৪. মহাসুদস্সনসুত্তৱণ্ণনা

কুসাৱতীৰাজধানীৱণ্ণনা

২৪২. সোৱণ্ণমযাতি সুৱণ্ণমযা. অযং পাকাৰোতি সব্বৰতনমযো পাকাৰো. তযো তযোতি অন্তো চ তযো, বহি চ তযোতি তযো তযো.

এসিকত্থম্ভো ইন্দখীলো নগৰসোভনো অলঙ্কাৰত্থম্ভো. অঙ্গীযতি ঞাযতি পুথুলভাৱো এতেনাতি অঙ্গং, পৰিক্খেপো. তিপোৰিসং অঙ্গং এতিস্সাতি তিপোৰিসঙ্গা. তেনাহ ‘‘তেনা’’তিআদি. তেন পঞ্চহত্থপ্পমাণেন তিপোৰিসেন. পণ্ণফলেসুপীতি সব্বৰতনমযানং তালানং পণ্ণফলেসুপি. এসেৱ নযোতি ‘‘পণ্ণেসু একং পত্তকং সোৱণ্ণমযং, একং ৰূপিযমযং. ফলেসুপি একো লেখাভাৱো সোৱণ্ণমযো, একো ৰূপিযমযো’’তিআদিকো অযমত্থো অতিদিট্ঠো. পাকাৰন্তৰেতি দ্ৱিন্নং দ্ৱিন্নং পাকাৰানং অন্তৰে. একেকা হুত্ৱা ঠিতা তালপন্তি.

ছেকোতি পটু সুৱিসদো, সো চস্স পটুভাৱো মনোসাৰোতি আহ ‘‘সুন্দৰো’’তি. ৰঞ্জেতুন্তি ৰাগং উপ্পাদেতুং. খমতেৱাতি ৰোচতেৱ. ন বীভচ্ছেতীতি ন তজ্জেতি, সোতসুখভাৱতো পিযাযিতব্বো চ হোতি. কুম্ভথুণদদ্দৰিকাদি একতলং তূৰিযং. উভযতলং পাকটমেৱ. সব্বতো পৰিযোনদ্ধং চতুৰস্সঅম্বণকং, পণৱাদি চ. ৱংসাদীতি আদি-সদ্দেন সঙ্খাদিকং সঙ্গণ্হাতি. সুমুচ্ছিতস্সাতি সুট্ঠু পৰিযত্তস্স. পমাণেতি নাতিদড়্হনাতিসিথিলতাসঙ্খাতে মজ্ঝিমে মুচ্ছনপ্পমাণে. হত্থং ৱা পাদং ৱা চালেত্ৱাতি হত্থলযপাদলযে সজ্জেত্ৱা. নচ্চন্তাতি সাখানচ্চং নচ্চন্তা.

চক্কৰতনৱণ্ণনা

২৪৩. উপোসথং ৱুচ্চতি অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং সব্বদিৱসেসু গহট্ঠেহি ৰক্খিতব্বসীলং, সমাদানৱসেন তং তস্স অত্থীতি উপোসথিকো, তস্স উপোসথিকস্স. তেনাহ ‘‘সমাদিন্নউপোসথঙ্গস্সা’’তি. তদাতি তস্মিং কালে. কস্মিং পন কালেতি? যস্মিং কালে চক্কৱত্তিভাৱসংৱত্তনিযদানসীলাদিপুঞ্ঞসম্ভাৰসমুদাগমসম্পন্নো পূৰিতচক্কৱত্তিৱত্তো কালদীপদেসৱিসেসপচ্চাজাতিযা চেৱ কুলৰূপভোগাধিপতেয্যাদিগুণৱিসেসসম্পত্তিযা চ তদনুৰূপে অত্তভাৱে ঠিতো হোতি, তস্মিং কালে. তাদিসে হি কালে চক্কৱত্তিভাৱী পুৰিসৱিসেসো যথাৱুত্তগুণসমন্নাগতো ৰাজা খত্তিযো মুদ্ধাৱসিত্তো ৱিসুদ্ধসীলো অনুপোসথং সতসহস্সৱিস্সজ্জনাদিনা সম্মাপটিপত্তিং পটিপজ্জতি, ন যদা চক্কৰতনং উপ্পজ্জতি, তদা এৱ. ইমে চ ৱিসেসা সব্বচক্কৱত্তীনং সাধাৰণৱসেন ৱুত্তা. তেনাহ ‘‘পাতোৱ…পে… ধম্মতা’’তি. বোধিসত্তানং পন চক্কৱত্তিভাৱাৱহগুণাপি চক্কৱত্তিগুণাপি সাতিসযাৱ হোন্তি.

