২. উদুম্বৰিকসুত্তৱণ্ণনা
নিগ্ৰোধপৰিব্বাজকৱত্থুৱণ্ণনা
৪৯. উদুম্বৰিকাযাতি সম্বন্ধে সামিৱচনন্তি আহ ‘‘উদুম্বৰিকায দেৱিযা সন্তকে পৰিব্বাজকাৰামে’’তি. ‘‘উদুম্বৰিকায’’ন্তি ৱা পাঠো, তথা সতি অধিকৰণে এতং ভুম্মং. অযঞ্হেত্থ অত্থো উদুম্বৰিকায ৰঞ্ঞো দেৱিযা নিব্বত্তিতো আৰামো উদুম্বৰিকা, তস্সং উদুম্বৰিকাযং. তেনাহ ‘‘উদুম্বৰিকায দেৱিযা সন্তকে’’তি. তায হি নিব্বত্তিতো তস্সা সন্তকো. ৱৰণাদিপাঠৱসেন চেত্থ নিব্বত্তত্থবোধকস্স সদ্দস্স অদস্সনং. সন্ধানোতি ভিন্নানম্পি তেসং সন্ধাপনেন ‘‘সন্ধানো’’তি এৱং লদ্ধনামো. সংৱণ্ণিতোতি পসংসিতো. ইৰিযতীতি পৱত্ততি. অৰিযেন ঞাণেনাতি কিলেসেহি আৰকত্তা অৰিযেন লোকুত্তৰেন ঞাণেন. অৰিযায ৱিমুত্তিযাতি সুৱিসুদ্ধায লোকুত্তৰফলৱিমুত্তিযা.
দিৱা-সদ্দো দিন-সদ্দো ৱিয দিৱসপৰিযাযো, তস্স ৱিসেসনভাৱেন ৱুচ্চমানো দিৱা-সদ্দো সৱিসেসং দিৱসভাগং দীপেতীতি আহ ‘‘দিৱসস্স দিৱা’’তিআদি. যস্মা সমাপন্নস্স চিত্তং নানাৰম্মণতো পটিসংহতং হোতি, ঝানসমঙ্গী চ পৱিৱেকূপগমনেন সঙ্গণিকাভাৱতো একাকিযায নিলীনো ৱিয হোতি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘ততো ততো…পে… গতো’’তি. মনো ভৱন্তি মনসো ৱিৱট্টনিস্সিতং ৱড্ঢিং আৱহন্তীতি মনোভাৱনিযাতি আহ ‘‘মনৱড্ঢকান’’ন্তিআদি. উন্নমতি ন সঙ্কুচতি, অলীনঞ্চ হোতীতি অত্থো.
৫১. যাৱতাতি যাৱন্তোতি অযমেত্থ অত্থোতি আহ ‘‘যত্তকা’’তি. তেসন্তি নিদ্ধাৰণে সামিৱচনং. নিদ্ধাৰণঞ্চ কেনচি ৱিসেসেন ইচ্ছিতব্বং. যেহি চ গুণৱিসেসেহি সমন্নাগতা ভগৱতো সাৱকা উপাসকা ৰাজগহে পটিৱসন্তি, অযঞ্চ তেহি সমন্নাগতোতি ইমং ৱিসেসং দীপেতুং ‘‘তেসং অব্ভন্তৰো’’তি ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘ভগৱতো কিৰা’’তিআদি.
৫২. তেসন্তি পৰিব্বাজকানং. কথাযাতি তিৰচ্ছানকথায. দস্সনেনাতি দিট্ঠিদস্সনেন. আকপ্পেনাতি ৱেসেন. কুত্তেনাতি কিৰিযায. আচাৰেনাতি অঞ্ঞমঞ্ঞস্মিং আচৰিতব্বআচাৰেন. ৱিহাৰেনাতি ৰত্তিন্দিৱং ৱিহৰিতব্বৱিহৰণেন. ইৰিযাপথেনাতি ঠানাদিইৰিযাপথেন. অঞ্ঞাকাৰতায অঞ্ঞতিত্থে নিযুত্তাতি অঞ্ঞতিত্থিযা. সঙ্গন্ত্ৱা সমাগন্ত্ৱা ৰাসী হুত্ৱা পৰেহি নিসিন্নট্ঠানে. অৰঞ্ঞানি চ তানি ৱনপত্থানি চাতি অৰঞ্ঞৱনপত্থানি. তত্থ যং অৰঞ্ঞকঙ্গনিপ্ফাদকং আৰঞ্ঞকানং, তং ‘‘অৰঞ্ঞ’’ন্তি ৱেদিতব্বং. ৱনপত্থন্তি গামন্তং অতিক্কমিত্ৱা মনুস্সানং অনুপচাৰট্ঠানং, যত্থ ন কসীযতি ন ৱপ্পীযতি. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘ৱনপত্থন্তি দূৰানমেতং সেনাসনানং অধিৱচন’’ন্তি ‘‘ৱনপত্থন্তি ৱনসণ্ডানমেতং সেনাসনানং, ৱনপত্থন্তি ভীসনকানমেতং, ৱনপত্থন্তি সলোমহংসানমেতং, ৱনপত্থন্তি পৰিযন্তানমেতং ৱনপত্থন্তি ন মনুস্সূপচাৰানমেতং সেনাসনানং অধিৱচন’’ন্তি (ৱিভ. ৫৩১). তেন ৱুত্তং ‘‘গামূপচাৰতো মুত্তানী’’তিআদি. পন্তানীতি পৰিযন্তানি অতিদূৰানি. তেনাহ ‘‘দূৰতৰানী’’তিআদি. ৱিহাৰূপচাৰেনাতি ৱিহাৰস্স উপচাৰপ্পদেসেন. অদ্ধিকজনস্সাতি মগ্গগামিনো জনস্স. মন্দসদ্দানীতি উচ্চাসদ্দমহাসদ্দাভাৱতো তনুসদ্দানি. মনুস্সেহি সমাগম্ম একজ্ঝং পৱত্তিতসদ্দো নিগ্ঘোসো, তস্স যস্মা অত্থো দুব্বিভাৱিতো হোতি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘অৱিভাৱিতত্থেন নিগ্ঘোসেনা’’তি. ৱিগতৱাতানীতি ৱিগতসদ্দানি. ‘‘ৰহস্স কৰণস্স যুত্তানী’’তি ইমিনাপি তেসং ঠানানং অৰঞ্ঞলক্খণযুত্ততং, জনৱিৱিত্ততং, ৱনৱিৱিত্তমেৱ চ ৱিভাৱেতি, তথা ‘‘একীভাৱস্স অনুৰূপানী’’তি ইমিনা.
৫৩. কেনাতি হেতুম্হি, সহযোগে চ কৰণৱচনন্তি আহ ‘‘কেন কাৰণেন কেন পুগ্গলেন সদ্ধি’’ন্তি. একোপি হি ৱিভত্তিনিদ্দেসো অনেকত্থৱিভাৱনো হোতি, তথা তদ্ধিতত্থপদসমাহাৰেতি.
সংসন্দনন্তি আলাপসল্লাপৱসেন কথাসংসন্দনং. ঞাণব্যত্তভাৱন্তি ব্যত্তঞাণভাৱং, সো পন পৰস্স ৱচনে উত্তৰদানৱসেন, পৰেন ৱা ৱুত্তউত্তৰে পচ্চুত্তৰদানৱসেন সিযাতি আহ ‘‘উত্তৰপচ্চুত্তৰনযেনা’’তি. যো হি পৰস্স ৱচনং তিপুক্খলেন নযেন ৰূপেতি, তথা পৰস্স ৰূপনৱচনং জাতিভাৱং আপাদেতি, তস্স তাদিসং ৱচনসভাৱং ঞাণৱেয্যত্তিযং ৱিভাৱেতি পাকটং কৰোতীতি. সুঞ্ঞাগাৰেসু নট্ঠাতি সুঞ্ঞাগাৰেসু নিৱাসেসু নট্ঠা ৱিনট্ঠা অভাৱং গতা. নাস্স পঞ্ঞা নস্সেয্য তেহি তেহি কতপুচ্ছনপটিপুচ্ছননিমিত্তং নানাপটিভানুপ্পত্তিযা ৱিসাৰমাপন্নং পুচ্ছিতং পঞ্হং ৱিস্সজ্জেতুং অসমত্থতায. ওৰোধেয্যামাতি নিৰুস্সাহং ৱিয কৰোন্তা অৱৰোধেয্যাম, তং পৰস্স ওৰোধনং ৱাদজালেন ৱিনন্ধনং ৱিয হোতীতি আহ ‘‘ৱিনন্ধেয্যামা’’তি. তদত্থং তেন তুচ্ছকুম্ভিনিদস্সনং কতং, তং ব্যতিৰেকমুখেন দস্সেতুং ‘‘পূৰিতঘটো হী’’তিআদি ৱুত্তং.
বলং দীপেন্তোতি অভূতমেৱ অত্তনো ঞাণবলং পকাসেন্তো. অসম্ভিন্নন্তি জাতিসম্ভেদাভাৱেন অসম্ভিন্নং. অঞ্ঞজাতিসম্ভেদে সতি অস্সতৰস্স অস্সস্স জাতভাৱো ৱিয সীহস্সপি সীহথামাভাৱো সিযাতি আহ ‘‘অসম্ভিন্নকেসৰসীহ’’ন্তি. ঠানসো ৱাতি তঙ্খণে এৱ.
৫৪. ‘‘সুমাগধা নাম নদী’’তি কেচি, তং মিচ্ছাতি দস্সেন্তো ‘‘সুমাগধা নাম পোক্খৰণী’’তি ৱত্ৱা তস্সা পোক্খৰণিভাৱস্স সুত্তন্তৰে আগততং দস্সেতুং ‘‘যস্সা তীৰে’’তিআদি ৱুত্তং. মোৰানং নিৱাপো এত্থাতি মোৰনিৱাপো. ব্যধিকৰণানম্পি হি পদানং বাহিৰত্থসমাসো হোতিযেৱ যথা ‘‘উৰসিলোমো’’তি. অথ ৱা নিৱুত্থং এত্থাতি নিৱাপো, মোৰানং নিৱাপো মোৰনিৱাপো, মোৰানং নিৱাপদিন্নট্ঠানং. তেনাহ ‘‘যত্থ মোৰান’’ন্তিআদি. যস্মা নিগ্ৰোধো তপোজিগুচ্ছৱাদো, সাসনে চ ভিক্খূ অত্তকিলমথানুযোগং ৱজ্জেত্ৱা ভাৱনানুযোগেন পৰমস্সাসপ্পত্তে ৱিহৰন্তে পস্সতি, তস্মা ‘‘কথং নু খো সমণো গোতমো কাযকিলমথেন ৱিনাৱ সাৱকে ৱিনেতী’’তি সঞ্জাতসন্দেহো ‘‘কো নাম সো’’তিআদিনা ভগৱন্তং পুচ্ছি. অস্সসতি অনুসঙ্কিতপৰিসঙ্কিতো হোতি এতেনাতি অস্সাসো, পীতিসোমনস্সন্তি আহ ‘‘অস্সাসপ্পত্তাতি তুট্ঠিপ্পত্তা সোমনস্সপ্পত্তা’’তি. অধিকো সেট্ঠো আসযো নিস্সযো অজ্ঝাসযোতি আহ ‘‘উত্তমনিস্সযভূত’’ন্তি. আদিভূতং পুৰাতনং সেট্ঠচৰিযং আদিব্ৰহ্মচৰিযং, লোকুত্তৰমগ্গন্তি অত্থো. তথা হেস সব্ববুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধসাৱকেহি তেনেৱ আকাৰেন অধিগতো. তেনাহ ‘‘পুৰাণ…পে… অৰিযমগ্গ’’ন্তি. তথা হি তং ভগৱা ‘‘অদ্দস পুৰাণং মগ্গং পুৰাণমঞ্জস’’ন্তি অৱোচ. পূৰেত্ৱা ভাৱনাপাৰিপূৰিৱসেন. ‘‘পূৰেত্ৱা’’তি ৱা ইদং ‘‘অজ্ঝাসযং আদিব্ৰহ্মচৰিয’’ন্তি এত্থ পাঠসেসোতি ৱদন্তি. ‘‘অজ্ঝাসযং আদিব্ৰহ্মচৰিযং পটিজানন্তি অস্সাসপ্পত্তা’’তি এৱং ৱা এত্থ যোজনা.
তপোজিগুচ্ছাৱাদৱণ্ণনা
৫৫. পকতা হুত্ৱা ৱিচ্ছিন্না ৱিপ্পকতাতি আহ ‘‘অনিট্ঠিতাৱ হুত্ৱা ঠিতা’’তি.
৫৬. ৱীৰিযেন পাপজিগুচ্ছনৱাদোতি লূখপটিপত্তিসাধনেন ৱীৰিযেন অত্ততণ্হাৱিনোদনৱসেন পাপকস্স জিগুচ্ছনৱাদো. জিগুচ্ছতীতি জিগুচ্ছো, তব্ভাৱো জেগুচ্ছং, অধিকং জেগুচ্ছং অধিজেগুচ্ছং, অতিৱিয পাপজিগুচ্ছনং, তস্মিং অধিজেগুচ্ছে. কাযদড়্হীবহুলং তপতীতি তপো, অত্তকিলমথানুযোগৱসেন পৱত্তং ৱীৰিযং, তেন কাযদড়্হীবহুলতানিমিত্তস্স পাপস্স জিগুচ্ছনং, ৱিৰজ্জনম্পি তপোজিগুচ্ছাতি আহ ‘‘ৱীৰিযেন পাপজিগুচ্ছা’’তি. ঘাসচ্ছাদনসেনাসনতণ্হাৱিনোদনমুখেন অত্তস্নেহৱিৰজ্জনন্তি অত্থো. উপৰি ৱুচ্চমানেসু নানাকাৰেসু অচেলকাদিৱতেসু একজ্ঝং সমাদিন্নানং পৰিসোধনমেৱেত্থ পাৰিপূৰণং, ন সব্বেসং অনৱসেসতো সমাদানং তস্স অসম্ভৱতোতি আহ ‘‘পৰিপুণ্ণাতি পৰিসুদ্ধা’’তি. পৰিসোধনঞ্চ নেসং সকসমযসিদ্ধেন নযেন পটিপজ্জনমেৱ. ৱিপৰিযাযেন অপৰিসুদ্ধতা ৱেদিতব্বা.
৫৭. ‘‘একং পঞ্হম্পি ন কথেতী’’তি পঠমং অত্তনা পুচ্ছিতপঞ্হস্স অকথিতত্তা ৱুত্তং.
তপনিস্সিতকোতি অত্তকিলমথানুযোগসঙ্খাতং তপং নিস্সায সমাদায ৱত্তনকো. সীহনাদেতি সীহনাদসুত্তৱণ্ণনাযং. যস্মা তত্থ ৱিত্থাৰিতনযেন ৱেদিতব্বানি, তস্মা তস্সা অত্থপ্পকাসনায ৱুত্তনযেনপি ৱেদিতব্বানি.
উপক্কিলেসৱণ্ণনা
৫৮. ‘‘সম্মা আদিযতী’’তি ৱত্ৱা সম্মা আদিযনঞ্চস্স দড়্হগ্গাহো এৱাতি আহ ‘‘দড়্হং গণ্হাতী’’তি. ‘‘সাসনাৱচৰেনাপি দীপেতব্ব’’ন্তি ৱত্ৱা তং দস্সেতুং ‘‘একচ্চো হী’’তিআদি ৱুত্তং, তেন ধুতঙ্গধৰতামত্তেন অত্তমনতা, পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পতা সম্মাপটিপত্তিযা উপক্কিলেসোতি ইমমত্থং দস্সেতি, ন যথাৱুত্ততপসমাদানধুতঙ্গধৰতানং সতিপি অনিয্যানিকত্তে সদিসতন্তি দট্ঠব্বং.
‘‘দুৱিধস্সাপীতি ‘অত্তমনো হোতি পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পো’তি চ এৱং উপক্কিলেসভেদেন ৱুত্তস্স দুৱিধস্সাপি তপস্সিনো’’তি কেচি. যস্মা পন অট্ঠকথাযং সাসনিকৱসেনাপি অত্থো দীপিতো, তস্মা বাহিৰকস্স, সাসনিকস্স চাতি এৱং দুৱিধস্সাপি তপস্সিনোতি অত্থো ৱেদিতব্বো. তথা চেৱ হি উপৰিপি অত্থৱণ্ণনং ৱক্খতীতি. এত্তাৱতাতি যদিদং ‘‘কো অঞ্ঞো মযা সদিসো’’তি এৱং অতিমানস্স, অনিট্ঠিতকিচ্চস্সেৱ চ ‘‘অলমেত্তাৱতা’’তি এৱং অতিমানস্স চ উপ্পাদনং, এত্তাৱতা.
উক্কংসতীতি উক্কট্ঠং কৰোতি. উক্খিপতীতি অঞ্ঞেসং উপৰি খিপতি, পগ্গণ্হাতীতি অত্থো. পৰং সংহাৰেতীতি পৰং সংহৰং নিহীনং কৰোতি. অৱক্খিপতীতি অধো খিপতি, অৱমঞ্ঞতীতি অত্থো.
মানমদকৰণেনাতি মানসঙ্খাতস্স মদস্স কৰণেন উপ্পাদনেন. মুচ্ছিতো হোতীতি মুচ্ছাপন্নো হোতি, সা পন মুচ্ছাপত্তি অভিজ্ঝাসীলব্বতপৰামাসকাযগন্থেহি গধিতচিত্ততা, তত্থ চ অতিলগ্গভাৱোতি আহ ‘‘গধিতো অজ্ঝোসন্নো’’তি. পমজ্জনঞ্চেত্থ পমজ্জনমেৱাতি আহ ‘‘পমাদমাপজ্জতী’’তি. কেৱলং ধুতঙ্গসুদ্ধিকো হুত্ৱা কম্মট্ঠানং অননুযুঞ্জন্তো তায এৱ ধুতঙ্গসুদ্ধিকতায অত্তুক্কংসনাদিৱসেন পৱত্তেয্যাতি দস্সেতুং ‘‘সাসনে’’তিআদি ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘ধুতঙ্গমেৱ…পে… পচ্চেতী’’তি.
৫৯. তেযেৱ পচ্চযা. সুট্ঠু কত্ৱা পটিসঙ্খৰিত্ৱা লদ্ধাতি আদৰগাৰৱযোগেন সক্কচ্চং অভিসঙ্খৰিত্ৱা দানৱসেন উপনযৱসেন লদ্ধা. ৱণ্ণভণনন্তি গুণকিত্তনং. অস্সাতি তপস্সিনো.
৬০. ৱোদাসন্তি ব্যাসনং, ৱিভজ্জনন্তি অত্থো. তং পনেত্থ ৱিভজ্জনং দ্ৱিধা ইচ্ছিতন্তি আহ ‘‘দ্ৱেভাগং আপজ্জতী’’তি. দ্ৱে ভাগে কৰোতি ৰুচ্চনাৰুচ্চনৱসেন. গেধজাতোতি সঞ্জাতগেধো. মুচ্ছনং নাম সতিৱিপ্পৱাসেনেৱ হোতি, ন সতিযা সতীতি আহ ‘‘সমুট্ঠস্সতী’’তি. আদীনৱমত্তম্পীতি গধিতাদিভাৱেন পৰিভোগে আদীনৱমত্তম্পি ন পস্সতি. মত্তঞ্ঞুতাতি পৰিভোগে মত্তঞ্ঞুতা. পচ্চৱেক্খণপৰিভোগমত্তম্পীতি পচ্চৱেক্খণমত্তেন পৰিভোগম্পি একৱাৰং পচ্চৱেক্খিত্ৱাপি পৰিভুঞ্জনম্পি ন কৰোতি.
৬১. ৱিচক্কসণ্ঠানাতি ৱিপুলতমচক্কসণ্ঠানা. সব্বস্স ভুঞ্জনতো অযোকূটসদিসা দন্তা এৱ দন্তকূটং.অপসাদেতীতি পসাদেতি. অচেলকাদিৱসেনাতি অচেলকৱতাদিৱসেন. লূখাজীৱিন্তি সল্লেখপটিপত্তিযা লূখজীৱিকং.
৬২. তপং কৰোতীতি ভাৱনামনসিকাৰলক্খণং তপং চৰতি চৰন্তো ৱিয হোতি. চঙ্কমং ওতৰতি ভাৱনং অনুযুঞ্জন্তো ৱিয. ৱিহাৰঙ্গণং সম্মজ্জতি ৱত্তপটিপত্তিং পূৰেন্তো ৱিয.
‘‘আদস্সযমানো’’তি ৱা পাঠো.
কিঞ্চি ৱজ্জন্তি কিঞ্চি কাযিকং ৱা ৱাচসিকং ৱা দোসং. দিট্ঠিগতন্তি ৱিপৰীতদস্সনং. অৰুচ্চমানন্তি অত্তনো সিদ্ধন্তে পটিক্খিত্তভাৱেন অৰুচ্চমানং. ৰুচ্চতি মেতি ‘‘কপ্পতি মে’’তি ৱদতি. অনুজানিতব্বন্তি তচ্ছাৱিপৰীতভূতভাৱেন ‘‘এৱমেত’’ন্তি অনুজানিতব্বং. সৱনমনোহাৰিতায ‘‘সাধু সুট্ঠূ’’তি অনুমোদিতব্বং.
৬৩. কুজ্ঝনসীলতায কোধনো. ৱুত্তলক্খণো উপনাহো এতস্স অত্থীতি উপনাহী. এৱংভূতো চ তংসমঙ্গী হোতীতি ‘‘সমন্নাগতো হোতী’’তি ৱুত্তং. এস নযো ইতো পৰেসুপি.
অযং পন ৱিসেসো – ইস্সতি উসূযতীতি উস্সুকী. সঠনং অসন্তগুণসম্ভাৱনং সঠো, সো এতস্স অত্থীতি সঠো. সন্তদোসপটিচ্ছাদনসভাৱা মাযা, মাযা এতস্স অত্থীতি মাযাৱী. গৰুট্ঠানিযানম্পি পণিপাতাকৰণলক্খণং থম্ভনং থদ্ধং, তমেত্থ অত্থীতি থদ্ধো. গুণেহি সমানং, অধিকঞ্চ অতিক্কমিত্ৱা নিহীনং কত্ৱা মঞ্ঞনসীলতায অতিমানী. অসন্তগুণসম্ভাৱনত্থিকতাসঙ্খাতা পাপা লামকা ইচ্ছা এতস্সাতি পাপিচ্ছো. মিচ্ছা ৱিপৰীতা দিট্ঠি এতস্সাতি মিচ্ছাদিট্ঠিকো. ‘‘ইদমেৱ সচ্চং, মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি (ম. নি. ১৮৭, ২০২, ৪২৭; ৩.২৭, ২৯; উদা. ৫৫; মহানি. ২০; নেত্তি. ৫৮) এৱং অত্তনা অত্তাভিনিৱিট্ঠতায সতা দিট্ঠি সন্দিট্ঠি, তমেৱ পৰামসতীতি সন্দিট্ঠিপৰামাসী. অট্ঠকথাযং পন ‘‘সযং দিট্ঠি সন্দিট্ঠী’’তি ৱত্থুৱসেন অত্থো ৱুত্তো. আ বাড়্হং ৱিয ধীযতীতি আধানন্তি আহ ‘‘দড়্হং সুট্ঠু ঠপিত’’ন্তি. যথাগহিতং গাহং পটিনিস্সজ্জনসীলো পটিনিস্সগ্গী, তপ্পটিক্খেপেন দুপ্পটিনিস্সগ্গী. পটিসেধত্থো হি অযং দু-সদ্দো যথা ‘‘দুপ্পঞ্ঞো, (ম. নি. ১.৪৪৯) দুস্সীলো’’তি (অ. নি. ৫.২১৩; ১০.৭৫; পাৰা. ১৯৫; ধ. প. ৩০৮) চ.
পৰিসুদ্ধপপটিকপ্পত্তকথাৱণ্ণনা
৬৪. ইধ নিগ্ৰোধ তপস্সীতি যথানুক্কন্তং পুৰিমপাড়িং নিগমনৱসেন একদেসেন দস্সেতি. তেনাহ ‘‘এৱং ভগৱা’’তিআদি. গহিতলদ্ধিন্তি ‘‘অচেলকাদিভাৱো সেয্যো, তেন চ সংসাৰসুদ্ধি হোতী’’তি এৱং গহিতলদ্ধিং. ৰক্খিতং তপন্তি তায লদ্ধিযা সমাদিযিত্ৱা ৰক্খিতং অচেলকৱতাদিতপং. ‘‘সব্বমেৱ সংকিলিট্ঠ’’ন্তি ইমিনা যং ৱক্খতি পৰিসুদ্ধপাড়িৱণ্ণনাযং ‘‘লূখতপস্সিনো চেৱ ধুতঙ্গধৰস্স চ ৱসেন যোজনা ৱেদিতব্বা’’তি (দী. নি. অট্ঠ. ৩.৬৪), তস্স পৰিকপ্পিতৰূপস্স লূখস্স তপস্সিনোতি অযমেত্থ অধিপ্পাযোতি দস্সেতি. ‘‘পৰিসুদ্ধপাড়িদস্সনত্থ’’ন্তি চ ইমিনা তিত্থিযানং ৱসেন পাড়ি যেৱেত্থ লব্ভতি, ন পন তদত্থোতি দস্সেতি. ৱুত্তৱিপক্খৱসেনাতি ৱুত্তস্স অত্থস্স পটিপক্খৱসেন, পটিক্খেপৱসেনাতি অত্থো. তস্মিং ঠানেতি হেতুঅত্থে ভুম্মন্তি তস্স হেতুঅত্থেন কৰণৱচনেন অত্থং দস্সেন্তো ‘‘এৱং সো তেনা’’তিআদিমাহ. উত্তৰি ৱাযমমানোতি যথাসমাদিন্নেহি ধুতধম্মেহি অপৰিতুট্ঠো, অপৰিযোসিতসঙ্কপ্পো চ হুত্ৱা উপৰি ভাৱনানুযোগৱসেন সম্মাৱাযামং কৰোন্তো.
৬৯. ইতো পৰন্তি ইতো যথাৱুত্তনযতো পৰং. অগ্গভাৱং ৱা সাৰভাৱং ৱাতি তপোজিগুচ্ছায অগ্গভাৱং ৱা সাৰভাৱং ৱা অজানন্তো. ‘‘অযমেৱস্স অগ্গভাৱো সাৰভাৱো’’তি মঞ্ঞমানো ‘‘অগ্গপ্পত্তা, সাৰপ্পত্তা চা’’তি আহ.
পৰিসুদ্ধতচপ্পত্তাদিকথাৱণ্ণনা
৭০. যমনং সংযমনং যামো, হিংসাদীনং অকৰণৱসেন চতুব্বিধো যামোৱ চাতুযামো, সো এৱ সংৱৰো, তেন সংৱুতো গুত্তসব্বদ্ৱাৰো চাতুযামসংৱৰসংৱুতো. তেনাহ ‘‘চতুব্বিধেন সংৱৰেন পিহিতো’’তি. অতিপাতনং হিংসনন্তি আহ ‘‘পাণং ন হনতী’’তি. লোভচিত্তেন ভাৱিতং সম্ভাৱিতন্তি কত্ৱা ভাৱিতং নাম পঞ্চ কামগুণা. অযঞ্চ তেসু তেসংযেৱ সমুদাচাৰো মগ্গোট্ঠাপকং ৱিযাতি আহ ‘‘তেসং সঞ্ঞাযা’’তি.
এতন্তি অভিহৰণং, হীনায অনাৱত্তনঞ্চ. তেনাহ ‘‘সো অভিহৰতীতি আদিলক্খণ’’ন্তি. অভিহৰতীতি অভিবুদ্ধিং নেতি. তেনাহ ‘‘উপৰূপৰি ৱড্ঢেতী’’তি. চক্কৱত্তিনাপি পব্বজিতস্স অভিৱাদনাদি কৰীযতেৱাতি পব্বজ্জা সেট্ঠা গুণৱিসেসযোগতো, দোসৱিৰহিততো চ, যতো সা পণ্ডিতপঞ্ঞত্তা ৱুত্তা. গিহিভাৱো পন নিহীনো তদুভযাভাৱতোতি আহ ‘‘হীনায গিহিভাৱত্থাযা’’তি.
৭১. তচপ্পত্তাতি তচং পত্তা, তচসদিসা হোতীতি অত্থো.
৭৪. তিত্থিযানং ৱসেনাতি তিত্থিযানং সমযৱসেন. নেসন্তি তিত্থিযানং. তন্তি দিব্বচক্খুং. সীলসম্পদাতি সব্বাকাৰসম্পন্নং চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং. তচসাৰসম্পত্তিতোতি তচতপোজিগুচ্ছাযাসাৰসম্পত্তিতো. ৱিসেসভাৱন্তি ৱিসেসসভাৱং.
অচেলকপাড়িমত্তম্পীতি অচেলকপাড়িআগতত্থমত্তম্পি নত্থি, তস্মা মযং অনস্সাম ৱিনট্ঠাতি অত্থো. অ-কাৰো ৱা নিপাতমত্তং, নস্সামাতি ৱিনস্সাম. কুতো পৰিসুদ্ধপাড়ীতি কুতো এৱ অম্হেসু পৰিসুদ্ধপাড়িআগতপটিপত্তি. এস নযো সেসেসুপি. সুতিৱসেনাপীতি সোতপথাগমনমত্তেনাপি ন জানাম.
নিগ্ৰোধস্সপজ্ঝাযনৱণ্ণনা
৭৫. অস্সাতি সন্ধানস্স গহপতিস্স. কক্খড়ন্তি ফৰুসং. দুৰাসদৱচনন্তি অৱত্তব্বৱচনং. যস্মা ফৰুসৱচনং যং উদ্দিস্স পযুত্তং, তস্মিং খমাপিতে খমাপকস্স পটিপাকতিকং হোতি, তস্মা ‘‘অযং মযী’’তিআদি ৱুত্তং.
৭৬. বোধত্থায ধম্মং দেসেতি, ন অত্তনো বুদ্ধভাৱঘোসনত্থায. ৱাদত্থাযাতি পৰৱাদভঞ্জনৱাদত্থায. ৰাগাদিসমনত্থায ধম্মং দেসেতি, ন অন্তেৱাসিকম্যতায. ওঘনিত্থৰণত্থাযাতি চতুৰোঘনিত্থৰণত্থায ধম্মং দেসেতি সব্বসো ওৰপাৰাতিণ্ণমাৱহত্তা দেসনায. সব্বকিলেসপৰিনিব্বানত্থায ধম্মং দেসেতি কিলেসানং লেসেনপি দেসনায অপৰামট্ঠভাৱতো.
ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানাদিৱণ্ণনা
৭৭. ইদং সব্বম্পীতি সত্তৱস্সতো পট্ঠায যাৱ ‘‘সত্তাহ’’ন্তি পদং, ইদং সব্বম্পি ৱচনং. অসঠো পন অমাযাৱী উজুজাতিকো তিক্খপঞ্ঞো উগ্ঘটিতঞ্ঞূতি অধিপ্পাযো. সো হি তংমুহুত্তেনেৱ অৰহত্তং পত্তুং সক্খিস্সতীতি. ৱঙ্কৱঙ্কোতি কাযৱঙ্কাদীহিপি ৱঙ্কেহি ৱঙ্কো জিম্হো কুটিলো. ‘‘সঠং পনাহং অনুসাসিতুং ন সক্কোমী’’তি ন ইদং ভগৱা কিলাসুভাৱেনেৱ ৱদতি, অথ খো তস্স অভাজনভাৱেনেৱ.
৭৮. পকতিযা আচৰিযোতি যো এৱ তুম্হাকং ইতো পুব্বে পকতিযা আচৰিযো অহোসি, সো এৱ ইদানিপি পুব্বাচিণ্ণৱসেন আচৰিযো হোতু, ন মযং তুম্হে অন্তেৱাসিকে কাতুকামাতি অধিপ্পাযো. ন মযং তুম্হাকং উদ্দেসেন অত্থিকা, ধম্মতন্তি মেৱ পন তুম্হে ঞাপেতুকামম্হাতি অধিপ্পাযো. আজীৱতোতি জীৱিকায ৱুত্তিতো. অকুসলাতি কোট্ঠাসং পত্তাতি অকুসলাতি তং তং কোট্ঠাসতংযেৱ উপগতা. কিলেসদৰথসম্পযুত্তাতি কিলেসদৰথসহিতা তংসম্বন্ধনতো. জাতিজৰামৰণানং হিতাতি জাতিজৰামৰণিযা. সংকিলেসো এত্থ অত্থি, সংকিলেসে ৱা নিযুত্তাতি সংকিলেসিকা. ৱোদানং ৱুচ্চতি ৱিসুদ্ধি, তস্স পচ্চযভূতত্তা ৱোদানিযা. তথাভূতা চেতে ৱোদাপেন্তীতি আহ ‘‘সত্তে ৱোদাপেন্তী’’তি. সিখাপ্পত্তা পঞ্ঞায পাৰিপূৰিৱেপুল্লতা মগ্গফলৱসেনেৱ ইচ্ছিতব্বাতি আহ ‘‘মগ্গপঞ্ঞা…পে… ৱেপুল্লত’’ন্তি. উভোপি ৱা এতানি পাৰিপূৰিৱেপুল্লানি. যা হি তস্স পাৰিপূৰী, সা এৱ ৱেপুল্লতাতি. ততোতি সংকিলেসধম্মপ্পহানৱোদানধম্মাভিবুদ্ধিহেতু.
৭৯. ‘‘যথা মাৰেনা’’তি নযিদং নিদস্সনৱসেন ৱুত্তং, অথ খো তথাভাৱকথনমেৱাতি দস্সেতুং ‘‘মাৰো কিৰা’’তিআদি ৱুত্তং. অথাতি মাৰেন তেসং পৰিযুট্ঠানপ্পত্তিতো পচ্ছা অঞ্ঞাসীতি যোজনা. কস্মা পন ভগৱা পগেৱ ন অঞ্ঞাসীতি? অনাৱজ্জিতত্তা. মাৰং পটিবাহিত্ৱাতি মাৰেন তেসু কতং পৰিযুট্ঠানং ৱিধমেত্ৱা, ন তেসং সতি পযোজনে বুদ্ধানং দুক্কৰং. সোতি মগ্গফলুপ্পত্তিহেতু. তেসং পৰিব্বাজকানং.
ফুট্ঠাতি পৰিযুট্ঠানৱসেন ফুট্ঠা. যত্ৰাতি নিদ্ধাৰণে ভুম্মন্তি আহ ‘‘যেসূ’’তি. অঞ্ঞাণত্থন্তি আজাননত্থং, উপসগ্গমত্তঞ্চেত্থ আ-কাৰোতি আহ ‘‘জাননত্থ’’ন্তি, ৱীমংসনত্থন্তি অত্থো. চিত্তং নুপ্পন্নন্তি ‘‘জানাম তাৱস্স ধম্ম’’ন্তি আজাননত্থং ‘‘ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিস্সামা’’তি একস্মিং দিৱসে একৱাৰম্পি তেসং চিত্তং নুপ্পন্নং. সত্তাহো পন ৱুচ্চমানো এতেসং কিং কৰিস্সতীতি যোজনা. সত্তাহং পূৰেতুন্তি সত্তাহং ব্ৰহ্মচৰিযং পূৰেতুং, ব্ৰহ্মচৰিযৱসেন ৱা সত্তাহং পূৰেতুন্তি অত্থো. পৰৱাদভিন্দনন্তি পৰৱাদমদ্দনং. সকৱাদসমুস্সাপনন্তি সকৱাদপগ্গণ্হনং. ৱাসনাযাতি সচ্চসম্পটিৱেধৱাসনায. নেসন্তি চ পকৰণৱসেন ৱুত্তং. তদঞ্ঞেসম্পি হি ভগৱতো সম্মুখা, পৰম্পৰায চ দেৱমনুস্সানং সুণন্তানং ৱাসনায পচ্চযো এৱাতি. যং পনেত্থ অত্থতো ন ৱিভত্তং, তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.
উদুম্বৰিকসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা.