২. অভিধম্মভাজনীযৱণ্ণনা

৩৪. তং ৱত্ৱাতি তং ভূমিৱসেন জানিতব্বতং ‘‘সব্বাপি চতুভূমিকৱেদনা’’তিআদিনা ৱত্ৱা. সম্পযুত্ততো দস্সিততাদীতি এত্থ আদি-সদ্দেন হেতুজাতিভূমিইন্দ্ৰিযৱত্থুসম্ফস্সজভেদতো দস্সিততং অনৱসেসতো সঙ্গণ্হাতি.

যদিপি তং-সদ্দো পুব্বে ৱুত্তস্স সামঞ্ঞতো পটিনিদ্দেসো, তথাপি অনন্তৰমেৱ পচ্চামসিতুং যুত্তো ইতৰত্থ অসম্ভৱতোতি আহ ‘‘অট্ঠ…পে… যোজনা’’তি. ‘‘অট্ঠৱিধত্তাভাৱতো’’তি ইমিনা তং অসম্ভৱং দস্সেতি.

পূৰণত্থমেৱ ৱুত্তো, অপুব্বতাভাৱতোতি অত্থো.

গহণৱড্ঢনৱসেনাতি গহণস্স ৱড্ঢনৱসেন. গহণন্তি চেত্থ কথনং দট্ঠব্বং, তস্স ৱড্ঢনং তস্মিং তস্মিং ঠানে অৱুত্তস্স কথনং. তেনাহ ‘‘পুব্বে গহিততো অঞ্ঞস্স গহণং ৱড্ঢন’’ন্তি, ততো এৱ চ ‘‘পুৰিমগহিতে অঞ্ঞুপচযৱসেনা’’তি ৱুত্তং. ‘‘ৱড্ঢনসদ্দো ছেদনত্থো’’তি ইদং যথা অসিৱা ‘‘সিৱা’’তি, দিট্ঠঞ্চ ‘‘অদিট্ঠ’’ন্তি ৱুচ্চতি, এৱং দট্ঠব্বং. নযনীহৰণন্তি নীযতীতি নযো, দেসনা, তস্স নীহৰণং পৱত্তনং. ৱড্ঢনকনযোতি যথাৱুত্তৱড্ঢনকৱসেন পৱত্তো দেসনানযো. অঞ্ঞে ভেদাতি একৱিধচতুব্বিধাদযো ভেদা. যদি অৱিসিট্ঠা, কস্মা ৱুত্তাতি আহ ‘‘তথাপী’’তিআদি. তত্থ পঞ্ঞাপ্পভেদজননত্থন্তি ধম্মৱিসযায পভেদগতায পঞ্ঞায ৱিনেয্যানং নিব্বত্তনত্থং, ৱিজ্জাট্ঠানাদিৱসেন ৱিনেয্যানং ধম্মপটিসম্ভিদায উপ্পাদনত্থন্তি অত্থো. অভিঞ্ঞেয্যধম্মৱিভাগতায সম্মসনৱাৰস্স ৱিসযভাৱতো ৱুত্তং ‘‘একেকস্স ৱাৰস্স গহিতস্স নিয্যানমুখভাৱতো’’তি. ইতৰেপি ভেদা ৱুত্তাতি দুৱিধতিৱিধভেদানং যং নানত্তং, তস্স ৱসেন ইতৰে ভেদা অনানত্তাপি যথাৱুত্তকাৰণতো ৱুত্তা. ‘‘ন কেৱল’’ন্তিআদিনা ভেদানং অঞ্ঞমঞ্ঞপেক্খতং দস্সেত্ৱা ‘‘তস্মা’’তিআদিনা তেসং ৱিসিট্ঠতং দস্সেতি.

যথা দুকমূলকাদীসু ভেদা গণনানুপুব্বিযা পৱত্তা পভেদন্তৰাপেক্খা, ন এৱমেতে. এতে পন সত্তৱিধাদিভেদা পভেদন্তৰনিৰপেক্খা কেৱলং বহুৱিধভাৱসামঞ্ঞেনেৱ ৱুত্তাতি দস্সেতি ‘‘অঞ্ঞপ্পভেদনিৰপেক্খা’’তিআদিনা. দুকতিকপদত্থানং যথাৰহং অপেক্খিতব্বাপেক্খকভাৱেন ৱুত্তত্তা যথা দুকে ঠপেত্ৱা ৱুত্তা তিকা তত্থ পক্খিত্তা নাম জাতা, এৱং তিকদুকপদত্থানং অপেক্খিতব্বাপেক্খকভাৱেন ৱুত্তত্তা দুকে ৱত্ৱা ৱুত্তেসুপি তিকেসু তে পক্খিত্তা নাম হোন্তীতি আহ ‘‘পৰতো…পে… যোজিতত্তা’’তি.

সমানৱীথিযন্তি একৱীথিযং. চক্খুসঙ্ঘট্টনাযাতি চক্খুৰূপপটিঘাতেন. সোতি চক্খুৰূপপটিঘাতো. তদুপ্পাদিকাতি তস্স চক্খুসম্ফস্সস্স উপ্পাদিকা. সাতি আৱজ্জনৱেদনা. ননু চ ৱেদনাপচ্চযো ফস্সো ৱুত্তো, ন ফস্সপচ্চযা ৱেদনাতি? ন, ৱেদনাসীসেন চিত্তুপ্পাদস্স গহিতত্তাতি. তপ্পযোজনত্তাতি চক্খুসম্ফস্সপযোজনত্তা. পযোজযতীতি পযোজনং, ফলং.

ৰূপাৱচৰাৰূপাৱচৰানং ৱিপাকানন্তি অধিপ্পাযো. তে হি ইধ অগ্গহিতা. তেনেৱাহ ‘‘তেসং সযমেৱ মনোদ্ৱাৰভূতত্তা’’তিআদি. ততোতি ভৱঙ্গতো. চক্খুসম্ফস্সপচ্চযাদিকুসলাদীনন্তি এত্থ পুৰিমেন আদি-সদ্দেন ‘‘সোতসম্ফস্সপচ্চযা’’তি এৱমাদযো সঙ্গহিতা, দুতিযেন অকুসলাদযো. ‘‘কামাৱচৰঅট্ঠকুসলচিত্তৱসেনা’’তিআদিনা কুসলাব্যাকতানম্পি কামাৱচৰানংযেৱ যোজিতত্তা ৱুত্তং ‘‘সমানৱীথিযং লব্ভমানতা অট্ঠকথাযং ৱুত্তা’’তি. ৱেদনাপীতিসনিদস্সনত্তিকৱজ্জানং একূনৱীসতিযা তিকানং ৱসেন একূনৱীসতিচতুৱীসতিকা. যদি অসমানৱীথিযম্পি কুসলাদীনং লব্ভমানতা যোজেতব্বা, অথ কস্মা সমানৱীথিযংযেৱ যোজিতাতি আহ ‘‘অট্ঠকথাযং পনা’’তিআদি. তেনেৱাতি অসমানৱীথিযং অপ্পটিক্খিত্তত্তাযেৱ.

চিত্তসম্বন্ধোতি চিত্তেন সম্বন্ধো চিত্তসম্বন্ধং কত্ৱা চিত্তসীসেন ৱেদনায কথনং. তিকভূমিৱসেনাতি কুসলত্তিকাদিতিকৱসেন, কামাৱচৰাদিভূমিৱসেন চ. দ্ৱাৰতিকৱসেনাতি চক্খাদিউপ্পত্তিদ্ৱাৰৱসেন, কুসলত্তিকাদিতিকৱসেন চ. যত্থ কত্থচীতি দীপেতব্বস্স অত্থস্স ৱিসেসাভাৱতো সত্তৱিধভেদাদীসু যত্থ কত্থচি. ন চ দ্ৱাৰং অনামট্ঠন্তি যোজনা. তেন সত্তৱিধভেদতো তিংসৱিধভেদে ৱিসেসং দস্সেতি. যদিপি উভযত্থ ভূমিযো আগতা, ৰূপাৱচৰাদিভূমিআমসনেন পন অসমানৱীথিযং লব্ভমানতা দস্সিতাতি আহ ‘‘অতিব্যত্তা চ এত্থ সমানাসমানৱীথীসু লব্ভমানতা’’তি. সুখদীপনানি হোন্তি দ্ৱাৰভূমিআমসনমুখেন ৱেদনাক্খন্ধস্স ৱিভত্তত্তা. ন ভূমিযো অপেক্খিত্ৱা ঠপিতাতি কথেতব্বভাৱেন ভূমিযো অপেক্খিত্ৱা ন ঠপিতা, ভূমিৱিভাগেন ন কথিতাতি অত্থো. অপেক্খিতব্বৰহিতাতি দ্ৱাৰভূমীনং অগ্গহিতত্তা আকঙ্খিতব্বদ্ৱাৰাদিৱিসেসৰহিতা.

‘‘উপনিস্সযকোটিযা’’তি এত্থ নিপ্পৰিযাযতো পৰিযাযতো চ উপনিস্সযকোটিদস্সনমুখেন ইধাধিপ্পেতউপনিস্সযকোটিং দস্সেতুং ‘‘সদ্ধং উপনিস্সাযা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ উপনিস্সযানন্তি ৱেদনায উপনিস্সযভূতানং. দস্সনন্তি চক্খুৱিঞ্ঞাণং, দিস্ৱা ৱা গহণং. উপনিস্সযন্তভাৱেনাতি লামকূপনিস্সযভাৱেন. যদি ঘাযনাদীনি উপনিস্সযো ভৱেয্যুং, পকতূপনিস্সযানেৱ সিযুং. পকতূপনিস্সযো চ নানাৱীথিযংযেৱাতি তদলাভৱচনং ইধ নানাৱীথিজোতকন্তি দস্সেতি ‘‘ঘানাদিদ্ৱাৰেসূ’’তিআদিনা. কসিণপৰিকম্মাদীনন্তি কসিণপৰিকম্মসমাপত্তিনিব্বত্তনৱিপস্সনাৱড্ঢনাদীনং. তদলাভোতি উপনিস্সযালাভো, সো চ ঘাযনাদীহি পৰেসং পটিপত্তিযা জানিতুং অসক্কুণেয্যত্তা. অন্তিমভৱিকবোধিসত্তাদীনং সৱনেন ৱিনা তংফুসনং সিযা মূলূপনিস্সযোতি ‘‘যেভুয্যেনা’’তি ৱুত্তং.

সম্পন্নজ্ঝাসযোতি ৱিৱট্টূপনিস্সযসম্পত্তিযা সম্পন্নজ্ঝাসযো. তেনাতি ‘‘এৱং চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি ৱচনেন. তদুপনিস্সযন্তি ততো পৰং উপ্পন্নকসিণৰূপদস্সনাদীনং উপনিস্সযভূতং.

থামগমনং নাম কামৰাগাদীনংযেৱ আৱেণিকো সভাৱোতি আহ ‘‘অপ্পহীনকামৰাগাদিকস্স ৱা’’তি. ‘‘ৰাগো উপ্পন্নো’’তিআদিনা ইট্ঠানিট্ঠাৰম্মণে ৰাগপটিঘানং উপ্পত্তিৱিচাৰণাৱ ৱুত্তা, ন নেসং কিচ্চৱিসেসোতি কিচ্চৱিসেসেন ৱুত্তে দস্সেন্তো ‘‘অসমপেক্খনাযা’’তিআদিমাহ. পৱত্তা ৱেদনাতি অত্থো. পকাৰন্তৰেনাতি চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পন্নকিলেসানং সমতিক্কমনসঙ্খাতেন পকাৰন্তৰেন. তথা ভাৱনাৱসেনাতি এত্থ তথা-সদ্দেন চক্খুসম্ফস্সস্স চতুভূমিকৱেদনায উপনিস্সযভাৱো এৱ পকাৰন্তৰেন কথিতোতি ইমমেৱত্থং আকড্ঢতি. ভাৱনাযেৱেত্থ পকাৰন্তৰং.

সব্বং সম্মসনং ভাৱনাতি ৱেদিতব্বা, ন নীৱৰণপ্পহানপৰিঞ্ঞাৱ.

অঞ্ঞমঞ্ঞস্স চাতি ফোট্ঠব্বমহাভূতেসু ইতৰীতৰস্স, আপোধাতুযা চ ৱসেন.

তেসন্তি জাতিআদীনং, কম্মত্থে চেতং সামিৱচনং. সহজাতস্স মনোসম্ফস্সস্স বলৱপচ্চযভাৱং দস্সেতীতি সম্বন্ধো. তস্স ৱা দস্সনস্সাতি তস্স ৱা জাতিআদিকে ভযতো দস্সনৱসেন পৱত্তস্স কামাৱচৰঞাণস্স.

তদেৱ অত্তনো ফলস্সেৱ ফলভাৱেনাতি ‘‘মনোসম্ফস্সো’’তি ফস্সস্স কাৰণভাৱেন যং ৱুত্তং, তদেৱ ৱিঞ্ঞাণং অত্তনো ফলস্স ফলভাৱেন ৱুত্তস্স ফস্সস্স ‘‘চক্খুসম্ফস্সজ’’ন্তিআদিনা ফলভাৱেন ৱত্তুং ন যুত্তং. ‘‘মনোসম্ফস্সো’’তিআদিনা লব্ভমানোপি ৱিঞ্ঞাণং পটিচ্চ ফস্সস্স পচ্চযভাৱো হেতুফলসঙ্কৰপৰিহৰণত্থং ন ৱুত্তোতি ৱত্ৱা যদিপি ফস্সো ৱিঞ্ঞাণস্স পচ্চযো হোতি, ন পন ফস্সস্স ৱিয ৱিঞ্ঞাণং সো তস্স ৱিসেসপচ্চযো হোতীতি ৱিঞ্ঞাণস্স চক্খুসম্ফস্সজাদিতা ন ৱুত্তাতি দস্সেতুং ‘‘যস্মা ৱা’’তিআদি ৱুত্তং.

অভিধম্মভাজনীযৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.