২. অভিধম্মভাজনীযৱণ্ণনা
২০৬-২১৪. অৰিযসচ্চ-সদ্দো সমুদযে ৱত্তমানো পৰিঞ্ঞেয্যভাৱৰহিতে একন্তপহাতব্বে তণ্হাসঙ্খাতে সমুদযে পৱত্ততি, ন পহাতব্বপৰিঞ্ঞেয্যেসু অৱসেসকিলেসাৱসেসাকুসলেসু অপ্পহাতব্বেসু চ সাসৱকুসলমূলাৱসেসসাসৱকুসলেসূতি সপ্পদেসো তত্থ সমুদযো হোতি, কেৱলং সচ্চসদ্দে নিপ্পদেসোতি আহ ‘‘নিপ্পদেসতো সমুদযং দস্সেতু’’ন্তি. দুক্খনিৰোধা পন অৰিযসচ্চদেসনাযং ধম্মতো নিপ্পদেসা এৱ. ন হি ততো অঞ্ঞো ধম্মো অত্থি, যো সচ্চদেসনাযং দুক্খং নিৰোধোতি চ ৱত্তব্বো সিযা, মগ্গোপি অট্ঠঙ্গিকপঞ্চঙ্গিকৱাৰেসু অপুব্বো নত্থি, তস্মা সমুদযমেৱ ‘‘নিপ্পদেসতো দস্সেতু’’ন্তি ৱদতি তস্স সব্বত্থ তীসুপি ৱাৰেসু অপুব্বস্স দস্সিতত্তা. অপুব্বসমুদযদস্সনত্থাযপি হি সচ্চদেসনাযং ‘‘তত্থ কতমো দুক্খসমুদযো? তণ্হা’’তি ৱচনং কেৱলায তণ্হায সচ্চ-সদ্দস্স পৱত্তিদস্সনত্থন্তি. দেসনাৱসেন পন তং তং সমুদযং ঠপেত্ৱা দুক্খং তস্স তস্স পহানৱসেন নিৰোধো অট্ঠঙ্গিকপঞ্চঙ্গিকসব্বলোকুত্তৰকুসলৱসেন মগ্গো চ অৰিযসচ্চদেসনাযং ন ৱুত্তোতি দুক্খাদীনি চ তত্থ সপ্পদেসানি দস্সিতানি হোন্তীতি তানি চ নিপ্পদেসানি দস্সেতুং সচ্চদেসনা ৱুত্তাতি ৱত্তুং ৱট্টতি. পচ্চযসঙ্খাতন্তি কম্মকিলেসৱসেন জাতিআদিদুক্খস্স মূলভূতন্তি অত্থো.
নিৰোধসচ্চং…পে… পঞ্চহাকাৰেহি নিদ্দিট্ঠন্তি অৰিযসচ্চদেসনতো সচ্চদেসনায ৱিসেসং দস্সেতি. তত্থ ‘‘তিণ্ণন্নঞ্চ কুসলমূলানং অৱসেসানঞ্চ সাসৱকুসলানং পহান’’ন্তি ইদং তেসং পচ্চযানং অৱিজ্জাতণ্হাউপাদানানং পহানৱসেন, অৱিজ্জাদীসু ৱা পহীনেসু তেসং অপ্পৱত্তিৱসেন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. ন হি কুসলা পহাতব্বাতি. পহানন্তি চ মগ্গকিচ্চৱসেন তদধিগমনীযং নিৰোধং দস্সেতি, নিৰোধস্সেৱ ৱা তণ্হাদীনং অপ্পৱত্তিভাৱো পহানন্তি দট্ঠব্বং.