ৱুত্তপ্পকাৰপুঞ্ঞকম্মপচ্চযন্তি চক্কৱত্তিভাৱাৱহদানদমসংযমাদিপুঞ্ঞকম্মহেতুকং. নীলমণিসঙ্ঘাতসদিসন্তি ইন্দনীলমণিসঞ্চযসমানং. দিব্বানুভাৱযুত্তত্তাতি দস্সনেয্যতা, মনুঞ্ঞঘোসতা, আকাসগামিতা, ওভাসৱিস্সজ্জনা, অপ্পটিঘাততা, ৰঞ্ঞো ইচ্ছিতত্থনিপ্ফত্তিকাৰণতাতি এৱমাদীহি দিব্বসদিসেহি আনুভাৱেহি সমন্নাগতত্তা, এতেন দিব্বং ৱিযাতি দিব্বন্তি দস্সেতি. ন হি তং দেৱলোকপৰিযাপন্নং. সহস্সং অৰা এতস্সাতি ৱা সহস্সাৰং. সব্বেহি আকাৰেহীতি সব্বেহি সুন্দৰেহি পৰিপুণ্ণাৱযৱে লক্খণসম্পন্নে চক্কে ইচ্ছিতব্বেহি আকাৰেহি. পৰিপূৰন্তি পৰিপুণ্ণং, সা চস্সা পাৰিপূৰিং ইদানেৱ ৱিত্থাৰেস্সতি.

পনাড়ীতি ছিদ্দং. সুদ্ধসিনিদ্ধদন্তপন্তিযা নিব্বিৱৰাযাতি অধিপ্পাযো. তস্সা পন পনাড়িযা সমন্ততো পস্সস্স ৰজতমযত্তা সাৰৰজতমযা ৱুত্তা. যস্মা চস্স চক্কস্স ৰথচক্কস্স ৱিয অন্তোভাৱো নাম নত্থি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘উভোসুপি বাহিৰন্তেসূ’’তি. কতপৰিক্খেপা হোতি পনাড়ীতি যোজনা. নাভিপনাড়িপৰিক্খেপপট্টেসূতি নাভিপৰিক্খেপপট্টে চেৱ নাভিযা পনাড়িপৰিক্খেপপট্টে চ.

তেসন্তি অৰানং. ঘটকা নাম অলঙ্কাৰভূতা খুদ্দকপুণ্ণঘটা. তথা মণিকা নাম মুত্তাৱড়িকা. পৰিচ্ছেদলেখা তস্স তস্স পৰিচ্ছেদদস্সনৱসেন ঠিতা পৰিচ্ছিন্নলেখা. আদি-সদ্দেন মালাকম্মাদিং সঙ্গণ্হাতি. সুৱিভত্তানেৱাতি অঞ্ঞমঞ্ঞং অসংকিণ্ণত্তা সুট্ঠু ৱিভত্তানি.

‘‘সুৰত্তা’’তিআদীসু সুৰত্তগ্গহণেন মহানামৱণ্ণতং পটিক্খিপতি, সুদ্ধগ্গহণেন সংঙ্কিলিট্ঠতং, সিনিদ্ধগ্গহণেন লূখতং. কামং তস্স চক্কৰতনস্স নেমিমণ্ডলং অসন্ধিকমেৱ নিব্বত্তং, সব্বত্থকমেৱ পন কেৱলং পৱাড়ৱণ্ণেন চ সোভতীতি পকতিচক্কস্স সন্ধিযুত্তট্ঠানে সুৰত্তসুৱণ্ণপট্টাদিমযাহি ৱট্টপৰিচ্ছেদলেখাহি পঞ্ঞাযমানাহি সসন্ধিকা ৱিয দিস্সন্তীতি আহ ‘‘সন্ধীসু পনস্সা’’তিআদি.

নেমিমণ্ডলপিট্ঠিযন্তি নেমিমণ্ডলস্স পিট্ঠিপদেসে. আকাসচাৰিভাৱতো হিস্স তত্থ ৱাতগ্গাহী পৱাড়দণ্ডো হোতি. দসন্নং দসন্নং অৰানং অন্তৰেতি দসন্নং দসন্নং অৰানং অন্তৰে সমীপে পদেসে. ছিদ্দমণ্ডলখচিতোতি মণ্ডলসণ্ঠানছিদ্দৱিচিত্তো. সুকুসলসমন্নাহতস্সাতি সুট্ঠু কুসলেন সিপ্পিনা পহতস্স, ৱাদিতস্সাতি অত্থো. ৱগ্গূতি মনোৰমো. ৰজনীযোতি সুণন্তানং ৰাগুপ্পাদকো. কমনীযোতি কন্তো. সমোসৰিতকুসুমদামাতি ওলম্বিতসুগন্ধকুসুমদামা. নেমিপৰিক্খেপস্সাতি নেমিপৰিযন্তপৰিক্খেপস্স. নাভিপনাড়িযা দ্ৱিন্নং পস্সানং ৱসেন ‘‘দ্ৱিন্নম্পি নাভিপনাড়ীন’’ন্তি ৱুত্তং. একা এৱ হি সা পনাড়ি. যেহীতি যেহি দ্ৱীহি মুখেহি. পুন যেহীতি যেহি মুত্তকলাপেহি.

ওধাপযমানন্তি সোতুং অৱহিতানি কুৰুমানং.

চন্দো পুৰতো চক্কৰতনং পচ্ছাতি এৱং পুব্বাপৰিযেন পুব্বাপৰভাৱেন.

অন্তেপুৰস্সাতি অনুৰাধপুৰে ৰঞ্ঞো অন্তেপুৰস্স. উত্তৰসীহপঞ্জৰসদিসেতি তদা ৰঞ্ঞো পাসাদে তাদিসস্স উত্তৰদিসায সীহপঞ্জৰস্স লব্ভমানত্তা ৱুত্তং. সুখেন সক্কাতি কিঞ্চি অনাৰুহিত্ৱা, সৰীৰঞ্চ অনুল্লঙ্ঘিত্ৱা যথাঠিতেনেৱ হত্থেন পুপ্ফমুট্ঠিযো খিপিত্ৱা সুখেন সক্কা হোতি পূজেতুং.

নানাৱিৰাগৰতনপ্পভাসমুজ্জলন্তি নানাৱিধৱিচিত্তৱণ্ণৰতনোভাসপভস্সৰং. আকাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা পৱত্তেতি আগন্ত্ৱা ঠিতট্ঠানতো উপৰি আকাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা পৱত্তে.

২৪৪. ৰাজাযুত্তাতি ৰঞ্ঞো কিচ্চে আযুত্তকপুৰিসা.

সিনেৰুং ৱামপস্সেন কত্ৱা তস্স ধুৰতৰং গচ্ছন্তো ‘‘ৱামপস্সেন সিনেৰুং পহাযা’’তি ৱুত্তং.

ৱিনিব্বেধেনাতি তিৰিযং ৱিনিৱিজ্ঝনৱসেন. সন্নিৱেসক্খমোতি খন্ধাৱাৰসন্নিৱেসযোগ্যো. সুলভাহাৰুপকৰণোতি সুখেনেৱ লদ্ধব্বধঞ্ঞগোৰসদাৰুতিণাদিভোজনসাধনো.

পৰচক্কন্তি পৰস্স ৰঞ্ঞো সেনা, আণা ৱা.

আগমননন্দনোতি আগমনেন নন্দিজননো. গমনেন সোচেতীতি গমনসোচনো. উপকপ্পেথাতি উপৰূপৰি কপ্পেথ, সংৱিদহথ উপনেথাতি অত্থো. উপপৰিক্খিত্ৱাতি হেতুতোপি সভাৱতোপি ফলতোপি দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকাদিআদীনৱতোপি ৱীমংসিত্ৱা. ৱিভাৱেন্তি পঞ্ঞায অত্থং ৱিভূতং কৰোন্তীতি ৱিভাৱিনো, পঞ্ঞৱন্তো. অনুযন্তাতি অনুৱত্তকা, অনুৱত্তকভাৱেনেৱ, পন ৰঞ্ঞো চ মহানুভাৱেন তে জিগুচ্ছনৱসেন পাপতো অনোৰমন্তাপি একচ্চে ওত্তপ্পৱসেন ওৰমন্তীতি ৱেদিতব্বং.

ওগচ্ছমানন্তি ওসীদন্তং. যোজনমত্তন্তি ৱিত্থাৰতো যোজনমত্তং পদেসং. গম্ভীৰভাৱেন পন যথা ভূমি দিস্সতি, এৱং ওগচ্ছতি. তেনাহ ‘‘মহাসমুদ্দতল’’ন্তিআদি. অন্তে চক্কৰতনং উদকেন সেনায অনজ্ঝোত্থৰণত্থং. পুৰত্থিমো মহাসমুদ্দো পৰিযন্তো এতস্সাতি পুৰত্থিমমহাসমুদ্দপৰিযন্তো, তং পুৰত্থিমমহাসমুদ্দপৰিযন্তং, পুৰত্থিমমহাসমুদ্দং পৰিযন্তং কত্ৱাতি অত্থো.

চাতুৰন্তাযাতি চতুসমুদ্দন্তায, পুৰত্থিমদিসাদিচতুকোট্ঠাসন্তায ৱা. সোভযমানং ৱিযাতি ৱিয-সদ্দো নিপাতমত্তং. অত্তনো অচ্ছৰিযগুণেহি সোভন্তমেৱ হি তং তিট্ঠতি. পাড়িযম্পি হি ‘‘উপসোভযমানং’’ ত্ৱেৱ ৱুত্তং.

হত্থিৰতনৱণ্ণনা

২৪৬. হৰিচন্দনাদীহীতি আদি-সদ্দেন চতুজ্জাতিযগন্ধাদিং সঙ্গণ্হাতি. আগমনং চিন্তেথাতি ৱদন্তি চক্কৱত্তিৱত্তস্স পূৰিততায পৰিচিতত্তা. কাড়তিলকাদীনং অভাৱেন ৱিসুদ্ধসেতসৰীৰো. সত্তপতিট্ঠোতি ভূমিফুসনকেহি ৱালধি, ৱৰঙ্গং, হত্থোতি ইমেহি চ তীহি, চতূহি পাদেহি চাতি সত্তহি অৱযৱেহি পতিট্ঠিতত্তা সত্তপতিট্ঠো. সব্বকনিট্ঠোতি সব্বেহি ছদ্দন্তকুলহত্থীহি হীনো. উপোসথকুলা সব্বজেট্ঠোতি উপোসথকুলতো আগচ্ছন্তো তত্থ সব্বপ্পধানো আগচ্ছতীতি যোজনা. ৱুত্তনযেনাতি ‘‘মহাদানং দত্ৱা’’তিআদিনা ৱুত্তেন নযেন. চক্কৱত্তীনং, চক্কৱত্তিপুত্তানঞ্চ চক্কৱত্তিং উদ্দিস্স চিন্তযন্তানং আগচ্ছতি. অপনেত্ৱাতি অত্তনো আনুভাৱেন অপনেত্ৱা. গন্ধমেৱ হি তস্স ইতৰে হত্থী ন সহন্তি.

ঘৰধেনুৱচ্ছকো ৱিযাতি ঘৰে পৰিচিতধেনুযা তত্থেৱ জাতসংৱদ্ধৱচ্ছকো ৱিয. সকলপথৱিন্তি সকলং জম্বুদীপসঞ্ঞিতং পথৱিং.

অস্সৰতনৱণ্ণনা

২৪৭. সিন্ধৱকুলতোতি সিন্ধৱস্সাজানীযকুলতো.

মণিৰতনৱণ্ণনা

২৪৮. সকটনাভিসমপৰিণাহন্তি পৰিণাহতো মহাসকটস্স নাভিযা সমপ্পমাণং. উভোসু অন্তেসূতি হেট্ঠা, উপৰি চাতি দ্ৱীসু অন্তেসু. কণ্ণিকপৰিযন্ততোতি দ্ৱিন্নং কঞ্চনপদুমানং কণ্ণিকায পৰিযন্ততো. মুত্তাজালকে ঠপেত্ৱাতি সুৱিসুদ্ধে মুত্তমযে জালকে পতিট্ঠাপেত্ৱা. অৰুণুগ্গমনৱেলা ৱিযাতি অৰুণুগ্গমনসীসেন সূৰিযউদযক্খণং উপলক্খেতি.

ইত্থিৰতনৱণ্ণনা

২৪৯. ‘‘ইত্থিৰতনং পাতুভৱতী’’তি ৱত্ৱা কুতস্সা পাতুভাৱোতি দস্সেতুং ‘‘মদ্দৰাজকুলতো’’তিআদি ৱুত্তং. মদ্দৰট্ঠং কিৰ জম্বুদীপে অভিৰূপানং ইত্থীনং উপ্পত্তিট্ঠানং. তথা হি ‘‘সিঞ্চযমহাৰাজস্স দেৱী, ৱেস্সন্তৰমহাৰাজস্স দেৱী, ভদ্দকাপিলানী’’তি এৱমাদি ইত্থিৰতনং মদ্দৰট্ঠে এৱ উপ্পন্নং. পুঞ্ঞানুভাৱেনাতি চক্কৱত্তিৰঞ্ঞো পুঞ্ঞতেজেন.

সণ্ঠানপাৰিপূৰিযাতি হত্থপাদাদিসৰীৰাৱযৱানং সুসণ্ঠিতায. অৱযৱপাৰিপূৰিযা হি সমুদাযপাৰিপূৰিসিদ্ধি. ৰূপন্তি সৰীৰং ‘‘ৰূপং ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতী’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৩০৬) ৱিয. দস্সনীযাতি সুৰূপভাৱেন পস্সিতব্বযুত্তা. তেনাহ ‘‘দিস্সমানাৱা’’তিআদি. সোমনস্সৱসেন চিত্তং পসাদেতি যোনিসো চিন্তেন্তানং কম্মফলসদ্ধায ৱসেন. পসাদাৱহত্তাতি কাৰণৱচনেন যথা পাসাদিকতায ৱণ্ণপোক্খৰতাসিদ্ধি ৱুত্তা, এৱং দস্সনীযতায পাসাদিকতাসিদ্ধি, অভিৰূপতায চ দস্সনীযতাসিদ্ধি ৱত্তব্বাতি নযং দস্সেতি. পটিলোমতো ৱা ৱণ্ণপোক্খৰতায পাসাদিকতাসিদ্ধি, পাসাদিকতায দস্সনীযতাসিদ্ধি, দস্সনীযতায অভিৰূপতাসিদ্ধি যোজেতব্বা. এৱং সৰীৰসম্পত্তিৱসেন অভিৰূপতাদিকে দস্সেত্ৱা ইদানি সৰীৰে দোসাভাৱৱসেনপি তে দস্সেতুং ‘‘অভিৰূপা ৱা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ যথা পমাণযুত্তা, এৱং আৰোহপৰিণাহযোগতো চ পাসাদিকা নাতিদীঘতাদযো, এৱং মনুস্সানং দিব্বৰূপতাসম্পত্তিপীতি ‘‘অপ্পত্তা দিব্বৱণ্ণ’’ন্তি ৱুত্তং.

আৰোহসম্পত্তি ৱুত্তা উব্বেধেন পাসাদিকভাৱতো. পৰিণাহসম্পত্তি ৱুত্তা কিসথূলদোসাভাৱতো. ৱণ্ণসম্পত্তি ৱুত্তা ৱিৱণ্ণতাভাৱতো. কাযৱিপত্তিযাতি সৰীৰদোসস্স. সতৱাৰৱিহতস্সাতি সত্তক্খত্তুং ৱিহতস্স, ‘‘সতৱাৰৱিহতস্সা’’তি চ ইদং কপ্পাসপিচুৱসেন ৱুত্তং, তূলপিচুনো পন ৱিহননমেৱ নত্থি. কুঙ্কুমতগৰতুৰুক্খযৱনপুপ্ফানি চতুজ্জাতি. ‘‘তমালতগৰতুৰুক্খযৱনপুপ্ফানী’’তি অপৰে.

অগ্গিদড্ঢা ৱিযাতি আসনগতেন অগ্গিনা দড্ঢা ৱিয. পঠমমেৱাতি ৰাজানং দিস্ৱাপি কিচ্চন্তৰপ্পসুতা অহুত্ৱা কিচ্চন্তৰতো পঠমমেৱ, দস্সনসমকালং এৱাতি অত্থো. ৰঞ্ঞো নিসজ্জায পচ্ছা নিপাতনং নিসীদনং সীলং এতিস্সাতি পচ্ছানিপাতিনী. তং তং অত্তনা ৰঞ্ঞো কাতব্বকিচ্চং ‘‘কিং কৰোমী’’তি পুচ্ছিতব্বতায কিং কৰণং পটিসাৱেতীতি কিংকাৰপটিস্সাৱিনী.

মাতুগামো নাম যেভুয্যেন সঠজাতিকো, ইত্থিৰতনস্স পন তং নত্থীতি দস্সেতুং ‘‘স্ৱাস্সা’’তিআদি ৱুত্তং.

গুণাতি ৰূপগুণা চেৱ আচাৰগুণা চ. পুৰিমকম্মানুভাৱেনাতি কতস্স পুৰিমকম্মস্সানুভাৱেন ইত্থিৰতনস্স তব্ভাৱসংৱত্তনিযস্স পুৰিমকম্মস্স আনুভাৱেন. চক্কৱত্তিনোপি পৰিৱাৰসম্পত্তিসংৱত্তনিযং পুঞ্ঞকম্মং তাদিসস্স ফলৱিসেসস্স উপনিস্সযো হোতিযেৱ. তেনাহ ‘‘চক্কৱত্তিনো পুঞ্ঞং উপনিস্সাযা’’তি, এতেন সেসেসুপি সৱিঞ্ঞাণকৰতনেসু অত্তনো কম্মৱসেন নিব্বত্তেসুপি তেসং তেসং ৱিসেসানং তদুপনিস্সযতা ৱিভাৱিতা এৱাতি দট্ঠব্বা. পুব্বে একদেসৱসেন লব্ভমানা পাৰিপূৰী ৰঞ্ঞো চক্কৱত্তিভাৱূপগমনতো পট্ঠায সব্বাকাৰপৰিপূৰা জাতা.

গহপতিৰতনৱণ্ণনা

২৫০. পকতিযা ৱাতি সভাৱেনেৱ চক্কৰতনপাতুভাৱতো পুব্বেপি. যাদিসং ৰঞ্ঞো চক্কৱত্তিস্স পুঞ্ঞবলং নিস্সায যথাৱুত্তা চক্কৰতনানুভাৱনিব্বত্তি, তাদিসং এতস্স পুঞ্ঞবলং নিস্সায গহপতিৰতনস্স কম্মৱিপাকজং দিব্বচক্খুং নিব্বত্তেতীতি আহ ‘‘চক্কৰতনানুভাৱসহিত’’ন্তি. কাৰণস্স হি একসন্ততিপতিততায, ফলস্স চ সমানকালিকতায তথাৱচনং.

পৰিণাযকৰতনৱণ্ণনা

২৫১. ‘‘অযং ধম্মো, অযং অধম্মো’’তিআদিনা কম্মস্সকতাৱবোধনসঙ্খাতস্স পণ্ডিতভাৱস্স অত্থিতায পণ্ডিতো. বাহুসচ্চব্যত্তিযা ব্যত্তো. সভাৱসিদ্ধায মেধাসঙ্খাতায পকতিপঞ্ঞায অত্থিতায মেধাৱী. অত্তনো যাথাৱবুদ্ধমত্থং পৰেসং ৱিভাৱেতুং পকাসেতুং সমত্থতায ৱিভাৱী. ৱৱত্থপেতুন্তি নিচ্ছিতুং.

চতুইদ্ধিসমন্নাগতৱণ্ণনা

২৫২. ৱিপচ্চনং ৱিপাকো, ৱিপাকো এৱ ৱেপাকো যথা ‘‘ৱিকতমেৱ ৱেকত’’ন্তি. সমং নাতিসীতনাচ্চুণ্হতায অৱিসমং ভুত্তস্স ৱেপাকো এতিস্সা অত্থীতি সমৱেপাকিনী, তায সমৱেপাকিনিযা.

ধম্মপাসাদপোক্খৰণিৱণ্ণনা

২৫৩. জনৰাসিং কাৰেত্ৱা তেন জনৰাসিনা খণিত্ৱা ন মাপেসি. কিঞ্চৰহীতি আহ ‘‘ৰঞ্ঞো পনা’’তিআদি. তত্থ কাৰণং পৰতো আগমিস্সতি. একায ৱেদিকায পৰিক্খিত্তা পোক্খৰণিযো. পৰিৱেণপৰিচ্ছেদপৰিযন্তেতি এত্থ পৰিৱেণং নাম সমন্ততো ৱিৱটঙ্গণভূতং পোক্খৰণিযা তীৰং, তস্স পৰিচ্ছেদভূতে পৰিযন্তে একায ৱেদিকায পৰিক্খিত্তা পোক্খৰণিযো. এতদহোসীতি এতং ‘‘যংনূনাহং ইমাসু পোক্খৰণীসূ’’তিআদিকং অহোসীতি. সব্বোতুকন্তি সব্বেসু উতূসু পুপ্ফনকং. নানাৱণ্ণউপ্পলবীজাদীনীতি ৰত্তনীলাদিনানাৱণ্ণপুপ্ফেন পুপ্ফনকউপ্পলবীজাদীনি. জলজথলজমালন্তি জলজথলজপুপ্ফমালং.

২৫৪. পৰিচাৰৱসেনাতি তঙ্খণিকপৰিচাৰৱসেন, ইদঞ্চ পঠমং পট্ঠপিতনিযামেনেৱ ৱুত্তং, পচ্ছা পন যানসযনাদীনি ৱিয ইত্থিযোপি অত্থিকানং পৰিচ্চত্তা এৱ. তেনাহ ‘‘ইত্থীহিপী’’তিআদি. পৰিচ্চাগৱসেনাতি নিৰপেক্খপৰিচ্চাগৱসেন. দীযতীতি দানং, দেয্যৱত্থু. তং অগ্গীযতি নিস্সজ্জীযতি এত্থাতি দানগ্গং, পৰিৱেসনট্ঠানং. তাদিসানি অত্থীতি যাদিসানি ৰঞ্ঞো দানগ্গে খোমসুখুমাদীনি ৱত্থানি, তাদিসানি যেসং অত্তনো সন্তকানি সন্তি. ওহাযাতি পহায তত্থেৱ ঠপেত্ৱা. অত্থো অত্থি যেসং তেতি অত্থিকা. এৱং অনত্থিকাপি দট্ঠব্বা.

২৫৫. কলহসদ্দোপীতি পি-সদ্দেন দানাধিপ্পাযেন গেহতো নীহতং পুন গেহং পৱেসেতুং ন যুত্তন্তি ইমমত্থং সমুচ্চেতি. তেনাহ ‘‘ন খো এতং অম্হাকং পতিৰূপ’’ন্তিআদি (দী. নি. ২.২৫৫).

২৫৭. উণ্হীসমত্থকেতি সিখাপৰিযন্তমত্থকে. পৰিচ্ছেদমত্থকেতি পাসাদঙ্গণপৰিচ্ছেদস্স মত্থকে.

২৫৮. হৰতীতি অতিৱিয পভস্সৰভাৱেন চক্খূনি পটিহৰন্তং দুদ্দিক্খতায দিট্ঠিযো হৰতি অপনেন্তং ৱিয হোতি. তং পন হৰণং নেসং পৰিপ্ফন্দনেনাতি আহ ‘‘ফন্দাপেতী’’তি.

পঠমভাণৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ঝানসম্পত্তিৱণ্ণনা

২৬০. মহতিযা ইদ্ধিযাতি মহন্তেন ইচ্ছিতত্থসমিজ্ঝনেন. তেসংযেৱ ইচ্ছিতিচ্ছিতত্থানং. ‘‘অনুভৱিতব্বান’’ন্তি ইমিনা আনুভাৱ-সদ্দস্স কম্মসাধনতং দস্সেতি. পুব্বে সম্পন্নং কত্ৱা দেয্যধম্মপৰিচ্চাগস্স কতভাৱং দস্সেন্তো ‘‘সম্পত্তিপৰিচ্চাগস্সা’’তি আহ. অত্তানং দমেতি এতেনাতি দমো.

বোধিসত্তপুব্বযোগৱণ্ণনা

অস্সাতি মহাসুদস্সনৰঞ্ঞো. একো থেৰোতি অপ্পঞ্ঞাতো নামগোত্ততো অঞ্ঞতৰো পুথুজ্জনো থেৰো. থেৰং দিস্ৱাতি অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে নিসিন্নং দিস্ৱা. কট্ঠত্থৰণন্তি কট্ঠমযং অত্থৰণং, দাৰুফলকন্তি অত্থো.

পৰিভোগভাজনন্তি পানীযপৰিভোজনীযাদিপৰিভোগযোগ্যং ভাজনং. আৰকণ্টকন্তি সূচিৱিজ্ঝনককণ্টকং. পিপ্ফলিকন্তি খুদ্দকসত্থকং. উদকতুম্বকন্তি কুণ্ডিকং.

কূটাগাৰদ্ৱাৰেযেৱ নিৱত্তেসীতি কূটাগাৰং পৱিট্ঠকালতো পট্ঠায তেসং মিচ্ছাৱিতক্কানং পৱত্তিযা ওকাসং নাদাসি.

২৬১. কসিণমেৱ পঞ্ঞাযতি মহাপুৰিসস্স তত্থ তত্থ কতাধিকাৰত্তা, তেসঞ্চ পদেসানং সুপৰিকম্মকতকসিণসদিসত্তা.

২৬২. চত্তাৰি ঝানানীতি চত্তাৰি কসিণজ্ঝানানি. কসিণজ্ঝানপ্পমঞ্ঞানংযেৱ ৱচনং তাসং তদা আদৰগাৰৱৱসেন নিব্বত্তিতত্তা. মহাবোধিসত্তানঞ্হি অৰূপজ্ঝানেসু আদৰো নত্থি, অভিঞ্ঞাপদট্ঠানতং পন সন্ধায তানিপি নিব্বত্তেন্তি, তস্মা মহাসত্তো তাপসপৰিব্বাজককালে যত্তকে লোকিযগুণে নিব্বত্তেতি, তে সব্বেপি তদা নিব্বত্তেসিযেৱ. তেনাহ ‘‘মহাপুৰিসো পনা’’তিআদি.

চতুৰাসীতিনগৰসহস্সাদিৱণ্ণনা

২৬৩. অভিহৰিতব্বভত্তন্তি উপনেতব্বভত্তং.

২৬৪. নিবদ্ধৱত্তন্তি পুব্বে উপনিবদ্ধং পাকৱত্তং.

সুভদ্দাদেৱিউপসঙ্কমনৱণ্ণনা

২৬৫. আৱট্টেত্ৱাতি অতিৱিসিত্ৱা. যং যং ৰঞ্ঞো ইচ্ছিতং দানূপকৰণঞ্চেৱ ভোগূপকৰণঞ্চ, তস্স তস্স তথেৱ সমিদ্ধভাৱং ৱিত্থৱতি.

২৬৬. সচে পন ৰাজা জীৱিতে ছন্দং জনেয্য, ইতো পৰম্পি চিৰং কালং তিট্ঠেয্য মহিদ্ধিকো মহানুভাৱোতি এৱং মহজ্ঝাসযা দেৱী ভোগেসু, জীৱিতে চ ৰাজানং সাপেক্খং কাতুং ৱাযমি. তেন ৱুত্তং ‘‘মা হেৱ খো ৰাজা’’তিআদি. তেনেৱাহ ‘‘তস্স কালঙ্কিৰিযং অনিচ্ছমানা’’তিআদি. ছন্দং জনেহীতি এত্থ ছন্দ-সদ্দো তণ্হাপৰিযাযোতি আহ ‘‘পেমং উপ্পাদেহী’’তি. অপেক্খতি আৰম্মণং এতায ন ৱিস্সজ্জেতীতি অপেক্খা, তণ্হা.

২৬৭. গৰহিতাতি এত্থ কেহি গৰহিতা, কস্মা চ গৰহিতাতি অন্তোলীনং চোদনং ৱিস্সজ্জেন্তো ‘‘বুদ্ধেহী’’তিআদিমাহ, তেন ৱিঞ্ঞুগৰহিতত্তা, দুগ্গতিসংৱত্তনিযতো চ সাপেক্খকালকিৰিযা পৰিৱজ্জেতব্বাতি দস্সেতি.

২৬৮. একমন্তং গন্ত্ৱাতি ৰঞ্ঞো চক্খুপথং ৱিজহিত্ৱা.

ব্ৰহ্মলোকূপগমনৱণ্ণনা

২৬৯. সোণস্সাতি কোড়িৱীসস্স সোণস্স. একা ভত্তপাতীতি একং ভত্তৱড্ঢিতকং. তাদিসং ভত্তন্তি তথাৰূপং গৰুং মধুৰং সিনিদ্ধং ভত্তং. ভুত্তানন্তি ভুত্তৱন্তানং.

২৭১. দাসমনুস্সাতি দাসা চেৱ আযুত্তকমনুস্সা চ.

