৮. দুট্ঠদোসসিক্খাপদৱণ্ণনা
অট্ঠমে দুট্ঠো দোসোতি দূসিতো চেৱ দূসকো চ. উপ্পন্নে হি দোসে পুগ্গলো তেন দোসেন দূসিতো হোতি, পকতিভাৱং জহাপিতো, তস্মা ‘‘দুট্ঠো’’তি ৱুচ্চতি. পৰঞ্চ দূসেতি ৱিনাসেতি, তস্মা ‘‘দোসো’’তি ৱুচ্চতি. ইতি ‘‘দুট্ঠো দোসো’’তি একস্সেৱেতং পুগ্গলস্স আকাৰনানত্তেন নিদস্সনং. অপ্পতীতোতি নপ্পতীতো, পীতিসুখাদীহি ৱিৱজ্জিতো, ন অভিসটোতি অত্থো. অমূলকেনাতি যং চোদকেন চুদিতকম্হি পুগ্গলে অদিট্ঠং অস্সুতং অপৰিসঙ্কিতং, ইদং এতেসং দস্সনসৱনপৰিসঙ্কাসঙ্খাতানং মূলানং অভাৱতো অমূলকং নাম. তং পন সো আপন্নো ৱা হোতু, অনাপন্নো ৱা, এতং ইধ অপ্পমাণং. এত্থ চ অদিট্ঠং নাম অত্তনো পসাদচক্খুনা ৱা দিব্বচক্খুনা ৱা অদিট্ঠং, অস্সুতং নাম তথেৱ কেনচি ৱুচ্চমানং ন সুতং, অপৰিসঙ্কিতং নাম অত্তনো ৱা পৰস্স ৱা দিট্ঠসুতমুতৱসেন চেতসা অপৰিসঙ্কিতং, ইতি এৱৰূপেন অমূলকেন. পাৰাজিকেনাতি ভিক্খুনো অনুৰূপেসু একূনৱীসতিযা অঞ্ঞতৰেন, পদভাজনে (পাৰা. ৩৮৬) পন পাৰাজিকুদ্দেসে আগতানেৱ গহেত্ৱা ‘‘চতুন্নং অঞ্ঞতৰেনা’’তি ৱুত্তং. অনুদ্ধংসেয্যাতি ধংসেয্য ৱিদ্ধংসেয্য পধংসেয্য অভিভৱেয্য. তং পন অনুদ্ধংসনং যস্মা অত্তনা চোদেন্তোপি পৰেন চোদাপেন্তোপি কৰোতি, তস্মাস্স পদভাজনে ‘‘চোদেতি ৱা চোদাপেতি ৱা’’তি ৱুত্তং. তত্থ ৱত্থুসন্দস্সনা আপত্তিসন্দস্সনা সংৱাসপ্পটিক্খেপো সামীচিপ্পটিক্খেপোতি সঙ্খেপতো চতস্সো চোদনা. তাসু ৱত্থুসন্দস্সনা নাম ‘‘ত্ৱং মেথুনং ধম্মং পটিসেৱী’’তিআদিনা নযেন পৱত্তা. আপত্তিসন্দস্সনা নাম ‘‘ত্ৱং মেথুনধম্মাপত্তিং আপন্নো’’তিআদিনা নযেন পৱত্তা. সংৱাসপ্পটিক্খেপো নাম ‘‘নত্থি তযা সদ্ধিং উপোসথো ৱা পৱাৰণা ৱা সঙ্ঘকম্মং ৱা’’তি এৱং পৱত্তো. এত্তাৱতা পন সীসং ন এতি, ‘‘অস্সমণোসী’’তিআদীহি ৱচনেহি সদ্ধিং ঘটিতেযেৱ সীসং এতি. সামীচিপ্পটিক্খেপো নাম অভিৱাদনপচ্চুট্ঠানঅঞ্জলিকম্মসামীচিকম্মবীজনিকম্মাদীনং অকৰণং, তং পটিপাতিযা ৱন্দনাদীনি কৰোতো একস্স অকত্ৱা সেসানং কৰণকালে ৱেদিতব্বং. এত্তাৱতা চ চোদনা নাম হোতি, আপত্তি পন সীসং ন এতি. ‘‘কস্মা মম ৱন্দনাদীনি ন কৰোসী’’তি পুচ্ছিতে পন ‘‘অস্সমণোসী’’তিআদিৱচনেহি সদ্ধিং ঘটিতেযেৱ সীসং এতি, তস্মা যো ভিক্খু ভিক্খুং সমীপে ঠত্ৱা ‘‘ত্ৱং মেথুনং ধম্মং পটিসেৱী’’তি ৱা ‘‘অস্সমণোসী’’তি ৱা আদীহি ৱচনেহি হত্থমুদ্দায এৱ ৱা এতমত্থং দীপেন্তো সযং ৱা চোদেতি, গহট্ঠপব্বজিতেসু ৱা অঞ্ঞতৰেন চোদাপেতি, অযং অনুদ্ধংসেতি নাম. অপ্পেৱ নাম নং ইমম্হা ব্ৰহ্মচৰিযা চাৱেয্যন্তি অপি এৱ নাম নং পুগ্গলং ইমম্হা সেট্ঠচৰিযা অপনেয্যং. ‘‘সাধু ৱতস্স সচাহং ইমং পুগ্গলং ইমম্হা ব্ৰহ্মচৰিযা চাৱেয্য’’ন্তি ইমিনা অধিপ্পাযেন অনুদ্ধংসেয্যাতি ৱুত্তং হোতি. এতেন একং চাৱনাধিপ্পাযং গহেত্ৱা অৱসেসা অক্কোসাধিপ্পাযো কম্মাধিপ্পাযো ৱুট্ঠানাধিপ্পাযো উপোসথট্ঠপনাধিপ্পাযো পৱাৰণট্ঠপনাধিপ্পাযো অনুৱিজ্জনাধিপ্পাযো ধম্মকথাধিপ্পাযোতি সত্ত অধিপ্পাযা পটিক্খিত্তা হোন্তি. ততো অপৰেন সমযেনাতি যস্মিং সমযে অনুদ্ধংসিতো হোতি, ততো অঞ্ঞস্মিং সমযে. সমনুগ্গাহীযমানো ৱাতি অনুৱিজ্জকেন কিং তে দিট্ঠন্তিআদিনা নযেন অনুৱিজ্জিযমানো উপপৰিক্খিযমানো. অসমনুগ্গাহীযমানো ৱাতি দিট্ঠাদীসু কেনচি ৱত্থুনাৱা অনুৱিজ্জকাদীসু যেন কেনচি পুগ্গলেন ৱা অৱুচ্চমানো. ইমেসং পন পদানং পৰতো ‘‘ভিক্খু চ দোসং পতিট্ঠাতী’’তি ইমিনা সম্বন্ধো. ইদঞ্হি ৱুত্তং হোতি – এৱং সমনুগ্গাহীযমানো ৱা অসমনুগ্গাহীযমানো ৱা ভিক্খু চ দোসং পতিট্ঠাতি পটিচ্চ তিট্ঠতি পটিজানাতি, সঙ্ঘাদিসেসোতি. ইদঞ্চ অমূলকভাৱস্স পাকটকালদস্সনত্থং ৱুত্তং. আপত্তিং পন অনুদ্ধংসিতক্খণেযেৱ আপজ্জতি. অমূলকঞ্চেৱ তং অধিকৰণং হোতীতি এত্থ পন দিট্ঠমূলাদীনং অভাৱেন অমূলকং, সমথেহি অধিকৰণীযভাৱেন অধিকৰণং. যঞ্হি অধিকিচ্চ আৰব্ভ পটিচ্চ সন্ধায সমথা পৱত্তন্তি, তং অধিকৰণং. ইধ পন পাৰাজিকসঙ্খাতং আপত্তাধিকৰণমেৱ অধিপ্পেতং. যদি হি তং অধিকৰণং দিট্ঠাদীহি মূলেহি অমূলকঞ্চেৱ হোতি, অযং চোদেতুং আগতো ভিক্খু চ দোসং পতিট্ঠাতি পটিচ্চ তিট্ঠতি, ‘‘তুচ্ছকং মযা ভণিত’’ন্তিআদীনি (পাৰা. ৩৮৬) ৱদন্তো পটিজানাতি, তস্স ভিক্খুনো অনুদ্ধংসিতক্খণেযেৱ সঙ্ঘাদিসেসোতি, অযং সিক্খাপদস্স পদানুক্কমেন অত্থো.
ৰাজগহে মেত্তিযভূমজকে ভিক্খূ আৰব্ভ অমূলকেন পাৰাজিকেন অনুদ্ধংসনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, কতূপসম্পদং সুদ্ধং ৱা অসুদ্ধং ৱা পুগ্গলং যেন পাৰাজিকেন চোদেতি, তং ‘‘অযং অনজ্ঝাপন্নো’’তি ঞত্ৱা চাৱনাধিপ্পাযেন ‘‘কৰোতু মে আযস্মা ওকাসং, অহং তং ৱত্তুকামো’’তি এৱং ওকাসং অকাৰেত্ৱা চোদেন্তস্স সচে সো তঙ্খণেযেৱ জানাতি ‘‘মং চোদেতী’’তি, ৱাচায ৱাচায সঙ্ঘাদিসেসো চেৱ দুক্কটঞ্চ. ওকাসং কাৰেত্ৱা চোদেন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসোযেৱ. হত্থমুদ্দায সম্মুখা চোদেন্তস্সাপি এসেৱ নযো. পৰম্মুখা চোদেন্তস্স পন সীসং ন এতি. অত্তনা সমীপে ঠত্ৱা অঞ্ঞং ভিক্খুং আণাপেতি, সো তস্স ৱচনেন তং চোদেতি, চোদাপকস্সেৱ ৱুত্তনযেন আপত্তিযো. অথ সোপি ‘‘মযা দিট্ঠং সুতং অত্থী’’তি চোদেতি, দ্ৱিন্নম্পি জানানং তথেৱ আপত্তিযো. অক্কোসাধিপ্পাযেন পন ওকাসং অকাৰেত্ৱা ৱদন্তস্স ৱুত্তনযেনেৱ পাচিত্তিযঞ্চেৱ দুক্কটঞ্চ. ওকাসং কাৰেত্ৱা ৱদন্তস্স পাচিত্তিযমেৱ. কম্মাধিপ্পাযেন অসম্মুখা সত্তৱিধম্পি কম্মং কৰোন্তস্স দুক্কটমেৱ. ৱুট্ঠানাধিপ্পাযেন ‘‘ত্ৱং ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো, তং পটিকৰোহী’’তি ৱদন্তস্স, উপোসথং ৱা পৱাৰণং ৱা ঠপেন্তস্স চ ওকাসকম্মং নত্থি, ঠপনক্খেত্তং পন জানিতব্বং, অনুৱিজ্জকস্সাপি ওসটে ৱত্থুস্মিং ‘‘অত্থেতং তৱা’’তি অনুৱিজ্জনাধিপ্পাযেন ৱদন্তস্স ওকাসকম্মং নত্থি, ধম্মকথিকস্সাপি ‘‘যো ইদঞ্চ ইদঞ্চ কৰোতি, অযং অস্সমণো’’তিআদিনা নযেন অনোদিসকং ধম্মং কথেন্তস্স ওকাসকম্মং নত্থি. সচে পন ওদিস্স নিযমেত্ৱা ‘‘অসুকো চ অসুকো চ অস্সমণো অনুপাসকো’’তি কথেতি, আসনতো ওৰুয্হ আপত্তিং দেসেত্ৱা গন্তব্বং. উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি, সীলৱিপত্তি, যং চোদেতি ৱা চোদাপেতি ৱা, তস্স ‘‘উপসম্পন্নো’’তি সঙ্খ্যুপগমনং, তস্মিং সুদ্ধসঞ্ঞিতা, যেন পাৰাজিকেন চোদেতি, তস্স দিট্ঠাদিৱসেন অমূলকতা, চাৱনাধিপ্পাযেন সম্মুখাচোদনা, তস্স তঙ্খণৱিজাননন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি. ৱেদনা পনেত্থ দুক্খাযেৱাতি.
দুট্ঠদোসসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.