৫. সুনক্খত্তসুত্তৱণ্ণনা

৫৫. হেট্ঠিমমগ্গেহি ঞাতমৰিযাদায পজাননতো অঞ্ঞা, মগ্গপঞ্ঞা. তস্স ফলভাৱতো অগ্গফলপঞ্ঞা, তংসহগতা সম্মাসঙ্কপ্পাদযো চ ‘‘অঞ্ঞা’’তি ৱুত্তাতি আহ ‘‘অঞ্ঞাতি অৰহত্ত’’ন্তি. চতূহি পদেহি কথিতা, ‘‘পৰিচিণ্ণা মে ভগৱা’’তিআদীসু ৱিয ন একপদেনেৱ. ‘‘লোকুত্তৰো ধম্মো অধিগতো মযা’’তি মঞ্ঞনামত্তং অধিমানোতি দস্সেন্তো, ‘‘অপ্পত্তে পত্তসঞ্ঞিনো’’তিআদিমাহ.

৫৬. ইদং ঠানন্তি ইদং ওভাসাদিসম্মুতিহেতুভূতং উড়াৰতৰং উদযব্বযঞাণং. উড়াৰতৰভাৱেন হি তং মগ্গফলপঞ্ঞায পচ্চযো হুত্ৱা যাথাৱতো দুব্বিঞ্ঞেয্যতায ৱিপস্সকং ৱিসংৱাদেতি. তেনাহ ‘‘অৱিভূতং অন্ধকাৰ’’ন্তি. ইমং পঞ্হন্তি ইমং সুত্তং গম্ভীৰং লোকুত্তৰপটিসংযুত্তং অত্তনা ঞাতুং ইচ্ছিতং অত্থং. উগ্গহেত্ৱাতি কেৱলং পিটকসম্পাদনৱসেনেৱ উগ্গণ্হিত্ৱা. তেনাহ ‘‘অজানিত্ৱা’’তি. ৱিসেৱমানাতি কিলেসৱিসে অৱমানেন্তা, সাসনস্স ৱা অনুপকাৰৱিৰূপপচ্চযে সেৱমানা. এৱমস্সাতি এৱং ৱুত্তনযেন তেসং কৰণহেতু অস্স চিত্তস্স ধম্মদেসনাৱসেন পৱত্তস্স. অঞ্ঞথাভাৱো অদেসেতুকামতা হোতি. তন্তি যথাৱুত্তমত্থং সন্ধায. এতন্তি ‘‘তস্সপি হোতি অঞ্ঞথত্ত’’ন্তি এৱং ৱুত্তং.

৫৮. কিলেসেহি আমসীযতীতি আমিসং, লোকেপৰিযাপন্নং আমিসন্তি ইধ পঞ্চ কামগুণা অধিপ্পেতাতি তেসু ৱট্টামিসভাৱেপি লভিতে কামামিসভাৱো সিদ্ধোতি আহ – ‘‘ৱট্টামিসকামামিসলোকামিসভূতেসূ’’তি. কামগুণা হি ৱট্টস্স ৱড্ঢনতো ৱট্টামিসং, কামেতব্বতো কামতণ্হায আমসিতব্বতো কামামিসং, যেভূয্যতো সত্তলোকস্স আমিসভাৱতো লোকামিসং. কামগুণসভাগাতি কামগুণানুলোমা কামগুণপটিসংযুত্তা. আনেঞ্জসমাপত্তিপটিসংযুত্তাযাতি কিলেসিঞ্জনৰহিততায ইধ আনেঞ্জাতি অধিপ্পেতাহি হেট্ঠিমাহি অৰূপসমাপত্তীহি পটিসংযুত্তায. এৱৰূপোতি লোকামিসভূতেসু পচ্চযেসু অধিমুত্তো তন্নিন্নো তগ্গৰুকো তপ্পব্ভাৰো. এত্তাৱতাতি এৱং সদ্ধানং মনুস্সানং দস্সনেন তেসং পৱত্তিতাসযেন চ. সীসং নিক্খন্তং হোতীতি লাভাসায সীসং বহি নিক্খন্তং ৱিয হোতি. উদৰং ফলিতন্তি অতিবহুভণ্ডং পক্খিপিযমানং পসিব্বকং ৱিয লদ্ধব্বস্স অতিপহূতভাৱেন উদৰং ফীতং হোতি.

৫৯. যথা পুৰিমা দ্ৱে অৰূপসমাপত্তিযো অত্তনো পচ্চনীককিলেসেহি অনিঞ্জনতো ‘‘অনিঞ্জা’’তি ৱুচ্চন্তি, এৱং ইতৰাপি. তং পৱুত্তন্তি লোকামিসসংযোজনং ৱিগতং.

