৬. মহাগোৱিন্দসুত্তৱণ্ণনা
২৯৩. পঞ্চকুণ্ডলিকোতি ৱিস্সট্ঠপঞ্চৱেণিকো. চতুমগ্গট্ঠানেসূতি চতুন্নং মগ্গানং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা গতট্ঠানেসু. তত্থ হি কতা সালাদযো চতূহি দিসাহি আগতমনুস্সানং উপভোগক্খমা হোন্তি. ‘‘এৱৰূপানী’’তি ইমিনা ৰুক্খমূলসোধনাদীনি চেৱ যথাসত্তি অন্নদানাদীনি চ পুঞ্ঞানি সঙ্গণ্হাতি. ‘‘সুৱণ্ণক্খন্ধসদিসো অত্তভাৱো ইট্ঠো কন্তো মনাপো অহোসী’’তি পাঠো. সকটসহস্সমত্তন্তি ৱাহসহস্সমত্তং, ৱাহো পন ৱীসতি খাৰী, খাৰী সোড়সদোণমত্তা, দোণং সোড়স নাড়িযো ৱেদিতব্বা. কুম্ভং দসম্বণানি. ‘‘সহস্সনাড়িযো’’তি কেচি. ৰত্তসুৱণ্ণকণ্ণিকন্তি ৰত্তসুৱণ্ণমযং ৱটংসকং.
যস্মা মজ্ঝিমযামে এৱ দেৱতা সত্থাৰং উপসঙ্কমিতুং অৱসৰং লভন্তি, তস্মা ‘‘এককোট্ঠাসং অতীতাযা’’তি ৱুত্তং. অতিক্কন্তৱণ্ণোতি অতিৱিয কমনীযৰূপো, কেৱলকপ্পন্তি ৱা মনং ঊনং অৱসেসং, ঈসকং অসমত্তন্তি অত্থো ভগৱতো হি সমীপট্ঠানং মুঞ্চিত্ৱা সব্বো গিজ্ঝকূটৱিহাৰো তেন ওভাসিতো. তেনাহ ‘‘চন্দিমা ৱিযা’’তিআদি.
দেৱসভাৱণ্ণনা
২৯৪. ৰতনমত্তকণ্ণিকৰুক্খনিস্সন্দেনাতি ৰতনপ্পমাণৰুক্খমযকূটদানপুঞ্ঞনিস্সন্দেন, তস্স ৱা পুঞ্ঞস্স নিস্সন্দফলভাৱেন. নিব্বত্তসভাযন্তি সমুট্ঠিতউপট্ঠানসালাযং. মণিমযাতি পদুমৰাগাদিমণিমযা. আণিযোতি থম্ভতুলাসঙ্ঘাটকাদীসু ৱাড়ৰূপাদিসঙ্ঘাটনকআণিযো.
গন্ধব্বৰাজাতি গন্ধব্বকাযিকানং দেৱতানং ৰাজা. যে তাৱতিংসানং আসন্নৱাসিনো চাতুমহাৰাজিকা দেৱা, তে পুৰতো কৰোন্তো ‘‘দ্ৱীসু দেৱলোকেসু দেৱতা পুৰতো কত্ৱা নিসিন্নো’’তি ৱুত্তো. সেসেসুপি তীসু ঠানেসু এসেৱ নযো.
নাগৰাজাতি নাগানং অধিপতি, ন পন সযং নাগজাতিকো.
আসতি নিসীদতি এত্থাতি আসনং, নিসজ্জট্ঠানন্তি আহ ‘‘নিসীদিতুং ওকাসো’’তি. ‘‘এত্থা’’তি পদং নিপাতমত্তং, এত্থাতি ৱা এতস্মিং পাঠে. অত্থুদ্ধাৰনযেন ৱত্তব্বং পুব্বে ৱুত্তং চতুব্বিধমেৱ. তাৱতিংসা, একচ্চে চ চাতুমহাৰাজিকা যথালদ্ধায সম্পত্তিযা থাৱৰভাৱায, আযতিং সোধনায চ পঞ্চ সীলানি ৰক্খন্তি, তে তস্স ৱিসোধনত্থং পৱাৰণাসঙ্গহং কৰোন্তি. তেন ৱুত্তং ‘‘মহাপৱাৰণাযা’’তিআদি.
ৱস্সসহস্সন্তি মনুস্সগণনায ৱস্সসহস্সং.
পন্নপলাসোতি পতিতপত্তো. খাৰকজাতোতি জাতখুদ্দকমকুড়ো. যে হি নীলপত্তকা অতিৱিয খুদ্দকা মকুড়া, তে ‘‘খাৰকা’’তি ৱুচ্চন্তি. জালকজাতোতি তেহিযেৱ খুদ্দকমকুড়েহি জাতজালকো সব্বসো জালো ৱিয জাতো. কেচি পন ‘‘জালকজাতোতি একজালো ৱিয জাতো’’তি অত্থং ৱদন্তি. পাৰিছত্তকো কিৰ খাৰকগ্গহণকালে সব্বত্থকমেৱ পল্লৱিকো হোতি, তে চস্স পল্লৱা পভস্সৰপৱাড়ৱণ্ণসমুজ্জলা হোন্তি, তেন সো সব্বসো সমুজ্জলন্তো তিট্ঠতি. কুটুমলকজাতোতি সঞ্জাতমহামকুড়ো. কোৰকজাতোতি সঞ্জাতসূচিভেদো সম্পতি ৱিকসমানাৱত্থো. সব্বপালিফুল্লোতি সব্বসো ফুল্লিতৱিকসিতো.
কন্তনকৱাতোতি দেৱানং পুঞ্ঞকম্মপচ্চযা পুপ্ফানং ছিন্দনকৱাতো. কন্ততীতি ছিন্দতি. সম্পটিচ্ছনকৱাতোতি ছিন্নানং ছিন্নানং পুপ্ফানং সম্পটিগ্গণ্হনকৱাতো. নচ্চন্তোতি নানাৱিধভত্তিং সন্নিৱেসৱসেন নচ্চনং কৰোন্তো. অঞ্ঞতৰদেৱতানন্তি নামগোত্তৱসেন অপ্পঞ্ঞাতদেৱতানং.
ৰেণুৱট্টীতি ৰেণুসঙ্ঘাতো. কণ্ণিকং আহচ্চাতি সুধম্মায কূটং আহন্ত্ৱা.
