১০. অপণ্ণকসুত্তৱণ্ণনা
৯৩. নানাৱিধাতি নানাৱিধদিট্ঠিকা সমণব্ৰাহ্মণাতি পব্বজ্জামত্তেন সমণা, জাতিমত্তেন ব্ৰাহ্মণা চ. দস্সনন্তি দিট্ঠি. গহিতন্তি অভিনিৱিস্স গহিতং. ইতি তে অত্তনো দস্সনং গহেতুকামা পুচ্ছন্তি. ৱিনা দস্সনেন লোকো ন নিয্যাতীতি ৱিমোক্খভাৱনায একেন দস্সনেন ৱিনা লোকো সংসাৰদুক্খতো ন নিগচ্ছতি. একদিট্ঠিযম্পি পতিট্ঠাতুং নাসক্খিংসু সদ্ধাকাৰাভাৱতো. তথা হি তে ইমায দেসনায সৰণেসু পতিট্ঠহিংসু. যস্মা অৱিপৰীতে সদ্ধেয্যৱত্থুস্মিং উপ্পন্নসদ্ধা ‘‘আকাৰৱতী’’তি অধিপ্পেতা, তস্মা যো লোকে অৱিপৰীতধম্মদেসনা, অযমেৱেসাতি পৱত্তা মগ্গসাধনগতায সদ্ধায কাৰণভাৱতো তন্নিস্সযা সদ্ধা, সা আকাৰৱতীতি ৱুত্তা. অৱত্থুস্মিঞ্হি সদ্ধা অযুত্তকাৰণতায ন আকাৰৱতী. আকাৰৱতীতি এত্থ ৱতী-সদ্দো ন কেৱলং অত্থিতামত্তদীপকো, অথ খো অতিসযত্থদীপকো পাসংসত্থদীপকো ৱা দট্ঠব্বো. তেন আকাৰৱতীতি সদ্ধেয্যৱত্থুৱসেন অতিসযকাৰণৱতীতি ৱা পাসংসকাৰণৱতীতি ৱা অযমেত্থ অত্থো. অপণ্ণকোতি এত্থ যথা কঞ্চি অত্থং সাধেতুং আৰদ্ধস্স পযোগো ৱিৰদ্ধো, তত্থ অকাৰকো ৱিয হোতি পুনপি আৰভিতব্বতায. অৱিৰদ্ধো পন অত্থস্স সাধনতো অপণ্ণকো, এৱং অযম্পি ধম্মো অভিভৱিত্ৱা পৱত্তনতো একংসতো ‘‘অপণ্ণকো’’তি ৱুত্তো. তেনাহ ‘‘অৱিৰদ্ধো অদ্ৱেজ্ঝগামী একংসগাহিকো’’তি.
৯৪. তব্বিপচ্চনীকভূতাতি তস্সা মিচ্ছাদিট্ঠিযা পচ্চনীকভূতা.
৯৫. নেসন্তি কুসলানং ধম্মানং. অকুসলতো নিক্খন্তভাৱেতি অসংকিলিট্ঠভাৱে. আনিসংসোতি সুদ্ধৱিপাকতা. ৱিসুদ্ধিপক্খোতি ৱিসুদ্ধিভাৱো পৰিযোদাততা. অভূতধম্মস্স দিট্ঠিভাৱস্স সঞ্ঞাপনা আচিক্খনা অভূতধম্মসঞ্ঞাপনা. সাৱজ্জেসু পৰমৱজ্জে মিচ্ছাদস্সনে পগ্গহণন্তি কুতো সুসীল্যস্স পগ্গহোতি আহ – ‘‘মিচ্ছাদস্সনং গণ্হন্তস্সেৱ সুসীল্যং পহীনং হোতী’’তি. মিচ্ছাদিট্ঠিআদযোতি এত্থ মিচ্ছাসঙ্কপ্পো পৰলোকাভাৱচিন্তা, মিচ্ছাৱাচা পৰলোকাভাৱৱাদভূতো মুসাৱাদো, অৰিযানং পচ্চনীকতাদযো. অপৰাপৰং উপ্পজ্জনৱসেনাতি পুনপ্পুনং চিত্তে উপ্পজ্জনৱসেন. পাপকা অকুসলা ধম্মাতি পচ্চৱেক্খণসঞ্ঞাপনাদিকালে উপ্পজ্জনকা তথাপৱত্তা অকুসলখন্ধা.
