৯. দুতিযউপক্খটসিক্খাপদৱণ্ণনা
দুতিযউপক্খটেন কিং পযোজনন্তি চে? নত্থি পযোজনং, কেৱলং অট্ঠুপ্পত্তিৱসেন পন পঞ্ঞত্তং ভিক্খুনিযা ৰহোনিসজ্জসিক্খাপদং ৱিয. এৱং সন্তে সঙ্গীতিকাৰকেহি সঙ্গীতিং অনাৰোপেতব্বং ভৱেয্য ৱিনাপি তেন তদত্থসিদ্ধিতো, অনিস্সৰত্তা, অনাৰোপেতুং অনুঞ্ঞাতত্তা চ. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘আকঙ্খমানো, আনন্দ, সঙ্ঘো…পে… সমূহনেয্যা’’তি (দী. নি. ২.২১৬; চূড়ৱ. ৪৪১). ইদং সব্বমকাৰণং. ন হি বুদ্ধা অপ্পযোজনং ৱচনং নিচ্ছাৰেন্তি, পগেৱ সিক্খাপদং. তেনেৱাহ অট্ঠকথাযং ‘‘ইমিনাৱ নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. ইদঞ্হি পুৰিমস্স অনুপঞ্ঞত্তিসদিস’’ন্তিআদি. অনুপঞ্ঞত্তি চ নিপ্পযোজনং নত্থি. তংসদিসঞ্চেতং, ন নিপ্পযোজনন্তি দস্সিতং হোতি. এৱং সন্তে কো পনেত্থ অত্থৱিসেসোতি? ততো আহ ‘‘কেৱলং তত্থ একস্স পীড়া কতা, ইধ দ্ৱিন্নং, অযমেত্থ ৱিসেসো’’তি. ইমিনা অত্থৱিসেসেন কো পনঞ্ঞো অতিৰেকত্থো দস্সিতোতি? পোৰাণগণ্ঠিপদে তাৱ ৱুত্তং ‘‘একস্মিম্পি ৱত্থুস্মিং উভিন্নম্পি পীড়া কাতুং ন ৱট্টতীতি অযমতিৰেকত্থো দস্সিতো’’তি. তেনেতং দীপেতি ‘‘ন কেৱলং পটিলদ্ধচীৱৰগণনায এৱ আপত্তিগণনা, পীড়িতপুগ্গলসঙ্খাতৱত্থুগণনাযপী’’তি.
হোন্তি চেত্থ –
‘‘ৱত্থুতো গণনাযপি, সিযা আপত্তি নেকতা;
ইতি সন্দস্সনত্থঞ্চ, দুতিযূপক্খটং ইধ.
‘‘কাযসংসগ্গসিক্খায, ৱিভঙ্গে ৱিয কিন্তেতং;
একিত্থিযাপি নেকতা, আপত্তীনং পযোগতো’’তি. (ৱজিৰ. টী. পাৰাজিক ৫৩২);
অপিচেতং সিক্খাপদং তংজাতিকেসু সিক্খাপদেসু সব্বেসুপি গহেতব্বৱিনিচ্ছযস্স দস্সনপ্পযোজনন্তি ৱেদিতব্বং. আহ চ –
‘‘অঞ্ঞাতিকায বহুতায ৱিমিস্সতায;
আপত্তিযাপি বহুতা চ ৱিমিস্সতা চ;
ইচ্চেৱমাদিৱিধিসম্ভৱদস্সনত্থং;
সত্থা উপক্খটমিদং দুতিযং অৱোচা’’তি. (ৱজিৰ. টী. পাৰাজিক ৫৩২);
তস্সাযং সঙ্খেপতো অধিপ্পাযপুব্বঙ্গমা ৱিচাৰণা – পুৰাণচীৱৰং একমেৱ ভিক্খু ভিক্খুনীহি দ্ৱীহি, বহূহি ৱা ধোৱাপেতি, ভিক্খুনিগণনায পাচিত্তিযগণনা. তথা দ্ৱিন্নং, বহূনং ৱা সাধাৰণং একমেৱ চীৱৰং অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা পটিগ্গণ্হাতি, ইধাপি তথা দ্ৱিন্নং, বহূনং ৱা সাধাৰণমেকং ৱিঞ্ঞাপেতি, ৱিঞ্ঞত্তপুগ্গলগণনায আপত্তিগণনা. তথা অঞ্ঞেসুপি এৱৰূপেসু সিক্খাপদেসু নযো নেতব্বো. অযং তাৱ বহুতায নযো.
ৱিমিস্সতায পন ঞাতিকায, অঞ্ঞাতিকায চ একং ধোৱাপেতি, একতো নিট্ঠাপনে একং পাচিত্তিযং. অথ ঞাতিকা পঠমং থোকং ধোৱিত্ৱা ঠিতা, পুন অঞ্ঞাতিকা সুধোতং কৰোতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অথ অঞ্ঞাতিকা পঠমং ধোৱতি, পচ্ছা ঞাতিকা সুধোতং কৰোতি, অঞ্ঞাতিকায পযোগৱসেন ভিক্খুনো দুক্কটমেৱ. অঞ্ঞাতিকায, ঞাতিকায চ অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী, ৱেমতিকো, ঞাতিকসঞ্ঞী ৱা ধোৱাপেতি, যথাৱুত্তনযেন নিস্সগ্গিযদুক্কটাদিআপত্তিভেদগণনা ৱেদিতব্বা. তথা অঞ্ঞাতিকায, ঞাতিকায চ সন্তকং চীৱৰং উভোহি একতো দিয্যমানং পটিগ্গণ্হাতি, নিস্সগ্গিযমেৱ. অথ অঞ্ঞাতিকায এৱ হত্থতো পটিগ্গণ্হাতি, নিস্সগ্গিযমেৱ. অথ ঞাতিকায হত্থতো পটিগ্গণ্হাতি, অনাপত্তি. অথ উভোসু অঞ্ঞাতিকাদিসঞ্ঞী, ৱুত্তনযেনেৱ নিস্সগ্গিযদুক্কটাদিআপত্তিভেদগণনা ৱেদিতব্বা. তথা অঞ্ঞাতিকৱিঞ্ঞত্তিআদীসুপি যথাসম্ভৱং নযো নেতব্বো. অযং ৱিমিস্সতায নযো.
আদিসদ্দেন পন অনেকে অঞ্ঞাতিকা ৱিঞ্ঞত্তা, ৱিঞ্ঞত্তপুগ্গলগণনায দুক্কটং. একো দেতি, একো ন দেতি, নিস্সগ্গিযং. অথ অৱিঞ্ঞত্তো দেতি, ন নিসগ্গিযং. অথ ৱিঞ্ঞত্তাৱিঞ্ঞত্তানং সাধাৰণং ৱিঞ্ঞত্তো দেতি, নিস্সগ্গিযং. উভো দেন্তি, নিস্সগ্গিযমেৱ. অৱিঞ্ঞত্তো দেতি, নিস্সগ্গিযেন অনাপত্তি. ৱিঞ্ঞত্তস্স ৱচনেন অৱিঞ্ঞত্তো দেতি, অনাপত্তি এৱ. তথা উপক্খটাদীসুপি যথাসম্ভৱং নযো নেতব্বো.
এত্তাৱতা সঙ্খেপতো অঞ্ঞাতিকাযাদিগাথা ৱুত্তাধিপ্পাযা হোতি. যং পনেত্থ ভিক্খুনিযা ৰহোনিসজ্জসিক্খাপদং নিপ্পযোজনতায নিদস্সনং ৱুত্তং, তস্স পযোজনৱিসেসো তস্মিংযেৱ আৱিভৱিস্সতীতি. এৱমেৱ অঞ্ঞত্থপি ৱচনেন, ৱিসেসঅট্ঠুপ্পত্তিৱসেন চ সিক্খাপদেসু ঞাতব্বং ৱিসেসপ্পযোজনন্তি.
দুতিযউপক্খটসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.