৭. কুক্কুৰৱতিকসুত্তৱণ্ণনা
৭৮. কোলিযেসূতি বহুৱচনৱসেনাযং পাড়ি আগতা. এৱংনামকে জনপদেতি অত্থৱচনং কস্মা ৱুত্তন্তি আহ ‘‘সো হী’’তিআদি. ন নিযমিতোতি ‘‘অসুকম্হি নাম ৱিহাৰে’’তি ন নিযমেত্ৱা ৱুত্তো. সেনাসনেযেৱাতি আৱাসেযেৱ, ন ৰুক্খমূলাদিকে. ৱেসকিৰিযা ঘাসগ্গহণাদিনা সমাদাতব্বট্ঠেন গোৱতং, তস্মিং নিযুত্তো গোৱতিকো. তেনাহ ‘‘সমাদিন্নগোৱতো’’তি. যং সন্ধাযাহু ৱেদৱেদিনো – ‘‘গচ্ছং ভক্খেতি, তিট্ঠং মুত্তেতি, উপাহা উদকং ধূপেতি, তিণানি ছিন্দতী’’তিআদি. অযং অচেলোতি অচেলকপব্বজ্জাৱসেন অচেলো, পুৰিমো পন গোৱতিকো কুক্কুৰৱতিকোতি এত্থ ৱুত্তনযানুসাৰেন অত্থো ৱত্তব্বো. পলিকুণ্ঠিত্ৱাতি উভো হত্থে উভো পাদে চ সমিঞ্জিত্ৱা. ‘‘উক্কুটিকো হুত্ৱা’’তিপি ৱদন্তি. গমনং নিপ্ফজ্জনং গতীতি আহ – ‘‘কা গতীতি কা নিপ্ফত্তী’’তি. নিপ্ফত্তিপৰিযোসানা হি ৱিপাকধম্মপ্পৱত্তি. কতূপচিতকম্মৱসেন অভিসম্পৰেতি এত্থাতি অভিসম্পৰাযো, পৰলোকো. তত্থস্স চ নিপ্ফত্তিং পুচ্ছতীতি আহ – ‘‘অভিসম্পৰাযম্হি কত্থ নিব্বত্তী’’তি. কুক্কুৰৱতসমাদানন্তি কুক্কুৰভাৱসমাদানং, ‘‘অজ্জ পট্ঠায অহং কুক্কুৰো’’তি কুক্কুৰভাৱাধিট্ঠানং.
৭৯. পৰিপুণ্ণন্তি যত্তকা কুক্কুৰৱিকাৰা, তেহি পৰিপুণ্ণং. তেনাহ ‘‘অনূন’’ন্তি. অব্বোকিণ্ণন্তি তেহি অৱোমিস্সং. কুক্কুৰাচাৰন্তি কুক্কুৰানং গমনাকাৰোতিআদিআচাৰেন কুক্কুৰভাৱাধিট্ঠানচিত্তমাহ. তথা তথা আকপ্পেতব্বতো আকপ্পো, পৱত্তিআকাৰো. সো পনেত্থ গমনাদিকোতি আহ ‘‘কুক্কুৰানং গমনাকাৰো’’তিআদি. আচাৰেনাতি কুক্কুৰসীলাচাৰেন. ৱতসমাদানেনাতি কুক্কুৰৱতাধিট্ঠানেন. কুক্কুৰচৰিযাদিযেৱ দুক্কৰতপচৰণং. তেন গতিৱিপৰিযেসাকাৰেন পৱত্তা লদ্ধি. অস্স কুক্কুৰৱতিকস্স অঞ্ঞা গতি নত্থীতি ইতৰগতিং পটিক্খিপতি, ইতৰাসং পন সম্ভৱো এৱ নত্থীতি. নিপজ্জমানন্তি ৱতসীলাদীনং সংগোপনৱসেন সিজ্ঝমানং. যথা সকম্মকধাতুসদ্দা অত্থৱিসেসৱসেন অকম্মকা হোন্তি ‘‘ৱিবুদ্ধো পুৰিসো ৱিবুদ্ধো কমলসণ্ডো’’তি, এৱং অত্থৱিসেসৱসেন অকম্মকাপি সকম্মকা হোন্তীতি দস্সেন্তো ‘‘ন পৰিদেৱামি ন অনুত্থুনামী’’তিআদিমাহ. অনুত্থুনসদ্দো চ সকম্মকৱসেন পযুজ্জতি ‘‘পুৰাণানি অনুত্থুন’’ন্তিআদীসু. অযঞ্চেত্থ পযোগোতি ইমিনা গাথাযঞ্চ অনুত্থুননৰোদনং অধিপ্পেতন্তি দস্সেতি.
