৬. আৰামৱগ্গো
১. আৰামপৱিসনসিক্খাপদৱণ্ণনা
আৰামৱগ্গস্স পঠমে সভিক্খুকং আৰামন্তি যত্থ ভিক্খূ ৰুক্খমূলেপি ৱসন্তি, তং পদেসং. অনাপুচ্ছাতি এত্থ ভিক্খুসামণেৰআৰামিকেসু যংকিঞ্চি অনাপুচ্ছা, পৰিক্খিত্তস্স আৰামস্স পৰিক্খেপং অতিক্কমন্তিযা, অপৰিক্খিত্তস্স উপচাৰং ওক্কমন্তিযা পঠমপাদে দুক্কটং, দুতিযপাদে পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং সম্বহুলা ভিক্খুনিযো আৰব্ভ অনাপুচ্ছা আৰামং পৱিসনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা’’তি চ ‘‘জানং সভিক্খুক’’ন্তি চ ইমানেত্থ দ্ৱে অনুপঞ্ঞত্তিযো, সভিক্খুকে ৱেমতিকায, অভিক্খুকে সভিক্খুকসঞ্ঞায চেৱ ৱেমতিকায চ দুক্কটং. তস্মিং পন দুৱিধেপি অভিক্খুকসঞ্ঞায, সন্তং ভিক্খুং আপুচ্ছা পৱিসন্তিযা, পঠমপ্পৱিট্ঠানং ৱা ভিক্খুনীনং সীসংনুলোকিকায, যত্থ ৱা ভিক্খুনিযো সন্নিপতিতা, তত্থ ‘‘তাসং সন্তিকং গচ্ছামী’’তি সঞ্ঞায, আৰামেন ৱা মগ্গো হোতি, তেন গচ্ছন্তিযা, আপদাসু, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সভিক্খুকাৰামতা, সভিক্খুকসঞ্ঞিতা, ৱুত্তপৰিচ্ছেদাতিক্কমো, অনুঞ্ঞাতকাৰণাভাৱোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমনুভাসনসমউট্ঠানং, কিৰিযাকিৰিযং, সঞ্ঞাৱিমোক্খং, সচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
আৰামপৱিসনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. ভিক্খুঅক্কোসনসিক্খাপদৱণ্ণনা
দুতিযে অক্কোসেয্যাতি দসন্নং অক্কোসৱত্থূনং অঞ্ঞতৰেন সম্মুখা ৱা পৰম্মুখা ৱা অক্কোসেয্য. পৰিভাসেয্যাতি ভযমস্স উপদংসেয্য. পাচিত্তিযন্তি তস্সা এৱং কৰোন্তিযা পাচিত্তিযং.
ৱেসালিযং ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো আৰব্ভ আযস্মন্তং উপালিং অক্কোসনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, অনুপসম্পন্নে তিকদুক্কটং, অত্থধম্মঅনুসাসনিপুৰেক্খাৰায, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. উপসম্পন্নতা, অক্কোসনপৰিভাসনং, অত্থপুৰেক্খাৰতাদীনং অভাৱোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন দুক্খৱেদনন্তি.
ভিক্খুঅক্কোসনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. গণপৰিভাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা
ততিযে চণ্ডিকতাতি কুদ্ধা. গণন্তি ভিক্খুনিসঙ্ঘং. পৰিভাসেয্যাতি এত্থ ‘‘বালা এতা অব্যত্তা এতা, নেতা জানন্তি কম্মং ৱা কম্মদোসং ৱা কম্মসম্পত্তিং ৱা কম্মৱিপত্তিং ৱা’’তি এৱং যত্থ কত্থচি পৰিভাসন্তিযা পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং থুল্লনন্দং আৰব্ভ গণং পৰিভাসনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সম্বহুলা ৱা একং ৱা অনুপসম্পন্নং ৱা পৰিভাসন্তিযা দুক্কটং. সেসং দুতিযসদিসমেৱাতি.
গণপৰিভাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. পৱাৰিতসিক্খাপদৱণ্ণনা
চতুত্থে গণভোজনে ৱুত্তনযেন নিমন্তিতা, পৱাৰণাসিক্খাপদে ৱুত্তনযেন পৱাৰিতা ৱেদিতব্বা. পাচিত্তিযন্তি তস্সা পুৰেভত্তং ঠপেত্ৱা যাগুঞ্চেৱ সেসানি চ তীণি কালিকানি অঞ্ঞং যংকিঞ্চি আমিসং অজ্ঝোহৰণত্থায পটিগ্গণ্হন্তিযা গহণে দুক্কটং, অজ্ঝোহাৰে অজ্ঝোহাৰে পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং সম্বহুলা ভিক্খুনিযো আৰব্ভ অঞ্ঞত্ৰ ভুঞ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তীণি কালিকানি আহাৰত্থায পটিগ্গণ্হন্তিযাপি অজ্ঝোহৰন্তিযাপি দুক্কটং. যা পন নিমন্তিতা অপ্পৱাৰিতা যাগুং পিৱতি, সামিকে অপলোকেত্ৱা ভুঞ্জতি, তীণি কালিকানি সতি পচ্চযে পৰিভুঞ্জতি, তস্সা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. নিমন্তিতা ৱা পৱাৰিতা ৱা তং উভযং ৱা, পুৰেভত্তং ৱুত্তলক্খণস্স আমিসস্স অজ্ঝোহাৰো, সামিকানং অনাপুচ্ছনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. অদ্ধানসমুট্ঠানং, নিমন্তিতায অনাপুচ্ছা ভুঞ্জন্তিযা আপত্তিসম্ভৱতো সিযা কিৰিযাকিৰিযং, পৱাৰিতায কপ্পিযং কাৰেত্ৱাপি অকাৰেত্ৱাপি পৰিভুঞ্জন্তিযা আপত্তিসম্ভৱতো সিযা কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
পৱাৰিতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. কুলমচ্ছৰিনীসিক্খাপদৱণ্ণনা
পঞ্চমে কুলে মচ্ছৰো কুলমচ্ছৰো, কুলমচ্ছৰো এতিস্সা অত্থি, কুলং ৱা মচ্ছৰাযতীতি কুলমচ্ছৰিনী. অস্সাতি যা ঈদিসী ভৱেয্য. পাচিত্তিযন্তি তস্সা ‘‘যং কুলং ভিক্খুনীনং পচ্চযে দাতুকামং, কথং নাম তত্থ ভিক্খুনিযো ন গচ্ছেয্যু’’ন্তি ভিক্খুনীনং ৱা সন্তিকে কুলস্স, ‘‘কথং নাম ইমে তাসং কিঞ্চি ন দজ্জেয্যু’’ন্তি কুলস্স ৱা সন্তিকে ভিক্খুনীনং অৱণ্ণং ভাসন্তিযা পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং অঞ্ঞতৰং ভিক্খুনিং আৰব্ভ কুলমচ্ছৰাযনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং. অমচ্ছৰাযিত্ৱা সন্তংযেৱ আদীনৱং আচিক্খন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ভিক্খুনীনং অলাভকামতা, কুলস্স ৱা সন্তিকে ভিক্খুনীনং ভিক্খুনীনং ৱা সন্তিকে কুলস্স অৱণ্ণভণনন্তি ইমানেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন দুক্খৱেদনন্তি.
কুলমচ্ছৰিনীসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. অভিক্খুকাৱাসসিক্খাপদৱণ্ণনা
ছট্ঠে সচে ভিক্খুনুপস্সযতো অদ্ধযোজনব্ভন্তৰে ওৱাদদাযকা ভিক্খূ ন ৱসন্তি, মগ্গো ৱা অখেমো হোতি ন সক্কা অনন্তৰাযেন গন্তুং, অযং অভিক্খুকো নাম আৱাসো. তত্থ ‘‘ৱস্সং ৱসিস্সামী’’তি সেনাসনপঞ্ঞাপনপানীযউপট্ঠাপনাদীনি কৰোন্তিযা দুক্কটং, সহ অৰুণুগ্গমনা পাচিত্তিযং. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকাযং (পাচি. অট্ঠ. ১৪৪ আদযো) ৱুত্তো.
সাৱত্থিযং সম্বহুলা ভিক্খুনিযো আৰব্ভ অভিক্খুকে আৱাসে ৱস্সং ৱসনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, যত্থ পন ৱস্সূপগতা ভিক্খূ পক্কন্তা ৱা হোন্তি ৱিব্ভন্তা ৱা কালঙ্কতা ৱা পক্খসঙ্কন্তা ৱা তত্থ ৱসন্তিযা, আপদাসু, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. অভিক্খুকাৱাসতা, ৱস্সূপগমনং, অৰুণুগ্গমনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এড়কলোমসদিসানেৱাতি.
অভিক্খুকাৱাসসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. অপৱাৰণাসিক্খাপদৱণ্ণনা
সত্তমে ৱস্সংৱুট্ঠাতি পুৰিমং ৱা পচ্ছিমং ৱা তেমাসং ৱুট্ঠা. উভতোসঙ্ঘেতি ভিক্খুনিসঙ্ঘে চেৱ ভিক্খুসঙ্ঘে চ. অযং পনেত্থ ৱিনিচ্ছযকথা – ভিক্খুনীহি চাতুদ্দসেযেৱ সন্নিপতিত্ৱা ‘‘সুণাতু মে, অয্যে, সঙ্ঘো, অজ্জ পৱাৰণা চাতুদ্দসী, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো পৱাৰেয্যা’’তি এৱং সব্বসঙ্গাহিকঞত্তিং ৱা, ‘‘তেৱাচিকং পৱাৰেয্যা’’তি এৱং তেৱাচিকঞত্তিং ৱা, সতি অন্তৰাযে ‘‘দ্ৱেৱাচিকং, একৱাচিকং, সমানৱস্সিকং পৱাৰেয্যা’’তি এৱং দ্ৱেৱাচিকাদিঞত্তিং ৱা ঠপেত্ৱা সব্বসঙ্গাহিকঞত্তি চে ঠপিতা, ‘‘সঙ্ঘং, অয্যে, পৱাৰেমি দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদন্তু মং অয্যাযো অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তী পটিকৰিস্সামী’’তি (চূড়ৱ. ৪২৭) এৱং সকিং ৱা, ‘‘দুতিযম্পি, অয্যে, সঙ্ঘং…পে… ততিযম্পি, অয্যে, সঙ্ঘং…পে… পটিকৰিস্সামী’’তি এৱং দ্ৱত্তিক্খত্তুং ৱা ৱত্ৱা পটিপাটিযা পৱাৰেতব্বং. তেৱাচিকায ঞত্তিযা ৱচনং ন হাপেতব্বং, দ্ৱেৱাচিকাদীসু ৱড্ঢেতুং ৱট্টতি, হাপেতুং ন ৱট্টতি. এৱং ভিক্খুনিসঙ্ঘে পৱাৰেত্ৱা তত্থেৱ একা ভিক্খুনী ভিক্খুনিক্খন্ধকে (চূড়ৱ. ৪২৭) ৱুত্তেন ঞত্তিদুতিযকম্মেন ভিক্খুনিসঙ্ঘস্সত্থায ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতুং সম্মন্নিতব্বা. তায সম্মতায ভিক্খুনিযা পন্নৰসে ভিক্খুনিসঙ্ঘং আদায ভিক্খুসঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো অয্য ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতি দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদতায্য ভিক্খুসঙ্ঘো ভিক্খুনিসঙ্ঘং অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তো পটিকৰিস্সতি, দুতিযম্পি অয্য…পে… ততিযম্পি অয্য…পে… পস্সন্তো পটিকৰিস্সতী’’তি এৱং পৱাৰেতব্বং.
সচে পঞ্চৱগ্গো ভিক্খুনিসঙ্ঘো ন পূৰতি, চতূহি ৱা তীহি ৱা গণঞত্তিং ঠপেত্ৱা, দ্ৱীহি ৱিনা ঞত্তিযা অঞ্ঞমঞ্ঞং পৱাৰেতব্বং. একায ‘‘অজ্জ মে পৱাৰণা’’তি অধিট্ঠাতব্বং.
ৱিহাৰং পন গন্ত্ৱা ‘‘ভিক্খুনিযো, অয্য, ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেন্তি দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদতায্য ভিক্খুসঙ্ঘো ভিক্খুনিযো অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তিযো পটিকৰিস্সন্তী’’তি চ, ‘‘অহং, অয্য, ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেমি দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদতু মং, অয্য, ভিক্খুসঙ্ঘো অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তী পটিকৰিস্সামী’’তি চ এৱং তিক্খত্তুং ৱত্তব্বং.
সচে ভিক্খুসঙ্ঘো ন পূৰতি, ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো, অয্য, অয্যে পৱাৰেতি দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদন্তু অয্যা ভিক্খুনিসঙ্ঘং অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তো পটিকৰিস্সতী’’তি চ, ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো, অয্য, অয্যং পৱাৰেতি দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদতায্যো ভিক্খুনিসঙ্ঘং অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তো পটিকৰিস্সতী’’তি চ এৱং তিক্খত্তুং ৱত্তব্বং.
উভিন্নং অপৰিপূৰিযা ‘‘ভিক্খুনিযো, অয্যা, অয্যে পৱাৰেন্তি দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদন্তায্যা ভিক্খুনিযো অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তিযো পটিকৰিস্সন্তী’’তি চ, ‘‘ভিক্খুনিযো, অয্য, অয্যং পৱাৰেন্তি দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদতায্যো ভিক্খুনিযো অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তিযো পটিকৰিস্সন্তী’’তি চ, ‘‘অহং, অয্যা, অয্যে পৱাৰেমি দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা…পে… ৱদন্তু মং, অয্যা, অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তী পটিকৰিস্সামী’’তি চ, ‘‘অহং, অয্য, অয্যং পৱাৰেমি দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা…পে… ৱদতু মং, অয্যো, অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তী পটিকৰিস্সামী’’তি চ এৱং তিক্খত্তুং ৱত্তব্বং. সব্বাহেৱ হি ইমিনা নযেন উভতোসঙ্ঘে পৱাৰিতা হোতি, যা পন ৱস্সংৱুট্ঠা ‘‘উভতোসঙ্ঘে এৱং ন পৱাৰেস্সামী’’তি ধুৰং নিক্খিপতি, তস্সা সহ ধুৰনিক্খেপেন পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং সম্বহুলা ভিক্খুনিযো আৰব্ভ ৱস্সং ৱসিত্ৱা ন পৱাৰণাৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং. অন্তৰাযে পন সতি, পৰিযেসিত্ৱা ভিক্খূ অলভন্তিযা, গিলানায, আপদাসু, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱস্সংৱুট্ঠতা, ন উভতোসঙ্ঘে পৱাৰণা, অনুঞ্ঞাতকাৰণাভাৱোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি সমনুভাসনসদিসানীতি.
অপৱাৰণাসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. ওৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা
অট্ঠমে ওৱাদাযাতি গৰুধম্মস্সৱনত্থায. সংৱাসাযাতি উপোসথপুচ্ছনত্থায চেৱ পৱাৰণত্থায চ. পাচিত্তিযন্তি ‘‘এতেসং অত্থায ন গচ্ছামী’’তি ধুৰং নিক্খিত্তমত্তে পাচিত্তিযং.
সক্কেসু ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো আৰব্ভ ওৱাদায অগমনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং. অন্তৰাযে পন সতি, পৰিযেসিত্ৱা দুতিযিকং অলভন্তিযা, গিলানায, আপদাসু, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ওৱাদসংৱাসানং অত্থায অগমনং, অনুঞ্ঞাতকাৰণাভাৱোতি ইমানেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমপাৰাজিকসদিসানি, ইদং পন অকিৰিযং, দুক্খৱেদনন্তি.
ওৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. ওৱাদূপসঙ্কমনসিক্খাপদৱণ্ণনা
নৱমে অন্ৱদ্ধমাসন্তি অদ্ধমাসে অদ্ধমাসে. উপোসথপুচ্ছকন্তি উপোসথপুচ্ছনং. ওৱাদূপসঙ্কমনন্তি ওৱাদত্থায উপসঙ্কমনং. তং অতিক্কামেন্তিযাতি এত্থ ভিক্খুনীহি তেৰসে ৱা চাতুদ্দসে ৱা আৰামং গন্ত্ৱা ‘‘অযং উপোসথো চাতুদ্দসো পন্নৰসো’’তি পুচ্ছিতব্বং, উপোসথদিৱসে নিদানৱণ্ণনাযং ৱুত্তনযেন ওৱাদূপসঙ্কমনং যাচিতব্বং. যা ভিক্খুনী ৱুত্তপ্পকাৰে কালে তদুভযং ন কৰোতি, সা তং অতিক্কামেতি নাম, তস্সা ‘‘উপোসথম্পি ন পুচ্ছিস্সামি, ওৱাদম্পি ন যাচিস্সামী’’তি ধুৰং নিক্খিত্তমত্তে পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং সম্বহুলা ভিক্খুনিযো আৰব্ভ উপোসথওৱাদানং অপুচ্ছনঅযাচনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অনাপত্তি অট্ঠমসদিসাযেৱ. উপোসথোৱাদানং অপুচ্ছনঅযাচনাযং ধুৰনিক্খেপো, অনুঞ্ঞাতকাৰণাভাৱোতি ইমানেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি সমনুভাসনসদিসানীতি.
ওৱাদূপসঙ্কমনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. পসাখেজাতসিক্খাপদৱণ্ণনা
দসমে পসাখেতি নাভিযা হেট্ঠা জাণুমণ্ডলানং উপৰিপদেসে. ততো হি যস্মা ৰুক্খস্স সাখা ৱিয উভো ঊৰূ পভিজ্জিত্ৱা গতা, তস্মা সো ‘‘পসাখো’’তি ৱুচ্চতি, তস্মিং পসাখে. গণ্ডন্তি যংকিঞ্চি গণ্ডং. ৰুধিতন্তি ৱণং. ভেদাপেয্য ৱাতিআদীসু সচে ‘‘ভিন্দ ফালেহী’’তি সব্বানি আণাপেতি, সো চ তথেৱ কৰোতি, ছ দুক্কটানি ছ চ পাচিত্তিযানি. অথাপি ‘‘যংকিঞ্চি এত্থ কত্তব্বং, তং সব্বং কৰোহী’’তি এৱং আণাপেতি, সো চ সব্বানিপি ভেদনাদীনি কৰোতি, একৱাচায ছ দুক্কটানি ছ চ পাচিত্তিযানি. সচে পন ভেদনাদীসু একংযেৱ ‘‘ইদং নাম কৰোহী’’তি আণাপেতি, সো চ সব্বানি কৰোতি. যং আণত্তং, তস্সেৱ কৰণে পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং অঞ্ঞতৰং ভিক্খুনিং আৰব্ভ পসাখে জাতং গণ্ডং পুৰিসেন ভেদাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অপলোকেত্ৱা ৱা ৱিঞ্ঞুং ৱা যংকঞ্চি দুতিযিকং গহেত্ৱা এৱং কৰোন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. পসাখে জাততা, অনপলোকনং, দুতিযিকাভাৱো, পুৰিসেন ভেদাদীনং কাৰাপনন্তি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি কথিনসদিসানি, ইদং পন কিৰিযাকিৰিযন্তি.
পসাখেজাতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
আৰামৱগ্গো ছট্ঠো.