৯. উপনিস্সযপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯. তে তযোপি ৰাসযোতি উপনিস্সযে তযো অনেকসঙ্গাহকতায ৰাসযোতি ৱদতি. এতস্মিং পন উপনিস্সযনিদ্দেসে যে পুৰিমা যেসং পচ্ছিমানং অনন্তৰূপনিস্সযা হোন্তি, তে তেসং সব্বেসং একন্তেনেৱ হোন্তি, ন কেসঞ্চি কদাচি, তস্মা যেসু পদেসু অনন্তৰূপনিস্সযো সঙ্গহিতো, তেসু ‘‘কেসঞ্চী’’তি ন সক্কা ৱত্তুন্তি ন ৱুত্তং. যে পন পুৰিমা যেসং পচ্ছিমানং আৰম্মণপকতূপনিস্সযা হোন্তি, তে তেসং ন সব্বেসং একন্তেন হোন্তি, যেসং উপ্পত্তিপটিবাহিকা পচ্চযা বলৱন্তো হোন্তি, তেসং ন হোন্তি, ইতৰেসং হোন্তি. তস্মা যেসু পদেসু অনন্তৰূপনিস্সযো ন লব্ভতি, তেসু ‘‘কেসঞ্চী’’তি ৱুত্তং. সিদ্ধানং পচ্চযধম্মানং যেহি পচ্চযুপ্পন্নেহি অকুসলাদীহি ভৱিতব্বং, তেসং কেসঞ্চীতি অযঞ্চেত্থ অত্থো, ন পন অৱিসেসেন অকুসলাদীসু কেসঞ্চীতি.
পুৰিমা পুৰিমা কুসলা…পে… অব্যাকতানং ধম্মানন্তি যেসং উপনিস্সযপচ্চযেন ভৱিতব্বং, তেসং অব্যাকতানং পচ্ছিমানন্তি দট্ঠব্বং. ন হি ৰূপাব্যাকতং উপনিস্সযং লভতীতি. কথং? আৰম্মণানন্তৰূপনিস্সযে তাৱ ন লভতি অনাৰম্মণত্তা পুব্বাপৰনিযমেন অপ্পৱত্তিতো চ, পকতূপনিস্সযঞ্চ ন লভতি অচেতনেন ৰূপসন্তানেন পকতস্স অভাৱতো. যথা হি অৰূপসন্তানেন সদ্ধাদযো নিপ্ফাদিতা উতুভোজনাদযো চ উপসেৱিতা, ন এৱং ৰূপসন্তানেন. যস্মিঞ্চ উতুবীজাদিকে কম্মাদিকে চ সতি ৰূপং পৱত্ততি, ন তং তেন পকতং হোতি. সচেতনস্সেৱ হি উপ্পাদনুপত্থম্ভনুপযোগাদিৱসেন চেতনং পকপ্পনং পকৰণং, ৰূপঞ্চ অচেতনন্তি. যথা চ নিৰীহকেসু পচ্চযাযত্তেসু ধম্মেসু কেসঞ্চি সাৰম্মণসভাৱতা হোতি, কেসঞ্চি ন, এৱং সপ্পকৰণসভাৱতা নিপ্পকৰণসভাৱতা চ দট্ঠব্বা. উতুবীজাদযো পন অঙ্কুৰাদীনং তেসু অসন্তেসু অভাৱতো এৱ পচ্চযা, ন পন উপনিস্সযাদিভাৱতোতি. পুৰিমপুৰিমানংযেৱ পনেত্থ উপনিস্সযপচ্চযভাৱো বাহুল্লৱসেন পাকটৱসেন চ ৱুত্তো. ‘‘অনাগতে খন্ধে পত্থযমানো দানং দেতী’’তিআদিৱচনতো (পট্ঠা. ২.১৮.৮) পন অনাগতাপি উপনিস্সযপচ্চযা হোন্তি, তে পুৰিমেহি আৰম্মণপকতূপনিস্সযেহি তংসমানলক্খণতায ইধ সঙ্গয্হন্তীতি দট্ঠব্বা.