কলিগ্গহোতি অনত্থপৰিগ্গহো. সো পন যস্মা দিট্ঠেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযঞ্চ পৰাজযো হোতীতি আহ ‘‘পৰাজযগ্গাহো’’তি. দুস্সমত্তোতি এত্থ দু-সদ্দো ‘‘সমাদিন্নো’’তি এত্থাপি আনেত্ৱা যোজেতব্বোতি আহ ‘‘দুপ্পৰামট্ঠো’’তি. যথা দুপ্পৰামট্ঠো হোতি, এৱং সমাদিন্নো দুস্সমত্তো দুসমাদিন্নো ৱুত্তো. সকৱাদমেৱ ফৰিত্ৱাতি অত্তনো নত্থিকৱাদমেৱ ‘‘ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি (ম. নি. ২.১৮৭; ৩.২৭-২৮) অৱধাৰেন্তো অঞ্ঞস্স ওকাসঅদানৱসেন ফৰিত্ৱা. তেনাহ ‘‘অধিমুচ্চিত্ৱা’’তি. ‘‘সম্বুদ্ধো’’তিআদি অধিমুচ্চনাকাৰদস্সনং. ৰিঞ্চতীতি ৱিৱেচেতি অপনেতি. তেনাহ ‘‘ৱজ্জেতী’’তি.
৯৬. কটগ্গহোতি কতং সব্বসো সিদ্ধিমেৱ কত্ৱা গহণং. সো পন জযলাভো হোতীতি ৱুত্তং ‘‘জযগ্গাহো’’তি. সুগ্গহিতোতি সুট্ঠুকৰণৱসেন গহিতো. সুপৰামট্ঠোতি সুট্ঠু পৰাপৰং আসেৱনৱসেন আমট্ঠো. উভযেনপি তস্স কম্মস্স কতূপচিতভাৱং দস্সেতি, সোত্থিভাৱাৱহত্তঞ্চ সগ্গুপপত্তিসংৱত্তনতো পাপসভাৱপহানতো চ.
৯৭. সহত্থা কৰোন্তস্সাতি (দী. নি. টী. ১.১৬৬; সং. নি. টী. ২.৩.২১১) সহত্থেনেৱ কৰোন্তস্স. নিস্সগ্গিযথাৱৰাদযোপি ইধ সহত্থকৰণেনেৱ সঙ্গহিতা. পচনং দহনং ৱিবাধনন্তি আহ ‘‘দণ্ডেন পীড়েন্তস্সা’’তি. সোকং সযং কৰোন্তস্সাতি পৰস্স সোককাৰণং সযং কৰোন্তস্স, সোকং ৱা উপ্পাদেন্তস্স. পৰেহি অত্তনো ৱচনকৰেহি. সযম্পি ফন্দতোতি পৰস্স ৱিবাধনপযোগেন সযম্পি ফন্দতো. অতিপাতযতোতি পদং সুদ্ধকত্তুঅত্থে হেতুকত্তুঅত্থে চ ৱত্ততীতি আহ ‘‘হনন্তস্সপি হনাপেন্তস্সাপী’’তি.
ঘৰস্স ভিত্তি অন্তো বহি চ সন্ধিতা হুত্ৱা ঠিতা ঘৰসন্ধি. কিঞ্চিপি অসেসেত্ৱা নিৰৱসেসমেৱ লোপোতি নিল্লোপো. একাগাৰে নিযুত্তো ৱিলোপো একাগাৰিকো. পৰিতো সব্বসো পন্থে হননং পৰিপন্থো. পাপং ন কৰীযতি পুব্বে অসতো উপ্পাদেতুং অসক্কুণেয্যত্তা, তস্মা নত্থি পাপং. যদি এৱং কথং সত্তা পাপং পটিপজ্জন্তীতি আহ – ‘‘সত্তা পন কৰোমাতি এৱংসঞ্ঞিনো হোন্তী’’তি. এৱং কিৰস্স হোতি ‘‘ইমেসঞ্হি সত্তানং হিংসাদিকিৰিযা ন অত্তানং ফুসতি তস্স নিচ্চতায নিব্বিকাৰত্তা, সৰীৰং পন অচেতনং কট্ঠকলিঙ্গৰূপমং, তস্মিং ৱিকোপিতেপি ন কিঞ্চি পাপ’’ন্তি. খুৰনেমিনাতি নিসিতখুৰমযনেমিনা. গঙ্গায দক্খিণদিসা অপ্পতিৰূপদেসো, উত্তৰদিসা পতিৰূপদেসোতি অধিপ্পাযেন ‘‘দক্খিণঞ্চে’’তিআদি ৱুত্তন্তি ‘‘দক্খিণতীৰে মনুস্সা কক্খড়া’’তিআদিমাহ.
