৮. চিত্তযমকং
উদ্দেসৱাৰৱণ্ণনা
১-৬২. চিত্তযমকৱণ্ণনাযং আদিতোৱ তযো সুদ্ধিকমহাৱাৰা হোন্তীতি ইমে তযো মহাৱাৰা সৰাগাদিকুসলাদীহি মিস্সকা সুদ্ধিকা চ, তেসু আদিতো সুদ্ধিকা হোন্তীতি অত্থো. মিস্সকেসু চ একেকস্মিং সৰাগাদিমিস্সকচিত্তে তযো তযো মহাৱাৰা, তে তত্থ তত্থ পন ৱুত্তে সম্পিণ্ডেত্ৱা ‘‘সোড়স পুগ্গলৱাৰা’’তিআদি ৱুত্তং, ন নিৰন্তৰং ৱুত্তেতি. ‘‘যস্স চিত্তং উপ্পজ্জতি ন নিৰুজ্ঝতি, তস্স চিত্তং নিৰুজ্ঝিস্সতি নুপ্পজ্জিস্সতী’’তিআদিনা উপ্পাদনিৰোধানং পচ্চুপ্পন্নানাগতকালানঞ্চ সংসগ্গৱসেন একেকায পুচ্ছায পৱত্তত্তা ‘‘উপ্পাদনিৰোধকালসম্ভেদৱাৰো’’তি ৱুত্তো. এৱং সেসানম্পি ৱাৰানং তংতংনামতা পাড়িঅনুসাৰেন ৱেদিতব্বা.
উদ্দেসৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিদ্দেসৱাৰৱণ্ণনা
৬৩. তথাৰূপস্সেৱ খীণাসৱস্স চিত্তং সন্ধাযাতি ইদং উপ্পাদক্খণসমঙ্গিপচ্ছিমচিত্তসমঙ্গিম্হি পুগ্গলে অধিপ্পেতে তঞ্চ চিত্তং অধিপ্পেতমেৱ হোতীতি কত্ৱা ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. অৰহতো পচ্ছিমচিত্তম্পীতি নুপ্পজ্জতি নিৰুজ্ঝতীতি এৱংপকাৰং ভঙ্গক্খণসমঙ্গিমেৱ সন্ধায ৱুত্তং.
৬৫-৮২. উপ্পাদৱাৰস্স দুতিযপুচ্ছাৱিস্সজ্জনে চিত্তস্স ভঙ্গক্খণে, নিৰোধসমাপন্নানং, অসঞ্ঞসত্তানং তেসং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থ, নো চ তেসং চিত্তং উপ্পজ্জতীতি এত্থ ‘‘চিত্তস্স ভঙ্গক্খণে তেসং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থা’’তি এতস্স ‘‘সব্বেসং চিত্তং খণপচ্চুপ্পন্নমেৱ হুত্ৱা উপ্পাদক্খণং অতীতত্তা উপ্পজ্জিত্থ নামা’’তি অত্থো ৱুত্তো. চিত্তস্স উপ্পাদক্খণে তেসং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থ চেৱ উপ্পজ্জতি চাতি এতস্সপি উপ্পাদং পত্তত্তা উপ্পজ্জিত্থ, অনতীতত্তা উপ্পজ্জতি নামাতি দ্ৱযমেতং এৱং ন সক্কা ৱত্তুং. ন হি খণপচ্চুপ্পন্নে ‘‘উপ্পজ্জিত্থা’’তি অতীতৱোহাৰো অত্থি. যদি সিযা, যং ৱা পন চিত্তং উপ্পজ্জিত্থ, তং চিত্তং উপ্পজ্জতীতি এত্থ ‘‘নো’’তি অৱত্ৱা ৱিভজিতব্বং সিযা. তথা ‘‘যং চিত্তং উপ্পজ্জতি, তং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থা’’তি এত্থ চ ‘‘নো’’তি অৱত্ৱা ‘‘আমন্তা’’তি ৱত্তব্বং সিযা. ‘‘চিত্তস্স ভঙ্গক্খণে’’তি পন ভিজ্জমানচিত্তসমঙ্গী পুগ্গলো ৱুত্তো, তস্স অতীতং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থ, ন চ কিঞ্চি চিত্তং উপ্পজ্জতি. চিত্তস্স উপ্পাদক্খণেতি চ উপ্পজ্জমানচিত্তসমঙ্গী পুগ্গলো ৱুত্তো, তস্সপি অতীতং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থ, তং পন চিত্তং উপ্পজ্জতীতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. চিত্তন্তি হি সামঞ্ঞৱচনং একস্মিং অনেকস্মিঞ্চ যথাগহিতৱিসেসে তিট্ঠতীতি. ‘‘যস্স ৱা পন চিত্তং উপ্পজ্জিস্সতি, তস্স চিত্তং উপ্পজ্জতীতি? চিত্তস্স ভঙ্গক্খণে’’তি এত্থ যস্স ৱা পন চিত্তং উপ্পজ্জিস্সতীতি এতেন সন্নিট্ঠানেন গহিতপুগ্গলস্সেৱ চিত্তস্স ভঙ্গক্খণেতি এৱং সব্বত্থ সন্নিট্ঠানৱসেন নিযমো ৱেদিতব্বো. উপ্পন্নুপ্পজ্জমানৱাৰো নিৰুদ্ধনিৰুজ্ঝমানৱাৰো চ পুগ্গলৱাৰাদীসু তীসুপি নিন্নানাকৰণা উদ্দিট্ঠা নিদ্দিট্ঠা চ. তত্থ পুগ্গলৱাৰে অৱিসেসেন যং কঞ্চি তাদিসং পুগ্গলং সন্ধায ‘‘উপ্পন্নং উপ্পজ্জমান’’ন্তিআদি ৱুত্তং, ধম্মৱাৰে চিত্তমেৱ, পুগ্গলধম্মৱাৰে পুগ্গলং চিত্তঞ্চাতি অযমেত্থ ৱিসেসো দট্ঠব্বো.