যদিপি ‘‘পুব্বেৱ খো পনস্স কাযকম্মং ৱচীকম্মং আজীৱো সুপৰিসুদ্ধো হোতি, এৱমস্সাযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতী’’তি (ম. নি. ৩.৪৩১) লোকুত্তৰমগ্গক্খণে অট্ঠঙ্গিকমগ্গপাৰিপূৰিযা উপনিস্সযদস্সনত্থং ইদং ৱুত্তং, তথাপি ‘‘পুব্বেৱ খো পনা’’তি ৱচনং কাযকম্মাদিসুদ্ধিযা দূৰতৰুপনিস্সযতং, চক্খাদীসু অসাৰজ্জন্তস্স অসংযুত্তস্স অসম্মূড়্হস্স আদীনৱানুপস্সিনো ৱিহৰতো তাযেৱ ৱুট্ঠানগামিনিযা ৱিপস্সনায আযতিং পঞ্চুপাদানক্খন্ধেসু অপচযং গচ্ছন্তেসু সব্বসঙ্খাৰেসু ৱিৱট্টনৱসেন, পোনোব্ভৱিকতণ্হায পহীযমানায কিলেসদূৰীভাৱেন, কাযিকচেতসিকদৰথসন্তাপপৰিড়াহেসু পহীযমানেসু পস্সদ্ধকাযচিত্তৱসেন কাযিকচেতসিকসুখে পটিসংৱেদিযমানে ‘‘যা তথাভূতস্স দিট্ঠি, সাস্স হোতি সম্মাদিট্ঠী’’তিআদিনা (ম. নি. ৩.৪৩১) ৱুত্তানং ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনাক্খণে পৱত্তানং পঞ্চন্নং সম্মাদিট্ঠাদীনং অঙ্গানং আসন্নতৰুপনিস্সযতঞ্চ দস্সেতীতি আসন্নতৰুপনিস্সযৱসেন পঞ্চঙ্গিকং মগ্গং সুখং বুজ্ঝন্তানং পুগ্গলানং অজ্ঝাসযৱসেন পঞ্চঙ্গিকমগ্গদেসনায পৱত্ততং দীপেতি. তেনাহ ‘‘পুব্বেৱ খো…পে… সুপৰিসুদ্ধো হোতীতি ৱচনতো’’তিআদি. এৱমিদং ৱচনতোতি নিস্সক্কৱচনং দেসনুপাযস্স ঞাপকনিদস্সনং হোতি, ৱচনতোতি ৱা অত্তনো ৱচনানুৰূপং পঞ্চঙ্গিকোপি মগ্গো পটিপদা এৱাতি ভগৱতা দেসিতোতি অত্থো. কত্থাতি? দেৱপুৰে, তস্মা তং দেসিতনযং দস্সেতুং পঞ্চঙ্গিকৱাৰোপি নিদ্দিট্ঠো ধম্মসঙ্গাহকেহি. অথ ৱা ‘‘পুব্বেৱ খো পনস্সা’’তি ৱচনেনেৱ অজ্ঝাসযৱিসেসকাৰণনিদস্সকেন পুগ্গলজ্ঝাসযৱসেন পঞ্চঙ্গিকো মগ্গোপি পটিপদা এৱাতি দেসিতো হোতীতি আহ ‘‘পুব্বেৱ খো পন…পে… ৱচনতো পন…পে… দেসিতো’’তি, তস্মা তং সুত্তন্তে দেসিতনযং দস্সেতুং পঞ্চঙ্গিকৱাৰোপি নিদ্দিট্ঠো ভগৱতা দেৱপুৰেতি অত্থো.
ঝানেহি দেসনাপৱেসো, ভাৱনাপৱেসো ৱা ঝানাভিনিৱেসো. একেকস্মিং কোট্ঠাসে চতুন্নং চতুন্নং নযসহস্সানং দস্সনং গণনাসুখত্থন্তি ৱেদিতব্বং. যথা পন পাড়ি ঠিতা, তথা একেকিস্সা পটিপদায সুঞ্ঞতাদীসু চ পঞ্চ পঞ্চ কোট্ঠাসে যোজেত্ৱা পাড়িগমনং কতন্তি ৱিঞ্ঞাযতি. তত্থ অট্ঠঙ্গিকৱাৰে দুতিযজ্ঝানাদীসু তস্মিং সমযে সত্তঙ্গিকো মগ্গো হোতীতি যোজনা কাতব্বা, সব্বসঙ্গাহিকৱাৰে চ যথা ৱিজ্জমানধম্মৱসেনাতি.
অভিধম্মভাজনীযৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.