২. উদোসিতসিক্খাপদৱণ্ণনা
‘‘অত্থতকথিনস্স পঞ্চ মাসে বদ্ধসীমাযং যত্থ কত্থচি চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা পক্কমন্তস্স অনাপত্তী’’তি অট্ঠকথাযং ৱুত্তং. ‘‘অবদ্ধসীমাযপি ৱট্টতী’’তি ইদং অবদ্ধসীমাযং কথিনত্থাৰঞ্চ আৰঞ্ঞকসিক্খাপদঞ্চ সাধেতীতি লিখিতং. ইদানি –
‘‘ছিন্নং ধুতঙ্গং সাসঙ্ক-সম্মতো সন্তৰুত্তৰং;
অচীৱৰস্সানাপত্তি, পচ্চুদ্ধাৰাদিসিদ্ধিতো’’তি. (ৱজিৰ. টী. পাৰাজিক ৪৭৯) –
ইদং পকিণ্ণকং ৱেদিতব্বং.
তত্ৰাযং চোদনাপুব্বঙ্গমৱিনিচ্ছযো – কেচি ‘‘দিগুণং সঙ্ঘাটি’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪৮) ৱচনতো ‘‘একচ্চিকা সঙ্ঘাটি নাধিট্ঠাতব্বা. সচে অধিট্ঠাতি, ন ৰুহতী’’তি ৱত্ৱা উপসম্পদাপেক্খানম্পি দিগুণংযেৱ সঙ্ঘাটিং দত্ৱা উপসম্পাদেন্তি, তে ইমিনা সুত্তলেসেন সঞ্ঞাপেতব্বা. ভগৱতা হি ‘‘ছিন্নকং সঙ্ঘাটিং, ছিন্নকং উত্তৰাসঙ্গং, ছিন্নকং অন্তৰৱাসক’’ন্তি পঠমং অনুঞ্ঞাতং. ততো ‘‘অঞ্ঞতৰস্স ভিক্খুনো তিচীৱৰে কৰিযমানে সব্বং ছিন্নকং নপ্পহোতি. দ্ৱে ছিন্নকানি একং অছিন্নকং নপ্পহোতি, দ্ৱে অছিন্নকানি একং ছিন্নকং নপ্পহোতী’’তি ইমস্মিং ৱত্থুস্মিং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অন্ৱাধিকম্পি আৰোপেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৬০) অনুঞ্ঞাতং, তস্মা একচ্চিকাপি সঙ্ঘাটি ৱট্টতীতি সিদ্ধং. যা ছিজ্জমানাপি নপ্পহোতি, তস্সা কুতো দিগুণতাতি? অট্ঠকথাযম্পিস্স ৱুত্তং ‘‘অন্ৱাধিকম্পি আৰোপেতুন্তি আগন্তুকপত্তম্পি দাতুং, ইদং পন অপ্পহোনকে আৰোপেতব্বং. সচে পহোতি, আগন্তুকপত্তং ন ৱট্টতি, ছিন্দিতব্বমেৱা’’তি (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৬০). কথিনং পন ছিন্নকমেৱ ৱট্টতি, আৱেণিকলক্খণত্তা, ‘‘ছিন্নকং দিগুণং নপ্পহোতী’’তি ৱচনাভাৱতো চাতি সন্নিট্ঠানমেত্থ গন্তব্বন্তি.
ধুতঙ্গন্তি অনুপসম্পন্নানং তেচীৱৰিকধুতঙ্গাভাৱতো তিচীৱৰেনেৱ তেচীৱৰিকোতি, তেসং অধিট্ঠানাভাৱতো ‘‘অধিট্ঠিতেনেৱা’’তি ৱত্তব্বং হোতূতি চে? ন, ধুতঙ্গভেদেন ৱিৰোধপ্পসঙ্গতো. চতুত্থচীৱৰসাদিযনেন হি ধুতঙ্গভেদো, ন তিচীৱৰৱিপ্পৱাসেন, নাপি অতিৰেকচীৱৰসাদিযনেন, নাপি অতিৰেকচীৱৰধাৰণেন. যস্মা পন ভিক্খূনং এৱ ভগৱতা অধিট্ঠানৱসেন নৱ চীৱৰানি অনুঞ্ঞাতানি, জাতিৱসেন চ ৱুত্তানি, ন এৱং অনুপসম্পন্নানং, তস্মা নেসং চীৱৰনিযমাভাৱা ন তং ধুতঙ্গং অনুঞ্ঞাতং গহট্ঠানং ৱিয. তস্মা তস্স সমাদানৱিধানে অৱচনতো চ সন্নিট্ঠানমেত্থ গন্তব্বন্তি.
সাসঙ্কসম্মতোতি কঙ্খাৱিতৰণিযং (কঙ্খা. অট্ঠ. সাসঙ্কসিক্খাপদৱণ্ণনা) সাসঙ্কসিক্খাপদে ৱিসুং অঙ্গানি ন ৱুত্তানি, ‘‘সেসমেত্থ চীৱৰৱগ্গস্স দুতিযসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং, ন চ পনেতং ৱুত্তং. তত্থ ৰত্তিৱিপ্পৱাসো চতুত্থমঙ্গং, ইধ ছাৰত্তৱিপ্পৱাসো, অযমেত্থ ৱিসেসোতি. তস্মা অঙ্গসামঞ্ঞতো চ সম্মুতিসামঞ্ঞতো চ সাসঙ্কসিক্খাপদমেৱিদন্তি ইদং নিপ্পদেসং, তং সপ্পদেসং মাসপৰমত্তা. তত্থ বহিগামেপি গামসীমং ওক্কমিত্ৱা ৱসিত্ৱা পক্কমন্তস্স অনাপত্তি, ইধ ন তথা. ইধ অনন্তৰে অনন্তৰে অৰুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিযং, তত্থ সত্তমেতি অযং ইমেসং দ্ৱিন্নং ৱিসেসো. অঙ্গানি পন চীৱৰনিক্খেপনঙ্গসম্পত্তিতো ৱিপৰিযাযেন, ইধ ৱুত্তনযেন চ সিদ্ধত্তা ন ৱুত্তানি. তানি কামং ন ৱুত্তানি, তথাপি চতুত্থমঙ্গং ৱিসেসিতব্বং, ন পন ৱিসেসিতং. কিং কাৰণং? ইধ ৱুত্তনিস্সজ্জনক্কমেন নিস্সজ্জিত্ৱা আপত্তিদেসনতো, তত্থাপন্নাপত্তিৱিমোক্খদীপনত্থং. সংৱচ্ছৰৱিপ্পৱুত্থম্পি ৰত্তিৱিপ্পৱুত্থমেৱ, পগেৱ ছাৰত্তৱিপ্পৱুত্থং. এৱং সন্তেপি তত্থ যথাৱুত্তঅঙ্গসম্পত্তিযা সতি তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ নিস্সজ্জিতব্বং. হেমন্তে, গিম্হে ৱা নিস্সজ্জতি চে? ইধ ৱুত্তনযেনাপি নিস্সজ্জিতুং ৱট্টতীতি ঞাপনত্থং চতুত্থমঙ্গং ন ৱিসেসিতন্তি নো তক্কোতি আচৰিযো. মাসাতিক্কন্তং, দসাহাতিক্কন্তম্পি চীৱৰং ‘‘দসাহাতিক্কন্ত’’ন্তি ৱত্ৱা নিস্সট্ঠমেৱ, ন ঊনমাসং হুত্ৱা ‘‘দসাহাতিক্কন্ত’’ন্তি ৱত্ৱা, মাসাতিক্কন্ত’’ন্তি ৱত্ৱাতি একে. তথাপি সচে পচ্চাসাচীৱৰং হোতি, নিস্সগ্গিযং. ‘‘দসাহাতিক্কন্ত’’ন্তি ৱত্ৱা মূলচীৱৰং পন ‘‘মাসাতিক্কন্ত’’ন্তি ৱত্ৱা নিস্সজ্জিতব্বং.
‘‘সন্তৰুত্তৰ’’ন্তি ৱা ‘‘সঙ্ঘাটি’’ন্তি ৱা ‘‘চীৱৰ’’ন্তি ৱা কিং তিচীৱৰং, উদাহু অঞ্ঞম্পীতি? কিঞ্চেত্থ – যদি তিচীৱৰমেৱ পটিসিদ্ধং, পৰিযাপন্নৱসেন অচ্ছিন্নচীৱৰঅঅছন্দনধোৱাপনৱিঞ্ঞত্তিআদিৱিৰোধো. অথ অঞ্ঞম্পি ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মি’’ন্তি এৱমাদিনা ৱিৰোধোতি? ৱুচ্চতে – ন নিযমতো ৱেদিতব্বং যথাসম্ভৱং গহেতব্বতো. তথা হি ‘‘চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা সন্তৰুত্তৰেন জনপদচাৰিকং পক্কমন্তী’’তি (পাৰা. ৪৭১) এৱমাদীসু তিচীৱৰমেৱ, ‘‘ন, ভিক্খৱে, সন্তৰুত্তৰেন গামো পৱিসিতব্বো (মহাৱ. ৩৬২), সন্তৰুত্তৰপৰমং ততো চীৱৰং সাদিতব্ব’’ন্তি (পাৰা. ৫২৩-৫২৪) এৱমাদীসু যং কিঞ্চি, তথা ‘‘সগুণং কত্ৱা সঙ্ঘাটিযো দাতব্বা, নিৱাসনং দাতব্বং, সঙ্ঘাটি দাতব্বা, হন্দ তে, আৱুসো, সঙ্ঘাটি, দেহি মে পট’’ন্তি এৱমাদীসু. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘সব্বঞ্হি চীৱৰং সঙ্ঘটিতট্ঠেন ‘সঙ্ঘাটী’তি ৱুচ্চতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৮৯৮). তথা ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মি’’ন্তি এত্থাপীতি একে. অন্তোসমযে যাৱদত্থং চীৱৰং অনুঞ্ঞাতং, তং সব্বং কৰিযমানং কদা নিট্ঠানং গচ্ছিস্সতি, তস্মা তিচীৱৰমেৱাতি একে.
অচীৱৰস্সানাপত্তি পচ্চুদ্ধাৰাদিসিদ্ধিতোতি কিং ৱুত্তং হোতি – উদোসিতসিক্খাপদস্স নিপ্পযোজনভাৱপ্পসঙ্গতো তিচীৱৰৱিপ্পৱাসে তেচীৱৰস্স আপত্তীতি একে. তত্থেতং ৱুচ্চতি ন হোতি আপত্তি পচ্চুদ্ধাৰাদিসিদ্ধিতো. ‘‘অনাপত্তি অন্তোঅৰুণে পচ্চুদ্ধৰতি ৱিস্সজ্জেতী’’তি (পাৰা. ৪৯৬) হি ৱুত্তং. অঞ্ঞথা পচ্চুদ্ধৰন্তস্স, অন্তোঅৰুণে ৱিস্সজ্জেন্তস্স চ যাৱ অঞ্ঞো নাধিট্ঠাতি, তাৱ আপত্তিং আপজ্জতি যথাৱুত্তনযেনেৱ. অঞ্ঞথা সত্তব্ভন্তৰেন ৱিপ্পৱাসস্সাতি ৱিপ্পৱাসতো যথাৰুতংযেৱ সতি ৱিপ্পৱাসে ৱিপ্পৱাসতো, অৱিপ্পৱাসে সতি অৱিপ্পৱাসতোতি.
উদোসিতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.