মহাযাগন্তি মহাৱিজিতযঞ্ঞসদিসং মহাযাগং. সীলসংযমেনাতি কাযিকৱাচসিকসংৱৰেন. সচ্চৱচনেনাতি সচ্চৱাচায. তস্স ৱিসুং ৱচনং লোকে গৰুতৰপুঞ্ঞসম্মতভাৱতো. যথা হি পাপধম্মেসু মুসাৱাদো গৰু, এৱং পুঞ্ঞধম্মেসু সচ্চৱাচা. তেনাহ ভগৱা – ‘‘একং ধম্মমতীতস্সা’’তিআদি (ধ. প. ১৭৬). ৱুত্তনযেনেৱাতি কণ্হপক্খে ৱুত্তনযেন. তত্থ হি – ‘‘নত্থি পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো’’তি আগতং, ইধ ‘‘অত্থি পুঞ্ঞং, অত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’’তি আগতং, অযমেৱ ৱিসেসো. সেসং ৱুত্তসদিসমেৱাতি ‘‘তেসমেতং পাটিকঙ্খ’’ন্তি এৱমাদিং সন্ধায ৱদতি, তং হেট্ঠা পুৰিমৱাৰসদিসং.
১০০. উভযেনাতি হেতুপচ্চযপটিসেধৱচনেন. সংকিলেসপচ্চযন্তি সংসাৰে পৰিব্ভমনেন কিলিন্নস্স মলিনভাৱস্স কাৰণং. ৱুত্তৱিপৰিযাযেন ৱিসুদ্ধিপচ্চযন্তি সদ্দত্থো ৱেদিতব্বো. বলন্তিআদীসু সত্তানং সংকিলেসাৱহং ৱোদানাৱহঞ্চ উস্সাহসঙ্খাতং বলং ৱা, সূৰৱীৰভাৱসঙ্খাতং ৱীৰিযং ৱা, পুৰিসেন কত্তব্বো পুৰিসথামো ৱা, সো এৱ পৰং পৰং ঠানং অক্কমনপ্পত্তিযা পুৰিসপৰক্কমো ৱা নত্থি ন উপলব্ভতি.
সত্ৱযোগতো, ৰূপাদীসু সত্তৱিসত্ততায চ সত্তা. পাণনতো অস্সাসপস্সাসৱসেন পৱত্তিযা পাণা. তে পন সো একিন্দ্ৰিযাদিৱসেন ৱিভজিত্ৱা ৱদতীতি আহ ‘‘একিন্দ্ৰিযো’’তিআদি. অণ্ডকোসাদীসু ভৱনতো ভূতাতি ৱুচ্চন্তীতি আহ ‘‘অণ্ডকোস…পে… ৱদন্তী’’তি. জীৱনতো পাণং ধাৰেন্তো ৱিয ৱড্ঢনতো জীৱাতি এৱং সত্তপাণভূতজীৱেসু সদ্দত্থো ৱেদিতব্বো. নত্থি এতেসং সংকিলেসৱিসুদ্ধীসু ৱসোতি অৱসা. নত্থি নেসং বলং ৱীৰিযঞ্চাতি অবলা অৱীৰিযা. নিযততাতি অচ্ছেজ্জসুত্তাৱুতাভেজ্জমণি ৱিয নিযতপৱত্তনতায গতিজাতিবন্ধপজহৱসেন নিযামো. তত্থ তত্থ গমনন্তি ছন্নং অভিজাতীনং তাসু তাসু গতীসু উপগমনং সমৱাযেন সমাগমো. সভাৱোযেৱাতি যথা কণ্টকস্স তিক্খতা, কবিট্ঠফলানং পৰিমণ্ডলতা, মিগপক্খীনং ৱিচিত্তাকাৰতা, এৱং সব্বস্সপি লোকস্স হেতুপচ্চযেন ৱিনা তথা তথা পৰিণামো, অযং সভাৱোযেৱ অকিত্তিমোযেৱ. তেনাহ ‘‘যেন হী’’তিআদি.
