২. ভূতগামৱগ্গো
১. ভূতগামসিক্খাপদৱণ্ণনা
ভূতগামৱগ্গস্স পঠমে ভূতগামপাতব্যতাযাতি এত্থ ভৱন্তি অহেসুঞ্চাতি ভূতা, জাযন্তি ৱড্ঢন্তি জাতা ৱড্ঢিতা চাতি অত্থো. গামোতি ৰাসি, ভূতানং গামো, ভূতা এৱ ৱা গামোতি ভূতগামো, পতিট্ঠিতহৰিততিণৰুক্খাদীনমেতং অধিৱচনং. পাতব্যস্স ভাৱো পাতব্যতা, ছেদনভেদনাদীহি যথাৰুচি পৰিভুঞ্জিতব্বতাতি অত্থো, তস্সং ভূতগামপাতব্যতায, নিমিত্তত্থে চেতং ভুম্মৱচনং, ভূতগামপাতব্যতাহেতু ভূতগামস্স ছেদনাদিপচ্চযা পাচিত্তিযন্তি অত্থো. তস্মা যো ভিক্খু পথৱিউদকপাকাৰাদীসু যত্থকত্থচি জাতং অসুক্খং অন্তমসো অতিসুখুমতিণম্পি সাসপবীজকসেৱালম্পি উদ্ধৰণচ্ছেদনৱিজ্ঝনাদীহি ৱিকোপেতি ৱা পথৱিখণনে ৱুত্তনযেন ৱিকোপাপেতি ৱা পাচিত্তিযং আপজ্জতি.
আড়ৱিযং আড়ৱকে ভিক্খূ আৰব্ভ ৰুক্খছিন্দনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, ভূতগামতো ৱিযোজিতমূলবীজখন্ধবীজফলুবীজঅগ্গবীজবীজবীজানং অঞ্ঞতৰং ভাজনগতং ৱা ৰাসিকতং ৱা ভূমিযং ৰোপিতম্পি নিক্খন্তমূলমত্তং ৱা নিক্খন্তঅঙ্কুৰমত্তং ৱা সচেপিস্স ৱিদত্থিমত্তা পত্তৱট্টি নিগ্গচ্ছতি, অনিক্খন্তে ৱা মূলে নিক্খন্তে ৱা মূলে যাৱ অঙ্কুৰো হৰিতো ন হোতি, তাৱ তং ৱিকোপেন্তস্স দুক্কটং, তথা ভূতগামবীজগামে ৱেমতিকস্স, অভূতগামবীজগামে ভূতগামবীজগামসঞ্ঞিনো চেৱ ৱেমতিকস্স চ. উভযত্থ পন অতথাসঞ্ঞিস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি, অসঞ্চিচ্চ অসতিযা অজানিত্ৱা ৱা ৱিকোপেন্তস্স, ‘ইমং ৰুক্খ’ন্তি এৱং অনিযমেত্ৱা ‘‘ৰুক্খং ছিন্দ, ৱল্লিং ছিন্দা’’তিআদীনি ভণন্তস্স, ‘‘ইমং পুপ্ফং ৱা ফলং ৱা জান, ইমং দেহি, ইমং আহৰ, ইমিনা মে অত্থো, ইমং কপ্পিযং কৰোহী’’তি ভণন্তস্স চ অনাপত্তি. এৱং কপ্পিযৱচনেন ভূতগামতো ৱিযোজিতং পন বীজজাতং পুন পি ‘‘কপ্পিযং কৰোহী’’তি কাৰেত্ৱাৱ পৰিভুঞ্জিতব্বং. এৱঞ্হিস্স বীজগামপৰিমোচনম্পি কতং হোতি.
কপ্পিযং কৰোন্তেন পন অগ্গিনা ৱা নখেন ৱা সত্থেন ৱা কত্তব্বং, অগ্গিনা কৰোন্তেন চ যেন কেনচি অগ্গিনা একদেসে ফুসন্তেন ‘কপ্পিয’ন্তি ৱত্ৱাৱ কাতব্বং. সত্থেন কৰোন্তেন যস্স কস্সচি তিখিণসত্থস্স অন্তমসো সূচিনখচ্ছেদনাদীনম্পি তুণ্ডেন ৱা ধাৰায ৱা ৱেধং ৱা ছেদং ৱা দস্সেন্তেন তথেৱ কাতব্বং. নখেন কৰোন্তেন ঠপেত্ৱা গোমহিংসাদীনং খুৰে যেন কেনচি অপূতিনা মনুস্সানং ৱা তিৰচ্ছানানং ৱা নখেন অন্তমসো ছিন্দিত্ৱা আহটেনাপি সত্থে ৱুত্তনযেনেৱ কাতব্বং. তত্থ সচেপি বীজানং পব্বতমত্তো ৰাসি, ৰুক্খসহস্সং ৱা ছিন্দিত্ৱা একাবদ্ধং, উচ্ছূনং ৱা মহাভাৰো বন্ধিত্ৱা ঠপিতো হোতি, একস্মিং বীজে ৱা ৰুক্খসাখায ৱা উচ্ছুম্হি ৱা কপ্পিযে কতে সব্বং কতং হোতি. উচ্ছুং ‘‘কপ্পিযং কৰিস্সামী’’তি তেহি সদ্ধিং বদ্ধং দাৰুকং ৱিজ্ঝতি, ৱট্টতিযেৱ. সচে পন যায ৱল্লিযা ভাৰো বদ্ধো, তং ৱিজ্ঝতি, ন ৱট্টতি. মৰিচপক্কাদীহি মিস্সেত্ৱা ভত্তং আহৰন্তি, ‘‘কপ্পিযং কৰোহী’’তি ৱুত্তে সচেপি ভত্তসিত্থে ৱিজ্ঝতি, ৱট্টতিযেৱ, তিলতণ্ডুলেসুপি এসেৱ নযো. যাগুযা পক্খিত্তানি পন একাবদ্ধানি হুত্ৱা ন সন্তিট্ঠন্তি, তত্থ একেকং ৱিজ্ঝিত্ৱাৱ কাতব্বং. কপিট্ঠফলাদীনং অন্তো মিঞ্জং কটাহং মুঞ্চিত্ৱা সঞ্চৰতি, ভিন্দাপেত্ৱা কপ্পিযং কাৰেতব্বং. একাবদ্ধা চে, কটাহেপি কাতুং ৱট্টতি. যং পন ফলং তৰুণং হোতি অবীজং যঞ্চ নিব্বত্তবীজং বীজং অপনেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং, তত্থ কপ্পিযকৰণকিচ্চং নত্থি. ভূতগামো, ভূতগামসঞ্ঞিতা, ৱিকোপনং ৱা ৱিকোপাপনং ৱাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পথৱিখণনসদিসানেৱাতি.
ভূতগামসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. অঞ্ঞৱাদকসিক্খাপদৱণ্ণনা
দুতিযে যমত্থং সঙ্ঘমজ্ঝে ৱিনযধৰো পুচ্ছতি, ততো অঞ্ঞং ৱদতীতি অঞ্ঞৱাদকো, অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰণস্সেতং নামং. ৱিহেসতীতি ৱিহেসকো, তুণ্হীভাৱস্সেতং নামং, তস্মিং অঞ্ঞৱাদকে ৱিহেসকে. পাচিত্তিযন্তি ৱত্থুদ্ৱযে পাচিত্তিযদ্ৱযং ৱুত্তং. তস্মা যো ভিক্খু সাৱসেসং আপত্তিং আপন্নো সঙ্ঘমজ্ঝে অনুযুঞ্জিযমানো তং ন কথেতুকামো অঞ্ঞেন ৱচনেন অঞ্ঞং ছাদেন্তো তথা তথা ৱিক্খিপতি, যো চ তুণ্হীভাৱেন ৱিহেসেতি, তেসং যং ভগৱতা অঞ্ঞৱাদককম্মঞ্চেৱ ৱিহেসককম্মঞ্চ অনুঞ্ঞাতং, তস্মিং সঙ্ঘেন কতে পুন তথা কৰোন্তানং পাচিত্তিযং.
কোসম্বিযং ছন্নত্থেৰং আৰব্ভ অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ধম্মকম্মে তিকপাচিত্তিযং, অধম্মকম্মে তিকদুক্কটং, অনাৰোপিতে পন অঞ্ঞৱাদকে ৱা ৱিহেসকে ৱা তথা কৰোন্তস্স দুক্কটমেৱ. আপত্তিং আপন্নভাৱং ৱা অজানন্তস্স ‘‘কিং তুম্হে ভণথা’’তি পুচ্ছতো, গেলঞ্ঞেন ৱা, ‘‘সঙ্ঘস্স ভণ্ডনাদীনি ৱা ভৱিস্সন্তি, অধম্মেন ৱা ৱগ্গেন ৱা নকম্মাৰহস্স ৱা কম্মং কৰিস্সন্তী’’তি ইমিনা অধিপ্পাযেন ন কথেন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ধম্মকম্মেন আৰোপিততা, আপত্তিযা ৱা ৱত্থুনা ৱা অনুযুঞ্জিযমানতা, ছাদেতুকামতায অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰণং ৱা তুণ্হীভাৱো ৱাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন সিযা কিৰিযং, সিযা অকিৰিযং, দুক্খৱেদনঞ্চ হোতীতি.
অঞ্ঞৱাদকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. উজ্ঝাপনকসিক্খাপদৱণ্ণনা
ততিযে যেন ৱচনেন উজ্ঝাপেন্তি ‘‘ছন্দায ইত্থন্নামো ইদং নাম কৰোতী’’তিআদীনি ৱদন্তা উপসম্পন্নং সঙ্ঘেন সম্মতং সেনাসনপঞ্ঞাপকাদিভেদং তস্স অযসকামা হুত্ৱা ভিক্খূহি অৱজানাপেন্তি, অৱঞ্ঞায ওলোকাপেন্তি, লামকতো ৱা চিন্তাপেন্তি, তং ৱচনং উজ্ঝাপনকং. যেন চ তথেৱ ৱদন্তা খিয্যন্তি, সব্বত্থ তস্স অৱণ্ণং পকাসেন্তি, তং খিয্যনকং, তস্মিং উজ্ঝাপনকে খিয্যনকে. পাচিত্তিযন্তি ৱত্থুদ্ৱযে পাচিত্তিযদ্ৱযং ৱুত্তং. তস্মা যো সম্মতস্স ভিক্খুনো অযসকামতায উপসম্পন্নস্স ৱদন্তো উজ্ঝাপেতি ৱা খিয্যতি ৱা, তস্স পাচিত্তিযং হোতি.
