১. পৰিমণ্ডলসিক্খাপদৱণ্ণনা

সেখিযেসু পঠমে পৰিমণ্ডলন্তি সমন্ততো মণ্ডলং. সিক্খা কৰণীযাতি ‘‘এৱং নিৱাসেস্সামী’’তি আৰামেপি অন্তৰঘৰেপি সব্বত্থ সিক্খা কাতব্বা, এত্থ চ যস্মা ৱত্তক্খন্ধকে ৱুত্তৱত্তানিপি সিক্খিতব্বত্তা সেখিযানেৱ হোন্তি, তস্মা পাৰাজিকাদীসু ৱিয পৰিচ্ছেদো ন কতো. চাৰিত্তৱিনযদস্সনত্থঞ্চ ‘‘যো পন ভিক্খু ওলম্বেন্তো নিৱাসেয্য, দুক্কট’’ন্তি এৱং আপত্তিনামেন অৱত্ৱা ‘‘সিক্খা কৰণীযা’’তি এৱং সব্বসিক্খাপদেসু পাড়ি আৰোপিতা, পদভাজনে (পাচি. ৫৭৬) পন ‘‘আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৱুত্তত্তা সব্বত্থ অনাদৰিযকৰণে দুক্কটং ৱেদিতব্বং.

ইদানি পৰিমণ্ডলন্তি এত্থ নাভিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেত্ৱা জাণুমণ্ডলস্স হেট্ঠা জঙ্ঘট্ঠিকতো পট্ঠায অট্ঠঙ্গুলমত্তং নিৱাসনং ওতাৰেত্ৱা নিৱাসেন্তেন পৰিমণ্ডলং নিৱত্থং নাম হোতি, এৱং অনিৱাসেত্ৱা অনাদৰিযেন পুৰতো ৱা পচ্ছতো ৱা ওলম্বেত্ৱা নিৱাসেন্তস্স দুক্কটং. ন কেৱলঞ্চ তস্সেৱ, যে চঞ্ঞে ‘‘তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা গিহিনিৱত্থং নিৱাসেন্তি, হত্থিসোণ্ডকং মচ্ছৱালকং চতুক্কণ্ণকং তালৱণ্টকং সতৱলিকং নিৱাসেন্তি, সংৱল্লিযং নিৱাসেন্তী’’তি খন্ধকে (চূড়ৱ. ২৮০) নিৱাসনদোসা ৱুত্তা, তথা নিৱাসেন্তস্সপি দুক্কটমেৱ.

তত্থ হত্থিসোণ্ডকং নাম নাভিমূলতো হত্থিসোণ্ডসণ্ঠানং ওলম্বকং কত্ৱা নিৱত্থং চোড়িকইত্থীনং নিৱাসনং ৱিয. মচ্ছৱালকং নাম একতোদসন্তং একতো পাসন্তং ওলম্বেত্ৱা নিৱত্থং. চতুক্কণ্ণকং নাম উপৰি দ্ৱে, হেট্ঠতো দ্ৱেতি এৱং চত্তাৰো কণ্ণে দস্সেত্ৱা নিৱত্থং. তালৱণ্টকং নাম তালৱণ্টাকাৰেন সাটকং ওলম্বেত্ৱা নিৱত্থং. সতৱলিকং নাম দীঘসাটকং অনেকক্খত্তুং ওভুজিত্ৱা ওৱট্টিকং কৰোন্তেন নিৱত্থং, ৱামদক্খিণপস্সেসু ৱা নিৰন্তৰং ৱলিযো দস্সেত্ৱা নিৱত্থং. সচে পন জাণুতো পট্ঠায একা ৱা দ্ৱে ৱা ৱলিযো পঞ্ঞাযন্তি, ৱট্টতি. সংৱল্লিযন্তি মল্লকম্মকাৰাদীহি ৱিয কচ্ছং বন্ধিত্ৱা নিৱত্থং. এৱং নিৱাসেতুং গিলানস্সাপি মগ্গপ্পটিপন্নস্সাপি ন ৱট্টতি. যম্পি মগ্গং গচ্ছন্তা একং ৱা দ্ৱে ৱা কণ্ণে উক্খিপিত্ৱা অন্তৰৱাসকস্স উপৰি লগ্গন্তি, অন্তো ৱা একং কাসাৱং তথা নিৱাসেত্ৱা বহি অপৰং নিৱাসেন্তি, সব্বং ন ৱট্টতি.

গিলানো পন অন্তোকাসাৱস্স ওৱট্টিকং দস্সেত্ৱা অপৰং উপৰি নিৱাসেতুং লভতি, অগিলানেন দ্ৱে নিৱাসেন্তেন সগুণং কত্ৱা নিৱাসেতব্বানি. ইতি ইমং খন্ধকে পটিক্খিত্তঞ্চ ওলম্বকঞ্চ সব্বং ৱিৱজ্জেত্ৱা ৱুত্তলক্খণসম্পন্নং নিব্বিকাৰং পৰিমণ্ডলং নিৱাসেতব্বং, তথা অনিৱাসেত্ৱা যংকিঞ্চি ৱিকাৰং কৰোন্তস্স দুক্কটং.

‘‘নিদানং পুগ্গলং ৱত্থু’’ন্তিআদিকে (কঙ্খা. অট্ঠ. পঠমপাৰাজিকৱণ্ণনা ) পন ৱিনিচ্ছযে সুৰুসুৰুকাৰকং কোসম্বিযং পঞ্ঞত্তং, সামিসেন হত্থেন পানীযথালকসসিত্থকপত্তধোৱনপটিসংযুত্তদ্ৱযং ভগ্গেসু সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ, সেসানি সব্বানেৱ সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে আৰব্ভ ওলম্বেত্ৱা নিৱাসনাদিৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তানি. সূপোদনৱিঞ্ঞত্তিযং ধম্মদেসনাদীসু চ গিলানৱসেন একা অনুপঞ্ঞত্তি, সব্বানি সাধাৰণপঞ্ঞত্তিযো, অনাণত্তিকানি, সব্বেসু দুক্কটমেৱ, অঞ্ঞো আপত্তিভেদো নত্থি, ৱিপত্তিৱিচাৰণা ৱুত্তাযেৱ, সমুট্ঠানাদীনি সব্বেসং অৱসানে দস্সযিস্সাম. অনাপত্তিমত্তং পন অঙ্গঞ্চ সব্বত্থ ৱত্তব্বং, তযিদং ৱুচ্চতি. ইমস্মিং তাৱ সিক্খাপদে অসঞ্চিচ্চ, অস্সতিযা, অজানন্তস্স, গিলানস্স, আপদাসু, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি.

তত্থ অসঞ্চিচ্চাতি ‘‘অপৰিমণ্ডলং নিৱাসেস্সামী’’তি এৱং অসঞ্চিচ্চ, অথ খো ‘‘পৰিমণ্ডলংযেৱ নিৱাসেস্সামী’’তি ৱিৰজ্ঝিত্ৱা অপৰিমণ্ডলং নিৱাসেন্তস্স অনাপত্তি. অস্সতিযাতি অঞ্ঞাৱিহিতস্সাপি তথা নিৱাসেন্তস্স অনাপত্তি. অজানন্তস্সাতি পৰিমণ্ডলং নিৱাসেতুং অজানন্তস্স অনাপত্তি, অপিচ নিৱাসনৱত্তং উগ্গহেতব্বং. যো পন সুক্খজঙ্ঘো ৱা হোতি মহাপিণ্ডিকমংসো ৱা, তস্স সাৰুপ্পত্থায অট্ঠঙ্গুলাধিকম্পি ওতাৰেত্ৱা নিৱাসেতুং ৱট্টতি. গিলানস্সাতি যস্স জঙ্ঘায ৱা পাদে ৱা ৱণো হোতি, তস্স উক্খিপিত্ৱা ৱা ওতাৰেত্ৱা ৱা নিৱাসেতুং ৱট্টতি. আপদাসূতি ৱাড়া ৱা চোৰা ৱা অনুবন্ধন্তি, এৱৰূপাসু আপদাসু অনাপত্তি. উম্মত্তকাদযো ৱুত্তনযা এৱ. অনাদৰিযং, অনাপত্তিকাৰণাভাৱো, অপৰিমণ্ডলনিৱাসনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. যথা চেত্থ, এৱং সব্বত্থ পুৰিমানি দ্ৱে তত্থ তত্থ ৱুত্তপ্পটিপক্খকৰণঞ্চাতি তীণিযেৱ হোন্তি, তস্মা ইতো পৰং তানিপি অৱত্ৱা অনাপত্তিমত্তমেৱ ৱক্খামাতি.