৩. মঘদেৱসুত্তৱণ্ণনা
৩০৮. পুব্বে মঘদেৱো নাম ৰাজাতি অতীতকালে ইমস্মিংযেৱ কপ্পে অনেকৱস্সসহস্সাযুকেসু মনুস্সেসু পটিপাটিযা উপ্পন্নানং চতুৰাসীতিসহস্সানং চক্কৱত্তিৰাজূনং আদিপুৰিসো মঘদেৱোতি এৱংনামো ৰাজা.
ধম্মোতি ৰাজধম্মোতি লোকিকা ৱদন্তি. মহাবোধিনিধানপাৰমিতাসঙ্খাতো পন ধম্মো অত্থীতি ধম্মিকো. ধম্মেনাতি ঞাযেন. তদা ব্ৰহ্মৱিহাৰাদিভাৱনাধম্মস্স ৰঞ্ঞো অনধিগতত্তা তস্সপি ৱা অনভিজ্ঝাদীহি সমানযোগক্খমত্তা ৱুত্তং ‘‘দসকুসলকম্মপথে ঠিতো’’তি. ধম্মন্তি ধম্মতো অনপেতং. তথা হি চ সো পক্খপাতাভাৱতো ‘‘সমো’’তি ৱুচ্চতীতি আহ ‘‘সমং চৰতী’’তি. পকতিনিযামেনেৱাতি পৱেণিযা আগতনিযামেনেৱ. যস্মা নিগমজনপদেসু যেভুয্যেন গহপতীনং সঙ্গহো, তস্মা অট্ঠকথাযং ‘‘গহপতিকান’’ন্ত্ৱেৱ ৱুত্তং. পাড়িযং পন অঞ্ঞমেৱ নাগৰচাৰিত্তং, অঞ্ঞং নেগমজনপদচাৰিত্তন্তি তে ৱিসুং গহিতা ‘‘নেগমেসু চেৱ জনপদেসু চা’’তি. পচ্চুগ্গমননিগ্গমনৱসেন উপোসথস্স পটিহৰণং পাটিহাৰিযো, সো এৱ পাটিহাৰিকো, পক্খো. ইমে দিৱসাতি ইমে চত্তাৰো দিৱসা.
৩০৯. দেৱোতি মচ্চু অভিভৱনট্ঠেন. যথা হি দেৱো পকতিসত্তে অভিভৱতি, এৱং মচ্চু সত্তে অভিভৱতি. ‘‘অহং অসুকং মদ্দিতুং আগমিস্সামি, ত্ৱং তস্স কেসে গহেত্ৱা মা ৱিস্সজ্জেহী’’তি মচ্চুদেৱস্স আণাকৰা দূতা ৱিযাতি দূতাতি ৱুচ্চন্তি. অলঙ্কতপটিযত্তাযাতি ইদং অত্তনো দিব্বানুভাৱং আৱিকত্ৱা ঠিতাযাতি দস্সেতুং ৱুত্তং. দেৱতাব্যাকৰণসদিসমেৱ হোতি ন চিৰেনেৱ মৰণসম্ভৱতো. ৱিসুদ্ধিদেৱানন্তি খীণাসৱব্ৰহ্মানং. তে হি চৰিমভৱে বোধিসত্তানং জিণ্ণাদিকে দস্সেন্তি.
দুখিতঞ্চ ব্যাধিতন্তি ব্যাধিভাৱেন সঞ্জাতদুক্খন্তি অত্থো. অন্তিমভৱিকবোধিসত্তানং ৱিসুদ্ধিদেৱেহি উপট্ঠাপিতভাৱং উপাদায তদঞ্ঞেসং তেহি অনুপট্ঠাপিতানম্পি পণ্ডিতানং তথা ৱোহৰিতব্বতা পৰিযাযসিদ্ধাতি আহ ‘‘ইমিনা পৰিযাযেনা’’তি.
