৫. জীৱকসুত্তৱণ্ণনা
৫১. কুমাৰেন ভতো পোসাপিতোতি কুমাৰভতো, কুমাৰভতো এৱ কোমাৰভচ্চো যথা ‘‘ভিসক্কমেৱ ভেসজ্জ’’ন্তি.
আৰভন্তীতি এত্থ আৰভ-সদ্দো কামং কামাযূহনযঞ্ঞুট্ঠাপনআপত্তিআপজ্জনৱিঞ্ঞাপনাদীসুপি আগতো, ইধ পন হিংসনে ইচ্ছিতব্বোতি আহ – ‘‘আৰভন্তীতি ঘাতেন্তী’’তি. উদ্দিসিত্ৱা কতন্তি (অ. নি. টী. ৩.৮.১২; সাৰত্থ. টী. মহাৱগ্গ ৩.২৯৪) অত্তানং উদ্দিসিত্ৱা মাৰণৱসেন কতং নিব্বত্তিতং. পটিচ্চকম্মন্তি এত্থ কম্ম-সদ্দো কম্মসাধনো অতীতকালিকোতি আহ – ‘‘অত্তানং পটিচ্চ কত’’ন্তি. নিমিত্তকম্মস্সেতং অধিৱচনং ‘‘পটিচ্চ কম্মং ফুসতী’’তিআদীসু (জা. ১.৪.৭৫) ৱিয. নিমিত্তকম্মস্সাতি নিমিত্তভাৱেন লদ্ধব্বকম্মস্স, ন কৰণকাৰাপনৱসেন. পটিচ্চকম্মং এত্থ অত্থীতি মংসং পটিচ্চকম্মং যথা ‘‘বুদ্ধং এতস্স অত্থীতি বুদ্ধো’’তি. তেসন্তি নিগণ্ঠানং. অঞ্ঞেপি ব্ৰাহ্মণাদযো তংলদ্ধিকা অত্থেৱ.
কাৰণন্তি এত্থ যুত্তি অধিপ্পেতা, সা এৱ চ ধম্মতো অনপেতত্তা ‘‘ধম্মো’’তি ৱুত্তাতি আহ – ‘‘কাৰণং নাম তিকোটিপৰিসুদ্ধমচ্ছমংসপৰিভোগো’’তি. অনুকাৰণং নাম মহাজনস্স তথা ব্যাকৰণং যুত্তিযা ধম্মস্স অনুৰূপভাৱতো মংসং পৰিভুঞ্জিতব্বন্তি অনুঞ্ঞাতং তথেৱ কথনন্তি কত্ৱা. তন্তি ‘‘জানং উদ্দিস্সকতং মংসং পৰিভুঞ্জতী’’তি এৱং ৱুত্তং পৰিভুঞ্জনং নেৱ কাৰণং হোতি সব্বেন সব্বং অভাৱতো সতি চ অযুত্তিযং অধম্মোতি কত্ৱা. তথা ব্যাকৰণন্তি ‘‘জানং উদ্দিস্সকতং মংসং পৰিভুঞ্জতী’’তি কথনং যুত্তিযা ধম্মস্স অননুৰূপভাৱতো ন অনুকাৰণং হোতি. পৰেহি ৱুত্তকাৰণেন সকাৰণো হুত্ৱাতি পৰে তিত্থিযা ‘জান’ন্তিআদিনা ধম্মং কথেন্তি ৱদন্তি, তেন কাৰণভূতেন সকাৰণো হুত্ৱা. তেহি তথা ৱত্তব্বো এৱ হুত্ৱা তুম্হাকং ৱাদো ৱা অনুৱাদো ৱা ‘‘মংসং পৰিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি পৱত্তা তুম্হাকং কথা ৱা পৰতো পৰেহি তথা পৱত্তিতা তস্সা অনুকথা ৱা. ৱিঞ্ঞূহি গৰহিতব্বকাৰণন্তি তিত্থিযা তাৱ তিট্ঠন্তু, ততো অঞ্ঞেহি পণ্ডিতেহি গৰহিতব্বকাৰণং. কোচি ন আগচ্ছতীতি গৰহিতব্বতং ন আপজ্জতীতি অত্থো. অভিভৱিত্ৱা আচিক্খন্তীতি অভিভুয্য মদ্দিত্ৱা কথেন্তি, অভিভূতেন অক্কোসন্তীতি অত্থো.
৫২. কাৰণেহীতি পৰিভোগচিত্তস্স অৱিসুদ্ধতাহেতূহি. ভিক্খূ উদ্দিস্সকতং দিট্ঠং. তাদিসমংসঞ্হি পৰিভোগানাৰহত্তা চিত্তঅৱিসুদ্ধিযা কাৰণং চিত্তসংকিলেসাৱহতো. ইদানি দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতানি সৰূপতো দস্সেতুং ‘‘দিট্ঠাদীসূ’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ তদুভযৱিমুত্তপৰিসঙ্কিতন্তি ‘‘দিট্ঠং সুত’’ন্তি ইমং উভযং অনিস্সায – ‘‘কিং নু খো ইমং ভিক্খুং উদ্দিস্স ৱধিত্ৱা সম্পাদিত’’ন্তি কেৱলমেৱ পৰিসঙ্কিতং. সব্বসঙ্গাহকোতি সব্বেসং তিণ্ণং পৰিসঙ্কিতানং সঙ্গণ্হনকো.
মঙ্গলাদীনন্তি আদি-সদ্দেন আহুনপাহুনাদিকং সঙ্গণ্হাতি. নিব্বেমতিকা হোন্তীতি সব্বেন সব্বং পৰিসঙ্কিতাভাৱমাহ. ইতৰেসন্তি অজানন্তানং ৱট্টতি, জানতো এৱেত্থ আপত্তি হোতি. তেযেৱাতি যে উদ্দিস্স কতং, তেযেৱ.
উদ্দিস্সকতমংসপৰিভোগতো অকপ্পিযমংসপৰিভোগস্স ৱিসেসং দস্সেতুং ‘‘অকপ্পিযমংসং পনা’’তিআদি ৱুত্তং. পুৰিমস্মিং সচিত্তকা আপত্তি, ইতৰস্মিং অচিত্তকা. তেনাহ – ‘‘অকপ্পিযমংসং অজানিত্ৱা ভুত্তস্সপি আপত্তিযেৱা’’তি. পৰিভোগন্তি পৰিভুঞ্জিতব্বন্তি ৱদামীতি অত্থো.
৫৩. তাদিসস্সাতি তিকোটিপৰিসুদ্ধস্স মচ্ছমংসস্স পৰিভোগে. মেত্তাৱিহাৰিনোপীতি অপি-সদ্দেন অমেত্তাৱিহাৰিনোপি. মেত্তাৱিহাৰিনো পৰিভোগে সিখাপ্পত্তা অনৱজ্জতাতি দস্সেতুং ‘‘ইধ, জীৱক, ভিক্খূ’’তিআদি ৱুত্তং. অনিযমেত্ৱাতি অৱিসেসেত্ৱা সামঞ্ঞতো. যস্মা ভগৱতা – ‘‘যতো খো, ৱচ্ছ, ভিক্খুনো তণ্হা পহীনা হোতী’’তিআদিনা মহাৱচ্ছগোত্তসুত্তে (ম. নি. ২.১৯৪) অত্তা অনিযমেত্ৱা ৱুত্তো. তথা হি ৱচ্ছগোত্তো – ‘‘তিট্ঠতু ভৱং গোতমো, অত্থি পন ভোতো গোতমস্স একভিক্খুপি সাৱকো আসৱানং খযা…পে… উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি আহ, ‘‘ইধ, ভাৰদ্ৱাজ, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং গামং ৱা নিগমং ৱা উপনিস্সায ৱিহৰতী’’তিআদিনা চঙ্কীসুত্তে (ম. নি. ২.৪৩০) অত্তা অনিযমেত্ৱা ৱুত্তো. তথা হি তত্থ পৰতো – ‘‘যং খো পন অযমাযস্মা ধম্মং দেসেতি, গম্ভীৰো সো ধম্মো দুদ্দসো দুৰনুবোধো সন্তো পণীতো অতক্কাৱচৰো নিপুণো পণ্ডিতৱেদনীযো, ন সো ধম্মো সুদেসনীযো লুদ্দেনা’’তিআদিনা দেসনা আগতা, তস্মা ৱুত্তং ‘‘ভগৱতা হি মহাৱচ্ছগোত্তসুত্তে, চঙ্কীসুত্তে ইমস্মিং সুত্তেতি তীসু ঠানেসু অত্তানংযেৱ সন্ধায দেসনা কতা’’তি. মংসূপসেচনোৱ অধিপ্পেতো মচ্ছমংসসহিতস্স আহাৰস্স পৰিভোগভাৱতো মচ্ছমংসস্স চ ইধ অধিপ্পেতত্তা.
অগথিতো অপ্পটিবদ্ধো. তণ্হামুচ্ছনাযাতি তণ্হাযনৱসেন মুচ্ছাপত্তিযা. অনজ্ঝোপন্নো তণ্হায অভিভৱিত্ৱা ন অজ্ঝোত্থটো, গিলিত্ৱা পৰিনিট্ঠপেত্ৱা ন সণ্ঠিতোতি অত্থো. তেনাহ – ‘‘সব্বং আলুম্পিত্ৱা’’তিআদি. ইধ আদীনৱো আহাৰস্স পটিকূলভাৱোতি আহ ‘‘একৰত্তিৱাসেনা’’তিআদি. অযমত্থো আহাৰপৰিভোগোতি অত্থসংযোজনপৰিচ্ছেদিকা ‘‘যাৱদেৱ ইমস্স কাযস্স ঠিতিযা’’তিআদিনা (দী. নি. ৩.১৮২; ম. নি. ১.২৩; ২.২৪; ৩.৭৫; সং. নি. ৪.১২০) পৱত্তা আহাৰপটিবদ্ধছন্দৰাগনিস্সৰণভূতা পঞ্ঞা অস্স অত্থীতি নিস্সৰণপঞ্ঞো. ইদমত্থন্তি এতমত্থায. এৱং সন্তেতি ‘‘ব্ৰহ্মাতি চ মেত্তাৱিহাৰিনো সমঞ্ঞা’’তি অৱত্ৱা যে ধম্মা মেত্তাৱিহাৰস্স পটিপক্খভূতা, তত্থ সাৱসেসং পহাসি ব্ৰহ্মা, অনৱসেসং পহাসি ভগৱাতি সচে তে ইদং সন্ধায ভাসিতং, এৱং সন্তে তৱ ইদং যথাৱুত্তৱচনং অনুজানামি, ন মেত্তাৱিহাৰিতাসামঞ্ঞমত্ততোতি অত্থো.
৫৫. ‘‘পাটিযেক্কো অনুসন্ধী’’তি ৱত্ৱা ৱিসুং অনুসন্ধিভাৱং দস্সেতুং ‘‘ইমস্মিং হী’’তিআদি ৱুত্তং. দ্ৱাৰং থকেতীতি মচ্ছমংসপৰিভোগানুঞ্ঞায অঞ্ঞেসং ৱচনদ্ৱাৰং পিদহতি, চোদনাপথং নিৰুন্ধতি. কথং সত্তানুদ্দযং দস্সেতি? সত্তানুদ্দযমুখেন বাহিৰকানং মচ্ছমংসপৰিভোগপটিক্খেপো তযিদং মিচ্ছা, তিকোটিপৰিসুদ্ধস্সেৱ মচ্ছমংসস্স পৰিভোগো ভগৱতা অনুঞ্ঞাতো. তথা হি ৱুত্তং – ‘তীহি খো অহং, জীৱক, ঠানেহি মংসং পৰিভোগন্তি ৱদামী’তিআদি (ম. নি. ২.৫২). ৱিনযেপি (পাৰা. ৪০৯; চূড়ৱ. ৩৪৩) ৱুত্তং – ‘‘তিকোটিপৰিসুদ্ধং, দেৱদত্ত, মচ্ছমংসং মযা অনুঞ্ঞাত’’ন্তি. তিকোটিপৰিসুদ্ধঞ্চ ভুঞ্জন্তানং সত্তেসু অনুদ্দযা নিচ্চলা. ‘‘সত্তানুদ্দযং দস্সেতী’’তি সঙ্খেপতো ৱুত্তমত্থং ৱিৱৰন্তো ‘‘সচে হী’’তিআদিমাহ.
পঠমেন কাৰণেনাতি দেসনাৱসেনপি পযোগৱসেনপি পঠমেন পৰূপঘাতহেতুনা. কড্ঢিতো সো পাণো. গলেন পৱেধেন্তেনাতি যোত্তগলেন কৰণেন অসয্হমানেন. বহুপুঞ্ঞমেৱ হোতি আসাদনাপেক্খায অভাৱতো, হিতজ্ঝাসযত্তা ৱাতি অধিপ্পাযো. এসাহং, ভন্তেতিআদি কস্মা ৱুত্তং, সৰণগমনৱসেনেৱ গহিতসৰণোতি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘অয’’ন্তিআদি. ওগাহন্তোতিআদিতো পট্ঠায যাৱ পৰিযোসানা সুত্তং অনুস্সৰন্তো অত্থং উপধাৰেন্তো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
জীৱকসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.