ৰাজগহে মেত্তিযভূমজকে ভিক্খূ আৰব্ভ উজ্ঝাপনখিয্যনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, যং তস্স উপসম্পন্নস্স সম্মুতিকম্মং কতং, তস্মিং ধম্মকম্মে তিকপাচিত্তিযং, অধম্মকম্মে তিকদুক্কটং, অনুপসম্পন্নস্স পন সন্তিকে তথা ভণন্তস্স, অসম্মতস্স চ অৱণ্ণং যস্স কস্সচি সন্তিকে ভণন্তস্স, অনুপসম্পন্নস্স পন সম্মতস্স ৱা অসম্মতস্স ৱা অৱণ্ণং যস্স কস্সচিদেৱ সন্তিকে ভণন্তস্স চ দুক্কটমেৱ. পকতিযাৱ ছন্দাদিৱসেন কৰোন্তং উজ্ঝাপেন্তস্স ৱা খিয্যন্তস্স ৱা, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ধম্মকম্মেন সম্মততা, উপসম্পন্নতা, অগতিগমনাভাৱো, তস্স অৱণ্ণকামতা, যস্স সন্তিকে ৱদতি, তস্স উপসম্পন্নতা, উজ্ঝাপনং ৱা খিয্যনং ৱাতি ইমানেত্থ ছ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন দুক্খৱেদনমেৱাতি.
উজ্ঝাপনকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. পঠমসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা
চতুত্থে সঙ্ঘিকন্তি সঙ্ঘস্স সন্তকং. মঞ্চাদীসু যোকোচি মঞ্চসঙ্খেপেন কতো সব্বোপি মঞ্চোযেৱ, পীঠেপি এসেৱ নযো. যেন কেনচি পন চোড়েন ৱা কপ্পিযচম্মেন ৱা ছৱিং কত্ৱা ঠপেত্ৱা মনুস্সলোমং তালীসপত্তঞ্চ যেহি কেহিচি লোমপণ্ণতিণৱাকচোড়েহি পূৰেত্ৱা কতসেনাসনং ভিসীতি ৱুচ্চতি. তত্থ নিসীদিতুম্পি নিপজ্জিতুম্পি ৱট্টতি, পমাণপৰিচ্ছেদোপি চেত্থ নত্থি. কোচ্ছং পন ৱাকউসীৰমুঞ্জপব্বজাদীনং অঞ্ঞতৰমযং অন্তো সংৱেল্লিত্ৱা বদ্ধং হেট্ঠা চ উপৰি চ ৱিত্থতং পণৱসণ্ঠানং মজ্ঝে সীহচম্মাদিপৰিক্খিত্তং হোতি, অকপ্পিযচম্মং নামেত্থ নত্থি. সেনাসনঞ্হি সোৱণ্ণমযম্পি ৱট্টতি. অজ্ঝোকাসেতি এত্থ যে অৱস্সিকসঙ্কেতা ৱস্সানমাসাতি এৱং অসঞ্ঞিতা অট্ঠ মাসা, তে ঠপেত্ৱা ইতৰেসু চতূসু মাসেসু সচেপি দেৱো ন ৱস্সতি. তথাপি পকতিঅজ্ঝোকাসে চ ওৱস্সকমণ্ডপে চ সন্থৰিতুং ন ৱট্টতি. যত্থ পন হেমন্তে ৱস্সতি, তত্থ অপৰেপি চত্তাৰো মাসে ন ৱট্টতি. গিম্হে পন সব্বত্থ ৱিগতৱলাহকং ৱিসুদ্ধং নভং হোতি, তস্মা তদা কেনচিদেৱ কৰণীযেন গচ্ছতি, ৱট্টতি. কাকাদীনং নিবদ্ধৱাসৰুক্খমূলে পন কদাচিপি ন ৱট্টতি. ইতি যত্থ চ যদা চ সন্থৰিতুং ন ৱট্টতি, তং সব্বমিধ অজ্ঝোকাসসঙ্খমেৱ গতন্তি ৱেদিতব্বং.
সন্থৰিত্ৱাতি তথাৰূপে ঠানে অত্তনো ৱা পৰস্স ৱা অত্থায সন্থৰিত্ৱা. অঞ্ঞস্সত্থায সন্থতম্পি হি যাৱ সো তত্থ ন নিসীদতি, ‘গচ্ছ ত্ৱ’ন্তি ৱা ন ভণতি, তাৱ সন্থাৰকস্সেৱ ভাৰো. সন্থৰাপেত্ৱাতি অনুপসম্পন্নেন সন্থৰাপেত্ৱা. এতদেৱ হি তস্স পলিবোধো হোতি, উপসম্পন্নেন সন্থতং সন্থাৰকস্সেৱ ভাৰো, তঞ্চ খো যাৱ আণাপকো তত্থ ন নিসীদতি, ‘গচ্ছ ত্ৱ’ন্তি ৱা ন ভণতি. যস্মিঞ্হি অত্তনা সন্থৰাপিতে ৱা পকতিসন্থতে ৱা উপসম্পন্নো নিসীদতি, সব্বং তং নিসিন্নস্সেৱ ভাৰো, তস্মা সন্থৰাপিতন্ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি. তং পক্কমন্তো নেৱ উদ্ধৰেয্য, ন উদ্ধৰাপেয্যাতি অত্তনা ৱা উদ্ধৰিত্ৱা পতিৰূপে ঠানে ন ঠপেয্য, পৰেন ৱা তথা ন কাৰাপেয্য. অনাপুচ্ছং ৱা গচ্ছেয্যাতি যো ভিক্খু ৱা সামণেৰো ৱা আৰামিকো ৱা লজ্জী হোতি, অত্তনো পলিবোধং ৱিয মঞ্ঞতি, তথাৰূপং অনাপুচ্ছিত্ৱা তং সেনাসনং তস্স অনিয্যাতেত্ৱা নিৰপেক্খো গচ্ছতি, থামমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স লেড্ডুপাতং অতিক্কমেয্য, তস্স একেন পাদেন লেড্ডুপাতাতিক্কমে দুক্কটং, দুতিযপাদাতিক্কমে পাচিত্তিযং. ভোজনসালায ঠিতো পন ‘‘অসুকস্মিং নাম দিৱাৱিহাৰট্ঠানে পঞ্ঞপেত্ৱা গচ্ছাহী’’তি পেসেত্ৱা ততো নিক্খমিত্ৱা অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তো পাদুদ্ধাৰেন কাৰেতব্বো.
সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ সন্থতং অনুদ্ধৰিত্ৱা অনাপুচ্ছং পক্কমনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, চিমিলিকং ৱা উত্তৰত্থৰণং ৱা ভূমত্থৰণং ৱা তট্টিকং ৱা চম্মক্খণ্ডং ৱা পাদপুঞ্ছনং ৱা ফলকপীঠং ৱা যং ৱা পনঞ্ঞং কঞ্চি দাৰুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং অন্তমসো পত্তাধাৰকম্পি ৱুত্তলক্খণে অজ্ঝোকাসে ঠপেত্ৱা গচ্ছন্তস্স দুক্কটমেৱ. আৰঞ্ঞকেন পন অসতি অনোৱস্সকে সব্বং ৰুক্খে লগ্গেত্ৱাপি যথা ৱা উপচিকাহি ন খজ্জতি, এৱং কত্ৱাপি গন্তুং ৱট্টতি. অব্ভোকাসিকেন পন চীৱৰকুটিকং কত্ৱাপি ৰক্খিতব্বং. অত্তনো সন্তকে, ৱিস্সাসিকপুগ্গলিকে, উদ্ধৰণাদীনি কত্ৱা গমনে, ওতাপেন্তস্স, ‘‘আগন্ত্ৱা উদ্ধৰিস্সামী’’তি গচ্ছতো, ৱুড্ঢতৰা উট্ঠাপেন্তি, অমনুস্সো তত্থ নিসীদতি, কোচি ইস্সৰো গণ্হাতি, সীহাদযো তং ঠানং আগন্ত্ৱা তিট্ঠন্তি, এৱং সেনাসনং পলিবুদ্ধং হোতি, তথা পলিবুদ্ধে ৱা সেনাসনে, জীৱিতব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযকৰাসু আপদাসু ৱা গচ্ছন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. মঞ্চাদীনং সঙ্ঘিকতা, ৱুত্তলক্খণে দেসে সন্থৰণং ৱা সন্থৰাপনং ৱা, অপলিবুদ্ধতা, আপদায অভাৱো, নিৰপেক্খতা, লেড্ডুপাতাতিক্কমোতি ইমানেত্থ ছ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানেৱ, ইদং পন কিৰিযাকিৰিযন্তি.
পঠমসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. দুতিযসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা
পঞ্চমে ৱিহাৰেতি গব্ভে ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং ৱা সব্বপৰিচ্ছন্নে ৱুত্তসেনাসনে. সেয্যন্তি সেয্যা নাম ভিসী চিমিলিকা উত্তৰত্থৰণং ভূমত্থৰণং তট্টিকা চম্মক্খণ্ডো নিসীদনং পচ্চত্থৰণং তিণসন্থাৰো পণ্ণসন্থাৰোতি ৱুত্তং. তত্থ চিমিলিকা নাম পৰিকম্মকতায ভূমিযা ৱণ্ণানুৰক্খণত্থং কতা. উত্তৰত্থৰণং নাম মঞ্চপীঠাদীনং উপৰি অত্থৰিতব্বযুত্তকং পচ্চত্থৰণং. ভূমত্থৰণং নাম চিমিলিকায সতি তস্সা উপৰি, অসতি সুদ্ধভূমিযং অত্থৰিতব্বা কটসাৰকাদি ৱিকতি. তট্টিকা নাম তালপণ্ণাদীহি কততট্টিকা. চম্মক্খণ্ডো নাম যংকিঞ্চি চম্মং, সীহচম্মাদীনঞ্হি পৰিহৰণেযেৱ পৰিক্খেপো, সেনাসনপৰিভোগে পন অকপ্পিযচম্মং নাম নত্থি. পচ্চত্থৰণং নাম পাৱাৰো কোজৱোতি এত্তকমেৱ, সেসং পাকটমেৱ. ইতি ইমাসু দসসু সেয্যাসু একম্পি সেয্যং অত্তনো ৱস্সগ্গেন গহেত্ৱা ৱুত্তলক্খণে ৱিহাৰে সন্থৰিত্ৱা ৱা সন্থৰাপেত্ৱা ৱা যো ভিক্খু দিসংগমিকো যথা ঠপিতং উপচিকাহি ন খজ্জতি, তথা ঠপনৱসেন নেৱ উদ্ধৰেয্য, ন উদ্ধৰাপেয্য, পুৰিমসিক্খাপদে ৱুত্তনযেন অনাপুচ্ছং ৱা গচ্ছেয্য, তস্স পৰিক্খিত্তস্স আৰামস্স পৰিক্খেপং, অপৰিক্খিত্তস্স উপচাৰং অতিক্কমন্তস্স পঠমপাদে দুক্কটং, দুতিযপাদে পাচিত্তিযং. যত্থ পন উপচিকাসঙ্কা নত্থি, ততো অনাপুচ্ছাপি গন্তুং ৱট্টতি, আপুচ্ছনং পন ৱত্তং.
সাৱত্থিযং সত্তৰসৱগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ সঙ্ঘিকে ৱিহাৰে সেয্যং সন্থৰিত্ৱা অনুদ্ধৰিত্ৱা অনাপুচ্ছা পক্কমনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, ৱুত্তলক্খণস্স পন ৱিহাৰস্স উপচাৰে বহি আসন্নে উপট্ঠানসালায ৱা অপৰিচ্ছন্নমণ্ডপে ৱা পৰিচ্ছন্নে ৱাপি বহূনং সন্নিপাতভূতে ৰুক্খমূলে ৱা সন্থৰিত্ৱা ৱা সন্থৰাপেত্ৱা ৱা, মঞ্চপীঠঞ্চ ৱিহাৰে ৱা ৱুত্তপ্পকাৰে ৱিহাৰূপচাৰে ৱা সন্থৰিত্ৱা ৱা সন্থৰাপেত্ৱা ৱা উদ্ধৰণাদীনি অকত্ৱা গচ্ছন্তস্স দুক্কটমেৱ. অত্তনো সন্তকে, ৱিস্সাসিকপুগ্গলিকে, উদ্ধৰণাদীনি কত্ৱা, পুৰিমনযেনেৱ পলিবুদ্ধং ছড্ডেত্ৱা গমনে, যো চ ‘‘অজ্জেৱ আগন্ত্ৱা পটিজগ্গিস্সামী’’তি এৱং সাপেক্খো নদিপাৰং ৱা গামন্তৰং ৱা গন্ত্ৱা যত্থস্স গমনচিত্তং উপ্পন্নং, তত্থেৱ ঠিতো কঞ্চি পেসেত্ৱা ৱা আপুচ্ছতি, নদিপূৰৰাজচোৰাদীসু ৱা কেনচি পলিবুদ্ধো ন সক্কোতি পচ্চাগন্তুং, তস্স চ, আপদাসু চ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱুত্তলক্খণসেয্যা, তস্সা সঙ্ঘিকতা, ৱুত্তলক্খণে ৱিহাৰে সন্থৰণং ৱা সন্থৰাপনং ৱা, অপলিবুদ্ধতা, আপদায অভাৱো, অনপেক্খস্স দিসাপক্কমনং, উপচাৰসীমাতিক্কমোতি ইমানেত্থ সত্ত অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অনন্তৰসিক্খাপদে ৱুত্তনযানেৱাতি.
দুতিযসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. অনুপখজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা
ছট্ঠে জানন্তি ‘‘অনুট্ঠাপনীযো অয’’ন্তি জানন্তো, তেনেৱস্স পদভাজনে ‘‘ৱুড্ঢো’তি জানাতি, ‘গিলানো’তি জানাতি, ‘সঙ্ঘেন দিন্নো’তি জানাতী’’তি (পাচি. ১২১) ৱুত্তং. ৱুড্ঢো হি অত্তনো ৱুড্ঢতায অনুট্ঠাপনীযো, গিলানো গিলানতায, সঙ্ঘো পন ভণ্ডাগাৰিকস্স ৱা ধম্মকথিকৱিনযধৰগণৱাচকাচৰিযানং ৱা বহূপকাৰতং গুণৱিসিট্ঠতঞ্চ সল্লক্খেত্ৱা ধুৱৱাসত্থায ৱিহাৰং সল্লক্খেত্ৱা সম্মন্নিত্ৱা দেতি, তস্মা যস্স সঙ্ঘেন দিন্নো, সোপি অনুট্ঠাপনীযো. পুব্বুপগতন্তি পুব্বং উপগতং. অনুপখজ্জাতি মঞ্চপীঠানং ৱা তস্স ৱা ভিক্খুনো পৱিসন্তস্স ৱা নিক্খমন্তস্স ৱা উপচাৰং অনুপৱিসিত্ৱা. তত্থ মঞ্চপীঠানং তাৱ মহল্লকে ৱিহাৰে সমন্তা দিযড্ঢো হত্থো উপচাৰো, খুদ্দকে যতো পহোতি, ততো দিযড্ঢো হত্থো, তস্স পন পৱিসন্তস্স পাদধোৱনপাসাণতো যাৱ মঞ্চপীঠং, নিক্খমন্তস্স মঞ্চপীঠতো যাৱ পস্সাৱট্ঠানং, তাৱ উপচাৰো. সেয্যং কপ্পেয্যাতি তস্স সম্বাধং কত্তুকামতায তস্মিং উপচাৰে দসসু সেয্যাসু একম্পি সন্থৰন্তস্স ৱা সন্থৰাপেন্তস্স ৱা দুক্কটং, তত্থ নিসীদন্তস্স ৱা নিপজ্জন্তস্স ৱা পাচিত্তিযং, দ্ৱেপি কৰোন্তস্স দ্ৱে পাচিত্তিযানি, পুনপ্পুনং কৰোন্তস্স পযোগগণনায পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ অনুপখজ্জ সেয্যকপ্পনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, ৱুত্তূপচাৰতো ৱা বহি, উপট্ঠানসালাদিকে ৱা, ৱিহাৰস্স উপচাৰে ৱা, সন্থৰণসন্থৰাপনেসুপি নিসজ্জসযনেসুপি দুক্কটমেৱ. অত্তনো ৱা, ৱিস্সাসিকস্স ৱা সন্তকে পন ৱিহাৰে সন্থৰন্তস্স, যো চ গিলানো ৱা সীতুণ্হপীড়িতো ৱা পৱিসতি, তস্স চ, আপদাসু চ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সঙ্ঘিকৱিহাৰতা, অনুট্ঠাপনীযভাৱজাননং, সম্বাধেতুকামতা, উপচাৰে নিসীদনং ৱা নিপজ্জনং ৱাতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমপাৰাজিকসদিসানেৱ, ইদং পন দুক্খৱেদনমেৱাতি.
অনুপখজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. নিক্কড্ঢনসিক্খাপদৱণ্ণনা
সত্তমে কুপিতোতি কুদ্ধো. অনত্তমনোতি অতুট্ঠচিত্তো. নিক্কড্ঢেয্য ৱা নিক্কড্ঢাপেয্য ৱা পাচিত্তিযন্তি এত্থ যে অনেকভূমকা পাসাদা, অনেককোট্ঠকানি ৱা চতুস্সালানি, তাদিসেসু সেনাসনেসু গহেত্ৱা অন্তৰা অট্ঠপেত্ৱা একেনেৱ পযোগেন অতিক্কামেন্তস্স একং পাচিত্তিযং, ঠপেত্ৱা ঠপেত্ৱা নানাপযোগেহি অতিক্কামেন্তস্স দ্ৱাৰগণনায পাচিত্তিযানি, হত্থেন অনামসিত্ৱা ‘নিক্খমা’তি ৱত্ৱা ৱাচায নিক্কড্ঢন্তস্সাপি এসেৱ নযো. নিক্কড্ঢাপেন্তস্স পন ‘নিক্কড্ঢা’তি আণত্তমত্তে দুক্কটং, সকিং আণত্তে পন তস্মিং বহুকেপি দ্ৱাৰে নিক্খমন্তে ইতৰস্স একমেৱ পাচিত্তিযং. সচে পন ‘‘এত্তকানি দ্ৱাৰানি নিক্কড্ঢাহী’’তি ৱা, ‘‘যাৱ মহাদ্ৱাৰং, তাৱ নিক্কড্ঢাহী’’তি ৱা এৱং নিযমেত্ৱা আণত্তো হোতি, দ্ৱাৰগণনায পাচিত্তিযানি.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ ভিক্খুং সঙ্ঘিকা ৱিহাৰা নিক্কড্ঢনৱত্থুস্মিং
পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, তস্স পৰিক্খাৰনিক্কড্ঢনে, উপট্ঠানসালাদিকা ৱিহাৰূপচাৰা তস্স ৱা তস্স পৰিক্খাৰস্স ৱা নিক্কড্ঢনে, অনুপসম্পন্নস্স পন অনুপসম্পন্নপৰিক্খাৰস্স ৱা ৱিহাৰা ৱা ৱিহাৰূপচাৰা ৱা নিক্কড্ঢনে নিক্কড্ঢাপনে চ দুক্কটমেৱ. তঞ্চ খো অসম্বদ্ধেসু পৰিক্খাৰেসু পৰিক্খাৰগণনায ৱেদিতব্বং. অত্তনো ৱা, ৱিস্সাসিকস্স ৱা সন্তকা ৱিহাৰা নিক্কড্ঢনে, সকলসঙ্ঘাৰামতোপি ভণ্ডনকাৰকস্স ৱা তস্স পৰিক্খাৰস্স ৱা নিক্কড্ঢনে নিক্কড্ঢাপনে ৱা, অত্তনো ৱসনট্ঠানতো অলজ্জিস্স, উম্মত্তকস্স, ন সম্মাৱত্তন্তানং অন্তেৱাসিকসঅৱিহাৰিকানং, তেসং পৰিক্খাৰস্স ৱা নিক্কড্ঢনে চ, সযং উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সঙ্ঘিকৱিহাৰো, উপসম্পন্নস্স ভণ্ডনকাৰকভাৱাদিৱিনিমুত্ততা, কোপেন নিক্কড্ঢনং ৱা নিক্কড্ঢাপনং ৱাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন দুক্খৱেদনন্তি.
নিক্কড্ঢনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. ৱেহাসকুটিসিক্খাপদৱণ্ণনা
অট্ঠমে উপৰিৱেহাসকুটিযাতি উপৰি অচ্ছন্নতলায দ্ৱিভূমিককুটিযা ৱা তিভূমিককুটিযা ৱা, পদভাজনে পন ইধ অধিপ্পেতং কুটিং দস্সেতুং ‘‘মজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স অসীসঘট্টা’’তি (পাচি. ১৩১) ৱুত্তং. আহচ্চপাদকন্তি অঙ্গে ৱিজ্ঝিত্ৱা পৱেসিতপাদকং. অভিনিসীদেয্যাতি অভিভৱিত্ৱা অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা নিসীদেয্য, ভুম্মত্থে ৱা এতং উপযোগৱচনং, মঞ্চে ৱা পীঠে ৱা নিসীদেয্য ৱা নিপজ্জেয্য ৱাতি অত্থো. অভীতি ইদং পন পদসোভণত্থে উপসগ্গমত্তমেৱ, তস্মা যো ভিক্খু ৱুত্তলক্খণায ৱেহাসকুটিযা সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন যাৱ পমাণমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স সব্বসো হেট্ঠিমাহি তুলাহি সীসং ন ঘট্টেতি, এত্তকং উচ্চায তুলানং উপৰি ঠপিতে আহচ্চপাদকে মঞ্চে ৱা পীঠে ৱা নিসীদতি ৱা নিপজ্জতি ৱা, তস্স অনুপখজ্জসিক্খাপদে ৱুত্তনযেন পযোগগণনায পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আৰব্ভ উপৰিৱেহাসকুটিযা আহচ্চপাদকং মঞ্চং পীঠং সহসা অভিনিসীদনঅভিনিপজ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, অত্তনো ৱা, ৱিস্সাসিকস্স ৱা সন্তকে ৱিহাৰে, অৱেহাসকুটিযা, সীসঘট্টায, যস্স ৱা হেট্ঠা দব্বসম্ভাৰাদীনং নিক্খিত্তত্তা অপৰিভোগং হোতি, উপৰিতলং ৱা পদৰসঞ্চিতং সুধাদিপৰিকম্মকতং ৱা, তত্থ আহচ্চপাদকে নিসীদন্তস্স, যো চে তস্মিং ৱেহাসট্ঠেপি আহচ্চপাদকে ঠিতো কিঞ্চি গণ্হাতি ৱা লগ্গতি ৱা, যস্স চ পটাণী দিন্না হোতি, পাদসীসানং উপৰি আণী পৱেসিতা, তত্থ নিসীদন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সঙ্ঘিকো ৱিহাৰো, অসীসঘট্টা ৱেহাসকুটি, হেট্ঠা সপৰিভোগং, অপটাণিদিন্নে আহচ্চপাদকে নিসীদনং ৱা নিপজ্জনং ৱাতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এড়কলোমসদিসানীতি.
ৱেহাসকুটিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. মহল্লকৱিহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা
নৱমে মহল্লকন্তি সস্সামিকং. ৱিহাৰন্তি উল্লিত্তাৱল্লিত্তং. যাৱ দ্ৱাৰকোসাতিএত্থ দ্ৱাৰকোসো নাম উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদেন পিট্ঠসঙ্ঘাটস্স সামন্তা অড্ঢতেয্যহত্থো পদেসো. অগ্গড়ট্ঠপনাযাতি সকৱাটকস্স দ্ৱাৰবন্ধস্স নিচ্চলভাৱত্থায. কৱাটঞ্হি লহুপৰিৱত্তকং ৱিৱৰণকালে ভিত্তিং আহনতি, পিদহনকালে দ্ৱাৰবন্ধং. তেন আহনেন ভিত্তি কম্পতি, ততো মত্তিকা চলতি, চলিত্ৱা সিথিলা ৱা হোতি পততি ৱা, তেনাহ ভগৱা ‘‘যাৱ দ্ৱাৰকোসা অগ্গড়ট্ঠপনাযা’’তি. তত্থ কিঞ্চাপি ‘‘ইদং নাম কত্তব্ব’’ন্তি নেৱ মাতিকাযং, ন পদভাজনে ৱুত্তং, অট্ঠুপ্পত্তিযং পন ‘‘পুনপ্পুনং ছাদাপেসি, পুনপ্পুনং লেপাপেসী’’তি (পাচি. ১৩৪) অধিকাৰতো যাৱ দ্ৱাৰকোসা অগ্গড়ট্ঠপনায পুনপ্পুনং লিম্পিতব্বো ৱা লেপাপেতব্বো ৱাতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো. আলোকসন্ধিপৰিকম্মাযাতিএত্থ আলোকসন্ধীতি ৱাতপানকৱাটকা ৱুচ্চন্তি. তে ৱিৱৰণকালে ৱিদত্থিমত্তম্পি অতিৰেকম্পি ভিত্তিপ্পদেসং পহৰন্তি, উপচাৰো পনেত্থ সব্বদিসাসু লব্ভতি, তস্মা সব্বদিসাসু কৱাটৱিত্থাৰপ্পমাণো ওকাসো আলোকসন্ধিপৰিকম্মত্থায লিম্পিতব্বো ৱা লেপাপেতব্বো ৱাতি অযমেত্থ অধিপ্পাযো.