অট্ঠ দিৱসেতি পঞ্চমিযা সদ্ধিং পক্খে চত্তাৰো দিৱসে সন্ধায ৱুত্তং. যথাৱুত্তেসু অট্ঠসু দিৱসেসু ধম্মস্সৱনং নিবদ্ধং তদা পৱত্ততীতি ততো অঞ্ঞদা কাৰিতং সন্ধাযাহ ‘‘অকালধম্মস্সৱনং কাৰিত’’ন্তি. চেতিযে ছত্তস্স হেট্ঠা কাতব্বৱেদিকা ছত্তৱেদিকা. চেতিযং পৰিক্খিপিত্ৱা পদক্খিণকৰণট্ঠানং অন্তোকত্ৱা কাতব্বৱেদিকা পুটৱেদিকা. চেতিযস্স কুচ্ছিং পৰিক্খিপিত্ৱা তং সম্বন্ধমেৱ কত্ৱা কাতব্বৱেদিকা কুচ্ছিৱেদিকা. সীহৰূপপাদকং আসনং সীহাসনং. উভোসু পস্সেসু সীহৰূপযুত্তং সোপানং সীহসোপানং.
অত্তমনা হোন্তি অনিযামনকভাৱতো. তেনেৱাহ ‘‘মহাপুঞ্ঞে পুৰক্খত্ৱা’’তিআদি. পৱাৰণাসঙ্গহত্থায সন্নিপতিতাতি ৱেদিতব্বা ‘‘তদহুপোসথে পন্নৰসে পৱাৰণায পুণ্ণায পুণ্ণমায ৰত্তিযা’’তি (দী. নি. ২.২৯৪) ৱচনতো.
২৯৫. নৱহি কাৰণেহীতি ‘‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহ’’ন্তিআদিনা (দী. নি. ১.১৫৭, ২৫৫) ৱুত্তেহি অৰহত্তাদীহি নৱহি বুদ্ধানুভাৱদীপনেহি কাৰণেহি. ধম্মস্স চাতি এত্থ চ-সদ্দো অৱুত্তসমুচ্চযত্থোতি তেন সম্পিণ্ডিতমত্থং দস্সেন্তো ‘‘উজুপ্পটিপন্নতাদিভেদং সঙ্ঘস্স চ সুপ্পটিপত্তি’’ন্তি আহ.
অট্ঠযথাভুচ্চৱণ্ণনা
২৯৬. যথা অনন্তমেৱ আনঞ্চং, ভিসক্কমেৱ ভেসজ্জং, এৱং যথাভূতা এৱ যথাভুচ্চাতি পাড়িযং ৱুত্তন্তি আহ ‘‘যথাভুচ্চেতি যথাভূতে’’তি. ৱণ্ণেতব্বতো কিত্তেতব্বতো ৱণ্ণা, গুণা. কথং পটিপন্নোতি হেতুঅৱত্থাযং, ফলঅৱত্থাযং, সত্তানং উপকাৰা ৱত্থাযন্তি তীসুপি অৱত্থাসু লোকনাথস্স বহুজনহিতায পটিপত্তিযা কথেতুকম্যতাপুচ্ছা. তথা হি নং আদিতো পট্ঠায যাৱ পৰিযোসানা সঙ্খেপেনেৱ দস্সেন্তো ‘‘দীপঙ্কৰপাদমূলে’’তিআদিমাহ. তত্থ অভিনীহৰমানোতি অভিনীহাৰং কৰোন্তো. যং পনেত্থ মহাভিনীহাৰে, পাৰমীসু চ ৱত্তব্বং, তং ব্ৰহ্মজালটীকাযং (দী. নি. টী. ১.৭) ৱুত্তং এৱাতি তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
‘‘খন্তিৱাদিতাপসকালে’’তিআদি (জা. ১.খন্তীৱাদীজাতক) হেতুঅৱত্থাযমেৱ অনঞ্ঞসাধাৰণায সুদুক্কৰায বহুজনহিতায পটিপত্তিযা ৱিভাৱনং. যথাধিপ্পেতং হিতসুখং যায কিৰিযায ৱিনা ন ইজ্ঝতি, সাপি তদত্থা এৱাতি দস্সেতুং ‘‘তুসিতপুৰে যাৱতাযুকং তিট্ঠন্তোপী’’তিআদি ৱুত্তং.
ধম্মচক্কপ্পৱত্তনাদি (সং. নি. ৫.১০৮১; মহাৱ. ১৩; পটি. ম. ৩.৩০) পন নিব্বত্তিতা বহুজনহিতায পটিপত্তি. আযুসঙ্খাৰোস্সজ্জনম্পি ‘‘এত্তকং কালং তিট্ঠামী’’তি পৱত্তিযা বহুজনহিতায পটিপত্তি. অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বানৱসেন বহুজনহিতায পটিপত্তি. তেনাহ ‘‘যাৱস্সা’’তিআদি. সেসপদানীতি ‘‘বহুজনসুখাযা’’তিআদীনি পদানি. পচ্ছিমন্তি ‘‘অত্থায হিতায সুখাযা’’তি পদত্তযং. পুৰিমস্সাতি ততো পুৰিমস্স পদত্তযস্স. অত্থোতি অত্থনিদ্দেসো.
যদিপি অতীতেনঙ্গেন সমন্নাগতা সত্থাৰো অহেসুং, তেপি পন বুদ্ধা এৱাতি অত্থতো অম্হাকং সত্থা অনঞ্ঞোতি আহ ‘‘অতীতেপি বুদ্ধতো অঞ্ঞং ন সমনুপস্সামা’’তি. যথা চ অতীতে, এৱং অনাগতে চাতি অযমত্থো নযতো লব্ভতীতি কত্ৱা ৱুত্তং ‘‘অনাগতেপি ন সমনুপস্সামা’’তি. সক্কো পন দেৱৰাজা তমত্থং অত্থাপন্নমেৱ কত্ৱা ‘‘ন পনেতৰহি’’ ইচ্চেৱাহ. কিং সক্কো কথেতীতি ৱিচাৰেত্ৱাতি ‘‘নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সমা’তি ৱদন্তো সক্কো কিং কথেতী’’তি ৱিচাৰণং সমুট্ঠপেত্ৱা. যস্মা অতীতে বুদ্ধা অহেসুং, অনাগতে ভৱিস্সন্তীতি নাযমত্থো সক্কেন দেৱৰাজেন পৰিঞ্ঞাতো, তে পন বুদ্ধসামঞ্ঞেন অম্হাকং ভগৱতা সদ্ধিং গহেত্ৱা এতৰহি অঞ্ঞস্স সব্বেন সব্বং অভাৱতো তথা ৱুত্তন্তি দস্সেতুং ‘‘এতৰহী’’তিআদি ৱুত্তং. স্ৱাক্খাতাদীনীতি স্ৱাক্খাতপদাদীনি. কুসলাদীনীতি ‘‘ইদং কুসল’’ন্তিআদীনি পদানি.
গঙ্গাযমুনানং অসমাগমট্ঠানে উদকং ভিন্নৱণ্ণং হোন্তম্পি সমাগমট্ঠানে অভিন্নৱণ্ণং এৱাতি আহ ‘‘ৱণ্ণেনপি সংসন্দতি সমেতী’’তি. তত্থ কিৰ গঙ্গোদকসদিসমেৱ যমুনোদকং. যথা নিব্বানং কেনচি কিলেসেন অনুপক্কিলিট্ঠতায পৰিসুদ্ধং, এৱং নিব্বানগামিনিপটিপদাপি কেনচি কিলেসেন অনুপক্কিলিট্ঠতায পৰিসুদ্ধাৱ ইচ্ছিতব্বা. তেনাহ ‘‘ন হী’’তিআদি. যেন পৰিসুদ্ধত্থেন নিব্বানস্স, নিব্বানগামিনিযা পটিপদায চ আকাসূপমতা, সো কেনচি অনুপলেপো, অনুপক্কিলেসো চাতি আহ ‘‘আকাসম্পি অলগ্গং পৰিসুদ্ধ’’ন্তি. ইদানি তমত্থং নিদস্সনেন ৱিভূতং কত্ৱা দস্সেতুং ‘‘চন্দিমসূৰিযান’’ন্তিআদি ৱুত্তং. সংসন্দতি যুজ্জতি পটিপজ্জিতব্বতাপটিপজ্জনেহি অঞ্ঞমঞ্ঞানুচ্ছৱিকতায.
পটিপদায ঠিতানন্তি পটিপদং মগ্গপটিপত্তিং পটিপজ্জমানানং. ৱুসিতৱতন্তি ব্ৰহ্মচৰিযৱাসং ৱুসিতৱন্তানং এতেসং. লদ্ধসহাযোতি এতাসং পটিপদানং ৱসেন লদ্ধসহাযো. তত্থ তত্থ সাৱকেহি সত্থু কাতব্বকিচ্চে. ইদং পন ‘‘অদুতিযো’’তিআদি সুত্তন্তৰে আগতৱচনং অঞ্ঞেহি অসদিসট্ঠেন ৱুত্তং, ন যথাৱুত্তসহাযাভাৱতো. অপনুজ্জাতি অপনীয ৱিৱজ্জেত্ৱা. ‘‘অপনুজ্জা’’তি চ অন্তোগধাৱধাৰণং ইদং ৱচনং একন্তিকত্তা তস্স অপনোদস্সাতি ৱুত্তং ‘‘অপনুজ্জেৱা’’তি.
লব্ভতীতি লাভো, সো পন উক্কংসগতিৱিজাননেন সাতিসযো, ৱিপুলো এৱ চ ইধাধিপ্পেতোতি আহ ‘‘মহালাভো উপ্পন্নো’’তি. উস্সন্নপুঞ্ঞনিস্সন্দসমুপ্পন্নোতি যথাৱুত্তকালং সম্ভতসুৱিপুলউড়াৰতৰপুঞ্ঞাভিসন্দতো নিব্বত্তো.‘‘ইমে নিব্বত্তা, ইতো পৰং ময্হং ওকাসো নত্থী’’তি উস্সাহজাতো ৱিয উপৰূপৰি ৱড্ঢমানো উদপাদি. সব্বদিসাসু হি যমকমহামেঘো উট্ঠহিত্ৱা মহামেঘং ৱিয সব্বপাৰমিযো ‘‘একস্মিং অত্তভাৱে ৱিপাকং দস্সামা’’তি সম্পিণ্ডিতা ৱিয ভগৱতো ইদং লাভসক্কাৰসিলোকং নিব্বত্তযিংসু, ততো অন্নপানৱত্থযানমালাগন্ধৱিলেপনাদিহত্থা খত্তিযব্ৰাহ্মণাদযো উপগন্ত্ৱা ‘‘কহং বুদ্ধো, কহং ভগৱা, কহং দেৱদেৱো, কহং নৰাসভো, কহং পুৰিসসীহো’’তি ভগৱন্তং পৰিযেসন্তি, সকটসতেহিপি পচ্চযে আহৰিত্ৱা ওকাসং অলভমানা সমন্তা গাৱুতপ্পমাণম্পি সকটধুৰেন সকটধুৰং আহচ্চ তিট্ঠন্তি চেৱ অনুবন্ধন্তি চ অন্ধকৱিন্দব্ৰাহ্মণাদযো ৱিয. সব্বং খন্ধকে, তেসু তেসু চ সুত্তেসু আগতনযেন ৱেদিতব্বং. তেনাহ ‘‘লাভসক্কাৰো মহোঘো ৱিযা’’তিআদি.
পটিপাটিভত্তন্তি বহূসু ‘‘দানং দস্সামা’’তি আহটপটিপাটিকায উট্ঠিতেসু অনুপটিপাটিযা দাতব্ব ভত্তং.
মত্থকং পত্তো অনঞ্ঞসাধাৰণত্তা তস্স দানস্স. উপাযং আচিক্খি নাগৰানং অসক্কুণেয্যৰূপেন দানং দাপেতুং. সালকল্যাণিৰুক্খা ৰাজপৰিগ্গহা অঞ্ঞেহি অসাধাৰণা, তস্মা তেসং পদৰেহি মণ্ডপো কাৰিতো, হত্থিনো চ ৰাজভণ্ডভূতা নাগৰেহি ন সক্কা লদ্ধুন্তি তেহি ছত্তং ধাৰাপিতং, তথা খত্তিযধীতাহি ৱেয্যাৱচ্চং কাৰিতং. ‘‘পঞ্চ আসনসতানী’’তি ইদং সালকল্যাণিমণ্ডপে পঞ্ঞত্তে সন্ধায ৱুত্তং, ততো বহি পন বহূনি পঞ্ঞত্তানি অহেসুং. চতুজ্জাতিযগন্ধং পিসতি বুদ্ধপ্পমুখস্স সঙ্ঘস্স পূজনত্থঞ্চেৱ পত্তস্স উব্বটনত্থঞ্চ. উদকন্তি পত্তধোৱনউদকং. অনগ্ঘানি অহেসুং অনগ্ঘৰতনাভিসঙ্খতত্তা.