পুগ্গলোপি সেনাসনম্পীতি পুগ্গলসেনাসনগ্গহণৱসেন উপনিস্সযভাৱং ভজন্তে ধম্মে দস্সেতি, পি-সদ্দেন চীৱৰাৰঞ্ঞৰুক্খপব্বতাদিগ্গহণৱসেন উপনিস্সযভাৱং ভজন্তে সব্বে সঙ্গণ্হাতি. ‘‘অব্যাকতো ধম্মো অব্যাকতস্স ধম্মস্স উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো’’তিআদীসু হি ‘‘সেনাসনং কাযিকস্স সুখস্সা’’তিআদিৱচনেন সেনাসনগ্গহণেন উপনিস্সযভাৱং ভজন্তাৱ ধম্মা উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযোতি ইমমত্থং দস্সেন্তেন পুগ্গলাদীসুপি অযং নযো দস্সিতো হোতীতি. পচ্চুপ্পন্নাপি আৰম্মণপকতূপনিস্সযা পচ্চুপ্পন্নতায সেনাসনসমানলক্খণত্তা এত্থেৱ সঙ্গহিতাতি দট্ঠব্বা. ৱক্খতি হি ‘‘পচ্চুপ্পন্নং উতুং ভোজনং সেনাসনং উপনিস্সায ঝানং উপ্পাদেতী’’তিআদিনা সেনাসনস্স পচ্চুপ্পন্নভাৱং ৱিয পচ্চুপ্পন্নানং উতুআদীনং পকতূপনিস্সযভাৱং, ‘‘পচ্চুপ্পন্নং চক্খুং…পে… ৱত্থুং পচ্চুপ্পন্নে খন্ধে গৰুং কত্ৱা অস্সাদেতী’’তিআদিনা (পট্ঠা. ২.১৮.৪) চক্খাদীনং আৰম্মণূপনিস্সযভাৱঞ্চাতি. পচ্চুপ্পন্নানম্পি চ তাদিসানং পুব্বে পকতত্তা পকতূপনিস্সযতা দট্ঠব্বা.
কসিণাৰম্মণাদীনি আৰম্মণমেৱ হোন্তি, ন উপনিস্সযোতি ইমিনা অধিপ্পাযেন ‘‘একচ্চাযা’’তি আহ.
অৰূপাৱচৰকুসলম্পি যস্মিং কসিণাদিম্হি ঝানং অনুপ্পাদিতং, তস্মিং অনুপ্পন্নঝানুপ্পাদনে সব্বস্স চ উপ্পন্নঝানস্স সমাপজ্জনে ইদ্ধিৱিধাদীনং অভিঞ্ঞানঞ্চ উপনিস্সযোতি ইমমত্থং সন্ধাযাহ ‘‘তেভূমককুসলো চতুভূমকস্সপি কুসলস্সা’’তি. ৱুত্তম্পি চেতং ‘‘অৰূপাৱচৰং সদ্ধং উপনিস্সায ৰূপাৱচৰং ঝানং ৱিপস্সনং মগ্গং অভিঞ্ঞং সমাপত্তিং উপ্পাদেতী’’তি (পট্ঠা. ৪.১৩.২৮৫). কামাৱচৰকুসলং ৰূপাৱচৰাৰূপাৱচৰৱিপাকানম্পি তদুপ্পাদককুসলানং উপনিস্সযভাৱৱসেন, পটিসন্ধিনিযামকস্স চুতিতো পুৰিমজৱনস্স চ ৱসেন উপনিস্সযো, ৰূপাৱচৰকুসলং অৰূপাৱচৰৱিপাকস্স, অৰূপাৱচৰকুসলঞ্চ ৰূপাৱচৰৱিপাকস্স তদুপ্পাদককুসলূপনিস্সযভাৱেনাতি এৱং পচ্চেকং তেভূমককুসলানং চতুভূমকৱিপাকস্স তেভূমককিৰিযস্স চ যথাযোগং পচ্চযভাৱো ৱেদিতব্বো. পাড়িযম্পি হি পকতূপনিস্সযো নযদস্সনমত্তেনেৱ পঞ্হাৱাৰেসু ৱিস্সজ্জিতোতি.
ইমিনা পন নযেনাতি লোকুত্তৰনিব্বত্তনং উপনিস্সায সিনেহুপ্পাদনলেসেনাতি অত্থো. লোকুত্তৰা পন ধম্মা অকুসলানং ন কেনচি পচ্চযেন পচ্চযো হোন্তীতি ন ইদং সাৰতো দট্ঠব্বন্তি অধিপ্পাযো. কামাৱচৰাদিতিহেতুকভৱঙ্গং কাযিকসুখাদি চ ৰূপাৱচৰাদিকুসলানং উপনিস্সযো, অৰূপাৱচৰৱিপাকো ৰূপাৱচৰকুসলস্স তং পত্থেত্ৱা তন্নিব্বত্তককুসলুপ্পাদনত্থং উপ্পাদিযমানস্স, ৰূপাৱচৰকিৰিযস্স চ পুব্বে নিৱুট্ঠাদীসু অৰূপাৱচৰৱিপাকজাননত্থং ঝানাভিঞ্ঞাযো উপ্পাদেন্তস্স অৰহতো, চতুভূমকৱিপাকানং পন তদুপ্পাদককুসলূপনিস্সযভাৱৱসেন সো সো ৱিপাকো উপনিস্সযো. তেনাহ ‘‘তথা তেভূমকৱিপাকো’’তি. যদিপি অৰহত্তফলত্তং ঝানৱিপস্সনা উপ্পাদেতি অনাগামী, ন পন তেন তং কদাচি দিট্ঠপুব্বং পুথুজ্জনাদীহি সোতাপত্তিফলাদীনি ৱিয, তস্মা তানি ৱিয তেসং ঝানাদীনং ইমস্স চ অগ্গফলং ন ঝানাদীনং উপনিস্সযো. উপলদ্ধপুব্বসদিসমেৱ হি অনাগতম্পি উপনিস্সযোতি. তেনাহ ‘‘উপৰিট্ঠিমং কুসলস্সপী’’তি.
কিৰিযঅত্থপটিসম্ভিদাদিম্পি পত্থেত্ৱা দানাদিকুসলং কৰোন্তস্স তেভূমককিৰিযাপি চতুভূমকস্সপি কুসলস্স উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো. যোনিসোমনসিকাৰে ৱত্তব্বমেৱ নত্থি, তং উপনিস্সায ৰাগাদিউপ্পাদনে অকুসলস্স, কুসলাকুসলূপনিস্সযভাৱমুখেন চতুভূমকৱিপাকস্স. এৱং কিৰিযস্সপি যোজেতব্বং. তেনাহ ‘‘কিৰিযসঙ্খাতোপি পকতূপনিস্সযো চতুভূমকানং কুসলাদিখন্ধানং হোতিযেৱা’’তি. নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মেসু পন উতুভোজনসেনাসনানমেৱ তিণ্ণং ৰাসীনং পকতূপনিস্সযভাৱদস্সনং নযদস্সনমেৱাতি. ইমস্মিং পট্ঠানমহাপকৰণে আগতনযেনাতি ইদং ‘‘কুসলং ধম্মং পটিচ্চ অব্যাকতো ধম্মো উপ্পজ্জতি ন উপনিস্সযপচ্চযা, কুসলে খন্ধে পটিচ্চ চিত্তসমুট্ঠানং ৰূপ’’ন্তি (পট্ঠা. ১.১.৯১) এৱমাদিকং উপনিস্সযপটিক্খেপং, অনুলোমে চ অনাগমনং সন্ধায ৱুত্তং. সুত্তন্তিকপৰিযাযেনাতি ‘‘ৱিঞ্ঞাণূপনিসং নামৰূপং, নামৰূপনিসং সড়াযতন’’ন্তিআদিকেন (সং. নি. ২.২৩),
‘‘যথাপি পব্বতো সেলো, অৰঞ্ঞস্মিং ব্ৰহাৱনে;
তং ৰুক্খা উপনিস্সায, ৱড্ঢন্তে তে ৱনপ্পতী’’তি (অ. নি. ৩.৪৯). –
আদিকেন চ.
উপনিস্সযপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.