৮০. ৱুত্তনযেনেৱাতি ইমিনা গোৱতন্তি গোৱতসমাদানং. গোসীলন্তি গৱাচাৰং. গোচিত্তন্তি ‘‘অজ্জ পট্ঠায গোহি কাতব্বং কৰিস্সামী’’তি উপ্পন্নচিত্তন্তি ইমমত্থং অতিদিসতি. গ্ৱাকপ্পে পন ৱত্তব্বং অৱসিট্ঠং ‘‘কুক্কুৰাকপ্পে ৱুত্তসদিসমেৱা’’তি ইমিনাৱ অতিদিট্ঠং, ৱিসিট্ঠঞ্চ যথা পন তত্থাতিআদিনা ৱুত্তমেৱ. যং পনেত্থ ৱত্তব্বং, তং কুক্কুৰৱতাদীসু ৱুত্তনযমেৱ.
৮১. একচ্চকম্মকিৰিযাৱসেনাতি একচ্চস্স অকুসলকম্মস্স কুসলকম্মস্স কৰণপ্পসঙ্গেন. ইমেসন্তি গোৱতিককুক্কুৰৱতিকানং. কিৰিযাতি গোৱতভাৱনাদিৱসেন পৱত্তা কিৰিযা. পাকটা ভৱিস্সতীতি ‘‘ইমস্মিং কম্মচতুক্কে ইদং নাম কম্মং ভজতী’’তি পাকটা ভৱিস্সতি.
কাড়কন্তি (অ. নি. টী. ২.৪.২৩২) মলীনং, চিত্তস্স অপভস্সৰভাৱকৰণন্তি অত্থো. তং পনেত্থ কম্মপথসম্পত্তমেৱ অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘দসঅকুসলকম্মপথ’’ন্তি. কণ্হন্তি কণ্হাভিজাতিহেতুতো ৱা কণ্হং. তেনাহ ‘‘কণ্হৱিপাক’’ন্তি. অপাযূপপত্তি মনুস্সেসু চ দোভগ্গিযং কণ্হৱিপাকো, যথা তমভাৱো ৱুত্তো, একত্তনিদ্দেসেন পন ‘‘অপাযে নিব্বত্তনতো’’তি ৱুত্তং, নিব্বত্তাপনতোতি অত্থো. সুক্কন্তি ওদাতং, চিত্তস্স পভস্সৰভাৱকৰণন্তি অত্থো, সুক্কাভিজাতিহেতুতো ৱা সুক্কং. তেনাহ ‘‘সুক্কৱিপাক’’ন্তি. সগ্গূপপত্তি মনুস্সলোকে সোভগ্গিযঞ্চ সুক্কৱিপাকো, যথা চ জোতিভাৱো ৱুত্তো, একত্তনিদ্দেসেন পন ‘‘সগ্গে নিব্বত্তনতো’’তি ৱুত্তং, নিব্বত্তাপনতোতি অত্থো, ৱোমিস্সককম্মন্তি কালেন কণ্হং, কালেন সুক্কন্তি এৱং মিস্সকৱসেন কতকম্মং. ‘‘সুখদুক্খৱিপাক’’ন্তি ৱত্ৱা সুখদুক্খানং পৱত্তিআকাৰং দস্সেতুং ‘‘মিস্সককম্মঞ্হী’’তিআদি ৱুত্তং. কম্মস্স কণ্হসুক্কসমঞ্ঞা কণ্হসুক্কাভিজাতিহেতুতাযাতি, অপচ্চযগামিতায তদুভযৱিনিমুত্তস্স কম্মক্খযকৰকম্মস্স ইধ সুক্কপৰিযাযোপি ন ইচ্ছিতোতি আহ – ‘‘উভয…পে… অসুক্কন্তি ৱুত্ত’’ন্তি. তত্থ উভযৱিপাকস্সাতি যথাধিগতস্স ৱিপাকস্স. সম্পত্তিভৱপৰিযাপন্নো হি ৱিপাকো ইধ ‘‘সুক্কৱিপাকো’’তি অধিপ্পেতো, ন অচ্চন্তপৰিসুদ্ধো.
