৩. নিস্সগ্গিযনিদ্দেসৱণ্ণনা

১৭. ইদানি চীৱৰৱিধিং দস্সেতুং ‘‘ৱিকপ্পন’’ন্ত্যাদিমুদ্ধটং. যো ভিক্খু অকালচীৱৰং ৱিকপ্পনঞ্চ অধিট্ঠানঞ্চ অকত্ৱা দসাহং অতিক্কামেতি, তস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং সিযাতি পিণ্ডত্থো. তত্থ অকালচীৱৰন্তি অকালে চীৱৰং, খোমং কপ্পাসিকং কোসেয্যং কম্বলং সাণং ভঙ্গন্তি জাতিতো ছ চীৱৰানি, দুকূলং পট্টুণ্ণং সোমাৰপট্টং চীনপট্টং ইদ্ধিজং দেৱদিন্নন্তি ইমানি পন ছ অনুলোমচীৱৰানি. তেসু দুকূলং সাণস্স অনুলোমং ৱাকমযত্তা. পট্টুণ্ণাদীনি তীণি কোসেয্যস্স অনুলোমানি পাণকেহি কতসুত্তমযত্তা. ইদ্ধিজাদীনি দ্ৱযানি খোমাদীনং অনুলোমানি তেসমঞ্ঞতৰভাৱতো. ইমেসং ছন্নং চীৱৰানং অঞ্ঞতৰং অকালচীৱৰং.

ৱিকপ্পনমধিট্ঠানন্তি এত্থ পন ৱিকপ্পনূপগং অধিট্ঠানূপগঞ্চ এৱং ৱেদিতব্বং. তত্ৰাযং পাড়ি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আযামেন অট্ঠঙ্গুলং সুগতঙ্গুলেন চতুৰঙ্গুলৱিত্থতং পচ্ছিমচীৱৰং ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮). মজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স দীঘসো দ্ৱে ৱিদত্থিযো, তিৰিযং ৱিদত্থি. দ্ৱে ৱিকপ্পনা সম্মুখাৱিকপ্পনা চ পৰম্মুখাৱিকপ্পনা চ. কথং? ‘‘ইমং চীৱৰং তুয্হং ৱিকপ্পেমী’’তি ৱত্তব্বং, অযং সম্মুখাৱিকপ্পনা. ‘‘ময্হং সন্তকং পৰিভুঞ্জ ৱা ৱিস্সজ্জেহি ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰোহী’’তি, একস্স সন্তিকে ‘‘ইমং চীৱৰং তিস্সস্স ভিক্খুনো ৱিকপ্পেমী’’তি ৱত্তব্বং, অযং অপৰাপি সম্মুখাৱিকপ্পনা. তেন ভিক্খুনা ‘‘তিস্সস্স ভিক্খুনো সন্তকং পৰিভুঞ্জ ৱা ৱিস্সজ্জেহি ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰোহী’’তি, ‘‘ইমং চীৱৰং তুয্হং ৱিকপ্পনত্থায দম্মী’’তি ৱত্তব্বং, তেন ৱত্তব্বো ‘‘কো তে মিত্তো ৱা সন্দিট্ঠো ৱা সম্ভত্তো ৱা’’তি, ততো ইতৰেন ‘‘তিস্সো ভিক্খূ’’তি ৱত্তব্বং, পুন তেন ‘‘অহং তিস্সস্স ভিক্খুনো দম্মী’’তি ৱত্তব্বং, অযং পৰম্মুখাৱিকপ্পনা. ‘‘তিস্সস্স ভিক্খুনো সন্তকং পৰিভুঞ্জ ৱা ৱিস্সজ্জেহি ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰোহী’’তি ৱুত্তে পচ্চুদ্ধাৰো নাম হোতি. বহুকে ‘‘ইমানী’’তি, অহত্থপাসে ‘‘এতং, এতানী’’তি ৱা. এৱং ৱিকপ্পনঞ্চ অকত্ৱাতি অত্থো.