৬০. নিঘংসন্তি ‘‘এত্তকো অয’’ন্তি পৰিচ্ছেদন্তি অত্থো. সিলেসেনাতি চম্মকাৰসিলেসাদিসিলেসেন, ৱজিৰলেপসিলেসে ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. তং ভিন্নন্তি আনেঞ্জসংযোজনং ভিন্নং ৱিধমিতং সমতিক্কন্তং তাসু সমাপত্তীসু অপেক্খাভাৱতো. অজ্ঝাসযেন অসম্বদ্ধত্তা ৱুত্তং – ‘‘দ্ৱেধাভিন্না সেলা ৱিয হোতী’’তি. তেনাহ – ‘‘তং সমাপজ্জিস্সামীতি চিত্তং ন উপ্পজ্জতী’’তি.

৬১. ৱন্তন্তি ছড্ডিতং, ৱিস্সট্ঠন্তি অত্থো.

৬২. উপৰিসমাপত্তিলাভিনোতি এত্থ উপৰিসমাপত্তীতি অৰহত্তফলসমাপত্তি অধিপ্পেতা, অৰহতো চ মগ্গাধিগমেনেৱ অনাগামিফলসমাপত্তি, সেক্খানং ৱিসযা হেট্ঠিমা ফলসমাপত্তিযো পটিপ্পস্সদ্ধা. লোকিযা পন নিকন্তিপ্পহানেন পটিনিস্সট্ঠাতি আহ – ‘‘হেট্ঠা…পে… ন উপ্পজ্জতী’’তি.

৬৩. ‘‘পঞ্চ খো ইমে, সুনক্খত্ত, কামগুণা’’তিআদিনা আৰদ্ধদেসনা, ‘‘সম্মা নিব্বানাধিমুত্তো পুৰিসপুগ্গলো’’তি অৰহত্তকিত্তনেন নিট্ঠাপিতাতি ততো পৰং, ‘‘ঠানং খো পনা’’তিআদিকা দেসনা, ‘‘পাটিযেক্কো অনুসন্ধী’’তি ৱুত্তা. তেনাহ ‘‘হেট্ঠা হী’’তিআদি. তত্থ যথা খীণাসৱস্স সমাপত্তিলাভিনোতি যোজনা, এৱং ৱা খীণাসৱস্স সুক্খৱিপস্সকস্সাতি যোজেতব্বা. পটিক্খিত্তং অট্ঠকথাযং. তস্স পটিক্খেপস্স কাৰণং দস্সেতুং ‘‘সমাপত্তিলাভিনো হী’’তিআদি ৱুত্তং. যথা সুক্খৱিপস্সকো অধিমানিকো সমাপত্তিলাভিনো সমানযোগক্খমো অপ্পত্তে পত্তসঞ্ঞিতায ভেদাভাৱতো, এৱং সুক্খৱিপস্সকো খীণাসৱো সমানযোগক্খমো খীণাসৱভাৱেন ৱিসেসাভাৱতো, তস্মা ‘‘সমাপত্তিলাভিম্হি কথিতে ইতৰোপি কথিতোৱ হোতী’’তি ৱুত্তং. দ্ৱিন্নং ভিক্খূনন্তি সমাপত্তিলাভিনো অধিমানিকস্স খীণাসৱস্স চ. তেনেৱাহ ‘‘পুথুজ্জনস্স তাৱা’’তিআদি.

যদগ্গেনাতি যেন ভাগেন. যদিপি খীণাসৱস্স অসপ্পাযাৰম্মণং কিলেসানং উপ্পত্তিযা পচ্চযো ন হোতি তেসং সব্বসো সমুচ্ছিন্নত্তা. সন্তৱিহাৰপৰিপন্থো পন সিযা ৱিসভাগতোতি ৱুত্তং – ‘‘খীণাসৱস্সপি অসপ্পাযমেৱা’’তি. তেনাহ – ‘‘ৱিসং নাম…পে… ৱিসমেৱা’’তি. এতেন ‘‘যথা ৱিসজাননং অপ্পমাণং, ৱিকাৰুপ্পাদনতো পন তং পৰিহৰিতব্বং, এৱং পৰিঞ্ঞাতম্পি ৱত্তু অত্থৱিসেসাভাৱেন একৰূপমেৱাতি তং পৰিহৰিতব্বমেৱা’’তি দস্সেতি. তেনাহ ‘‘ন হী’’তিআদি. ন হি অসংৱুতেন ভৱিতব্বং অসাৰুপ্পভাৱতো. যুত্তপযুত্তেনেৱাতি সভাগাৰম্মণস্স আলোকনাদীসু যুত্তেনেৱ ভৱিতুং ৱট্টতি.

