১. দেৱদহসুত্তৱণ্ণনা

১. দিব্বন্তি কামগুণেহি কীড়ন্তি, লড়ন্তি, তেসু ৱা ৱিহৰন্তি, ৱিজযসমত্থতাযোগেন পচ্চত্থিকে ৱিজেতুং ইচ্ছন্তি; ইস্সৰিযট্ঠানাদিসক্কাৰদানগ্গহণং তংতংঅত্থানুসাসনঞ্চ কৰোন্তা ৱোহৰন্তি, পুঞ্ঞানুভাৱপ্পত্তায জুতিযা জোতেন্তি ৱাতি দেৱা ৱুচ্চন্তি ৰাজানো. তথা হি তে চতূহি সঙ্গহৱত্থূহি জনং ৰঞ্জযন্তা সযং যথাৱুত্তেহি ৱিসেসেহি ৰাজন্তি দিব্বন্তি সোভন্তীতি চ, ‘‘ৰাজানো’’তি ৱুচ্চন্তি. তত্থাতি তস্মিং নিগমদেসে. সাতি পোক্খৰণী. তন্তি তং, ‘‘দেৱদহ’’ন্তি লদ্ধনামং পোক্খৰণিং উপাদায, তস্স অদূৰভৱত্তাতি কেচি. সব্বং সুখাদিভেদং ৱেদযিতং. পুব্বেতি পুৰিমজাতিযং. কতকম্মপচ্চযাতি কতস্স কম্মস্স পচ্চযভাৱতো জাতং কম্মং পটিচ্চ. তেন সব্বাপি ৱেদনা কম্মফলভূতা এৱ অনুভৱিতব্বাতি দস্সেতি. তেনাহ ‘‘ইমিনা’’তিআদি. অনিযমেত্ৱা ৱুত্তন্তি, ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো’’তি এৱং ইমে নামাতি অৱিসেসেত্ৱা ৱুত্তমত্থং. নিযমেত্ৱাতি, ‘‘এৱংৱাদিনো, ভিক্খৱে, নিগণ্ঠা’’তি এৱং ৱিসেসেত্ৱা দস্সেতি.

কলিসাসনন্তি পৰাজযং. কলীতি হি অনত্থো ৱুচ্চতি, কলীতি সসতি ৱিপ্ফৰতীতি কলিসাসনং, পৰাজযো. কলীতি ৱা কোধমানাদিকিলেসজাতি, তায পন অযুত্তৱাদিতা কলিসাসনং. তং আৰোপেতুকামো ৱিভাৱেতুকামো. যে কম্মং কতং অকতং ৱাতি ন জানন্তি, তে কথং তং এদিসন্তি জানিস্সন্তি. যে চ কম্মং পভেদতো ন জানন্তি, তে কথং তস্স ৱিপাকং জানিস্সন্তি; ৱিপাকপৰিযোসিতভাৱং জানিস্সন্তি, যে চ পাপস্স কম্মস্স পটিপক্খমেৱ ন জানন্তি; তে কথং তস্স পহানং কুসলকম্মস্স চ সম্পাদনৱিধিং জানিস্সন্তীতি ইমমত্থং দস্সেন্তো, ‘‘উত্তৰি পুচ্ছাযপি এসেৱ নযো’’তি আহ.

২. কিঞ্চাপি চূড়দুক্খক্খন্ধেপি, (ম. নি. ১.১৮০) ‘‘এৱং সন্তে’’তি ইমিনা তেসং নিগণ্ঠানং অজাননভাৱো এৱ উজুকং পকাসিতো হেট্ঠা দেসনায তথা পৱত্তত্তা. তথা হি অট্ঠকথাযং (ম. নি. অট্ঠ. ১.১৮০) ৱুত্তং – ‘‘এৱং সন্তেতি তুম্হাকং এৱং অজাননভাৱে সতী’’তি, তথাপি তত্থ উপৰিদেসনায সম্বদ্ধো এৱমত্থো ৱুচ্চমানো যুজ্জতি, ন অঞ্ঞথাতি দস্সেতুং ইধ, ‘‘মহানিগণ্ঠস্স ৱচনে সচ্চে সন্তেতি অত্থো’’তি ৱুত্তং. এত্তকস্স ঠানস্সাতি যথাৱুত্তস্স পঞ্চপৰিমাণস্স কাৰণস্স.