সকুণে হনতীতি সাকুণিকো, তথা সূকৰিকো. লুদ্দোতি অঞ্ঞোপি যো কোচি মাগৱিকো নেসাদো. পাপকম্মপসুততায কণ্হাভিজাতি নাম. ভিক্খূতি সাকিযা ভিক্খূ, মচ্ছমংসখাদনতো নীলাভিজাতীতি ৱদন্তি. ঞাযলদ্ধেপি পচ্চযে ভুঞ্জমানা আজীৱকসমযস্স ৱিলোমগাহিতায ‘‘পচ্চযেসু কণ্টকে পক্খিপিত্ৱা খাদন্তী’’তি ৱদন্তি. একে পব্বজিতা, যে সৱিসেসং অত্তকিলমথানুযোগমনুযুত্তা. তথা হি তে কণ্টকে ৱত্তেন্তা ৱিয হোন্তীতি কণ্টকৱুত্তিকাতি ৱুত্তা. ঠত্ৱা ভুঞ্জনদানপটিক্খেপাদিৱতসমাযোগেন পণ্ডৰতৰা. অচেলকসাৱকাতি আজীৱকসাৱকে ৱদতি. তে কিৰ আজীৱকলদ্ধিযা ৱিসুদ্ধচিত্ততায নিগণ্ঠেহিপি পণ্ডৰতৰা. নন্দাদযো হি তথাৰূপায পটিপত্তিযা পত্তব্বা, তস্মা নন্দাদযো নিগণ্ঠেহি আজীৱকসাৱকেহি চ পণ্ডৰতৰাতি ৱুত্তা ‘‘সুক্কাভিজাতী’’তি.
অযমেতেসং লদ্ধীতি সাকুণিকাদিভাৱূপগমনেন কণ্হাভিজাতিআদীসু দুক্খং সুখঞ্চ পটিসংৱেদেন্তা অনুক্কমেন মহাকপ্পানং চুল্লাসীতিসহস্সানি খেপেত্ৱা আজীৱকভাৱূপগমনেন পৰমসুক্কাভিজাতিযং ঠত্ৱা সংসাৰতো সুজ্ঝন্তীতি অযং তেসং নিযতি আজীৱকানং লদ্ধি.
‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তি ৱদন্তো নত্থিকো দানস্স ফলং পটিক্খিপতীতি আহ – ‘‘নত্থিকদিট্ঠি ৱিপাকং পটিবাহতী’’তি. তথা চেৱ হেট্ঠা সংৱণ্ণিতং ‘‘নত্থিকদিট্ঠি হি নত্থিতমাহা’’তি. অহেতুকদিট্ঠি উভযন্তি কম্মং ৱিপাকঞ্চ উভযং. সো হি ‘‘অহেতূ অপচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তি ৱিসুজ্ঝন্তী’’তি ৱদন্তো কম্মস্স ৱিয ৱিপাকস্সপি সংকিলেসৱিসুদ্ধীনং পচ্চযত্তাভাৱৱচনতো তদুভযং পটিবাহতি নাম. ৱিপাকো পটিবাহিতো হোতি অসতি কম্মে ৱিপাকাভাৱতো. কম্মং পটিবাহিতং হোতি অসতি ৱিপাকে কম্মস্স নিৰত্থকভাৱাপত্তিতো. অত্থতোতি সৰূপেন. উভযপটিবাহকাতি ৱিসুং ৱিসুং তংতংদিট্ঠিতা ৱুত্তাপি সব্বে তে নত্থিকাদযো নত্থিকদিট্ঠিআদিৱসেন পচ্চেকং তিৱিধদিট্ঠিকা এৱ উভযপটিবাহকত্তা. ‘‘উভযপটিবাহকা’’তি হি হেতুৱচনং. অহেতুকৱাদা চাতিআদি পটিঞ্ঞাৱচনং. যো হি ৱিপাকপটিবাহনেন নত্থিকদিট্ঠিকো, সো অত্থতো কম্মপটিবাহনেন অকিৰিযদিট্ঠিকো, উভযপটিবাহনেন অহেতুকদিট্ঠিকো চ হোতি. সেসদ্ৱযেপি এসেৱ নযো.
সজ্ঝাযন্তীতি তং দিট্ঠিদীপকং গন্থং উগ্গহেত্ৱা পঠন্তি. ৱীমংসন্তীতি তস্স অত্থং ৱিচাৰেন্তি. তেসন্তিআদি ৱীমংসনাকাৰদস্সনং. তস্মিং আৰম্মণেতি যথাপৰিকপ্পিতকম্মফলাভাৱদীপকে ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিনযপ্পৱত্তায লদ্ধিযা আৰম্মণে. মিচ্ছাসতি সন্তিট্ঠতীতি ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিৱসেন অনুস্সৱূপলদ্ধে অত্থে তদাকাৰপৰিৱিতক্কনেহি সৱিগ্গহে ৱিয সৰূপতো চিত্তস্স পচ্চুপট্ঠিতে চিৰকালপৰিচযেন ‘‘এৱমেত’’ন্তি নিজ্ঝানক্খমভাৱূপগমনেন নিজ্ঝানক্খন্তিযা তথা গহিতে পুনপ্পুনং তথেৱ আসেৱন্তস্স বহুলীকৰোন্তস্স মিচ্ছাৱিতক্কেন সমাদিযমানা মিচ্ছাৱাযামুপত্থম্ভিতা অতংসভাৱং ‘‘তংসভাৱ’’ন্তি গণ্হন্তী মিচ্ছাসতীতি লদ্ধনামা তংলদ্ধিসহগতা তণ্হা সন্তিট্ঠতি. চিত্তং একগ্গং হোতীতি যথাৱুত্তৱিতক্কাদিপচ্চযলাভেন তস্মিং আৰম্মণে অৱট্ঠিততায অনেকগ্গং পহায একগ্গং অপ্পিতং ৱিয হোতি. মিচ্ছাসমাধিপি হি পচ্চযৱিসেসেহি লদ্ধভাৱনাবলেহি কদাচি সমাধানপতিৰূপকিচ্চকৰো হোতিযেৱ ৱালৱিজ্ঝনাদীসু ৱিযাতি দট্ঠব্বং. জৱনানি জৱন্তীতি অনেকক্খত্তুং তেনাকাৰেন পুব্বভাগিযেসু জৱনৱাৰেসু পৱত্তেসু সব্বপচ্ছিমে জৱনৱাৰে সত্ত জৱনানি জৱন্তি. পঠমজৱনে পন সতেকিচ্ছা হোন্তি, তথা দুতিযাদীসূতি ধম্মসভাৱদস্সনমেতং, ন পন তস্মিং খণে তেসং সতেকিচ্ছভাৱাপাদনং কেনচি সক্কা কাতুং.
তত্থাতি তেসু তীসু মিচ্ছাদস্সনেসু. কোচি একং দস্সনং ওক্কমতীতি যস্স একস্মিংযেৱ অভিনিৱেসো আসেৱনা চ পৱত্তা, সো একংযেৱ দস্সনং ওক্কমতি. যস্স পন দ্ৱীসু, তীসুপি ৱা অভিনিৱেসনা পৱত্তা, সো দ্ৱে তীণি ওক্কমতি. এতেন যা পুব্বে উভযপটিবাহনতামুখেন ৱুত্তা অত্থসিদ্ধা সব্বদিট্ঠিকতা, সা পুব্বভাগিযা. যা পন মিচ্ছত্তনিযামোক্কন্তি ভূতা, সা যথাসকং পচ্চযসমুদাগমসিদ্ধিতো ভিন্নাৰম্মণানং ৱিয ৱিসেসাধিগমানং অঞ্ঞমঞ্ঞং একজ্ঝং অনুপ্পত্তিযা অসংকিণ্ণা এৱাতি দস্সেতি. একস্মিং ওক্কন্তেপীতিআদিনা তিস্সন্নম্পি দিট্ঠীনং সমানবলতং সমানফলতঞ্চ দস্সেতি, তস্মা তিস্সোপি চেতা একস্স উপ্পন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং অব্বোকিণ্ণা এৱ, একায ৱিপাকে দিন্নে ইতৰা অনুবলপ্পদাযিকা হোন্তি. ৱট্টখাণু নামাতি ইদং ৱচনং নেয্যত্থং, ন নীতত্থন্তি তং ৱিৱৰিত্ৱা দস্সেতুং কিং পনেসাতিআদি ৱুত্তং, অকুসলং নামেতং অবলং দুব্বলং, ন কুসলং ৱিয মহাবলন্তি আহ – ‘‘একস্মিংযেৱ অত্তভাৱে নিযতো’’তি. অঞ্ঞথা সম্মত্তনিযামো ৱিয মিচ্ছত্তনিযামোপি অচ্চন্তিকো সিযা. যদি এৱং ৱট্টখাণুকজোতনা কথন্তি আহ ‘‘আসেৱনৱসেন পনা’’তিআদি, তস্মা যথা ‘‘সকিং নিমুগ্গো নিমুগ্গোৱ হোতী’’তি (অ. নি. ৭.১৫) ৱুত্তং, এৱং ৱট্টখাণুকজোতনা. যাদিসে হি পচ্চযে পটিচ্চ অযং তংতংদস্সনং ওক্কন্তো পুন কদাচি তপ্পটিপক্খে পচ্চযে পটিচ্চ ততো সীসুক্খিপনমস্স ন হোতীতি ন ৱত্তব্বং. তেন ৱুত্তং ‘‘যেভুয্যেনা’’তি.
তস্মাতি যস্মা এৱং সংসাৰখাণুভাৱস্সপি পচ্চযো অকল্যাণজনো, তস্মা. ভূতিকামোতি দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকপৰমত্থানং ৱসেন অত্তনো গুণেহি ৱড্ঢিকামো. যং পনেত্থ কেচি ৱদন্তি ‘‘যথা চিৰকালভাৱনায পৰিপাকূপগমলদ্ধবলত্তা উপনিস্সযকুসলা অকুসলে সব্বসো সমুচ্ছিন্দন্তি, এৱং অকুসলধম্মা ততোপি চিৰকালভাৱনাসম্ভৱতো লদ্ধবলা হুত্ৱা কদাচি কুসলধম্মেপি সমুচ্ছিন্দন্তি. এৱঞ্চ কত্ৱা দড়্হমিচ্ছাভিনিৱেসস্স মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স ৱট্টখাণুকভাৱজোতনাপি সমত্থিতা হোতী’’তি যথা তং ‘‘ৱস্সভঞ্ঞানং দিট্ঠী’’তি, তং ন, মিচ্ছত্তনিযতধম্মানং চিৰকালভাৱনামত্তেন ন পটিপক্খস্স পজহনসমত্থতা, অথ খো ধম্মতাসিদ্ধেন পচ্চযৱিসেসাহিতসামত্থিযেন অত্তনো পহাযকসভাৱেন পহাযকভাৱো ভাৱনাকুসলানংযেৱ ৱুত্তো, অকুসলানংযেৱ চ পহাতব্বভাৱো ‘‘দস্সনেন পহাতব্বা’’তিআদিনা নযেন, অকুসলানংযেৱ দুব্বলভাৱো ‘‘অবলানং বলীযন্তী’’তিআদিনা (সু. নি. ৭৭৬; মহানি. ৫) (যুত্তিনাপি নামতো ৱা অধিগমনিযো আলোকো আলোকভাৱতো বাহিৰাৰণেকা ৱিয ন চেত্থ পটিঞ্ঞত্তে ভাৱেসতা সোতুনো আসংকিতব্বা ৱিসেসৱস্স সাধেতব্বতো সামঞ্ঞস্স চ সোতুভাৱেন অধিপ্পেতত্তা ৱেদ-সদ্দস্স লোপো দীপে সভাৱে সাধনে যথা তং সদ্দযভাৱস্স নাপি ৱিসুদ্ধকঅনুমানাদিৱিৰোধসম্ভাৱতো. ন হি সক্কা অন্তৰালোকস্স বাহিৰালোকস্স ৱিয ৰূপকাযং উপাদায ৰূপতা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যত্তাদিকে পতিট্ঠাপেতুং সক্কাতি ৱুত্তং, ননুপি অন্তৰালোকো অৱিগ্গহত্তা ৱেদনা ৱিযাতি সদ্ধেৱ ঞাণালোকস্স অৱিজ্জন্ধকাৰা ৱিয ৱিধমনিযভাৱে সব্বেসম্পি কুসলধম্মানং কেনচিপি অকুসলধম্মেন সমুচ্ছিন্দনিযতা সিদ্ধাৱ হোতি). ৱট্টখাণুকচোদনায যং ৱত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৱুত্তমেৱাতি তিট্ঠতেসা বালজনৱিকত্থনা.