সত্তধা মুদ্ধা ফলিস্সতি অনাদৰকাৰণাদিনা. কাড়ং ওলোকেস্সামীতি কাড়ং এৱং অনুপেক্খিস্সামি, তস্স উপ্পজ্জনকং অনত্থং পৰিহৰিস্সামীতি অত্থো.
কদৰিযাতি থদ্ধমচ্ছৰিনো পুঞ্ঞকম্মৱিমুখা. দেৱলোকং ন ৱজন্তি পুঞ্ঞস্স অকতত্তা, মচ্ছৰিভাৱেন চ পাপস্স পসুতত্তা. বালাতি দুচ্চিন্তিতচিন্তনাদিনা বাললক্খণযুত্তা. নপ্পসংসন্তি দানং পসংসিতুম্পি ন ৱিসহন্তি. ধীৰোতি ধীতিসম্পন্নো উড়াৰপঞ্ঞো পৰেহি কতং দানং অনুমোদমানোপি, তেনেৱ দানানুমোদনেনেৱ. সুখী পৰত্থাতি পৰলোকে কাযিকচেতসিকসুখসমঙ্গী হোতি.
ৱৰৰোজো নাম তস্মিং কালে একো খত্তিযো, তস্স ৱৰৰোজস্স. অনৱজ্জ…পে… ফলেয্য অভূতৱাদিভাৱতোতি অধিপ্পাযো. অতিৰেকপদসহস্সেন তিংসাধিকেন অড্ঢতেয্যগাথাসতেন ৱণ্ণমেৱ কথেসি ৰূপপ্পসন্নতায চ.
যাৱ মঞ্ঞে খত্তিযাতি এত্থ যাৱাতি অৱধিপৰিচ্ছেদৱচনং, অঞ্ঞেতি নিপাতমত্তং, যাৱ খত্তিযা খত্তিযে অৱধিং কত্ৱা সব্বে দেৱমনুস্সাতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘খত্তিযা ব্ৰাহ্মণা’’তিআদি. মদপমত্তোতি লাভসক্কাৰসিলোকমদেন পমত্তো চেৱ তদন্ৱযেন পমাদেন পমত্তো চ হুত্ৱা.
তদন্ৱযমেৱাতি তদনুগতমেৱ. ৱাচা…পে… সমেতীতি ৱচীকম্মকাযকম্মানি অঞ্ঞমঞ্ঞং অৱিৰুদ্ধানি, অঞ্ঞদত্থু সংসন্দন্তি. অজা এৱ মিগাতি অজামিগা, তে অজামিগে.
তিণ্ণৱিচিকিচ্ছো সব্বসো অতিক্কন্তৱিচিকিচ্ছাকন্তাৰো. ননু চ সব্বেপি সোতাপন্না তিণ্ণৱিচিকিচ্ছা, ৱিগতকথংকথা চ? সচ্চমেতং, ইদং পন ন তাদিসং তিণ্ণৱিচিকিচ্ছতং সন্ধায ৱুত্তং, অথ খো সব্বস্মিং ঞেয্যধম্মে সব্বাকাৰাৱবোধসঙ্খাতসন্নিট্ঠানৱসেন সব্বসো নিৰাকতং সন্ধাযাতি দস্সেন্তো ‘‘যথা হী’’তি আদিমাহ. উস্সন্নুস্সন্নত্তাতি পৰোপৰভাৱতো, অযঞ্চ অত্থো ভগৱতো অনেকধাতুনানাধাতুঞাণবলেনপি ইজ্ঝতি. সব্বত্থ ৱিগতকথংকথো সব্বদস্সাৱিভাৱতো. সব্বেসং পৰমত্থধম্মানং সচ্চাভিসমযৱসেন পটিৱিদ্ধত্তা ৱুত্তং ‘‘ৱোহাৰৱসেনা’’তি ৱা নামগোত্তাদিৱসেনাতি অত্থো.
পৰিযোসিতসঙ্কপ্পোতি সব্বসো নিট্ঠিতমনোৰথো. ননু চ অৰিযমগ্গেন পৰিযোসিতসঙ্কপ্পতা নাম সোড়সকিচ্চসিদ্ধিযা কতকৰণীযভাৱেন, ন সব্বঞেয্যধম্মাৱবোধেনাতি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘পুব্বে অননুস্সুতেসূ’’তিআদি. সাৱকানং সাৱকপাৰমিঞাণং ৱিয, হি পচ্চেকবুদ্ধানং পচ্চেকবোধিঞাণং ৱিয চ সম্মাসম্বুদ্ধানং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং চতুসচ্চাভিসম্বোধপুব্বকমেৱাতি. অননুস্সুতেসূতি ন অনুস্সুতেসু. সামন্তি সযমেৱ. পদদ্ৱযেনাপি পৰতো ঘোসেন ৱিনাতি দস্সেতি. তত্থাতি নিমিত্তত্থে ভুম্মং, সচ্চাভিসম্বোধনিমিত্তন্তি অত্থো. সচ্চাভিসম্বোধো চ অগ্গমগ্গৱসেনাতি দট্ঠব্বং. বলেসু চ ৱসীভাৱন্তি দসন্নং বলঞাণানং যথাৰুচি পৱত্তি. জাতত্তা জাতাতি সম্মাসম্বুদ্ধে ৱদতি.
২৯৭. তত্থ তত্থ ৰাজধানিআদিকে নিবদ্ধৱাসং ৱসন্তো. তীসু মণ্ডলেসু যথাকালং চাৰিকং চৰন্তো.
২৯৮. অস্সাতি ফলস্স. তন্তি কাৰণং. দ্ৱিন্নম্পি একতো উপ্পত্তিযা কাৰণং নত্থি, পগেৱ তিণ্ণং, চতুন্নং ৱাতি. ‘‘এত্থ চা’’তিআদি ‘‘একিস্সা লোকধাতুযা’’তি ৱুত্তলোকধাতুযা পমাণপৰিচ্ছেদদস্সনত্থং আৰদ্ধং.
যাৱতাতি যত্তকেন ঠানেন. পৰিহৰন্তীতি সিনেৰুং পৰিক্খিপন্তা পৰিৱত্তন্তি. দিসাতি দিসাসু, ভুম্মত্থে এতং পচ্চত্তৱচনং. ভন্তি দিব্বন্তি. ৱিৰোচনাতি ওভাসন্তা, ৱিৰোচনা ৱা সোভমানা চন্দিমসূৰিযা ভন্তি, ততো এৱ দিসা চ ভন্তি.তাৱ সহস্সধাতি তত্তকো সহস্সলোকো.
এত্তকন্তি ইমং চক্কৱাড়ং মজ্ঝে কত্ৱা ইমিনাৱ সদ্ধিং চক্কৱাড়ং দসসহস্সং. যং পনেত্থ ৱত্তব্বং, তং মহাপদানৱণ্ণনাযং ৱুত্তমেৱ. ন পঞ্ঞাযতীতি তীসু পিটকেসু অনাগতত্তা.
সনঙ্কুমাৰকথাৱণ্ণনা
৩০০. ৱণ্ণেনাতি ৰূপসম্পত্তিযা. সুৱিঞ্ঞেয্যত্তা তং অনামসিত্ৱা যসসদ্দস্সেৱ অত্থমাহ. অলঙ্কাৰপৰিৱাৰেনাতি অলঙ্কাৰেন চ পৰিৱাৰেন চ. পুঞ্ঞসিৰিযাতি পুঞ্ঞিদ্ধিযা.
৩০১. সম্পসাদনেতি সম্পসাদজননে. সংপুব্বো খা-সদ্দো জাননত্থো ‘‘সঙ্খাযেতং পটিসেৱতী’’তিআদীসু (ম. নি. ২.১৬৮) ৱিযাতি আহ ‘‘জানিত্ৱা মোদামা’’তি.
গোৱিন্দব্ৰাহ্মণৱত্থুৱণ্ণনা
৩০৪. যাৱ দীঘৰত্তন্তি যাৱ পৰিমাণতো, অপৰিমিতকালপৰিদীপনমেতন্তি আহ ‘‘এত্তকন্তি…পে… অতিচিৰৰত্ত’’ন্তি. মহাপঞ্ঞোৱ সো ভগৱাতি তেন ব্ৰহ্মুনা অনুমতিপুচ্ছাৱসেন দেৱানং ৱুত্তন্তি দস্সেন্তো ‘‘মহাপঞ্ঞোৱ সো ভগৱা. নোতি কথং তুম্হে মঞ্ঞথা’’তি আহ. সযমেৱেতং পঞ্হং ব্যাকাতুকামো ‘‘ভূতপুব্বং ভো’’তি আদিং আহাতি সম্বন্ধো. এৱং পন ব্যাকৰোন্তেন অত্থতো অযম্পি অত্থো ৱুত্তো নাম হোতীতি দস্সেন্তো ‘‘অনচ্ছৰিযমেত’’ন্তি আদিমাহ. তিণ্ণং মাৰানন্তি কিলেসাভিসঙ্খাৰদেৱপুত্তমাৰানং. ‘‘অনচ্ছৰিযমেত’’ন্তি ৱুত্তমেৱত্থং নিগমনৱসেন ‘‘কিমেত্থ অচ্ছৰিয’’ন্তি পুনপি ৱুত্তং.
ৰঞ্ঞো দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকঅত্থানং পুৰো ধানতো পুৰে পুৰে সংৱিধানতো পুৰোহিতোতি আহ ‘‘সব্বকিচ্চানিঅনুসাসনপুৰোহিতো’’তি. গোৱিন্দিযাভিসেকেনাতি গোৱিন্দস্স ঠানে ঠপনাভিসেকেন. তং কিৰ তস্স ব্ৰাহ্মণস্স কুলপৰম্পৰাগতং ঠানন্তৰং. জোতিতত্তাতি আৱুধানং জোতিতত্তা. পালনসমত্থতাযাতি ৰঞ্ঞো, অপৰিমিতস্স চ সত্তকাযস্স অনত্থতো পৰিপালনসমত্থতায.
সম্মা ৱোস্সজ্জিত্ৱাতি সুট্ঠু তস্সেৱাগাৰৱভাৱেন ৱিস্সজ্জিত্ৱা নিয্যাতেত্ৱা. তং তমত্থং কিচ্চং পস্সতীতি অত্থদসো.
৩০৫. ভৱনং ৱড্ঢনং ভৱো, ভৱতি এতেনাতি ৱা ভৱো, ৱড্ঢিকাৰণং সন্ধিৱসেন ম-কাৰাগমো, ও-কাৰস্স চ অ-কাৰাদেসং কত্ৱা ‘‘ভৱমত্থূ’’তি ৱুত্তং. ভৱন্তং জোতিপালন্তি পন সামিঅত্থে উপযোগৱচনন্তি আহ ‘‘ভোতো’’তি. মা পচ্চব্যাহাসীতি মা পটিক্খিপীতি অত্থো. সো পন পটিক্খেপো পটিৱচনং হোতীতি আহ ‘‘মা পটিব্যাহাসী’’তি. অভিসম্ভোসীতি কম্মন্তানং সংৱিধানে সমত্থো হোতীতি আহ ‘‘সংৱিদহিত্ৱা’’তি. ভৱাভৱং, পঞ্ঞঞ্চ ৱিন্দি পটিলভীতি গোৱিন্দো, মহন্তো গোৱিন্দো মহাগোৱিন্দো. ‘‘গো’’তি হি পঞ্ঞাযেতং অধিৱচনং গচ্ছতি অত্থে বুজ্ঝতীতি.
ৰজ্জসংৱিভজনৱণ্ণনা
৩০৬. একপিতিকা ৱেমাতুকা কনিট্ঠভাতৰো. অযং অভিসিত্তোতি অযং ৰেণু ৰাজকুমাৰো পিতু অচ্চযেন ৰজ্জে অভিসিত্তো. ৰাজকাৰকাতি ৰাজপুত্তং ৰজ্জে পতিট্ঠাপেতাৰো.
৩০৭. মদেন্তীতি মদনীযাতি কত্তুসাধনতং দস্সেন্তো ‘‘মদকৰা’’তি আহ. মদকৰণং পন পমাদস্স ৱিসেসকাৰণন্তি ৱুত্তং ‘‘পমাদকৰা’’তি.
৩০৮. ৰেণুস্স ৰজ্জসমীপে দসগাৱুতমত্তৱিত্থতানি হুত্ৱা অপৰভাগে তিযোজনসতং ৱিত্থতত্তা সব্বানি ছ ৰজ্জানি সকটমুখানি পট্ঠপেসি. ৱিতানসদিসং চতুৰস্সভাৱতো.
৩১০. সহাতি গাথায পদপৰিপূৰণত্থং ৱুত্তং. তস্স অত্থং দস্সেন্তো ‘‘তেনেৱ সহা’’তি আহ. সহাতি ৱা অৱিনাভাৱত্থে নিপাতো, সো সহ আসুং সত্ত ভাৰধাতি যোজেতব্বো, তেন তে দেসন্তৰে ৱসন্তা ৱিচিত্তেন সহভাৱিনো অৱিনাভাৱিনোতি দীপেতি. ৰজ্জভাৰং ধাৰেন্তি অত্তনি আৰোপেন্তি ৱহন্তীতি ভাৰধা.
পঠমভাণৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
কিত্তিসদ্দঅব্ভুগ্গমনৱণ্ণনা
৩১১. অনুপুৰোহিতে ঠপেসীতি অনুপুৰোহিতে কত্ৱা ঠপেসি, অনুপুৰোহিতে ৱা ঠানে ঠপেসি. তিসৱনং কৰোন্তে সন্ধায ‘‘দিৱসস্স তিক্খত্তু’’ন্তি ৱুত্তং. দ্ৱীসু সন্ধীসু সৱনং কৰোন্তে সন্ধায ‘‘সাযং, পাতো ৱা’’তি ৱুত্তং. ততো পট্ঠাযাতি ৱতচৰিযং মত্থকং পাপেত্ৱা ন্হাতকালতো পভুতি.
৩১২. অভিউগ্গচ্ছীতি উট্ঠহি উদপাদি. অচিন্তেত্ৱাতি ‘‘কথং খো অহং ব্ৰহ্মুনা সদ্ধিং মন্তেয্য’’ন্তি অচিন্তেত্ৱা এৱং চিত্তম্পি অনুপ্পাদেত্ৱা. তেন সমাগমনস্সেৱ অভাৱতো অমন্তেত্ৱা. তং দিস্ৱাতি তং কৰুণাব্ৰহ্মৱিহাৰভাৱনং ব্ৰহ্মদস্সনূপাযং দিস্ৱা ঞাণচক্খুনা.
৩১৩. এৱন্তি এৱং ৰঞ্ঞো আৰোচেত্ৱা পটিসল্লানং উপগতে. সব্বত্থাতি সব্বেসু ছন্নং খত্তিযানং, সত্তন্নং ব্ৰাহ্মণমহাসালানং, সত্তন্নং নাটকসতানং, চত্তাৰীসায চ ভৰিযানং আপুচ্ছনৱাৰেসু.
৩১৬. সাদিসিযোতি জাতিযা সাদিসিযোতি আহ ‘‘সমৱণ্ণা সমজাতিকা’’তি.
৩১৭. সন্থাগাৰন্তি ঝানমনসিকাৰেন বহি ৱিসটৱিতক্কৱূপসমনেন চিত্তস্স সন্থম্ভনং অগাৰং, ঝানসালন্তি অত্থো. গহিতাৱাতি ভাৱনানুযোগেন মহাসত্তেন অত্তনো চিত্তসন্তানে উপ্পাদনৱসেন গহিতা এৱ. নত্থি ঝানেনেৱ ৱিক্খম্ভিতত্তা. ৱিসেসতো হিস্স কৰুণায ভাৱিতত্তা অনভিৰতি উক্কণ্ঠনা নত্থি, মেত্তায ভাৱিতত্তা ভযপৰিতস্সনা নত্থি. উক্কণ্ঠনাতি পন ব্ৰহ্মদস্সনে উস্সুক্কং, পৰিতস্সনাতি তদভিপত্থনাতি আহ ‘‘ব্ৰহ্মুনো পনা’’তিআদি.
ব্ৰহ্মুনাসাকচ্ছাৱণ্ণনা
৩১৮. চিত্তুত্ৰাসোতি চিত্তস্স উত্ৰাসনমত্তং. কথন্তি সত্তনিকাযনিৱাসট্ঠাননামগোত্তাদীনং ৱসেন কেন পকাৰেন. তেনাহ ‘‘কি’’ন্তিআদি.
সোতি যে তে পনকনসনন্তবন্ধসতনসনঙ্কুমাৰকালনামকা লোকে পাকটা পঞ্ঞাতা ব্ৰহ্মানো, তেসু সনঙ্কুমাৰো নামাহন্তি দস্সেতি.
অগ্ঘন্তি গৰুট্ঠানিযানং দাতব্বংআহাৰং. মধুসাকন্তি মধুৰাহাৰং, যং কিঞ্চি অতিথিনো দাতব্বং আহাৰং উপচাৰৱসেন এৱং ৱদতি. তেনাহ ‘‘মধুসাকং পনা’’তিআদি. পুচ্ছামাতি নিমন্তনৱসেন পুচ্ছাম.
৩১৯. মহাসত্তো চত্তাৰো ব্ৰহ্মৱিহাৰে ভাৱেত্ৱা ঠিতোপি তেসু ‘‘ব্ৰহ্মসহব্যতায মগ্গো’’তি অনিব্বেমতিকতায ‘‘কঙ্খী’’তি অৱোচ. কেচি পন ‘‘তপোকম্মেন পৰিক্খীণসৰীৰতায, ব্ৰহ্মসমাগমেন ভযাদিসমুপ্পত্তিযা চ পটিলদ্ধমত্তেহি ব্ৰহ্মৱিহাৰেহি পৰিহীনো অহোসি, তস্মা অৱিক্খম্ভিতৱিচিকিচ্ছতায ‘কঙ্খী’তি অৱোচা’’তি ৱদন্তি. পৰস্স ৱেদিযা ৱিদিতা পৰৱেদিযা, তে পন তস্স পাকটা ৱিভূতাতি আহ ‘‘পৰস্স পাকটেসু পৰৱেদিযেসূ’’তি. তত্থ কাৰণমাহ ‘‘পৰেন সযং অভিসঙ্খতত্তা’’তি. মমাতি কম্মং মমংকাৰো, মমত্তন্তি আহ ‘‘ইদং মম…পে… তণ্হ’’ন্তি. ‘‘মম’’ন্তি কৰোতি এতেনাতি হি মমংকাৰো, তথাপৱত্তা তণ্হা. মনুজেসূতি নিদ্ধাৰণে ভুম্মং, ন ৱিসযেতি আহ ‘‘মনুজেসু যো কোচী’’তি. ‘‘একোদিভূতো’’তি পদস্স ভাৱত্থং তাৱ দস্সেন্তো ‘‘একীভূতো’’তি ৱত্ৱা পুন তং ৱিৱৰন্তো ‘‘একো তিট্ঠন্তো একো নিসীদন্তো’’তি আহ. তাদিসোতি একো হুত্ৱা পৱত্তনকো. ভূতোতি জাতো. ঝানে অধিমুত্তি নাম তস্মিং নিব্বত্তিতে, অনিব্বত্তিতে কুতো অধিমুত্তীতি আহ ‘‘ঝানং নিব্বত্তেত্ৱাতি অত্থো’’তি. ৱিস্সগন্ধো নাম কোধাদিকিলেসপৰিভাৱনাতি তেসং ৱিক্খম্ভনেন ৱিস্সগন্ধৱিৰহিতো. এতেসু ধম্মেসূতি পব্বজ্জানং ৱিৱেকৱাসকৰুণাব্ৰহ্মৱিহাৰাদিধম্মেসু.
৩২০. অৱিদ্ৱাতি ন ৱিদিতৱা. আৱৰিতাতি কুসলানং উত্তৰিমনুস্সধম্মানং উপ্পত্তিনিৱাৰণেন আৱৰিতা. পূতিকাতি ব্যাপন্নচিত্ততাদিনা পূতিভূতা. কিলেসৱসেন দুগ্গন্ধং ৱিস্সগন্ধং ৱাযতি. নিৰযাদিঅপাযেসু নিব্বত্তনসীলতায আপাযিকাতি আহ ‘‘অপাযূপগা’’তি. চোৰাদীহি উপদ্দুতস্স পৱিসিতুকামস্স পাকাৰকৱাটপৰিখাদীহি ৱিয নগৰং কোধাদীহি নিৱুতো পিহিতো ব্ৰহ্মলোকো অস্সাতি নিৱুতব্ৰহ্মলোকো. পুচ্ছতি ‘‘কেনাৱটা’’তি ৱদন্তো.
মুসাৱাদোৱ মোসৱজ্জং যথা ভিসক্কমেৱ ভেসজ্জং. কুজ্ঝনং দুস্সনং. দিট্ঠাদীসু অদিট্ঠাদিৱাদিতাৱসেন পৰেসং ৱিসংৱাদনং পৰৱিসংৱাদনং. সদিসং পতিৰূপং দস্সেত্ৱা পলোভনং সদিসং দস্সেত্ৱা ৱঞ্চনং. মিত্তানং ৱিহিংসনং মেত্তিভেদো মিত্তদুব্ভনং. দড়্হমচ্ছৰিতা থদ্ধমচ্ছৰিযং. অত্তনি ৱিজ্জমানং নিহীনতং, সদিসতং ৱা অতিক্কমিত্ৱা মঞ্ঞনং. পৰেসং সম্পত্তিযা অসহনং খীযনং. অত্তসম্পত্তিযা নিগূহনৱসেন, পৰেহি সাধাৰণভাৱাসহনৱসেন চ ৱিৱিধা ইচ্ছা ৰুচি এতস্সাতি ৱিৱিচ্ছা. কদৰিযতায মুদুকং মচ্ছৰিযং. যত্থ কত্থচীতি সকসন্তকে, পৰসন্তকে, হীনাতিকে চাতি যত্থ কত্থচি আৰম্মণে. লুব্ভনং আৰম্মণস্স গহণং অভিগিজ্ঝনং. মজ্জনং সেয্যাদিৱসেন মদনং সম্পগ্গহো. মুয্হনং আৰম্মণস্স অনৱবোধো. এতেসূতি এতেসু যথাৱুত্তেসু কোধাদীসু সত্তসন্তানস্স কিলিস্সনতো ৱিবাধনতো, উপতাপনতো চ কিলেসসঞ্ঞিতেসু পাপধম্মেসু. যুত্তা পযুত্তা সম্পযুত্তা অৱিৰহিতা.
এত্থ চাযং ব্ৰহ্মা মহাসত্তেন আমগন্ধে সুপুট্ঠো অত্তনো যথাউপট্ঠিতে পাপধম্মে চুদ্দসহি পদেহি ৱিভজিত্ৱা কথেসি, তে পন তাদিসং পৱত্তিৱিসেসং উপাদায ৱুত্তাপি কেচি পুন ৱুত্তা, আমগন্ধসুত্তে (সু. নি. ২৪২) পন ৱুত্তাপি কেচি ইধ সব্বসো ন ৱুত্তা, এৱং সন্তেপি লক্খণহাৰনযেন, তদেকট্ঠতায ৱা তেসং পেত্থ সঙ্গহো দট্ঠব্বো. তেনাহ ‘‘ইদং পন সুত্ত’’ন্তিআদি. তত্থ আমগন্ধসুত্তেন দীপেত্ৱাতি ইধ সৰূপতো অৱুত্তে আমগন্ধেপি ৱুত্তেহি একলক্খণতাদিনা আমগন্ধসুত্তেন পকাসেত্ৱা কথেতব্বং তত্থ নেসং সৰূপতো কথিতত্তা. আমগন্ধসুত্তম্পি ইমিনা দীপেতব্বং ইধ ৱুত্তানম্পি কেসঞ্চি আমগন্ধানং তত্থ অৱুত্তভাৱতো. যস্মা আমগন্ধসুত্তে ৱুত্তাপি আমগন্ধা অত্থতো ইধ সঙ্গহং সমোসৰণং গচ্ছন্তি, তস্মা ইধ ৱুত্তে পৰিহৰণৱসেন দস্সেন্তেন যস্মা চেত্থ কেচি অভিধম্মনযেন অকিলেসসভাৱাপি সত্তসন্তানস্স ৱিবাধনট্ঠেন ‘‘কিলেসা’’তি ৱত্তব্বতং অৰহন্তি, তস্মা ‘‘চুদ্দসসু কিলেসেসূ’’তি ৱুত্তং.
নিম্মাদং মিলাপনং খেপনন্তি আহ ‘‘নিম্মাদেতব্বা পহাতব্বা’’তি. বুদ্ধতন্তীতি বুদ্ধভাৱীনং পৱেণী, বুদ্ধভাৱিনোপি ‘‘বুদ্ধা’’তি ৱুচ্চন্তি যথা ‘‘অগমা ৰাজগহং বুদ্ধো’’তি. মহাপুৰিসস্স দড়্হীকম্মং কত্ৱাতি মহাপুৰিসস্স ‘‘পব্বজিস্সামহ’’ন্তি পৱত্তচিত্তুপ্পাদস্স দড়্হীকম্মং কত্ৱা.
ৰেণুৰাজআমন্তনাৱণ্ণনা
৩২১. মম মনং হৰিত্ৱাতি মম চিত্তং অপনেত্ৱা তস্স ৱসেন অৱত্তিত্ৱা.
একীভাৱং উপগন্ত্ৱা ৱুত্থস্সাতি কাযৱিৱেকপৰিব্ৰূহনেন একীভাৱং উপগন্ত্ৱা তপোকম্মৱসেন ৱুত্থস্স. কুসপত্তেহি পৰিত্থতোতি বৰিহিসেহি ৱেদিযা সমন্ততো সন্থৰিতো. অকাচোতি ৱণো ৱণসদিসখণ্ডিচ্চৱিৰহিতো. তেনাহ ‘‘অকক্কসো’’তি.
ছখত্তিযআমন্তনাৱণ্ণনা
৩২২. সিক্খেয্যামাতি সিক্খাপেয্যাম, সিক্খাপনঞ্চেত্থ অত্থিভাৱাপাদনন্তি আহ ‘‘উপলাপেয্যামা’’তি.
৩২৩. যস্স ৱীৰিযাৰম্ভস্স, খন্তিবলস্স চ অভাৱেন পব্বজিতানং সমণধম্মো পৰিপুণ্ণো, পৰিসুদ্ধো চ ন হোতি, তেসু ৱীৰিযাৰম্ভখন্তিবলেসু তে তে নিযোজেতুং ‘‘আৰম্ভৱ্হো’’তিআদি ৱুত্তং.
কৰুণাঝানমগ্গোতি কৰুণাঝানসঙ্খাতো মগ্গো. উজুমগ্গোতি ব্ৰহ্মলোকগমনে উজুভূতো মগ্গো. অনুত্তৰোতি সেট্ঠো ব্ৰহ্মৱিহাৰসভাৱতো. তেনাহ ‘‘উত্তমমগ্গো নামা’’তি. সব্ভি ৰক্খিতো সাধূহি যথা পৰিহানি ন হোতি, এৱং পটিপক্খদূৰীকৰণেন ৰক্খিতো গোপিতো. ‘‘সদ্ধম্মো সব্ভি ৱক্খিতো’’তি কেচি পঠন্তি, তেসং সপৰহিতসাধনেন সাধূহি বুদ্ধাদীহি কথিতো পৱেদিতোতি অত্থো.
তঙ্খণৱিদ্ধংসনধম্মন্তি যস্মিং খণে ৱিৰোধিধম্মসমাযোগো, তস্মিংযেৱ খণে ৱিনস্সনসভাৱং, যো ৱা সো গমনস্সাদানং দেৱপুত্তানং হেট্ঠুপৰিযেন পটিমুখং ধাৱন্তানং সিৰসি, পাদে চ বদ্ধখুৰধাৰাসমাগমনতোপি সীঘতৰতায অতিইত্তৰো পৱত্তিক্খণো, তেনেৱ ৱিনস্সনসভাৱং. তস্স জীৱিতস্স. গতিন্তি নিট্ঠং. মন্তাযন্তি মন্তেয্যন্তি ৱুত্তং হোতীতি আহ ‘‘মন্তেতব্ব’’ন্তি. কৰণত্থে ৱা ভুম্মন্তি ‘‘মন্তায’’ন্তি ইদং ভুম্মং কৰণত্থে দট্ঠব্বং যথা ‘‘ঞাতায’’ন্তি. সব্বপলিবোধেতি সব্বেপি কুসলকিৰিযায ৱিবন্ধে উপৰোধে.
ব্ৰাহ্মণমহাসালাদীনং আমন্তনাৱণ্ণনা
৩২৪. অপ্পেসক্খাতি অপ্পানুভাৱাতি আহ ‘‘পব্বজিতকালতো পট্ঠাযা’’তিআদি.
চক্কৱত্তি ৰাজা ৱিয সম্ভাৱিতো.
মহাগোৱিন্দপব্বজ্জাৱণ্ণনা
৩২৮. সমাপত্তীনং আজাননং নাম অত্তপচ্চক্খতা, সচ্ছিকিৰিযাতি আহ ‘‘ন সক্খিংসু নিব্বত্তেতু’’ন্তি.
৩২৯. ইমিনাতি ‘‘সৰামহ’’ন্তি ইমিনা পদেন. ‘‘সৰামহ’’ন্তি হি ৱদন্তেন ভগৱতো মহাব্ৰহ্মুনা কথিতং ‘‘তথেৱ ত’’ন্তি ভগৱতা পটিঞ্ঞাতমেৱ জাতন্তি. ন ৱট্টে নিব্বিন্দনত্থায চতুসচ্চকম্মট্ঠানকথায অভাৱতো. অসতি পন ৱট্টে নিব্বিদায ৱিৰাগানং অসম্ভৱো এৱাতি আহ ‘‘ন ৱিৰাগাযা’’তিআদি. একন্তমেৱ ৱট্টে নিব্বিন্দনত্থায অনেকাকাৰৱোকাৰৱট্টে আদীনৱৱিভাৱনতো.
‘‘নিব্বিদাযা’’তি ইমিনা পদেন ৱিপস্সনা ৱুত্তা. এস নযো সেসেসুপি. ৱৱত্থানকথাতি ৱিপস্সনামগ্গনিব্বানানং তংতংপদেহি ৱৱত্থপেত্ৱা কথা. অযমেত্থ নিপ্পৰিযাযকথাতি আহ ‘‘পৰিযাযেন পনা’’তিআদি.
৩৩০. পৰিপূৰেতুন্তি ভাৱনাপাৰিপূৰিৱসেন পৰিপুণ্ণে কাতুং, নিব্বত্তেতুন্তি অত্থো. ব্ৰহ্মচৰিযচিণ্ণকুলপুত্তানন্তি চিণ্ণমগ্গব্ৰহ্মচৰিযানং কুলপুত্তানন্তি উক্কট্ঠনিদ্দেসেন অৰহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠপেসি.
অভিনন্দনং নাম সম্পটিচ্ছনং ‘‘অভিনন্দন্তি আগত’’ন্তিআদীসু ৱিয, তঞ্চেত্থ অত্থতো চিত্তস্স অত্তমনতাতি আহ ‘‘চিত্তেন সম্পটিচ্ছন্তো অভিনন্দিত্ৱা’’তি. ‘‘সাধু সাধূ’’তি ৱাচায সম্পহংসনা অনুমোদনাতি আহ ‘‘ৱাচায সম্পহংসমানো অনুমোদিত্ৱা’’তি.
মহাগোৱিন্দসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা.