২. মহাগোসিঙ্গসুত্তৱণ্ণনা
৩৩২. কোচিদেৱাতি গোসিঙ্গসালৱনসামন্ততো নিৱিট্ঠেসু যো কোচি গামো গোচৰগামো ভৱিস্সতি, তস্মা অনিবদ্ধভাৱতো গোচৰগামো ন গহিতো, ৱসনট্ঠানমেৱ পৰিদীপিতং, ততো এৱ অৰঞ্ঞনিদানকং নামেতং. সব্বত্থাতি দেৱলোকে মনুস্সলোকে চ. থিৰকাৰকেহীতি সাসনে থিৰভাৱকাৰকেহি. সৱনন্তে জাতত্তাতি চতুসচ্চগব্ভস্স ধম্মস্সৱনস্স পৰিযোসানে অৰিযায জাতিযা জাতত্তা. যথা পটিৱেধবাহুসচ্চং ইজ্ঝতি, তথা ধম্মস্স সৱনতো সাৱকা. সূৰিযো ৱিয ভাসুৰগুণৰংসিতায মোহন্ধকাৰৱিধমনতো. চন্দো ৱিয ৰমণীযমনোহৰসীতলগুণতায কিলেসপৰিড়াহৱূপসমতো. সাগৰো ৱিয গম্ভীৰথিৰৱিপুলানেকগুণতায ঠিতধম্মসভাৱতো. গুণমহন্ততায থেৰস্স অভিঞ্ঞাততা, গুণমহন্ততা চ সুত্তেসু আগতনযেনেৱ ঞাতব্বাতি তং ৱিত্থাৰতো দস্সেতুং ‘‘ন কেৱল’’ন্তিআদি ৱুত্তং. সীহনাদসুত্তন্তি মজ্ঝিমনিকাযে আগতং মহাসীহনাদসুত্তং (ম. নি. ১.১৪৬). থেৰপঞ্হসুত্তন্তি সুত্তনিপাতে অট্ঠকৱগ্গে আগতং সাৰিপুত্তসুত্তং (সু. নি. ৯৬১-৯৮১). থেৰসীহনাদসুত্তন্তি ইমস্স চ থেৰস্স জনপদচাৰিকায সত্থু সম্মুখা সীহনাদসুত্তং. অভিনিক্খমনন্তি থেৰস্সেৱ মহতা ঞাতিপৰিৱট্টেন মহতা চ ভোগপৰিৱট্টেন সহ ঘৰাৱাসপৰিচ্চাগো অভিনিক্খমনং. এস নযো ইতো পৰেসুপি. যদিদন্তি নিপাতো, যো অযন্তি অত্থো.
মহাপঞ্ঞে ভিক্খূ গহেত্ৱাতি আযস্মতো কিৰ সাৰিপুত্তত্থেৰস্স পৰিৱাৰভিক্খূপি মহাপঞ্ঞা এৱ অহেসুং. ধাতুসো হি সত্তা সংসন্দন্তি. সযং ইদ্ধিমাতিআদীসুপি এসেৱ নযো. অযং পনত্থো ধাতুসংযুত্তেন (সং. নি. ২.৯৯) দীপেতব্বো – গিজ্ঝকূটপব্বতে গিলানসেয্যায নিসিন্নো ভগৱা আৰক্খত্থায পৰিৱাৰেত্ৱা ৱসন্তেসু সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানাদীসু একমেকং অত্তনো পৰিসায সদ্ধিং চঙ্কমন্তং ৱোলোকেত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘পস্সথ নো তুম্হে, ভিক্খৱে, সাৰিপুত্তং সম্বহুলেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং চঙ্কমন্তন্তি. এৱং, ভন্তে. সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ মহাপঞ্ঞা’’তি সব্বং ৱিত্থাৰেতব্বং.
ৱনন্তেতি উপৱনন্তে. মেঘৱণ্ণাযাতি নীলাভায. সমুদ্দকুচ্ছিতো উগ্গচ্ছন্তস্স ৱিয উপট্ঠানং সন্ধায ৱুত্তং. চক্কৱাড়পব্বতমত্থকসমীপে আভাফৰণৱসেন পৱত্তিযা ‘‘পাচীনচক্কৱাড়পব্বতমত্থকে’’তি ৱুত্তং, ন চক্কৱাড়পব্বতমত্থকে চন্দমণ্ডলস্স ৱিচৰণতো. তথা সতি লোকন্তৰিকনিৰযেসুপি চন্দিমসূৰিযানং আভা ফৰেয্য. উব্বেধৱসেন হি চক্কৱাড়পব্বতস্স ৱেমজ্ঝতো চন্দিমসূৰিযা ৱিচৰন্তি. সালকুসুমপভানং অতিৰত্ততায ৱুত্তং ‘‘লাখাৰসেন সিঞ্চমানং ৱিযা’’তি. উপগাযমানা ৱিযাতি পযিৰুপাসনৱসেন উপেচ্চ গাযমানা ৱিয. কায নু খো অজ্জ ৰতিযাতি অজ্জ ঝানসমাপত্তিৰতিযা এৱ নু খো, উদাহু ধম্মসাকচ্ছাৰতিযা ধম্মদেসনাৰতিযাতি চিন্তেসি.
দ্ৱে চন্দমণ্ডলানি ৱিয পৰমসোভগ্গপ্পত্তায কন্তিযা. দ্ৱে সূৰিযমণ্ডলানি ৱিয অতিৱিয সুৱিসুদ্ধসমুজ্জলায গুণৱিভূতিযা. দ্ৱে ছদ্দন্তনাগৰাজানো ৱিয মহানুভাৱতায. দ্ৱে সীহা ৱিয তেজুস্সদতায. দ্ৱে ব্যগ্ঘা ৱিয অনোলীনৱুত্তিতায. সব্বপালিফুল্লমেৱাতি সব্বমেৱ সমন্ততো ৱিকসিতং.
৩৩৩. কথা উপচৰতি পৱত্ততি এত্থাতি কথাউপচাৰো, সৱনূপচাৰো পদেসো, তং কথাউপচাৰং. ৰমণীযমেৱ ৰামণেয্যকং. উজ্জঙ্গলেতি লূখপদেসে কঠিনপদেসে. দোসেহি ইতা অপগতাতি দোসিনা ত-কাৰস্স ন-কাৰং কত্ৱা. দিব্বা মঞ্ঞে গন্ধাতি দেৱলোকে গন্ধা ৱিয. দিৱি ভৱাতি দিব্বা. দ্ৱে থেৰাতি সাৰিপুত্তত্থেৰআনন্দত্থেৰা. আনন্দত্থেৰো তাৱ মমাযতু অখীণাসৱভাৱতো, সাৰিপুত্তত্থেৰো কথন্তি? ন ইদং মমাযনং গেহস্সিতপেমৱসেন, অথ খো গুণভত্তিৱসেনাতি নাযং দোসো.