এৱং লেপকম্মে যং কত্তব্বং, তং দস্সেত্ৱা ইদানি ছদনে কত্তব্বং দস্সেতুং দ্ৱত্তিচ্ছদনস্সাতিআদিমাহ. তত্থ দ্ৱত্তিচ্ছদনস্স পৰিযাযন্তি ছদনস্স দ্ৱত্তিপৰিযাযং, পৰিযাযং ৱুচ্চতি পৰিক্খেপো, পৰিক্খেপদ্ৱযং ৱা পৰিক্খেপত্তযং ৱা অধিট্ঠাতব্বন্তি অত্থো. অপ্পহৰিতে ঠিতেনাতি অহৰিতে ঠিতেন. হৰিতন্তি চেত্থ সত্তধঞ্ঞাদিভেদং পুব্বণ্ণং, মুগ্গমাসতিলকুলত্থঅলাবুকুম্ভণ্ডাদিভেদঞ্চ অপৰণ্ণং অধিপ্পেতং. যং তস্মিং খেত্তে ৱুত্তং ন তাৱ সম্পজ্জতি, ৱস্সে পন পতিতে সম্পজ্জিস্সতি, তম্পি হৰিতসঙ্খমেৱ গচ্ছতি. তস্মা তস্মিং ঠত্ৱা অধিট্ঠহন্তো দুক্কটং আপজ্জতি. অপ্পহৰিতে ঠত্ৱা অধিট্ঠহন্তস্সাপি অযং পৰিচ্ছেদো, পিট্ঠিৱংসস্স ৱা কূটাগাৰথূপিকায ৱা পস্সে নিসিন্নো পুৰিসো ছদনমুখৱট্টিঅন্তেন ওলোকেন্তো যস্মিং ভূমিভাগে ঠিতং ভিক্খুং পস্সতি, যস্মিঞ্চ ঠিতো তং উপৰি নিসিন্নকং তথেৱ উল্লোকেন্তো পস্সতি, তস্মিং ঠাতব্বং, তস্স অন্তো অহৰিতেপি ঠাতুং ন লভতি. ততো চে উত্তৰীতি মগ্গেন ছাদিযমানে তিণ্ণং মগ্গানং, পৰিযাযেন ছাদিযমানে তিণ্ণং পৰিযাযানং উপৰি ইট্ঠকসিলাসুধাহি ছাদিযমানে ইট্ঠকসিলাসুধাপিণ্ডগণনায, তিণপণ্ণেহি ছাদিযমানে পণ্ণগণনায চেৱ তিণমুট্ঠিগণনায চ পাচিত্তিযং.
কোসম্বিযং ছন্নত্থেৰং আৰব্ভ পুনপ্পুনং ছাদাপনলেপাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঊনদ্ৱত্তিপৰিযাযে অতিৰেকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. সেতৱণ্ণাদিকৰণে, দ্ৱত্তিপৰিযাযে ৱা ঊনকদ্ৱত্তিপৰিযাযে ৱা, লেণগুহাতিণকুটিকাদীসু, অঞ্ঞস্সত্থায, অত্তনো ধনেন কাৰেন্তস্স, ৱাসাগাৰং ঠপেত্ৱা সেসানি অধিট্ঠহন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. মহল্লকৱিহাৰতা, অত্তনো ৱাসাগাৰতা, উত্তৰি অধিট্ঠানন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি সঞ্চৰিত্তে ৱুত্তনযানেৱাতি.
মহল্লকৱিহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. সপ্পাণকসিক্খাপদৱণ্ণনা
দসমে জানং সপ্পাণকন্তি ‘‘সপ্পাণকং এত’’ন্তি দিস্ৱা ৱা সুত্ৱা ৱা যেন কেনচি আকাৰেন জানন্তো. সিঞ্চেয্য ৱা সিঞ্চাপেয্য ৱাতি তেন উদকেন সযং ৱা সিঞ্চেয্য, অঞ্ঞং ৱা আণাপেত্ৱা সিঞ্চাপেয্য. তত্থ ধাৰং অৱিচ্ছিন্দিত্ৱা সিঞ্চন্তস্স একস্মিং ঘটে একাৱ আপত্তি, ৱিচ্ছিন্দন্তস্স পযোগগণনায আপত্তিযো. মাতিকং পমুখং কৰোতি, দিৱসম্পি সন্দতু, একাৱ আপত্তি. তত্থ তত্থ বন্ধিত্ৱা অঞ্ঞতো নেন্তস্স পযোগগণনায আপত্তিযো. বহুকম্পি তিণপণ্ণসাখাদিং একপ্পযোগেন উদকে পক্খিপন্তস্স একাৱ আপত্তি, একেকং পক্খিপন্তস্স পযোগগণনায আপত্তিযো. ইদঞ্চ যং এৱং পক্খিপিযমানে পৰিযাদানং গচ্ছতি, আৱিলং ৱা হোতি, যথা পাণকা মৰন্তি, তাদিসং সন্ধায ৱুত্তং, ন মহাউদকং. সিঞ্চাপনে আণত্তিযা দুক্কটং, একাণত্তিযা বহুকম্পি সিঞ্চতু, আণাপকস্স একমেৱ পাচিত্তিযং.
আড়ৱিযং আড়ৱকে ভিক্খূ আৰব্ভ সিঞ্চনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, অপ্পাণকে সপ্পাণকসঞ্ঞিনো, উভোসু ৱেমতিকস্স দুক্কটং. অপ্পাণকসঞ্ঞিনো, অসঞ্চিচ্চ অস্সতিযা ৱা সিঞ্চন্তস্স, অজানন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. উদকস্স সপ্পাণকতা, ‘‘সিঞ্চনেন পাণকা মৰিস্সন্তী’’তি জাননং, তঞ্চ উদকং তাদিসমেৱ, ৱিনা ৱধকচেতনায যেন কেনচি কৰণীযেন তিণাদীনং সিঞ্চনন্তি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন পণ্ণত্তিৱজ্জং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
সপ্পাণকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ভূতগামৱগ্গো দুতিযো.