞাণং কম্মফলদিট্ঠি চ ইমে সদ্ধাদযো ৱেদিতব্বা. ঠপেতীতি পণিদহনৱসেন ঠপেতি. পণিদহতীতি হি অযমেত্থ অত্থো. পতিট্ঠাপেতীতি তত্থ সুপ্পতিট্ঠিতং কত্ৱা ঠপেতি. সহপত্থনাযাতি, ‘‘অহো ৱতাহং…পে… উপপজ্জেয্য’’ন্তি এৱং পৱত্তপত্থনায সহ. সদ্ধাদযোৱাতি যথাৱুত্তা সদ্ধাদযো এৱ পঞ্চ ধম্মা উপপত্তিযা সঙ্খৰণট্ঠেন সঙ্খাৰা, তস্মা এৱ অঞ্ঞেহি ৱিসিট্ঠভৱূপহৰণট্ঠেন ৱিহাৰা নামাতি. তস্মিং ঠানেতি তস্মিং উপপত্তিট্ঠানে.
পঞ্চধম্মাৱ তংসমঙ্গীপুগ্গলো উপপত্তিং মগ্গতি গৱেসতি এতেনাতি মগ্গো. পটিপজ্জতি এতাযাতি পটিপদা. চেতনা পনেত্থ সুদ্ধসঙ্খাৰতায সদ্ধাদিগ্গহণেনেৱ গহিতা, তস্মা অৱধাৰণং কতং. উপপত্তিপকপ্পনৱসেনেৱ পৱত্তিযা পত্থনাগহণেনেৱ তস্সা গহণন্তি কেচি. চিত্তকৰযুত্তগতিনিব্বত্তনধম্মৱসেন অৱধাৰণস্স কতত্তা. চেতনা হি নাম কম্মং, তস্সা উপপত্তিনিব্বত্তনে ৱত্তব্বমেৱ নত্থি, তস্সা পন কিচ্চকৰণা সদ্ধাদযো পত্থনা চাতি ইমে ধম্মা সহকাৰিনো ভৱূপপত্তিযা নিযামকা হোন্তীতি তত্ৰূপপত্তিযা পৱত্তন্তীতি তেসং মগ্গাদিভাৱো ৱুত্তো. তেনাহ ‘‘যস্স হী’’তিআদি. তেন সদ্ধা পত্থনা চাতি উভযে ধম্মা সহিতা হুত্ৱা কম্মং ৱিসেসেন্তা গতিং নিযমেন্তীতি দস্সেতি, পটিসন্ধিগ্গহণং অনিযতং কেৱলস্স কম্মস্স ৱসেনাতি অধিপ্পাযো. কামঞ্চেত্থ ‘‘কম্মং কত্ৱা’’তি ৱুত্তং, কম্মাযূহনতো পন পগেৱ পত্থনং ঠপেতুম্পি ৱট্টতিযেৱ. কম্মং কত্ৱাতি চেত্থ ‘‘তাপেত্ৱা ভুঞ্জতি, ভুত্ৱা সযতী’’তিআদীসু ৱিয ন কালনিযমো, কম্মং কত্ৱা যদা কদাচি পত্থনং কাতুং ৱট্টতীতি চ ইদং চাৰিত্তদস্সনং ৱিয ৱুত্তং. যথা হি ভৱপত্থনা যাৱ মগ্গেন ন সমুচ্ছিজ্জতি, তাৱ অনুপ্পন্নাভিনৱকতূপচিতস্স কম্মস্স পচ্চযো হোতিযেৱ. পুন তথা ৱিসেসপচ্চযো, যথা নিযমেত্ৱা উপ্পাদিতা. তেন ৱুত্তং – ‘‘যস্স পঞ্চ ধম্মা অত্থি, ন পত্থনা তস্স গতি অনিবদ্ধা’’তি.
১৬৫. সব্বসোৱাতি ‘‘ইদং কাড়কং সামং সেতং হৰিতং মণ্ডলং অপৰিমণ্ডলং চতুৰংসং পৰিপুণ্ণং খুদ্দকং মহন্ত’’ন্তিআদিনা সব্বসোৱ পাকটং হোতি.
১৬৭. সুন্দৰোতি কাড়কাদিদোসৰহিততায সোভনো. আকৰসম্পন্নো সম্পন্নআকৰুপ্পত্তিযা. ধোৱনাদীহীতি ধোৱনতাপনমজ্জনাদীহি.
১৬৮. লোকধাতূনং সতসহস্সং অত্তনো ৱসে ৱত্তনতো সতসহস্সো. তস্স পন তত্থ ওভাসকৰণং পাকটন্তি আহ ‘‘আলোকফৰণব্ৰহ্মা’’তি. অযমেৱ নযো হেট্ঠা ‘‘সহস্সো ব্ৰহ্মা’’তিআদীসুপি. নিক্খেন কতন্তি নিক্খপৰিমাণেন জম্বোনদেন কতং. নিক্খং পন ৱীসতিসুৱণ্ণন্তি কেচি. পঞ্চৱীসতিসুৱণ্ণন্তি অপৰে. সুৱণ্ণং নাম চতুধৰণন্তি ৱদন্তি. ঘট্টনমজ্জনক্খমং ন হোতি পৰিত্তভাৱতো. অতিৰেকেনাতি পঞ্চসুৱণ্ণঅতিৰেকেন নিক্খপ্পমাণং অসম্পত্তেন. ৱণ্ণৱন্তং পন ন হোতি অৱিপুলতায উড়াৰং হুত্ৱা অনুপট্ঠানতো. অৱণ্ণৱন্ততায এৱ ফৰুসধাতুকং খাযতি. তাসূতি তাসু ভূমীসু, যত্থ সাখা ৱড্ঢিত্ৱা ঠিতা. তেতি সুৱণ্ণঙ্কুৰা. পচিত্ৱাতি তাপেত্ৱা. সম্পহট্ঠন্তি সমুজ্জলীকতন্তি আহ – ‘‘ধোতঘট্টিতপমজ্জিত’’ন্তি, তম্বমত্তিকলেপং কত্ৱা ধোতঞ্চেৱ পাসাণাদিনা ঘট্টিতঞ্চ এড়কলোমাদিনা পমজ্জিতঞ্চাতি অত্থো.
এতদেৱাতি আলোকং ৱড্ঢেত্ৱা এত্থ আলোকফৰণমেৱ. অথ ৱা যং দিব্বচক্খুফৰণং, আলোকফৰণম্পি এতদেৱ. যত্তকঞ্হি ঠানং যোগী কসিণালোকেন ফৰতি; তত্তকং ঠানং দিব্বচক্খুঞাণং ফুসতীতি দিব্বচক্খুফৰণে দস্সিতে আলোকফৰণং দস্সিতমেৱাতি অত্থো. সব্বত্থাতি সব্বস্মিং ‘‘ফৰিত্ৱা’’তি আগতট্ঠানে. অৱিনাসেন্তেনাতি অসম্ভিন্নেন.
কসিণফৰণং ৱিযাতি কসিণোভাসেন ফৰণং ৱিয দিস্সতি উপট্ঠাতি, মণিপভাফৰণস্স ৱিয ব্ৰহ্মলোকে ধাতুফৰণস্স দস্সিতত্তাতি অধিপ্পাযো. সৰীৰপভা পন নিক্খপভাসদিসাতি, ‘‘নিক্খোপম্মে সৰীৰফৰণং ৱিয দিস্সতী’’তি ৱুত্তং. অট্ঠকথা নাম নত্থীতি পাড়িপদস্স অত্থৱণ্ণনায নাম নিচ্ছিতায ভৱিতব্বং, অৱিনিচ্ছিতায পন নত্থি ৱিযাতি অকথনং নাম অট্ঠকথায অনাচিণ্ণন্তি তস্স ৱাদং পটিক্খিপিত্ৱা. যথা হি ৱত্তব্বং, তথা অৱত্ৱা ‘‘ৱিযা’’তি ৱচনং কিমত্থিযন্তি অধিপ্পাযো. বুদ্ধানং ব্যামপ্পভা ব্যামপ্পদেসে সব্বকালং অধিট্ঠাতি ৱিয তস্স ব্ৰহ্মুনো সৰীৰফৰণং সৰীৰাভায পত্থৰণং সব্বকালিকং. চত্তাৰিমানি ইতৰানি ফৰণানি অৱিনাসেত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞমভিন্দিত্ৱা কথেতব্বং. ফৰণপদস্সেৱ ৱেৱচনং ‘‘অধিমুচ্চনেনেৱ ফৰণ’’ন্তি. পত্থৰতীতি যথাৱুত্তং ফৰণৱসেন পত্থৰতি. জানাতীতি অধিমুচ্চনৱসেন জানাতি.
১৬৯. আদযোতি আদি-সদ্দেন সুভে সঙ্গণ্হাতি. আভাতি দুতিযজ্ঝানভূমিকে দেৱে একজ্ঝং গহেত্ৱা সাধাৰণতো ৱুত্তং. ততো সুভাতি ততিযজ্ঝানভূমিকে. তেনাহ – ‘‘পাটিযেক্কা দেৱা নত্থী’’তিআদি. সাধাৰণতো কতাযপি পত্থনায ঝানঙ্গং পৰিত্তং ভাৱিতঞ্চে, পৰিত্তাভেসু উপপত্তি হোতি, মজ্ঝিমঞ্চে, অপ্পমাণাভেসু, পণীতঞ্চে, আভস্সৰেসু উপপত্তি হোতীতি দট্ঠব্বং. সুভাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ সুৱিঞ্ঞেয্যোতি আহ – ‘‘ৱেহপ্ফলাদিৱাৰা পাকটাযেৱা’’তি.
কামাৱচৰেসু নিব্বত্ততূতিআদিনা সদ্ধাদীনং অজ্ঝানৱিপস্সনানং কথং তদধিট্ঠানং হোতীতি আসঙ্কতি. ইতৰো সদ্ধাদীনং অজ্ঝানসভাৱত্তেপি ঝানৱিপস্সনানং অধিট্ঠানং নিস্সযপচ্চযাদিৱসেন সপ্পচ্চযত্তা ব্ৰহ্মলোকূপপত্তিং নিব্বানঞ্চ আৱহন্তীতি দস্সেন্তো, ‘‘ইমে পঞ্চ ধম্মা’’তিআদিমাহ. তত্থ সীলন্তি সম্ভাৰসীলং. অনাগামী সমুচ্ছিন্নওৰম্ভাগিযসংযোজনো সমানো সচে সব্বসো উপপত্তিযো অতিক্কমিতুং ন সক্কোতি, অৰিযভূমীসু এৱ নিব্বত্ততি যথূপচিতঝানকম্মুনাতি আহ – ‘‘অনাগামি…পে… নিব্বত্ততী’’তি. উপৰিমগ্গন্তি অগ্গমগ্গং ভাৱেত্ৱা. আসৱক্খযন্তি সব্বসো আসৱানং খযং পহানং পাপুণাতি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
সঙ্খাৰুপপত্তিসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.
নিট্ঠিতা চ অনুপদৱগ্গৱণ্ণনা.