অনুমতিযা পুচ্ছা অনুমতিপুচ্ছা, অনুমতিগ্গহণত্থং পুচ্ছনং. তত্থ যস্মা অধম্মিকম্পি ৱুদ্ধস্স অনুমতিং ইতৰো পটিক্খিপিতুং ন লভতি, তেন সা অনুজানিতব্বাৱ হোতি, তস্মা সঙ্ঘখুদ্দকতো পট্ঠায অনুমতি পুচ্ছিতব্বা. তেনাহ ‘‘অনুমতিপুচ্ছা নামেসা’’তিআদি. খুদ্দকতো পট্ঠাযাতি কণিট্ঠতো পট্ঠায. পটিভাতি উপট্ঠাতীতি পটিভানং, যথাধিপ্পেতো অত্থো, তং পটিভানং. সিখাপ্পত্তা ৱেপুল্লপ্পত্তা ন ভৱিস্সতি পদেসঞাণে ঠিতেহি ভাসিতত্তা. সিখাপ্পত্তা ৱেপুল্লপ্পত্তা ভৱিস্সতি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন সংসন্দিতত্তা. ৱুত্তমেৱত্থং উপমায ৱিভাৱেতুং ‘‘যথা হী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ পচ্চত্থিকা অট্টিযন্তি দুক্খাযন্তি এতেনাতি অট্টো, ৱিনিচ্ছিতব্বৱোহাৰো. গামভোজকন্তি যস্মিং গামে সো উপ্পন্নো, তং গামভোজকং. জনপদভোজকন্তি যস্মিং জনপদে সো উপ্পন্নো, তং জনপদভোজকং. মহাৱিনিচ্ছযঅমচ্চন্তি যস্মিং ৰজ্জে সো জনপদো, তস্স ৰাজধানিযং মহাৱিনিচ্ছযঅমচ্চং. সেনাপতিন্তি যস্স ৰঞ্ঞো সো অমচ্চো, তস্স সেনাপতিং. তথা উপৰাজন্তি. ইদং পনেত্থ পকতিচাৰিত্তৱসেন ৱুত্তং উপমেয্যত্থানুৰূপতোতি দট্ঠব্বং. অপৰাপৰং ন সঞ্চৰতি ৱিনিচ্ছযনাৰহেন ৱিনিচ্ছিতভাৱতো.
পকট্ঠানং (অ. নি. টী. ২.৪.২২) উক্কট্ঠানং সীলাদিঅত্থানং বোধনতো, সভাৱনিৰুত্তিৱসেন বুদ্ধাদীহি ভাসিতত্তা চ পকট্ঠানং ৱচনপ্পবন্ধানং আড়ীতি পাড়ি, পৰিযত্তিধম্মো. পুৰিমস্স অত্থস্স পচ্ছিমেন অত্থেন অনুসন্ধানং অনুসন্ধি. অত্থমুখেন পন পাড়িপদেসানম্পি অনুসন্ধি হোতিযেৱ, সো চ পুব্বাপৰানুসন্ধি-পুচ্ছানুসন্ধি-অজ্ঝাসযানুসন্ধি-যথানুসন্ধিৱসেন চতুব্বিধো. তংতংদেসনানং পন পুব্বাপৰসংসন্দনং পুব্বাপৰং. পাড়িৱসেন অনুসন্ধিৱসেন পুব্বাপৰৱসেনাতি পচ্চেকং যোজেতব্বং. উগ্গহিতন্তি ব্যঞ্জনসো অত্থসো চ উদ্ধং উদ্ধং গহিতং, পৰিযাপুণনৱসেন চেৱ পৰিপুচ্ছাৱসেন চ হদযেন গহিতন্তি অত্থো. ৱট্টদুক্খনিস্সৰণত্থিকেহি সোতব্বতো সুতং, পৰিযত্তিধম্মো, তং ধাৰেতীতি সুতধৰো. যো হি সুতধৰো, সুতং তস্মিং পতিট্ঠিতং হোতি সুপ্পতিট্ঠিতং, তস্মা ৱুত্তং ‘‘সুতস্স আধাৰভূতো’’তি. তেনাহ ‘‘যস্স হী’’তিআদি. একপদং একক্খৰম্পি অৱিনট্ঠং হুত্ৱা সন্নিচীযতীতি সন্নিচযো, সুতং সন্নিচযো এতস্মিন্তি সুতসন্নিচযো. অজ্ঝোসাযাতি অনুপৱিসিত্ৱা. তিট্ঠতীতি ন মুস্সতি.