ইদানি যথাৱুত্তায ৰঞ্ঞো মহাসুদস্সনস্স ভোগসম্পত্তিযা কম্মসৰিক্খতং উদ্ধৰন্তো ‘‘এতানি পনা’’তিআদিমাহ, তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

২৭২. আদিতো পট্ঠাযাতি সমুদাগমনতো পট্ঠায. যত্থ তং পুঞ্ঞং আযূহিতং, যতো সা সম্পত্তি নিব্বত্তা, ততো ততিযত্তভাৱতো পভুতি. মহাসুদস্সনস্স জাতকদেসনা হি তদা সমুদাগমনতো পট্ঠায ভগৱতা দেসিতাতি. পংস্ৱাগাৰকীড়ং ৱিযাতি যথা নাম দাৰকা পংসূহি ৱাপিগেহভোজনাদীনি দস্সেন্তা যথাৰুচি কীড়িত্ৱা গমনকালে সব্বং তং ৱিধংসেন্তা গচ্ছন্তি, এৱমেৱ ভগৱা মহাসুদস্সনকালে অত্তনা অনুভূতং দিব্বসম্পত্তিসদিসং অচিন্তেয্যানুভাৱসম্পত্তিং ৱিত্থাৰতো দস্সেত্ৱা পুন অত্তনো দেসনং আদীনৱনিস্সৰণদস্সনৱসেন ৱিৱট্টাভিমুখং ৱিপৰিৱত্তেন্তো ‘‘সব্বা সা সম্পত্তি অনিচ্চতায ৱিপৰিণতা ৱিধংসিতা’’তি দস্সেন্তো ‘‘পস্সানন্দা’’তিআদিমাহ. ৱিপৰিণতাতি ৱিপৰিণামং সভাৱৱিগমং গতা. তেনাহ ‘‘পকতিৱিজহনেনা’’তিআদি. পকতীতি সভাৱধম্মানং উদযৱযপৰিচ্ছিন্নো কক্খড়ফুসনাদিসভাৱো, সো ভঙ্গক্খণতো পট্ঠায জহিতো, পৰিচ্চজন্তো সব্বসো নত্থেৱ. তেনাহ ‘‘নিব্বুতপদীপো ৱিয অপঞ্ঞত্তিকভাৱং গতা’’তি.

এত্তাৱতাতি আদিতো পট্ঠায পৱত্তেন এত্তকেন দেসনামগ্গেন. অনেকানি ৱস্সকোটিসতসহস্সানিযেৱ উব্বেধো এতিস্সাতি অনেকৱস্সকোটিসতসহস্সুব্বেধা. অনিচ্চলক্খণং আদাযাতি তং সম্পত্তিগতং অনিচ্চলক্খণং দেসনায গহেত্ৱা ৱিভাৱেত্ৱা. যথা নিস্সেণিমুচ্চনে তাদিসং সতহত্থুব্বেধং ৰুক্খং পকতিপুৰিসেন আৰোহিতুং ন সক্কা, এৱং অনিচ্চতাৱিভাৱনেন তস্সা সম্পত্তিযা অপেক্খানিস্সেণিমুচ্চনে কেনচি আৰোহিতুং ন সক্কাতি আহ ‘‘অনিচ্চলক্খণং আদায নিস্সেণিং মুঞ্চন্তো ৱিযা’’তি. তেনেৱাতি যথাৱুত্তকাৰণেনেৱ, আদিতো সাতিসযং কামেসু অস্সাদং দস্সেত্ৱাপি উপৰি নেসং ‘‘পস্সানন্দা’’তিআদিনা আদীনৱং, ওকাৰং, সংকিলেসং, নেক্খম্মে আনিসংসঞ্চ ৱিভাৱেত্ৱা দেসনায নিট্ঠাপিতত্তা. পুব্বেতি অতীতকালে. ৱসভৰাজাতি ৱসভনামকো সীহড়মহাৰাজা.

উদকপুপ্ফুড়াদযোতি আদি-সদ্দেন তিণগ্গে উস্সাৱবিন্দুআদিকে সঙ্গণ্হাতি.

মহাসুদস্সনস্স পনাতি পন-সদ্দো ৱিসেসত্থজোতনো, তেন মহাসুদস্সনমহাৰাজা ঝানাভিঞ্ঞাসমাপত্তিযো নিব্বত্তেসি, তদগ্গেন পৰিসুদ্ধে চ সমণভাৱে পতিট্ঠিতো, যতো ৱিধুয এৱ কামৱিতক্কাদিসমণভাৱসংকিলেসং সুঞ্ঞাগাৰং পাৱিসি, এৱংভূতস্সাপি তস্স কালং কিৰিযতো সত্তমে দিৱসে সব্বা চক্কৱত্তিসম্পত্তি অন্তৰহিতা, ন ততো পৰং, অহো অচ্ছৰিযমনুস্সো অনঞ্ঞসাধাৰণগুণৱিসেসোতি ইমং ৱিসেসং দস্সেতি.

অনাৰুড়্হন্তি ‘‘ৰাজা কিৰ পুব্বে গহপতিকুলে নিব্বত্তী’’তিআদিনা, (দী. নি. অট্ঠ. ২.২৬০) ‘‘পুন থেৰং আমন্তেসী’’তিআদিনা (দী. নি. অট্ঠ. ২.২৭২) চ ৱুত্তমত্থং সন্ধাযাহ. সো হি ইমস্মিং সুত্তে সঙ্গীতিং অনাৰুড়্হো, অঞ্ঞত্থ পন আগতো ইমিস্সা দেসনায পিট্ঠিৱত্তকভাৱেন. যং পনেত্থ অত্থতো ন ৱিভত্তং, তং সুৱিঞ্ঞেয্যং এৱাতি.

মহাসুদস্সনসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা.