১৬. ইন্দ্ৰিযপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা

১৬. অৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযম্পি সঙ্গহিতন্তি মিস্সকত্তা জীৱিতিন্দ্ৰিযং ন সব্বেন সব্বং ৱজ্জিতব্বন্তি অধিপ্পাযো.

অৱিনিব্ভুত্তধম্মানন্তি এত্থ অযং অধিপ্পাযো – ৰূপাৰূপানং অঞ্ঞমঞ্ঞং অৱিনিব্ভুত্তৱোহাৰো নত্থীতি অৰূপানং ইন্দ্ৰিযপচ্চযভূতানি পচ্চযন্তৰাপেক্খানি চক্খাদীনি অত্তনো ৱিজ্জমানক্খণে অৱিনিব্ভুত্তধম্মানং ইন্দ্ৰিযপচ্চযতং অফৰন্তানিপি ইন্দ্ৰিযপচ্চযা সিযুং. যো পন নিৰপেক্খো ইন্দ্ৰিযপচ্চযো অৱিনিব্ভুত্তধম্মানং হোতি, সো অত্তনো ৱিজ্জমানক্খণে তেসং ইন্দ্ৰিযপচ্চযতং অফৰন্তো নাম নত্থি. যদি চ ইত্থিন্দ্ৰিযপুৰিসিন্দ্ৰিযানি ইন্দ্ৰিযপচ্চযো লিঙ্গাদীনং সিযুং, অৱিনিব্ভুত্তানং তেসম্পি সিযুং. ন হি ৰূপং ৰূপস্স, অৰূপং ৱা অৰূপস্স ৱিনিব্ভুত্তস্স ইন্দ্ৰিযপচ্চযো অত্থীতি. সতি চেৱং ইত্থিপুৰিসিন্দ্ৰিযেহি অৱিনিব্ভুত্তত্তা কললাদিকালে চ লিঙ্গাদীনি সিযুং, যেসং তানি ইন্দ্ৰিযপচ্চযতং ফৰেয্যুং, ন চ ফৰন্তি. তস্মা ন তেহি তানি অৱিনিব্ভুত্তকানি, অৱিনিব্ভুত্তত্তাভাৱতো চ তেসং ইন্দ্ৰিযপচ্চযতং ন ফৰন্তি. অঞ্ঞেসং পন যেহি তানি সহজাতানি, তেসং অবীজভাৱতোযেৱ ন ফৰন্তি, তস্মা আপন্নৱিনিব্ভুত্তভাৱানং তেসং লিঙ্গাদীনং অৱিনিব্ভুত্তানং অঞ্ঞেসঞ্চ সমানকলাপধম্মানং ইন্দ্ৰিযপচ্চযতায অফৰণতো তানি ইন্দ্ৰিযপচ্চযো ন হোন্তীতি. যেসং বীজভূতানি ইত্থিপুৰিসিন্দ্ৰিযানি, তেসং লিঙ্গাদীনং অপৰমত্থভাৱতোতি কেচি, তে পন কললাদিকালেপি লিঙ্গাদীনং তদনুৰূপানং অত্থিতং ইচ্ছন্তি.

জাতিভূমিৱসেন ৱুত্তেসু ভেদেসু কুসলজাতিযং ৰূপাৱচৰকুসলমেৱ আৰুপ্পে ঠপেতব্বন্তি ‘‘ঠপেত্ৱা পন ৰূপাৱচৰকুসলং অৱসেসা কুসলাকুসলা’’তি ৱুত্তং. পঠমলোকুত্তৰং পন দোমনস্সযুত্তঞ্চ ৱিসুং একা জাতি ভূমি ৱা ন হোতীতি আৰুপ্পে অলব্ভমানম্পি ন ঠপিতং. হেতুআদীসুপি ‘‘তথা অপৰিযাপন্নকুসলহেতু, তথা অকুসলহেতূ’’তিআদীসু (পট্ঠা. অট্ঠ. ১.১) এস নযো যোজেতব্বো.

ঠিতিক্খণেতি ইদং ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযস্স সহজাতপচ্চযত্তাভাৱং সন্ধায ৱুত্তং. উপ্পাদক্খণেপি পন তস্স ইন্দ্ৰিযপচ্চযতা ন সক্কা নিৱাৰেতুং. ৱক্খতি হি ‘‘অব্যাকতং ধম্মং পটিচ্চ…পে… অসঞ্ঞসত্তানং একং মহাভূতং পটিচ্চ…পে… ইন্দ্ৰিযপচ্চযং কম্মপচ্চযসদিস’’ন্তি (পট্ঠা. ১.১.৬৬). ন হি অসঞ্ঞসত্তানং ইন্দ্ৰিযপচ্চযা উপ্পজ্জমানস্স ৰূপস্স ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযতো অঞ্ঞো ইন্দ্ৰিযপচ্চযো অত্থি, পঞ্চৱোকাৰে পৱত্তে চ কটত্তাৰূপস্স. পটিচ্চৱাৰাদযো চ ছ উপ্পাদক্খণমেৱ গহেত্ৱা পৱত্তা, এৱঞ্চ কত্ৱা পচ্ছাজাতপচ্চযো এতেসু অনুলোমতো ন তিট্ঠতীতি.

ইন্দ্ৰিযপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.