৩. অনেকৱাৰং ৱিসৰঞ্জনং ইধ গাড়্হাপলেপনং, ন সাটকস্স ৱিয লিত্ততাতি আহ – ‘‘বহলূপ…পে… লিত্তেন ৱিযা’’তি. ৱুত্তমেৱ, ন পুন ৱত্তব্বং, তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি অধিপ্পাযো.

ইমেসং নিগণ্ঠানং তাদিসস্স তেসং অভাৱতো, ‘‘জাননকালো সিযা’’তি পৰিকপ্পৱসেন ৱদতি. তেন এৱং জানিতুং তেহি সক্কা সিযা, তেসঞ্চ দস্সনং সচ্চং সিযা. যস্মা তেসং দস্সনং অসচ্চং, তস্মা তে ন জানিংসূতি দস্সেতি. চতূসু কালেসূতি ৱণমুখস্স পৰিকন্তনকালো, সল্লস্স এসনকালো, অব্বুহনকালো, ৱণমুখে অগদঙ্গাৰওদহনকালোতি ইমেসু চতূসু কালেসু. সুদ্ধন্তেতি সুদ্ধকোট্ঠাসে, দুক্খস্স অনৱসেসতো নিজ্জীৰণট্ঠেন নিদ্দুক্খভাৱেতি অত্থো. একায উপমাযাতি, ‘‘সল্লেন ৱিদ্ধস্স হি ৱিদ্ধকালে ৱেদনায পাকটকালো ৱিযা’’তি ইমায একায উপমায. তযো অত্থাতি পুব্বে অহুৱম্হা ৱা নো ৱা, পাপকম্মং অকৰিম্হা ৱা নো ৱা, এৱৰূপং ৱা পাপকম্মং অকৰিম্হাতি ইমে তযো অত্থা. চতূহি উপমাহীতি ৱণমুখপৰিকন্তনাদীহি চতূহি উপমাহি. একো অত্থোতি, ‘‘এত্তকং দুক্খং নিজ্জিণ্ণ’’ন্তিআদিনা ৱুত্তো একো অত্থো. সো হি দুক্খনিজ্জীৰণভাৱসামঞ্ঞা একো অত্থোতি ৱুত্তো.

৪. ইমে পন নিগণ্ঠা. আসঙ্কায ৱিদ্ধোস্মীতি সঞ্ঞং উপ্পাদেত্ৱা. পচ্চাহৰিতুন্তি পচ্চাৱত্তিতুং, পৰিহৰিতুন্তি অত্থো.

৫. অতীতৱাদং সদ্দহন্তানন্তি, ‘‘অত্থি খো, ভো, নিগণ্ঠা পুব্বে পাপকম্মং কত’’ন্তি এৱং অতীতংসং আৰব্ভ পৱত্তং মহানিগণ্ঠস্স ৱাদং সদ্দহন্তানং. ভূতত্তাতি যথাভূতত্তা কিং অৱিপৰীতমেৱ অত্থং আৰম্মণং কত্ৱা পৱত্তাতি পুচ্ছতি. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. সহ ধম্মেনাতি সহধম্মো, সো এৱ সহধম্মিকো যথা ‘‘ৱেনযিকো’’তি (অ. নি. ৮.১১; পাৰা. ৮). ‘‘ধম্মো’’তি এত্থ কাৰণং অধিপ্পেতন্তি আহ – ‘‘সহেতুকং সকাৰণ’’ন্তি. পটিহৰতি পটিৱত্তেতীতি পটিহাৰো, ৱাদো এৱ পটিহাৰো ৱাদপটিহাৰো; তং, উত্তৰন্তি অত্থো. তেনাহ – ‘‘পচ্চাগমনকৱাদ’’ন্তি, চোদনং পৰিৱত্তেত্ৱা পটিপাকতিককৰণন্তি অত্থো. তেসন্তি ইদং আৱুত্তিৱসেন গহেতব্বং, ‘‘তেসং সদ্ধাছেদকৱাদং নাম তেসং দস্সেতী’’তি.

৬. অৱিজ্জা অঞ্ঞাণা সম্মোহাতি পৰিযাযৱচনমেতং. অৱিজ্জাতি ৱা অৱিজ্জায কৰণভূতায. অঞ্ঞাণেনাতি অজাননেন. সম্মোহেনাতি সম্মুয্হনেন মহামুড়্হতায. সামংযেৱ ওপক্কমিকা এতৰহি অত্তনো উপক্কমহেতু দুক্খৱেদনং ৱেদিযমানং – ‘‘যংকিঞ্চাযং…পে… পুব্বেকতহেতূ’’তি ৱিপৰীততো সদ্দহথ. পুব্বেকতহেতুৱাদসঞ্ঞিতং ৱিপল্লাসগ্গাহং গণ্হথ.

৭. দিট্ঠধম্মো ৱুচ্চতি পচ্চক্খভূতো, তত্থ ৱেদিতব্বং ফলং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং. তেনাহ – ‘‘ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে ৱিপাকদাযক’’ন্তি. পযোগেনাতি কাযিকেন পযোগেন ৱা ৱাচসিকেন ৱা পযোগেন. পধানেনাতি পদহনেন চেতসিকেন উস্সাহনেন. আসন্নে ভৱন্তৰে ৱিপাচেতুং ন সক্কা, পগেৱ দূৰেতি দস্সেতুং, ‘‘দুতিযে ৱা ততিযে ৱা অত্তভাৱে’’তি ৱুত্তং. নিব্বত্তকভাৱতো সুখৱেদনায হিতন্তি সুখৱেদনীযং. সা পন ৱিপাকৱেদনাভাৱতো একন্ততো ইট্ঠাৰম্মণা এৱ হোতীতি আহ ‘‘ইট্ঠাৰম্মণৱিপাকদাযক’’ন্তি. ৱিপৰীতন্তি অনিট্ঠাৰম্মণৱিপাকদাযকং. নিপ্ফন্নেতি সদ্ধিং অঞ্ঞেন কম্মেন নিব্বত্তে. সম্পৰাযৱেদনীযস্সাতি উপপজ্জৱেদনীযস্স অপৰাপৰিযৱেদনীযস্স. এৱং সন্তেপীতি কামং পৰিপক্কৱেদনীযন্তি দিট্ঠধম্মৱেদনীযমেৱ ৱুচ্চতি, তথাপি অত্থেত্থ অতিসযো দিট্ঠধম্মৱিসেসভাৱতো পৰিপক্কৱেদনীযস্সাতি দস্সেতুং, ‘‘অযমেত্থা’’তিআদি ৱুত্তং. যস্মিং দিৱসে কতং, ততো সত্তদিৱসব্ভন্তৰে.

তত্ৰাতি তস্মিং পৰিপক্কৱেদনীযকম্মস্স সত্তদিৱসব্ভন্তৰে ৱিপাকদানে. একৱাৰং কসিত্ৱা নিসীদি ছাতজ্ঝত্তো হুত্ৱা. আগচ্ছন্তী আহ – ‘‘উস্সূৰে ভত্তং আহৰীযিত্থা’’তি দোমনস্সং অনুপ্পাদেত্ৱা যথা কতপুঞ্ঞং অনুমোদতি. ৱিজ্জোতমানং দিস্ৱা, ‘‘কিং নু খো ইদম্পি তপ্পকাৰো, মম চিত্তৱিকপ্পমত্তং, উদাহু সুৱণ্ণমেৱা’’তি ৱীমংসন্তো যট্ঠিযা পহৰিত্ৱা.

ৱাড়যক্খসঞ্চৰণত্তা ৰাজগহূপচাৰস্স নগৰে সহস্সভণ্ডিকং চাৰেসুং. উপ্পন্নৰাগো চূড়ায ডংসি. ৰঞ্ঞো আচিক্খিত্ৱাতি তং পৱত্তিং ৰঞ্ঞো আচিক্খিত্ৱা. মল্লিকায ৱত্থু ধম্মপদৱত্থুম্হি (ধ. প. অট্ঠ. ২.মল্লিকাদেৱীৱত্থু) আগতেন নযেন কথেতব্বং.

মৰণসন্তিকেপি কতং, পগেৱ ততো পুৰেতৰং অতীতত্তভাৱেসু চ কতং. ইধ নিব্বত্তিতৱিপাকোতি ৱুত্তো অৱস্সংভাৱিভাৱতো. সম্পৰাযৱেদনীযমেৱ ভৱন্তৰে ৱিপাকদাযকভাৱতো. ইধ নিব্বত্তিতগুণোত্ৱেৱ ৱুত্তো, ন ইধ নিব্বত্তিতৱিপাকোতি ৱিমুত্তিভাৱতো. পৰিপক্কৱেদনীযন্তি ৱেদিতব্বং হেট্ঠা ৱুত্তপৰিপক্কৱেদনীযলক্খণানতিৱত্তনতো. সব্বলহুং ফলদাযিকাতি এতেন ফলুপ্পাদনসমত্থতাযোগেন কম্মস্স পৰিপক্কৱেদনীযতাতি দস্সেতি.

চতুপ্পঞ্চক্খন্ধফলতায সঞ্ঞাভৱূপগং কম্মং বহুৱেদনীযন্তি ৱুত্তং. একখন্ধফলত্তা অসঞ্ঞাভৱূপগং কম্মং অপ্পৱেদনীযং. কেচি পন, ‘‘অৰূপাৱচৰকম্মং বহুকালং ৱেদিতব্বফলত্তা বহুৱেদনীযং, ইতৰং অপ্পৱেদনীযং. ৰূপাৰূপাৱচৰকম্মং ৱা বহুৱেদনীযং, পৰিত্তকম্মং অপ্পৱেদনীয’’ন্তি ৱদন্তি. সৱিপাকং কম্মন্তি পচ্চযন্তৰসমৱাযে ৱিপাকুপ্পাদনসমত্থং, ন আৰদ্ধৱিপাকমেৱ. অৱিপাকং কম্মন্তি পচ্চযৱেকল্লেন ৱিপচ্চিতুং অসমত্থং অহোসিকম্মাদিভেদং.

৮. দিট্ঠধম্মৱেদনীযাদীনন্তি দিট্ঠধম্মৱেদনীযাদীনং দসন্নং কম্মানং উপক্কমেন কম্মানং অঞ্ঞাথাভাৱস্স অনাপাদনীযত্তা যথাসভাৱেনেৱ কম্মানি তিট্ঠন্তি. তত্থ নিগণ্ঠানং উপক্কমো নিপ্পযোজনোতি আহ ‘‘অফলো’’তি. নিগণ্ঠানং পদহনস্স মিচ্ছাৱাযামস্স নিপ্ফলভাৱপ্পৱেদনো পধানচ্ছেদকৱাদো. পৰেহি ৱুত্তকাৰণেহীতি যেহি কাৰণেহি নিগণ্ঠানং ৱাদেসু দোসং দস্সেন্তি. তেহি পৰেহি ৱুত্তকাৰণেহি. ন হি লক্খণযুত্তেন হেতুনা ৱিনা পৰৱাদেসু দোসং দস্সেতুং সক্কা. তেনাহ ‘‘সকাৰণা হুত্ৱা’’তি. নিগণ্ঠানং ৱাদা চ অনুৱাদা চাতি নিগণ্ঠেহি ৱুচ্চমানা সকসকসমযপ্পৱেদিকা ৱাদাচেৱ সাৱকেহি ৱুচ্চমানা তেসং অনুৱাদা চ. ৱিঞ্ঞূহি গৰহিতব্বং কাৰণং আগচ্ছন্তীতি, ‘‘অযমেত্থ দোসো’’তি তত্থ তত্থ ৱিঞ্ঞূহি পণ্ডিতেহি গৰহাৰহং কাৰণং উপগচ্ছন্তি, পাপুণন্তীতি অত্থো. তস্সত্থোতিআদীসু অযং সঙ্খেপত্থো, ‘‘ৱুত্তনযেন পৰেহি ৱুত্তেন কাৰণেন সকাৰণা হুত্ৱা দোসদস্সনৱসেন নিগণ্ঠানং ৱাদা অনুপ্পত্তা, ততো এৱ তং ৱাদং অপ্পসাদনীযভাৱদস্সনেন সোসেন্তা হেতুসম্পত্তিৱোহাৰসুক্খনেন মিলাপেন্তা দুক্কটকম্মকাৰিনোতিআদযো দস গাৰয্হাপদেসা উপগচ্ছন্তী’’তি.

৯. সঙ্গতিভাৱহেতূতি তত্থ তত্থ যদিচ্ছায সমুট্ঠিতসঙ্গতিনিমিত্তং. সা পন সঙ্গতি নিযতিলক্খণাতি আহ ‘‘নিযতিভাৱকাৰণা’’তি. অচ্ছেজ্জসুত্তাৱুতঅভেজ্জমণি ৱিয হি পটিনিযততা নিযতিপৱত্তীতি. ছড়ভিজাতিহেতূতি কণ্হাভিজাতি নীলাভিজাতি লোহিতাভিজাতি হলিদ্দাভিজাতি সুক্কাভিজাতি পৰমসুক্কাভিজাতীতি ইমাসু অভিজাতীসু জাতিনিমিত্তং. পাপসঙ্গতিকাতি নিহীনসঙ্গতিকা.

১০. অনদ্ধভূতন্তি এত্থ অধি-সদ্দেন সমানত্থো অদ্ধ-সদ্দোতি আহ – ‘‘অনদ্ধভূতন্তি অনধিভূত’’ন্তি. যথা আপাযিকো অত্তভাৱো মহতা দুক্খেন অভিভুয্যতি, ন তথা অযন্তি আহ – ‘‘দুক্খেন অনধিভূতো নাম মনুস্সত্তভাৱো ৱুচ্চতী’’তি. ‘‘অচেলকো হোতী’’তিআদিনা (দী. নি. ১.৩৯৪) ৱুত্তায নানপ্পকাৰায দুক্কৰকাৰিকায কিলমথেন. যদি এৱং কথং ধুতঙ্গধৰাতি আহ ‘‘যে পনা’’তিআদি. নিয্যানিকসাসনস্মিঞ্হি ৱীৰিযন্তি ৱিৱট্টসন্নিস্সিতং কত্ৱা পৱত্তিযমানং ৱীৰিযং সৰীৰং খেদন্তম্পি সম্মাৱাযামো নাম হোতি ঞাযাৰদ্ধভাৱতো.

থেৰোতি এত্থ আগতমহাৰক্খিতত্থেৰো. তিস্সো সম্পত্তিযো মনুস্সদেৱনিব্বানসম্পত্তিযো, সীলসমাধিপঞ্ঞাসম্পত্তিযো ৱা. খুৰগ্গেযেৱাতি খুৰে সীসগ্গে এৱ, খুৰে সীসগ্গতো অপনীতে এৱাতি অধিপ্পাযো. অযন্তি, ‘‘ইস্সৰকুলে নিব্বত্তো’’তিআদিনা ৱুত্তো. ন সব্বে এৱ সক্কাৰপুব্বকং পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণন্তীতি আহ ‘‘যো দাসিকুচ্ছিয’’ন্তিআদি. ৰজতমুদ্দিকন্তি ৰজতমযং অঙ্গুলিমুদ্দিকং. গোৰকপিযঙ্গুমত্তেনপীতি কপিত্থছল্লিকঙ্গুপুপ্ফগন্ধমত্তেনপি.

ধম্মেন ঞাযেন আগতসুখং ধম্মসুখন্তি আহ – ‘‘সঙ্ঘতো ৱা…পে… পচ্চযসুখ’’ন্তি. অমুচ্ছিতোতি অনজ্ঝাপন্নো. ইদানি তং অনজ্ঝাপন্নতং তস্স চ ফলং দস্সেতুং ‘‘ধম্মিকং হী’’তিআদি ৱুত্তং. ইমস্সাতি সমুদযস্স. সো হি পঞ্চক্খন্ধস্স দুক্খস্স কাৰণভূতত্তা আসন্নো পচ্চক্খো কত্ৱা ৱুত্তো. তেনাহ ‘‘পচ্চুপ্পন্নান’’ন্তিআদি. সঙ্খাৰন্তি যথাৰদ্ধায সাতিসযং কৰণতো সঙ্খাৰন্তি লদ্ধনামং বলৱৱীৰিযং উস্সোড়্হিং. পদহতোতি পযুঞ্জন্তস্স পৱত্তেন্তস্স. মগ্গেন ৱিৰাগো হোতীতি অৰিযমগ্গেন দুক্খনিদানস্স ৱিৰজ্জনা হোতি. তেনাহ ‘‘ইদং ৱুত্তং হোতী’’তি. ইমিনা সুখাপটিপদা খিপ্পাভিঞ্ঞা কথিতা অকসিৰেনেৱ সীঘতৰং মগ্গপজানতায বোধিতত্তা. মজ্ঝত্ততাকাৰোতি ৱীৰিযূপেক্খমাহ. সঙ্খাৰং তত্থ পদহতীতি পধানসঙ্খাৰং তত্থ দুক্খনিদানস্স ৱিৰজ্জননিমিত্তং ৱিৰজ্জনত্থং পদহতি. কথং? মগ্গপ্পধানেন চতুকিচ্চপ্পধানে অৰিযমগ্গে ৱাযামেন পদহতি ৱাযমতি. অজ্ঝুপেক্খতোতি ৱীৰিযস্স অনচ্চাৰদ্ধনাতিসিথিলতায ৱীৰিযসমতাযোজনে ব্যাপাৰাকৰণেন অজ্ঝুপেক্খতো. তেনাহ ‘‘উপেক্খং ভাৱেন্তস্সা’’তি. উপেক্খাভাৱনা চ নামেত্থ তথাপৱত্তা অৰিযমগ্গভাৱনা এৱাতি আহ – ‘‘মগ্গভাৱনায ভাৱেতী’’তি.

এত্থ চ এৱং পাড়িযা পদযোজনা ৱেদিতব্বা, – ‘‘সো এৱং পজানাতি. কথং? সঙ্খাৰং মে পদহতো সঙ্খাৰপদহনা ইমস্স দুক্খনিদানস্স ৱিৰাগো হোতি, অজ্ঝুপেক্খতো মে উপেক্খনা ইমস্স দুক্খনিদানস্স ৱিৰাগো হোতী’’তি. পটিপজ্জমানস্স চাযং পুব্বভাগৱীমংসস্সাতি গহেতব্বং. তত্থ সঙ্খাৰপ্পধানাতি সম্মসনপদেন সুখেনেৱ খিপ্পতৰং ভাৱনাউস্সুক্কাপনৱীৰিযং দস্সিতন্তি সুখাপটিপদা খিপ্পাভিঞ্ঞা দস্সিতা. অজ্ঝুপেক্খতোতি এত্থ কস্সচি নাতিদড়্হং কত্ৱা পৱত্তিতৱীৰিযেনপি দুক্খনিদানস্স ৱিৰাগো হোতি ৱিপস্সনমনুযুঞ্জতীতি দস্সিতং. উভযত্থাপি চতুত্থীযেৱ পটিপদা ৱিভাৱিতাতি দট্ঠব্বং. ইদানি, ‘‘যস্স হি খ্ৱাস্স…পে… উপেক্খং তত্থ ভাৱেতী’’তি ৱাৰেহি তাসংযেৱ পটিপদানং ৱসেন তেসং পুগ্গলানং পটিপত্তি দস্সিতা. ৱট্টদুক্খনিদানস্স পৰিজিণ্ণং ইমেহি ৱাৰেহি দুক্খক্খযো ৱিভাৱিতো.

১১. বদ্ধচিত্তোতি সম্বদ্ধচিত্তো. বহলচ্ছন্দোতি বহলতণ্হাছন্দো. অতিচৰিত্ৱাতি অতিক্কমিত্ৱা. নটসত্থৱিধিনা নচ্চনকা নটা, নচ্চকা ইতৰে. সোমনস্সং উপ্পজ্জতি, ‘‘ঈদিসং নাম ইত্থিং পৰিচ্চজি’’ন্তি. ছিজ্জাতি দ্ৱিধা হোতু. ভিজ্জাতি ভিজ্জতু. ‘‘ছিজ্জ ৱা ভিজ্জৱা’’তি পদদ্ৱযেনপি ৱিনাসমেৱ ৱদতি. ঞত্ৱাতি পুব্বভাগঞাণেন জানিত্ৱা. তদুভযন্তি সঙ্খাৰপদহনউপেক্খাভাৱনং.

১২. পেসেন্তস্সাতি ৱাযমন্তস্স. তং সন্ধাযাতি দুক্খায পটিপদায নিয্যানতং সন্ধায.

উসুকাৰো ৱিয যোগী তেজনস্স ৱিয চিত্তস্স উজুকৰণতো. গোমুত্তৱঙ্কং, চন্দলেখাকুটিলং, নঙ্গলকোটিজিম্হং চিত্তং. অলাতা ৱিয ৱীৰিযং আতাপন-পৰিতাপনতো. কঞ্চিকতেলং ৱিয সদ্ধা সিনেহনতো. নমনদণ্ডকো ৱিয লোকুত্তৰমগ্গো নিব্বানাৰম্মণে চিত্তস্স নামনতো. লোকুত্তৰমগ্গেন চিত্তস্স উজুকৰণং ভাৱনাভিসমযতো দট্ঠব্বং. অন্তদ্ৱযৱজ্জিতা মজ্ঝিমা পটিপত্তীতি কত্ৱা কিলেসগণৱিজ্ঝনং পহানাভিসমযো. ইতৰা পন পটিপদা দন্ধাভিঞ্ঞাতি ইমেসং দ্ৱিন্নং ভিক্খূনং ইমাসু দ্ৱীসু যথাৱুত্তাসু খিপ্পাভিঞ্ঞাসু কথিতাসু, ইতৰাপি কথিতাৱ হোন্তি লক্খণহাৰনযেন পটিপদাসামঞ্ঞতো. সহাগমনীযাপি ৱা পটিপদা কথিতাৱ, ‘‘ন হেৱ অনদ্ধভূতং অত্থান’’ন্তিআদিনা পুব্বভাগপটিপদায কথিতত্তা. ‘‘আগমনীযপটিপদা পন ন কথিতা’’তি ইদং সৱিসেসং অজ্ঝুপেক্খস্স অকথিততং সন্ধায ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. নিক্খমনদেসনন্তি নিক্খমনুপাযং দেসনং. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

দেৱদহসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.