সদুক্খন্তি অত্তনা উপ্পাদেতব্বেন দুক্খেন সদুক্খং, দুক্খসংৱত্তনিকন্তি অত্থো. ‘‘ইমস্মিং সুত্তে চেতনা ধুৰং, উপালিসুত্তে (ম. নি. ২.৫৬) কম্ম’’ন্তি হেট্ঠা ৱুত্তম্পি অত্থং ইধ সাধযতি ৱিজাননত্থং. অভিসঙ্খৰিত্ৱাতি আযূহিত্ৱা. তং পন পচ্চযসমৱাযসিদ্ধিতো সংকড্ঢনং পিণ্ডনং ৱিয হোতীতি আহ – ‘‘সঙ্কড্ঢিত্ৱা, পিণ্ডং কত্ৱাতি অত্থো’’তি, সদুক্খং লোকন্তি অপাযলোকমাহ. ৱিপাকফস্সাতি ফস্সসীসেন তত্থ ৱিপাকপৱত্তমাহ. ভূতকম্মতোতি নিব্বত্তকম্মতো অত্তনা কতূপচিতকম্মতো. যথাভূতন্তি যাদিসং. কম্মসভাগৱসেনাতি কম্মসৰিক্খকৱসেন. উপপত্তি হোতীতি অপদাদিভেদা উপপত্তি. কম্মেন ৱিয ৱুত্তাতি যং কৰোতি, তেন উপপজ্জতীতি এককম্মেনেৱ জাযমানা ৱিয ৱুত্তা অপদাদিভেদা. উপপত্তি চ নাম ৱিপাকেন হোতি ৱিপাকে সম্ভৱন্তে একংসেন তে উপপত্তিৱিসেসা সম্ভৱন্তি. যদি এৱং কস্মা ‘‘তেন উপপজ্জতী’’তি উপপত্তিকম্মহেতুকা ৱুত্তাতি আহ ‘‘যস্মা পনা’’তিআদি. যেন কম্মৱিপাকেন নিব্বত্তোতি যেন কম্মৱিপাকেন ৱিপচ্চমানেন অযং সত্তো নিব্বত্তোতি ৱুচ্চতি. তংকম্মৱিপাকফস্সাতি তস্স তস্স কম্মস্স ৱিপাকভূতা ফস্সা. কম্মেন দাতব্বং দাযং তব্বিপাকং আদিযন্তীতি কম্মদাযাদা, ফস্সা. কম্মস্স দাযজ্জতা কম্মফলস্স দাযজ্জং, তস্মা ৱুত্তং ‘‘কম্মদাযজ্জা’’তি. তেনাহ ‘‘কম্মমেৱ নেসং দাযজ্জং সন্তক’’ন্তি.
তিস্সো চ হেট্ঠিমজ্ঝানচেতনাতি ইদং অব্যাবজ্ঝৱেদনং ৱেদিযনএকন্তসুখুপ্পত্তিযা হেতুভাৱসাধনং. যদি এৱং যথাৱুত্তা ঝানচেতনা তাৱ হোতু একন্তসুখুপ্পত্তিহেতুভাৱতো. কামাৱচৰা কিন্তীতি কামাৱচৰা পন কুসলচেতনা তংসভাৱাভাৱতো কিন্তি কেন পকাৰেন অব্যাবজ্ঝমনোসঙ্খাৰো নাম জাতোতি চোদেতি, ইতৰো পন ন সব্বা কামাৱচৰকুসলচেতনা তথা গহিতা, অথ খো একচ্চা ঝানচেতনানুকূলাতি দস্সেন্তো ‘‘কসিণসজ্জনকালে কসিণাসেৱনকালে লব্ভন্তী’’তি আহ. তত্থ কসিণাসেৱনচেতনা গহেতব্বা, সা উপচাৰজ্ঝানস্স সাধিকা. তেন কামাৱচৰচেতনা পঠমজ্ঝানচেতনায ঘটিতাতি কসিণসজ্জনচেতনাপি কদাচি তাদিসা হোতীতি গহিতা. পৰিকম্মাদিৱসেন হি পৱত্তা ভাৱনামযা কামাৱচৰকুসলচেতনা পঠমজ্ঝানস্স আসন্নতায ৱুত্তা. চতুত্থজ্ঝানচেতনা ততিযজ্ঝানচেতনায ঘটিতাতি ইদং একত্তকাযএকত্তসঞ্ঞীসত্তাৱাসৱতায তংসৰিক্খকা উপেক্খাপি ঈদিসেসু ঠানেসু সুখসৰিক্খতা, এৱং সন্তসভাৱতা ঞাণসহিততা চ. কেচি পন চতুত্থজ্ঝানচেতনানুগুণাতি নিদস্সেন্তা কসিণসজ্জনকালে কসিণজ্ঝানকালে কসিণাসেৱনকালে লব্ভতীতি ততিযজ্ঝানচেতনায আসন্নঘটিততা ৱুত্তাতি ৱদন্তি, তং তেসং মতিমত্তং, ৱুত্তনযেনেৱ তাসং ঘটিততা ৱেদিতব্বা. উভযমিস্সকৱসেনাতি উভযেসং কুসলাকুসলসঙ্খাৰানং সুখদুক্খানঞ্চ মিস্সকভাৱৱসেন. ৱেমানিকপেতানন্তি ইদং বাহুল্লতো ৱুত্তং, ইতৰেসম্পি ৱিনিপাতিকানং কালেন দুক্খং হোতিযেৱ.
তস্স পহানাযাতি তস্স যথাৱুত্তস্স কম্মস্স অনুপ্পত্তিধম্মতাপাদনায. যা চেতনাতি যা অপচযগামিনিচেতনা. কম্মং পত্ৱাতি সুখকম্মন্তি ৱুচ্চমানে মগ্গচেতনায অঞ্ঞো পণ্ডৰতৰো ধম্মো নাম নত্থি অচ্চন্তপাৰিসুদ্ধিভাৱতো. অকণ্হা অসুক্কাতি আগতাতি এত্থ সুক্কভাৱপটিক্খেপকাৰণং হেট্ঠা ৱুত্তনযমেৱ. তেনাহ ‘‘ইদং পন কম্মচতুক্কং পত্ৱা’’তিআদি.
৮২. অনিয্যানিকপক্খেতি অচেড়কপব্বজ্জায কুক্কুৰৱতে চ. যোগেতি ঞাযধম্মপটিপত্তিযন্তি অত্থো. যোনেনাতি যো তিত্থিযপৰিৱাসো তেন ভগৱতা পঞ্ঞত্তো. যং তিত্থিযপৰিৱাসং সমাদিযিত্ৱাতি অযমেত্থ যোজনা. ঘংসিত্ৱা সুৱণ্ণং ৱিয নিঘংসোপ্পলে. কোট্টেত্ৱা হত্থেন ৱিয কুলালভাজনং.
ৱূপকট্ঠোতি ৱিৱিত্তো একীভূতো. পেসিতত্তোতি নিব্বানং পতি পেসিতত্তো. কামং তদনুত্তৰং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং…পে… ৱিহাসীতি ইমিনাৱ অৰহত্তনিকূটেন দেসনা নিট্ঠাপিতা হোতি, আযস্মতো পন সেনিযস্স পটিপত্তিকিত্তনপৰমেতং উজুকং আপন্নঅৰহত্তভাৱদীপনং, যদিদং ‘‘অঞ্ঞতৰো খো পনা’’তিআদিৱচনন্তি আহ ‘‘অৰহত্তনিকূটেনেৱা’’তি. অৰহত্তাধিগমোযেৱ তস্স তেসং অব্ভন্তৰতা. সেসং সব্বং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
কুক্কুৰৱতিকসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.