৩. ততিযপাৰাজিকৱণ্ণনা

যথা ঞাতপৰিঞ্ঞা ধম্মানং সভাৱজাননমেৱ ‘‘ইদং ৰূপং, অযং ৱেদনা’’তি, তীৰণপৰিঞ্ঞা পন ধম্মসভাৱেন সদ্ধিং অনিচ্চাদিৱসেন পৱত্তমানং ‘‘ৰূপং অনিচ্চন্তি ৱা’’তিআদি, এৱমিধ সদ্ধিং চেতেত্ৱা একত্তেনাপি পাণাতিপাতাভাৱা ‘‘জীৱিতা ৱোৰোপেয্যা’’তি ৱুত্তং. ‘‘মনুস্সৱিগ্গহ’’ন্তি ৱুত্তত্তা গব্ভসেয্যকানং ৱসেন সব্বসুখুমঅত্তভাৱতো পট্ঠায দস্সেতুং ‘‘কললতো পট্ঠাযা’’তি আহ. এত্থ জীৱিতা ৱোৰোপেন্তো পচ্চুপ্পন্নতো ৱিযোজেতি. তত্থ খণপচ্চুপ্পন্নং ন সক্কা ৱোৰোপেতুং, সন্ততিপচ্চুপ্পন্নং ৱা অদ্ধাপচ্চুপ্পন্নং ৱা সক্কা. কথং? তস্মিঞ্হি উপক্কমে কতে লদ্ধূপক্কমং জীৱিতদসকং নিৰুজ্ঝমানং দুব্বলস্স পৰিহীনৱেগস্স পচ্চযো হোতি. সন্ততিপচ্চুপ্পন্নং যথা দ্ৱে তযো জৱনৱাৰে জৱিত্ৱা নিৰুজ্ঝতি, অদ্ধাপচ্চুপ্পন্নঞ্চ তদনুৰূপং কত্ৱা নিৰুজ্ঝতি, তথা পচ্চযো হোতি. ততো সন্ততিপচ্চুপ্পন্নং ৱা অদ্ধাপচ্চুপ্পন্নং ৱা যথাপৰিচ্ছিন্নকালং অপত্ৱা অন্তৰাৱ নিৰুজ্ঝতি. এৱং তদুভযম্পি ৱোৰোপেতুং সক্কা. তস্মা পচ্চুপ্পন্নং ৱিযোজেতি.

‘‘ইমস্স পনত্থস্সা’’তি ৱোহাৰৱসেন ৱুত্তমত্থং পৰমত্থৱসেন আৱিভাৱত্থং ‘‘পাণো ৱেদিতব্বো’’তিআদি ৱুত্তং. কাযৱিঞ্ঞত্তিসহিতায চেতনায পযুজ্জতীতি পযোগো, কো সো? সৰীৰে সত্থাদীনং গমনং পহৰণন্তি কাযৱচীৱিঞ্ঞত্তিসহিতায চেতনায পৰসৰীৰে সত্থপাতনং. দূৰে ঠিতন্তি দূৰে ৱা তিট্ঠতু, সমীপে ৱা. হত্থতো মুত্তেন পহাৰো নিস্সগ্গিযো. তত্থাতি নিস্সগ্গিযপ্পযোগে. যো কোচি মৰতূতি এত্থ মহাজনসমূহে ন সক্কা. যস্সূপৰি সৰো পততি, তস্সেৱ জীৱিতমৰণং কাতুং, ন যস্স কস্সচি জীৱিতমৰণং. আণাপনন্তি ৱচীৱিঞ্ঞত্তিসহিতায চেতনায অধিপ্পেতত্থসাধনং. তেনেৱ ‘‘সাৱেতুকামো ন সাৱেতী’’তি (পাৰা. ৫৪) ৱুত্তং. আণত্তিনিযামকাতি আণত্তিকপ্পযোগসাধিকা. এতেসু হি অৱিৰজ্ঝিতেসু এৱ আণত্তিপযোগো হোতি, ন অঞ্ঞথা.

ৰূপূপহাৰোতি এত্থ –

‘‘মমালাভেন এসিত্থী, মৰতূ’’তি সমীপগো;

দুট্ঠচিত্তো সচে যাতি, হোতি সো ইত্থিমাৰকো.

ভিক্খত্থায সচে যাতি, জানন্তোপি ন মাৰকো;

অনত্থিকো হি সো তস্সা, মৰণেন উপেক্খকো.

ৱিযোগেন চ মে জাযা, জননী চ ন জীৱতি;

ইতি জানং ৱিযুঞ্জন্তো, তদত্থিকো হোতি মাৰকো.

পব্বজ্জাদিনিমিত্তঞ্চে, যাতি জানং ন মাৰকো;

অনত্থিকো হি সো তস্সা, মৰণেন উপেক্খকো.

হাৰকসদ্দস্স ভেদতো অত্থং ৱিত্থাৰেত্ৱা উভযম্পি একমেৱাতি দস্সেতুং ‘‘সত্থঞ্চ তং হাৰকঞ্চা’’তিআদি ৱুত্তং. এতেন থাৱৰপ্পযোগং দস্সেতি সাহত্থিকাদীসু পযোগেসু. ‘‘ইতি চিত্তমনো’’তি উদ্ধৰিত্ৱাপি ইতিসদ্দস্স অত্থো ন তাৱ ৱুত্তো. কিঞ্চাপি ন ৱুত্তো, অধিকাৰৱসেন পন আগতং ইতিসদ্দং যোজেত্ৱা ইতি চিত্তসঙ্কপ্পোতি এত্থ ‘‘মৰণসঞ্ঞী মৰণচেতনো মৰণাধিপ্পাযো’’তি ৱুত্তত্তা মৰণংযেৱ ৱক্খতীতি ৱেদিতব্বো. ৱুত্তনযেনাতি ছপ্পযোগৱসেন. সাহত্থিকনিস্সগ্গিযপ্পযোগেসু সন্নিট্ঠাপকচেতনায সত্তমায সহ উপ্পন্নকাযৱিঞ্ঞত্তিযা সাহত্থিকতা ৱেদিতব্বা. আণত্তিকে পন সত্তহিপি চেতনাহি সহ ৱচীৱিঞ্ঞত্তিসম্ভৱতো সত্ত সত্ত সদ্দা একতো হুত্ৱা একেকক্খৰভাৱং গন্ত্ৱা যত্তকেহি অক্খৰেহি অত্তনো অধিপ্পাযং ৱিঞ্ঞাপেন্তি, তদৱসানক্খৰসমুট্ঠাপিকায সত্তমচেতনায সহজাতৱচীৱিঞ্ঞত্তিযা আণত্তিকতা ৱেদিতব্বা.

ততিযপাৰাজিকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.