তিচীৱৰস্স পন পমাণং উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদেন সুগতচীৱৰতো ঊনকং ৱট্টতি, লামকপৰিচ্ছেদেন সঙ্ঘাটিযা, উত্তৰাসঙ্গস্স চ দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকং, তিৰিযং মুট্ঠিত্তিকং, অন্তৰৱাসকো দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকো, তিৰিযং দ্ৱিহত্থোপি অড্ঢতেয্যো ৱা ৱট্টতি. ৱুত্তপ্পমাণতো অধিকঞ্চ ঊনকঞ্চ ‘‘পৰিক্খাৰচোড়’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বং. দ্ৱে চীৱৰস্স অধিট্ঠানা কাযেন ৱা অধিট্ঠেতি, ৱাচায ৱা অধিট্ঠেতি. তিচীৱৰং অধিট্ঠহন্তেন ৰজিত্ৱা কপ্পবিন্দুং দত্ৱা পুৰাণসঙ্ঘাটিং ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধৰামী’’তি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা নৱং সঙ্ঘাটিং হত্থেন গহেত্ৱা ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি চিত্তেন আভোগং কত্ৱা কাযৱিকাৰং কৰোন্তেন কাযেন অধিট্ঠাতব্বা, ইদং কাযেন অধিট্ঠানং. তং যেন কেনচি সৰীৰাৱযৱেন অফুসন্তস্স ন ৱট্টতি. ৱাচায অধিট্ঠানং পন ৱচীভেদং কত্ৱা ৱাচায অধিট্ঠাতব্বং, সচে হত্থপাসে ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি, সচে অহত্থপাসে ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেত্ৱা ‘‘এতং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৱাচা ভিন্দিতব্বা. এস নযো উত্তৰাসঙ্গে, অন্তৰৱাসকে চ. তিচীৱৰাদীনি সব্বানি একতো কত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি পৰিক্খাৰচোড়ানি অধিট্ঠামী’’তি অধিট্ঠাতুম্পি ৱট্টতীতি. এৱং অধিট্ঠানঞ্চ অকত্ৱাতি অত্থো.

দস অহানি দসাহং. অতিমাপেতীতি অতিক্কামেতি. তস্সাতি তস্স ভিক্খুনো. নিস্সগ্গিযন্তি নিস্সজ্জনং নিস্সগ্গিযং, পুব্বভাগে কত্তব্বস্স ৱিনযকম্মস্সেতং নামং, নিস্সগ্গিযমস্স অত্থীতি নিস্সগ্গিযং, কিং তং? পাচিত্তিযং, তং অতিক্কামযতো সহনিস্সগ্গিযৱিনযকম্মং পাচিত্তিযং সিযা, অযমেত্থ অত্থো. তং পনেতং চীৱৰং যং দিৱসং উপ্পন্নং, তস্স যো অৰুণো, সো উপ্পন্নদিৱসনিস্সিতো, তস্মা চীৱৰুপ্পাদদিৱসেন সদ্ধিং একাদসে অৰুণুগ্গমনে দসাহাতিক্কমিতং হোতীতি. চীৱৰস্স অত্তনো সন্তকতা, জাতিপ্পমাণযুত্ততা, ছিন্নপলিবোধভাৱো, অতিৰেকচীৱৰতা, দসাহাতিক্কমোতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. পঠমকথিনসিক্খাপদং.

১৮. ইদানি দুতিযং দস্সেতুং ‘‘ভিক্খুসম্মুতিযা’’ত্যাদিমাৰদ্ধং. যো ভিক্খুসম্মুতিং ৱজ্জেত্ৱা কালঞ্চ ৱিনা অধিট্ঠিতং তিচীৱৰং একাহং অতিক্কমাপেতি, তস্স নিস্সগ্গিযং সিযাতি সম্বন্ধো. তত্থ ভিক্খুসম্মুতিযাঞ্ঞত্ৰাতি যং সঙ্ঘো গিলানস্স ভিক্খুনো তিচীৱৰেন ৱিপ্পৱাসসম্মুতিং দেতি, তং ঠপেত্ৱা. তিচীৱৰমধিট্ঠিতন্তি কৰণত্থে উপযোগৱচনং, তেন তিচীৱৰাধিট্ঠাননযেন অধিট্ঠিতেসু সঙ্ঘাটিআদীসু যেন কেনচি চীৱৰেন. একাহন্তি একৰত্তং. অতিমাপেতীতি ৱিপ্পৱসতি, ৱিযুত্তো ৱসতীতি অত্থো. তস্স অলদ্ধসম্মুতিকস্স ভিক্খুনো একৰত্তম্পি চীৱৰেন ৱিপ্পৱাসতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং সিযাতি অত্থো. সমযং ৱিনাতি চীৱৰকালং ৱজ্জেত্ৱা. অধিট্ঠিতচীৱৰতা, অনত্থতকথিনতা, অলদ্ধসম্মুতিতা, ৰত্তিৱিপ্পৱাসোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. দুতিযকথিনসিক্খাপদং.

১৯. ইদানি পুৰাণচীৱৰং দস্সেতুং ‘‘অঞ্ঞাতিকা’’ত্যাদি আৰদ্ধং. তত্থ অঞ্ঞাতিকাতি অঞ্ঞাতিকায ‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো’’তিআদীসু ৱিয, অঞ্ঞাতিকায নেৱ মাতুসম্বন্ধেন ন পিতুসম্বন্ধেন সম্বদ্ধাযাতি ৱুত্তং হোতি. ভিক্খুনিযাতি অট্ঠৱাচিককম্মেন উপসম্পন্নায. আকোটাপেতীতি পহৰাপেতি. তন্তি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং ভৱেয্যাতি অত্থো. পুৰাণচীৱৰতা, উপচাৰে ঠত্ৱা অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা আণাপনং, তস্সা ধোৱনাদীনি চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. পুৰাণচীৱৰসিক্খাপদং.

২০. কিঞ্চি মূলকন্তি কিঞ্চি পাভতং. চীৱৰাদানেতি চীৱৰস্স আদানে চীৱৰপ্পটিগ্গহণে. ৱিকপ্পনূপগচীৱৰতা, পাৰিৱত্তকাভাৱো, অঞ্ঞাতিকায হত্থতো গহণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. চীৱৰপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদং.

২১. অপ্পৱাৰিতন্তি ‘‘ৱদেয্যাথ, ভন্তে, যেন অত্থো’’তি ইচ্ছাপিতং ইচ্ছং ৰুচিং উপ্পাদিতং, ন পৱাৰিতন্তি অপ্পৱাৰিতং. ৱিঞ্ঞাপেন্তস্সাতি যাচন্তস্স. অঞ্ঞত্ৰ সমযাতি নট্ঠচীৱৰকালং ঠপেত্ৱা. ৱিকপ্পনূপগচীৱৰতা, সমযাভাৱো, অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদং.

২২. ৰজতন্তি ৰূপিযং. জাতৰূপন্তি সুৱণ্ণং. মাসকন্তি তযো মাসকা লোহমাসকো দাৰুমাসকো জতুমাসকোতি. তত্থ লোহমাসকোতি তম্বলোহাদীহি কতমাসকো. দাৰুমাসকোতি সাৰদাৰুনা ৱা ৱেড়ুপেসিকায ৱা অন্তমসো তালপণ্ণেনপি ৰূপং ছিন্দিত্ৱা কতমাসকো. জতুমাসকোতি লাখায ৱা নিয্যাসেন ৱা ৰূপং সমুট্ঠাপেত্ৱা কতমাসকো. কহাপণন্তি সুৱণ্ণমযং ৱা ৰূপিযমযং ৱা পাকতিকং ৱা. গণ্হেয্যাতি অত্তনো অত্থায দীযমানং ৱা কত্থচি ঠিতং ৱা নিপ্পৰিগ্গহং দিস্ৱা সযং গণ্হেয্য. গণ্হাপেয্যাতি তদেৱ অঞ্ঞেন গাহাপেয্য. নিস্সগ্গীতি গহণাদীসু যং কিঞ্চি কৰোন্তস্স অঘনবদ্ধেসু ৱত্থুগণনায নিস্সগ্গি সিযাতি অত্থো. সাদিযেয্য ৱাতি কাযৱাচাহি অপ্পটিক্খিপিত্ৱা চিত্তেন অধিৱাসেয্য. জাতৰূপৰজতভাৱো, অত্তুদ্দেসিকতা, গহণাদীসু অঞ্ঞতৰভাৱোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. ৰূপিযপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদং.

২৩. ৰজতাদিচতুব্বিধং অকপ্পিযং কপ্পিযেনাপি পৰিৱত্তেয্য সহধম্মিকে ঠপেত্ৱা, নিস্সগ্গিযং সিযাতি সম্বন্ধো. তত্থ অকপ্পিযন্তি অকপ্পিযৱত্থুং. কপ্পিযেনাতি কপ্পিযৱত্থুনা. সহধম্মিকেতি ভিক্খুভিক্খুনিসামণেৰসামণেৰিসিক্খমানসঙ্খাতে পঞ্চ সহধম্মিকে. ৰূপিযভাৱো, পৰিৱত্তনঞ্চাতি ইমানেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি. ৰূপিযপৰিৱত্তনসিক্খাপদং.

২৪. ‘‘ইমং পত্তং তুয্হং ৱিকপ্পেমী’’তিআদিনা ৱিকপ্পনঞ্চ ‘‘ইমং পত্তং অধিট্ঠামী’’তিআদিনা অধিট্ঠানঞ্চ অকত্ৱাতি অত্থো. পমাণিকন্তি এত্থাযং ৱিনিচ্ছযো – অনুপহতপুৰাণসালিতণ্ডুলানং সুকোট্টিতপৰিসুদ্ধানং দ্ৱে মগধনাড়িযো গহেত্ৱা তেহি তণ্ডুলেহি অনুত্তণ্ডুলমকিলিন্নমপিণ্ডিতং সুৱিসদং কুন্দমকুড়ৰাসিসদিসং অৱস্সাৱিতোদনং পচিত্ৱা নিৰৱসেসং পত্তে পক্খিপিত্ৱা তস্স ওদনস্স চতুত্থভাগপ্পমাণো নাতিঘনো নাতিতনুকো হত্থহাৰিযো সব্বসম্ভাৰসঙ্খতো মুগ্গসূপো পক্খিপিতব্বো, ততো আলোপস্স অনুৰূপং যাৱচৰিমালোপপ্পহোনকং মচ্ছমংসাদিব্যঞ্জনং পক্খিপিতব্বং. সপ্পিতেলতক্কৰসকঞ্জিকাদীনি পন অগণনূপগানি হোন্তি. তানি হি ওদনগতিকানি নেৱ হাপেতুং, ন ৱড্ঢেতুং সক্কোন্তি. এৱমেতং সব্বম্পি পক্খিত্তং সচে পন পত্তস্স মুখৱট্টিযা হেট্ঠিমৰাজিসমং তিট্ঠতি, সুত্তেন ৱা হীৰেন ৱা ছিন্দন্তস্স সুত্তস্স ৱা হীৰস্স ৱা হেট্ঠিমন্তং ফুসতি, অযং উক্কট্ঠো নাম পত্তো. সচে তং ৰাজিং অতিক্কম্ম থূপীকতং তিট্ঠতি, অযং উক্কট্ঠোমকো নাম পত্তো. সচে তং ৰাজিং ন সম্পাপুণাতি, অন্তোগতমেৱ হোতি, অযং উক্কট্ঠুক্কট্ঠো নাম. উক্কট্ঠতো উপড্ঢপ্পমাণো মজ্ঝিমো. মজ্ঝিমতো উপড্ঢপ্পমাণো ওমকো. তেসম্পি ৱুত্তনযেনেৱ পভেদো ৱেদিতব্বো. ইচ্চেতেসু উক্কট্ঠুক্কট্ঠো চ ওমকোমকো চাতি দ্ৱে অপত্তা, সেসা সত্ত পত্তা পমাণযুত্তা নামাতি এৱং পমাণেন যুত্তো পমাণিকো, তং পমাণিকং. পত্তন্তি সত্তসু পত্তেসু অঞ্ঞতৰং পত্তং. পত্তস্স অত্তনো সন্তকতা, পমাণযুত্ততা, অধিট্ঠানূপগতা, অতিৰেকপত্ততা, দসাহাতিক্কমোতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. পঠমপত্তসিক্খাপদং.

২৫. যো ভিক্খু পঞ্চবন্ধনতো ঊনপত্তে সতি পৰং পন নৱং পত্তং ৱিঞ্ঞাপেতি, তস্সপি ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং সিযাতি সম্বন্ধো. তত্থ পৰন্তি অঞ্ঞং, ‘‘নৱং পত্ত’’ন্তিমিনা তুল্যাধিকৰণং. অধিট্ঠানূপগপত্তস্স ঊনপঞ্চবন্ধনতা, অত্তুদ্দেসিকতা, কতৱিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদং.

২৬. যো সপ্পিতেলাদিকং পন ভেসজ্জং পটিগ্গহেত্ৱা সত্তাহপৰমং সন্নিধিকাৰকং ভুঞ্জন্তো সত্তাহং অতিক্কামেতি, তস্স নিস্সগ্গিযং সিযাতি অত্থো. তত্থ সপ্পিতেলাদিকন্তি এত্থ আদি-সদ্দো নৱনীতমধুফাণিতং সঙ্গণ্হাতি. তত্থ সপ্পি নাম গৱাদীনং সপ্পি, যেসং মংসং কপ্পতি, তেসং সপ্পি, তথা নৱনীতং. তেলং নাম তিলসাসপমধুকএৰণ্ডৱসাদীহি নিব্বত্তং. মধু নাম মক্খিকামধুমেৱ. উচ্ছুৰসং উপাদায পন অপক্কা ৱা অৱত্থুকপক্কা ৱা সব্বাপি উচ্ছুৱিকতি ফাণিতন্তি ৱেদিতব্বং. ভেসজ্জৱিধানসিক্খাপদং.

২৭. ভিক্খুস্স চীৱৰং দত্ৱা পুন তং চীৱৰং সকসঞ্ঞায অচ্ছিন্দন্তস্স ৱা অচ্ছিন্দাপযতোপি ৱা নিস্সগ্গিযং সিযাতি যোজনা. তত্থ দত্ৱাতি ৱেয্যাৱচ্চাদীনি পচ্চাসীসমানো দত্ৱা. অচ্ছিন্দন্তস্সাতি ৱেয্যাৱচ্চাদীনি অকৰোন্তং দিস্ৱা বলক্কাৰেন গণ্হন্তস্স, তথা অচ্ছিন্দাপযতোতি. ৱিকপ্পনূপগচীৱৰতা, সামংদিন্নতা, সকসঞ্ঞিতা, উপসম্পন্নতা, কোধৱসেন অচ্ছিন্দনং ৱা অচ্ছিন্দাপনং ৱাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. অচ্ছিন্দনসিক্খাপদং.

২৮. অপ্পৱাৰিতং অঞ্ঞাতিং গহপতিং সুত্তং যাচিত্ৱা ঞাতিপ্পৱাৰিতে ৱজ্জেত্ৱা তন্তৱাযেহি চীৱৰং ৱাযাপেন্তস্স নিস্সগ্গিযং সিযাতি পিণ্ডত্থো. তত্থ সুত্তন্তি ছব্বিধং খোমসুত্তাদিকং ৱা তেসং অনুলোমং ৱা. যাচিযাতি চীৱৰত্থায যাচিত্ৱা. চীৱৰত্থায ৱিঞ্ঞাপিতসুত্তং, অত্তুদ্দেসিকতা, অকপ্পিযতন্তৱাযেন অকপ্পিযৱিঞ্ঞত্তিযা ৱাযাপনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সুত্তৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদং.

২৯. যো ভিক্খু সঙ্ঘস্স পৰিণতং লাভং জানন্তো অত্তনো পৰিণামেতি, তস্স নিস্সগ্গিযং সিযাতি অত্থো. তত্থ জানন্তি জানন্তো. লাভন্তি লভিতব্বং চীৱৰাদিৱত্থুং. পৰিণতন্তি সঙ্ঘস্স নিন্নং সঙ্ঘস্স পোণং সঙ্ঘস্স পব্ভাৰং হুত্ৱা ঠিতং. অত্তনো পৰিণামেতীতি ‘‘ময্হং দেথা’’তিআদীনি ৱদন্তো অত্তনি নিন্নং কৰোতি. সঙ্ঘে পৰিণতভাৱো, তং ঞত্ৱা অত্তনো পৰিণামনং, পটিলাভোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. পৰিণামনসিক্খাপদং.

নিস্সগ্গিযনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.