৬৪. যত্থ সযং নিপততি উপ্পজ্জতি, তস্স সন্তানস্স ৱিপ্পসন্নৱসেন ৰুপ্পনতো, ৱিসসঙ্খাতস্স দুক্খস্স মূলভাৱতো চ ‘‘অৱিজ্জাসঙ্খাতো ৱিসদোসো’’তি ৱুত্তং. ৰুপ্পতীতি কত্তব্বাদিমুচ্ছাপাদনেন ৱিকাৰং উপ্পাদেতি. অনুদ্ধংসেয্যাতি ৱিবাধেয্য. ৰাগো হি উপ্পজ্জমানোৱ কুসলচিত্তপ্পৱত্তিযা ওকাসং অদেন্তো তং ৱিবাধতি; তথাভূতো সদ্ধাসিনেহস্স সমথৱিপস্সনাভিৱুড্ঢিযা ৱমনেন চ তং ৱিসোসেতি মিলাপেতি. তেনাহ ‘‘সোসেয্য মিলাপেয্যা’’তি. সগহণসেসন্তি গহেতব্বৱিসং সাৱসেসং কত্ৱাতি অত্থো. ন অলং ন সমত্থন্তি অনলং. সূকপৰিযাযো পাড়িযং ৱুত্তো সুক-সদ্দোতি আহ – ‘‘ৱীহিসুকাদি চ সূক’’ন্তি.

সউপাদানসল্লুদ্ধাৰো ৱিয অপ্পহীনো অৱিজ্জাৱিসদোসো দট্ঠব্বো মহানত্থুপ্পাদনতো. অসপ্পায…পে… অসংৱুতকালো দট্ঠব্বো অত্তভাৱস্স অপৰিহৰণভাৱতো. মৰণং ৱিয সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তনং অধিসীলসঙ্খাতস্স আযুনো অপেতত্তা. মৰণমত্তং দুক্খং ৱিয আপত্তিযা আপজ্জনং যথাৱুত্তস্স আযুনো উপপীড়নকভাৱতো. ইমিনাৱ নযেন ওপম্মসংসন্দনন্তি এত্থ অনুপাদিসেসসল্লুদ্ধাৰো ৱিয পহীনো অৱিজ্জাৱিসদোসো; সপ্পায…পে… সুসংৱুতকালো, তদুভযেন ৱণে পুথুত্তং ন গতে মৰণাভাৱো ৱিয সিক্খায অপচ্চক্খানং, মৰণমত্তদুক্খাভাৱো ৱিয অঞ্ঞতৰায সংকিলিট্ঠায আপত্তিযা অনাপজ্জনন্তি যোজনা ৱেদিতব্বা.

৬৫. সতিযাতি এত্থ যস্মা ‘‘অৰিযাযা’’তি ন ৱিসেসিতন্তি আহ – ‘‘সতি পঞ্ঞাগতিকা’’তিআদি. পঞ্ঞা চেত্থ লোকিযা অধিপ্পেতা, ন লোকুত্তৰাতি আহ – ‘‘পৰিসুদ্ধায ৱিপস্সনাপঞ্ঞাযা’’তি.

খীণাসৱস্স বলন্তি উড়াৰতমেসু দিব্বসদিসেসুপি আৰম্মণেসু মনচ্ছট্ঠানং ইন্দ্ৰিযানং অনুপনমনহেতুভূতং সুসংৱুতকাৰিসঙ্খাতং খীণাসৱবলং দস্সেন্তো, ‘‘সংৱুতকাৰী’’তি ৱুত্তং, উক্কংসগতসতিৱেপুল্লত্তা যথা অসংৱৰস্স অসংৱৰো হোতি, এৱং সতিসম্পজঞ্ঞবলেন চক্খাদিদ্ৱাৰানি সংৱৰিত্ৱা দস্সনাদিকিচ্চকাৰী. এৱং জানিত্ৱাতি ‘‘উপধি দুক্খস্স মূল’’ন্তি এৱং ৱিপস্সনাপঞ্ঞাসহিতায মগ্গপঞ্ঞায জানিত্ৱা. উপধীযতি দুক্খং এতেহীতি উপধী, কিলেসাতি আহ – ‘‘কিলেসুপধিপহানা নিৰুপধী’’তি. ততো এৱ উপাদীযতি দুক্খং এতেহীতি কিলেসা ‘‘উপাদানা’’তিপি ৱুচ্চন্তীতি আহ – ‘‘নিৰুপাদানোতি অত্থো’’তি. উপধী সম্মদেৱ খীযন্তি এত্তাতি উপধিসঙ্খযো, নিব্বানন্তি আহ – ‘‘উপধীনং সঙ্খযভূতে নিব্বানে’’তি. আৰম্মণতোতি আৰম্মণং কত্ৱা তদাৰম্মণায ফলৱিমুত্তিযা ৱিমুত্তো. কামুপধিস্মিং কাযং উপসংহৰিস্সতীতি ‘‘কামেসেৱিস্সামী’’তি তত্থ কাযং উপনামেস্সতি; কাযূপসংহাৰো তাৱ তিট্ঠতু, তথা চিত্তং ৱা উপ্পাদেস্সতীতি এতং কাৰণং নত্থীতি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

সুনক্খত্তসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.