দিসম্পতীতি ৱিভত্তিঅলোপেন নিদ্দেসো, দিসাসীসেন দেসা ৱুত্তাতি দেসানং অধিপতিৰাজাতি অত্থো. উত্তমঙ্গে সিৰসি ৰুহন্তীতি উত্তমঙ্গৰুহা, কেসা. তে পনেত্থ যস্মা পলিতত্তা অৱিসেসতো সব্বপচ্ছিমৱযসন্দস্সকা হোন্তি, তস্মা ‘‘ৱযোহৰা’’তি ৱুত্তা.
পুৰিসযুগো যস্মা তস্মিং ৱংসে সঞ্জাতপুৰিসট্ঠিতিযা পৰিচ্ছিন্নো, তস্মা আহ ‘‘ৱংসসম্ভৱে পুৰিসে’’তি. ৰাজগেহতো আহটভিক্খায যাপেন্তোতি ইমিনা কুমাৰকপব্বজ্জায উপগতভাৱং দস্সেতি.
পৰিহৰিযমানোৱাতি অঞ্ঞেন অঞ্ঞেন পৰিহৰিযমানো ৱিয ৱেলায ৱেলায তেন মহতা পৰিজনেন উপট্ঠিযমানো কুমাৰকীড়ং কীড়ীতি অত্থো. কেচি পন ‘‘পৰিহৰিযমানো এৱা’’তি অৱধাৰণৱসেন অত্থং ৱদন্তি, তথা সতি চতুৰাসীতিৱস্সসহস্সানি থঞ্ঞপাযী তৰুণদাৰকো অহোসীতি আপজ্জতীতি তদযুত্তং. কুমাৰকালং ৱত্ৱা তদনন্তৰং ওপৰজ্জৱচনতো ৱিৰুদ্ধঞ্চেতং. (পঞ্চমঙ্গলৱচনেন উন্নঙ্গলমঙ্গলউক্কন্তনমঙ্গলকম্মহাযমঙ্গলদুস্সমঙ্গলানি সমুপগতানি এৱ অহেসুন্তি দট্ঠব্বং).
৩১১. সৱংসৱসেন আগতা পুত্তনত্তুআদযো পুত্তা চ পপুত্তা চ এতিস্সাতি পুত্তপপুত্তকা পৰম্পৰা. নিহতন্তি নিহিতং ঠপিতং, পৱত্তিতন্তি অত্থো. নিহতন্তি ৱা সততং পতিট্ঠিতভাৱেন ৱড়ঞ্জিতন্তি অত্থো. তেনাহ ‘‘কল্যাণৱত্ত’’ন্তি. অতিৰেকতৰা দ্ৱে গুণাতি মহাসত্তস্স মঘদেৱকালতো অতিৰেকতৰা দ্ৱে গুণা ইতৰৰাজূহি পন অতিৰেকতৰা অনেকসতসহস্সপ্পভেদা এৱ গুণা অহেসুন্তি.
৩১২. তেত্তিংস সহপুঞ্ঞকাৰিনো এত্থ নিব্বত্তাতি তংসহচৰিতট্ঠানং তেত্তিংসং, তদেৱ তাৱতিংসং, তংনিৱাসো এতেসন্তি তাৱতিংসা. নিৱাসভাৱো চ তেসং তত্থ নিব্বত্তনপুব্বকোতি আহ – ‘‘দেৱানং তাৱতিংসানন্তি তাৱতিংসভৱনে নিব্বত্তদেৱান’’ন্তি. ৰঞ্ঞোতি নিমিমহাৰাজস্স. ওৱাদে ঠত্ৱাতি ‘‘সীলং অৰক্খন্তো মম সন্তিকং মা আগচ্ছতূ’’তি নিগ্গণ্হনৱসেনপি, ‘‘একন্ততো মম ৱিজিতে ৱসন্তেন সীলং ৰক্খিতব্ব’’ন্তি এৱং পৱত্তিতওৱাদৱসেনপি ওৱাদে ঠত্ৱা.
অথ নন্তি মহাজুতিকং মহাৱিপ্ফাৰং মহানুভাৱং নিমিৰাজানং. ‘‘সক্কোহমস্মি দেৱিন্দো, তৱ সন্তিকমাগতো’’তি অত্তনো সক্কভাৱং পৱেদেত্ৱা ‘‘কঙ্খং তে পটিৱিনোদেস্সামী’’তি আহ. তেনাহ ‘‘সব্বভূতানমিস্সৰা’’তিআদি.
সীলং উপাদায ওমকতায ‘‘কি’’ন্তি হীড়েন্তো ৱদতি. গুণৱিসিট্ঠতাযাতি লাভযসাদীনঞ্চেৱ পিযমনাপতাদীনঞ্চ আসৱক্খযপৰিযোসানানং নিমিত্তভাৱেন উত্তমগুণতায. তদা সক্কো অনুৰুদ্ধত্থেৰো, সো অত্তনো পুৰিমজাতিযং পচ্চক্খসিদ্ধংৱ দানতো সীলং মহন্তং ৱিভাৱেন্তো ‘‘অহঞ্হী’’তিআদিমাহ. তত্থ অত্তনা ৱসিযমানং কামাৱচৰদেৱলোকং সন্ধায ‘‘পেত্তিৱিসযতো’’তি ৱুত্তং. তস্স হি কপ্পসতসহস্সং ৱিৱট্টজ্ঝাসযস্স পূৰিতপাৰমিস্স দেৱলোকো পেতলোকো ৱিয উপট্ঠাসি. তেনেৱাহ ‘‘অচ্ছৰাগণসঙ্ঘুট্ঠং, পিসাচগণসেৱিত’’ন্তি (সং. নি. ১.৪৬).
খত্তিযেতি খত্তিযজাতিযং. ৱিসুজ্ঝতীতি ব্ৰহ্মলোকূপপত্তিং সন্ধায ৱদতি কামসংকিলেসৱিসুজ্ঝনতো. কাযাতি চ ব্ৰহ্মকাযমাহ.
ইমস্স মম অদিট্ঠপুব্বৰূপং দিস্ৱা ‘‘অহুদেৱ ভয’’ন্তি চিন্তেত্ৱা আহ ‘‘অৱিকম্পমানো’’তি. ভাযন্তো হি চিত্তস্স অঞ্ঞথত্তেন কাযস্স চ ছম্ভিতত্তেন ৱিকম্পতি নাম. তেনাহ ‘‘অভাযমানো’’তি. সুখং কথেতুং হোতীতি পুঞ্ঞফলং কথেতুং সুখং হোতি.
৩১৩. মনং আগম্ম যুত্তাযেৱ হোন্তীতি মাতলিস্স সক্কস্সেৱ চিত্তং জানিত্ৱা যুত্তা ৱিয হোন্তি, ৰথে যুত্তআজানীযকিচ্চং কৰোন্তি দেৱপুত্তা. এৱং তাদিসে কালে তথা পটিপজ্জন্তি, যথা এৰাৱণো দেৱপুত্তো হত্থিকিচ্চং. নদ্ধিতো পট্ঠাযাতি ৰথপঞ্জৰপৰিযন্তেন অক্খস্স সম্বন্ধট্ঠানং নদ্ধী, ততো পট্ঠায. অক্খো বজ্ঝতি এত্থাতি অক্খবদ্ধো, অক্খেন ৰথস্স বদ্ধট্ঠানং. যথা দেৱলোকতো যাৱ চন্দমণ্ডলস্স গমনৱীথি, তাৱ অত্তনো আনুভাৱেন হেট্ঠামুখমেৱ ৰথং পেসেসি, এৱং চন্দমণ্ডলস্স গমনৱীথিতো যাৱ ৰঞ্ঞো পাসাদো, তাৱ তথেৱ পেসেসি. দ্ৱে মগ্গে দস্সেত্ৱাতি পতোদলট্ঠিযা আকাসং ৱিলিখন্তো ৱিয অত্তনো আনুভাৱেন নিৰযগামী দেৱলোকগামী চাতি দ্ৱে মগ্গে দস্সেত্ৱা. কতমেনাতিআদি দেসনামত্তং, যথা তেন ৰথেন গচ্ছন্তস্স নিৰযো দেৱলোকো চ পাকটা হোন্তি, তথা কৰণং অধিপ্পেতং.
ৱুত্তকাৰণমেৱ সন্ধাযাহ মহাসত্তো ‘‘উভযেনেৱ মং মাতলি নেহী’’তি. দুগ্গন্তি দুগ্গমং. ৱেত্তৰণিন্তি এৱংনামকং নিৰযং. কুথিতন্তি পক্কুথিতং নিপক্কতেলসদিসজালং. খাৰসংযুত্তন্তি খাৰোদকসদিসং.
ৰথং নিৱত্তেত্ৱাতি নিৰযাভিমুখতো নিৱত্তেত্ৱা. বীৰণীদেৱধীতাযাতি ‘‘বীৰণী’’তি এৱংনামিকায অচ্ছৰায. সোণদিন্নদেৱপুত্তস্সাতি ‘‘সোণদিন্নো’’তি এৱংনামকস্স দেৱপুত্তস্স. গণদেৱপুত্তানন্তি গণৱসেন পুঞ্ঞং কত্ৱা গণৱসেনেৱ নিব্বত্তদেৱপুত্তানং.
পত্তকালেতি উপকট্ঠায ৱেলায. অতিথিন্তি পচ্চেকসম্বুদ্ধং. কস্সপস্স ভগৱতো সাসনে একং খীণাসৱত্থেৰন্তিপি ৱদন্তি. মাতাৱ পুত্তং সকিমাভিনন্দীতি যথা পৱাসতো আগতং পুত্তং মাতা সকিং একৱাৰং আগতকালে অভিনন্দতি, তথা নিচ্চকালে অভিনন্দি সক্কচ্চং পৰিৱিসি. সংযমা সংৱিভাগাতি সীলসংযমা সংৱিভাগসীলা. জাতকেতি নিমিজাতকে.
চিত্তকূটন্তি দেৱনগৰস্স দক্খিণদিসায দ্ৱাৰকোট্ঠকং. সক্কো চিত্তং সন্ধাৰেতুং অসক্কোন্তোতি মহাসত্তে পৱত্তং দেৱতানং সক্কাৰসম্মানং পটিচ্চ উপ্পন্নং অত্তনো উসূযচিত্তং বহি অনাৱিকত্ৱা অব্ভন্তৰেযেৱ চ নং ঠপেতুং অসক্কোন্তো. অঞ্ঞেসং পুঞ্ঞেন ৱসাহীতি সক্কস্স মহাসত্তং ৰোসেতুকামতায আৰাধনং নিদস্সেতি. পুৰাণসক্কো দীঘাযুকো, তং উপাদায জৰাজিণ্ণং ৱিয কত্ৱা ‘‘জৰসক্কো’’তি ৱুত্তং.
৩১৫. সেসং সব্বন্তি পব্বজ্জুপগমনা সেসং অত্তনো ৱংসে পোৰাণৰাজূনং ৰাজচাৰিত্তং. পাকতিকন্তি পুন সভাৱত্তমেৱ গতো অহোসি, অপব্বজিতভাৱৱচনেনেৱস্স ব্ৰহ্মৱিহাৰভাৱনাদীনং পব্বজ্জাগুণানং অভাৱো দীপিতো হোতি.
৩১৬. ৱীৰিযং অকৰোন্তো সমুচ্ছিন্দতি, ন তাৱ সমুচ্ছিন্নং, কল্যাণমিত্তসংসগ্গাদিপচ্চযসমৱাযে সতি সীলৱতং কল্যাণৱত্তং পৱত্তেতুং সক্কোতি. দুস্সীলেন সমুচ্ছিন্নং নাম হোতি তস্স তত্থ নিৰাসভাৱেন পটিপত্তিযা এৱ অসম্ভৱতো. সত্ত সেখা পৱত্তেন্তি কল্যাণৱত্তস্স অপৰিনিট্ঠিতকিচ্চত্তা. খীণাসৱেন পৱত্তিতং নাম পৰিনিট্ঠিতকিচ্চত্তা. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
মঘদেৱসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.