ঠিতা পগুণাতি পগুণা ৱাচুগ্গতা. নিচ্চলিতন্তি অপৰিৱত্তিতং. সংসন্দিত্ৱাতি অঞ্ঞেহি সংসন্দিত্ৱা. সমনুগ্গাহিত্ৱাতি পৰিপুচ্ছাৱসেন অত্থং ওগাহেত্ৱা. পবন্ধস্স ৱিবন্ধাভাৱতো গঙ্গাসোতসদিসং, ‘‘ভৱঙ্গসোতসদিস’’ন্তি ৱা পাঠো, অকিত্তিমং সুখপ্পৱত্তীতি অত্থো. সুত্তেকদেসস্স সুত্তস্স চ ৱচসা পৰিচযো ইধ নাধিপ্পেতো, ৱগ্গাদিৱসেন পন অধিপ্পেতোতি আহ ‘‘সুত্তদসক…পে… সজ্ঝাযিতা’’তি, ‘‘দস সুত্তানি গতানি, দস ৱগ্গাগতা’’তিআদিনা সল্লক্খেত্ৱা ৱাচায সজ্ঝাযিতাতি অত্থো. মনসা অনু অনু পেক্খিতা ভাগসো নিজ্ঝাযিতা চিন্তিতা মনসানুপেক্খিতা. ৰূপগতং ৱিয পঞ্ঞাযতীতি ৰূপগতং ৱিয চক্খুস্স ৱিভূতং হুত্ৱা পঞ্ঞাযতি. সুপ্পটিৱিদ্ধাতি নিজ্জটং নিগ্গুম্বং কত্ৱা সুট্ঠু যাথাৱতো পটিৱিদ্ধা.
পজ্জতি অত্থো ঞাযতি এতেনাতি পদং, তদেৱ অত্থং ব্যঞ্জেতীতি ব্যঞ্জনন্তি আহ ‘‘পদমেৱ অত্থস্স ব্যঞ্জনতো পদব্যঞ্জন’’ন্তি. অক্খৰপাৰিপূৰিযা পদব্যঞ্জনস্স পৰিমণ্ডলতা, সা পন পাৰিপূৰী এৱং ৱেদিতব্বাতি আহ ‘‘দসৱিধব্যঞ্জনবুদ্ধিযো অপৰিহাপেত্ৱা’’তি. অঞ্ঞং উপাৰম্ভকৰন্তি যথানিক্খিত্তসুত্ততো অঞ্ঞং তস্স অননুলোমকং সুত্তং আহৰতি. তদত্থং ওতাৰেতীতি তস্স আহটসুত্তস্সেৱ অত্থং ৱিচাৰেতি. তস্স কথা অপৰিমণ্ডলা নাম হোতি অত্থস্স অপৰিপুণ্ণভাৱতো. যথানিক্খিত্তস্স সুত্তস্স অত্থসংৱণ্ণনাৱসেনেৱ সুত্তন্তৰম্পি আনেন্তো বহি একপদম্পি ন গচ্ছতি নাম. অমক্খেন্তোতি অৱিনাসেন্তো. তং তং অত্থং সুট্ঠু ৱৱত্থিতং কত্ৱা দস্সেন্তো তুলিকায পৰিচ্ছিন্দন্তো ৱিয. গম্ভীৰতৰমত্থং গমেন্তো গম্ভীৰমাতিকায উদকং পেসেন্তো ৱিয. উত্তানমাতিকায হি মৰিযাদং ওত্থৰিত্ৱা উদকং অঞ্ঞথা গচ্ছেয্য. একংযেৱ পদং অনেকেহি পৰিযাযেহি পুনপ্পুনং সংৱণ্ণেন্তো পদং কোট্টেন্তো সিন্ধৱাজানীযো ৱিয. সো হি ৱগ্গিতায গতিযা পদে পদং কোট্টেন্তো গচ্ছতি. কথামগ্গেন তস্স কথা পৰিমণ্ডলা নাম হোতি ধম্মতো অত্থতো অনুসন্ধিতো পুব্বাপৰতো আচৰিযুগ্গহতোতি সব্বসো পৰিপুণ্ণভাৱতো.
অনুপ্পবন্ধেহীতি ৱিস্সট্ঠেহি আসজ্জমানেহি. নাতিসীঘং নাতিসণিকং নিৰন্তৰং একৰসঞ্চ কত্ৱা পৰিসায অজ্ঝাসযানুৰূপং ধম্মং কথেন্তো ৱিস্সট্ঠায কথায কথেতি নাম, ন অঞ্ঞথাতি দস্সেন্তো ‘‘যো ভিক্খূ’’তিআদিমাহ. অৰণিং মন্থেন্তো ৱিয, উণ্হখাদনীযং খাদন্তো ৱিযাতি সীঘং সীঘং কথনস্স উদাহৰণং, গহিতং গহিতমেৱাতিআদি লঙ্ঘেত্ৱা কথনস্স. পুৰাণপণ্ণন্তৰেসু হি পৰিপাতিযমানগোধা কদাচি দিস্সতি, এৱমেকচ্চস্স অত্থৱণ্ণনা কত্থচি ন দিস্সতি. ওহাযাতি ঠপেত্ৱা. যোপীতিআদিনা একৰূপেন কথায অকথনং দস্সেতি. পেতগ্গি নিজ্ঝামতণ্হিকপেতস্স মুখতো নিচ্ছৰণকঅগ্গি. ৱিত্থাযতীতি অপ্পটিতানতমাপজ্জতি. কেনচি ৰোগেন দুক্খং পত্তো ৱিয নিত্থুনন্তো. কন্দন্তো ৱিযাতি উক্কুট্ঠিং কৰোন্তো ৱিয. অপ্পবন্ধা নাম হোতি সুখেন অপ্পৱত্তভাৱতো. আচৰিযেহি দিন্ননযে ঠিতোতি আচৰিযুগ্গহং অমুঞ্চন্তো, যথা চ আচৰিযা তং তং সুত্তং সংৱণ্ণেসুং, তেনেৱ নযেন সংৱণ্ণেন্তোতি অত্থো. অচ্ছিন্নধাৰং কত্ৱাতি ‘‘নাতিসীঘং নাতিসণিক’’ন্তিআদিনা হেট্ঠা ৱুত্তনযেন অৱিচ্ছিন্নং কথাপবন্ধং কত্ৱা. অনুসযসমুগ্ঘাতাযাতি ইমিনা তস্সা কথায অৰহত্তপৰিযোসানতং দস্সেতি. এৱৰূপেনাতি নযিদং একৱচনং তত্তকৱসেন গহেতব্বং, অথ খো লক্খণে পৱত্তন্তি দস্সেন্তো ‘‘তথাৰূপেনেৱ ভিক্খুসতেন ভিক্খুসহস্সেন ৱা’’তি ৱুত্তং. পল্লঙ্কেনাতি পল্লঙ্কপদেসেন, পল্লঙ্কাসনন্তেনাতি অত্থো. ইমিনা নযেনাতি ৱাৰন্তৰসাধাৰণং অত্থং অতিদিসতি, অসাধাৰণং পন ৱক্খতেৱাতি.
৩৩৪. আৰমতি এতেনাতি আৰামো.
৩৩৫. ধুৱসেৱনন্তি নিযতসেৱিতং. পাসাদপৰিৱেণেতি পাসাদঙ্গণে. নাভিযা পতিট্ঠিতানন্তি নাভিযা ভূমিযং পতিট্ঠিতানং. অৰন্তৰানীতি অৰৱিৱৰানি তংতংঅৰানং ৱেমজ্ঝট্ঠানানি.
৩৩৬. সমাদিন্নঅৰঞ্ঞধুতঙ্গো আৰঞ্ঞিকো, ন অৰঞ্ঞৱাসমত্তেন.
৩৩৭. ন ওসাদেন্তীতি ন অৱসাদেন্তি, ন অৱসাদনাপেক্খা অঞ্ঞমঞ্ঞং পঞ্হং পুচ্ছন্তীতি অত্থো. পৱত্তিনীতি পগুণা.
৩৩৮. লোকুত্তৰা ৱিহাৰসমাপত্তি নাম থেৰস্স অৰহত্তফলসমাপত্তিযো, পৰিযাযতো পন নিৰোধসমাপত্তিপি ৱেদিতব্বা.
৩৩৯. সাধুকাৰো আনন্দত্থেৰস্স দিন্নো. তেনাহ ভগৱা ‘‘যথা তং আনন্দোৱ সম্মা ব্যাকৰমানো ব্যাকৰেয্যা’’তিআদি. সম্মাতি সুট্ঠু, যথাঅজ্ঝাসযন্তি অধিপ্পাযো. যেন হি যং যথাচিত্তং কথিতং, তং সম্মা কথিতং নাম হোতি. সম্পত্তৱসেন হি যথাকাৰী তথাৱাদী সোভতি. তেনাহ ‘‘অত্তনো অনুচ্ছৱিকমেৱা’’তিআদি. বহুস্সুতো ভিক্খু তত্থ তত্থ সুত্তে সীলাদীনং আগতট্ঠানে তেসং সুৱিদিতত্তা যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জমানো তানি পৰিপূৰেতীতি আহ ‘‘সীলস্স আগতট্ঠানে’’তিআদি. মগ্গাদিপসৱনায ৱিপস্সনাগব্ভং গণ্হাপেত্ৱা পৰিপাকং গমেত্ৱাতি অত্থো.
৩৪০. ‘‘এসেৱ নযো’’তি অতিদেসৱসেন সঙ্খেপতো ৱুত্তমত্থং ৱিৱৰন্তো ‘‘আযস্মা হি ৰেৱতো’’তিআদিমাহ.
৩৪২. অপৰেপি নানপ্পকাৰে কিলেসেতি অপৰেপি নানপ্পকাৰে দোসমোহাদিকিলেসে. ধুনিত্ৱাতি ৱিধমেত্ৱা.
৩৪৩. আযস্মা মহামোগ্গল্লানো এৱং ব্যাকাসীতি সম্বন্ধো. সকলম্পি চক্খুৱিঞ্ঞাণৱীথিগতং চিত্তং চক্খুৱিঞ্ঞাণন্তি অগ্গহেত্ৱা চক্খুসন্নিস্সিতমেৱ পন ৱিঞ্ঞাণং চক্খুৱিঞ্ঞাণং, তদনন্তৰং সম্পটিচ্ছনং, তদনন্তৰং সন্তীৰণন্তিআদিনা সণ্হং সুখুমং অতিইত্তৰখণৱন্তং চিত্তন্তৰং চিত্তনানত্তং. খন্ধাদীনঞ্চ নানত্তসঙ্খাতং খন্ধন্তৰাদি. পথৱীকসিণে পঠমজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা তথেৱ ততিযং ঝানন্তিআদিনা আৰম্মণং অনুক্কমিত্ৱা ঝানস্সেৱ একন্তৰিকভাৱেন উক্কমনং ঝানোক্কন্তিকং নাম. পথৱীকসিণে পঠমং ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা পুন তদেৱ তেজোকসিণেতিআদিনা ঝানং অনুক্কমিত্ৱা আৰম্মণস্সেৱ একন্তৰিকভাৱেন উক্কমনং আৰম্মণোক্কন্তিকং নাম. ‘‘পঠমজ্ঝানং পঞ্চঙ্গিক’’ন্তিআদিনা যাৱ নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং দুৱঙ্গিকন্তি ঝানঙ্গমত্তস্সেৱ ৱৱত্থাপনং অঙ্গৱৱত্থানং. ‘‘ইদং পথৱীকসিণং…পে… ইদং ওদাতকসিণ’’ন্তি আৰম্মণমত্তস্সেৱ ৱৱত্থাপনং আৰম্মণৱৱত্থানং. পথৱীকসিণে পঠমং ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা তত্থেৱ ইতৰেসম্পি সমাপজ্জনং অঙ্গসঙ্কন্তি. পথৱীকসিণে পঠমং ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা তদেৱ আপোকসিণেতি এৱং সব্বকসিণেসু একস্সেৱ ঝানস্স সমাপজ্জনং আৰম্মণসঙ্কন্তি. একতোৱড্ঢনং উভতোৱড্ঢনন্তি ইদং খন্ধাদিদেসনাযং লব্ভতি. অভিধম্মভাজনীযে হি ৱেদনাক্খন্ধং ভাজেন্তো ভগৱা তিকে গহেত্ৱা দুকেসু পক্খিপি, দুকে গহেত্ৱা তিকেসু পক্খিপি, ইদং একতোৱড্ঢনং. তিকে চ দুকে চ উভতোৱড্ঢননীহাৰেন কথেসি, ইদং উভতোৱড্ঢনং. এৱং সেসখন্ধেসু ধাতাযতনাদীসু চ যথাৰহং ৱিভঙ্গপ্পকৰণে (ৱিভ. ৩২-৩৩; ১৫৫-১৫৬, ১৮৩-১৮৪) অভিধম্মভাজনীযে আগতনযেন ৱেদিতব্বং. তেনাহ ‘‘আভিধম্মিকধম্মকথিকস্সেৱ পাকট’’ন্তি. খন্ধাদীসু সভাৱধম্মেসু তীসু লক্খণেসু পঞ্ঞত্তিযং সমযন্তৰেসু চ কোসল্লাভাৱতো অযং সকৱাদো অযং পৰৱাদোতি ন জানাতি. ততো এৱ সকৱাদং…পে… ধম্মন্তৰং ৱিসংৱাদেতি. খন্ধাদীসু পন কুসলতায আভিধম্মিকো সকৱাদং…পে… ন ৱিসংৱাদেতি.
৩৪৪. চিত্তং অত্তনো ৱসে ৱত্তেতুং সক্কোতি পটিসঙ্খানভাৱনাবলেহি পৰিগ্গণ্হনসমত্থত্তা. ইদানি তমত্থং ব্যতিৰেকতো অন্ৱযতো চ ৱিভাৱেতুং ‘‘দুপ্পঞ্ঞো হী’’তিআদিমাহ. তত্থ সব্বানস্সাতি সব্বানি অস্স. ৱিসেৱিতৱিপ্ফন্দিতানীতি কিলেসৱিসূকাযিকানি চেৱ দুচ্চৰিতৱিপ্ফন্দিতানি চ. ভঞ্জিত্ৱাতি মদ্দিত্ৱা. বহীতি কম্মট্ঠানতো বহি পুথুত্তাৰম্মণে.
৩৪৫. পৰিযাযেনাতি এত্থ পৰিযায-সদ্দো ‘‘অত্থি খ্ৱেস, ব্ৰাহ্মণ, পৰিযাযো’’তিআদীসু (অ. নি. ৮.১১; পাৰা. ৩-৯) ৱিয কাৰণত্থোতি আহ ‘‘সোভনকাৰণং অত্থী’’তি. যদি ভগৱা – ‘‘ইধ, সাৰিপুত্ত, ভিক্খু পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো’’তিআদিনা অত্তনো মহাবোধিপল্লঙ্কং সন্ধাযাহ, এৱং সন্তে সম্মাসম্বুদ্ধেহেৱ সঙ্ঘাৰামো সোভেতব্বো, ন অঞ্ঞেহীতি আপন্নন্তি আহ ‘‘অপিচ পচ্ছিমং জনত’’ন্তিআদি. নিব্বানত্থায পটিপত্তিসাৰং এতস্সাতি পটিপত্তিসাৰো, তং পটিপত্তিসাৰং. নিপ্পৰিযাযেনেৱাতি কেনচি পৰিযাযেন লেসেন ৱিনা মুখ্যেন নযেনেৱ. যো ‘‘অৰহত্তং অপ্পত্ৱা ন ৱুট্ঠহিস্সামী’’তি দড়্হসমাদানং কত্ৱা নিসিন্নো তং অধিগন্ত্ৱাৱ উট্ঠহতি. এৱৰূপেন ইদং গোসিঙ্গসালৱনং সোভতি, সাসনে সব্বাৰম্ভানং তদত্থত্তাতি অত্থো. আসৱক্খযাৱহং পটিপত্তিং আৰভিত্ৱা আসৱক্খযেনেৱ দেসনায পৰিযোসাপিতত্তা যথানুসন্ধিনাৱ দেসনং নিট্ঠপেসীতি.
মহাগোসিঙ্গসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.