১০৩. ঝানচিত্তমযাতি ৰূপাৱচৰজ্ঝানচিত্তেন নিব্বত্তা. তথা হি তেসং ৱিসেসেন ঝানমনসা নিব্বত্তত্তা ‘‘মনোমযা’’তি ৱুত্তা, অৱিসেসেন পন অভিসঙ্খাৰমনসা সব্বেপি সত্তা মনোমযা এৱ. সঞ্ঞামযাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. তেনাহ ‘‘অৰূপজ্ঝানসঞ্ঞাযা’’তি. অযন্তি ৰূপিতাভাৱপটিপজ্জনকপুগ্গলো. অপ্পটিলদ্ধজ্ঝানোতি অনধিগতৰূপজ্ঝানো. তস্সপীতি তক্কিনোপি. ৰূপজ্ঝানে কঙ্খা নত্থি অনুস্সৱৱসেন লদ্ধৱিনিচ্ছযত্তা.
১০৪. সাৰাগাযাতি সৰাগভাৱায. সন্তিকেতি সমীপে, ন থামগতা দিট্ঠিনাতিদূৰত্তা সৰাগা, ন সম্পযুত্তত্তা. সা হি ন থামগতা ৱট্টপৰিযাপন্নেসু ধম্মেসু ৰজ্জতীতি ৱিঞ্ঞাযতীতি আহ – ‘‘ৰাগৱসেন ৱট্টে ৰজ্জনস্সা’’তি. সব্বেপি সংযোজনা তণ্হাৱসেনেৱ সম্ভৱন্তীতি আহ – ‘‘তণ্হাৱসেন সংযোজনত্থাযা’’তি. আৰুপ্পে পনস্স কঙ্খা নত্থীতি অনুস্সৱৱসেন লদ্ধনিচ্ছযং সন্ধায ৱুত্তং. কামং দুগ্গতিদুক্খানং একন্তসংৱত্তনেন নত্থিকদিট্ঠিআদীনং অপণ্ণকতা পাকটা এৱ, নিপ্পৰিযাযেন পন অনৱজ্জস্স অত্থস্স একন্তসাধকং অপণ্ণকন্তি কত্ৱা চোদনা, সাৱজ্জস্সপি অত্থস্স সাধনে একংসিকভাৱং গহেত্ৱা পৰিহাৰো. তেনাহ ‘‘গহণৱসেনা’’তিআদি. তেন ৰুড়্হীৱসেন ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদীনি অপণ্ণকঙ্গানি জাতানীতি দস্সেতি.
১০৫. হেট্ঠা তযো পুগ্গলাৱ হোন্তীতি অত্তন্তপো পৰন্তপোতি ইমস্মিং চতুক্কে হেট্ঠা তযো পুগ্গলা হোন্তি. যথাৱুত্তা পঞ্চপি পুগ্গলা দুপ্পটিপন্নাৱ, ততো অত্থিকৱাদাদযো পঞ্চপুগ্গলা সম্মাপটিপন্নতায ইমস্মিং চতুক্কে একো চতুত্থপুগ্গলোৱ হোতি. এতমত্থং দস্সেতুন্তি ইধ হেট্ঠা ৱুত্তপুগ্গলপঞ্চকদ্ৱযং ইমস্মিং চতুক্কে এৱ সঙ্গহং গচ্ছতীতি ৱিভাগেন দুপ্পটিপত্তিসুপ্পটিপত্তিযো দস্সেতুং ভগৱা ইমং দেসনং আৰভীতি. যং পনেত্থ অত্থতো অৱিভত্তং, তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
অপণ্ণকসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.
নিট্ঠিতা চ গহপতিৱগ্গৱণ্ণনা.