৮৩. অতিক্কন্তকালৱাৰে ইমস্স পুগ্গলৱাৰত্তা পুগ্গলো পুচ্ছিতোতি পুগ্গলস্সেৱ ৱিস্সজ্জনেন ভৱিতব্বং. যথা যস্স চিত্তং উপ্পজ্জিত্থাতি এতেন ন কোচি পুগ্গলো ন গহিতো, এৱং যস্স চিত্তং উপ্পজ্জমানং খণং খণং ৱীতিক্কন্তং অতিক্কন্তকালন্তি এতেন সন্নিট্ঠানেন ন কোচি ন গহিতো. ন হি সো পুগ্গলো অত্থি, যস্স চিত্তং উপ্পাদক্খণং অতীতং নত্থি, তে চ পন নিৰুজ্ঝমানক্খণাতীতচিত্তা ন ন হোন্তীতি পঠমো পঞ্হো ‘‘আমন্তা’’তি ৱিস্সজ্জিতব্বো সিযা, তথা দুতিযততিযা. চতুত্থো পন ‘‘পচ্ছিমচিত্তস্স ভঙ্গক্খণে তেসং চিত্তং ভঙ্গক্খণং অৱীতিক্কন্তং, নো চ তেসং চিত্তং উপ্পাদক্খণং অৱীতিক্কন্তং, ইতৰেসং চিত্তং ভঙ্গক্খণঞ্চ অৱীতিক্কন্তং উপ্পাদক্খণঞ্চ অৱীতিক্কন্ত’’ন্তি ৱিস্সজ্জিতব্বো ভৱেয্য, তথা অৱিস্সজ্জেত্ৱা কস্মা সব্বত্থ চিত্তমেৱ ৱিভত্তন্তি? চিত্তৱসেন পুগ্গলৱৱত্থানতো. খণস্স হি ৱীতিক্কন্ততায অতিক্কন্তকালতাৱচনেন ৱত্তমানস্স চ চিত্তস্স ৱসেন পুগ্গলো উপ্পাদক্খণাতীতচিত্তো ৱুত্তো অতীতস্স চ, তত্থ পুৰিমস্স চিত্তং ন ভঙ্গক্খণং ৱীতিক্কন্তং পচ্ছিমস্স ৱীতিক্কন্তন্তি এৱমাদিকো পুগ্গলৱিভাগো যস্স চিত্তস্স ৱসেন পুগ্গলৱৱত্থানং হোতি, তস্স চিত্তস্স তংতংখণৱীতিক্কমাৱীতিক্কমদস্সনৱসেন দস্সিতো হোতীতি সব্বৱিস্সজ্জনেসু চিত্তমেৱ ৱিভত্তং. অথ ৱা নযিধ ধম্মমত্তৱিসিট্ঠো পুগ্গলো পুচ্ছিতো, অথ খো পুগ্গলৱিসিট্ঠং চিত্তং, তস্মা চিত্তমেৱ ৱিস্সজ্জিতন্তি ৱেদিতব্বং. যদিপি পুগ্গলপ্পধানা পুচ্ছা, অথাপি চিত্তপ্পধানা, উভযথাপি দুতিযপুচ্ছায ‘‘আমন্তা’’তি ৱত্তব্বং সিযা, তথা পন অৱত্ৱা নিৰোধক্খণৱীতিক্কমেন অতিক্কন্তকালতা ন উপ্পাদক্খণৱীতিক্কমেন অতিক্কন্তকালতা ৱিয ৱত্তমানস্স অত্থীতি দস্সনত্থং ‘‘অতীতং চিত্ত’’ন্তি ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. যস্স চিত্তং ন উপ্পজ্জমানন্তি এত্থ উপ্পজ্জমানং খণং খণং ৱীতিক্কন্তং অতিক্কন্তকালং যস্স চিত্তং ন হোতীতি অত্থো. এস নযো ‘‘ন নিৰুজ্ঝমান’’ন্তি এত্থাপি.
১১৪-১১৬. মিস্সকৱাৰেসু যস্স সৰাগং চিত্তং উপ্পজ্জতি ন নিৰুজ্ঝতি, তস্স চিত্তং নিৰুজ্ঝিস্সতি নুপ্পজ্জিস্সতীতি পুচ্ছা, নোতি ৱিস্সজ্জনঞ্চ অট্ঠকথাযং দস্সিতং. পাড়িযং পন ‘‘যস্স সৰাগং চিত্তং উপ্পজ্জতি ন নিৰুজ্ঝতি, তস্স সৰাগং চিত্তং নিৰুজ্ঝিস্সতি নুপ্পজ্জিস্সতী’’তি মাতিকাঠপনাযং ৱুত্তত্তা ৱিস্সজ্জনেপি তথেৱ সন্নিট্ঠানসংসযত্থেসু সৰাগাদিমিস্সকচিত্তৱসেনেৱ পুচ্ছা উদ্ধৰিত্ৱা ‘‘সৰাগপচ্ছিমচিত্তস্স উপ্পাদক্খণে তেসং সৰাগং চিত্তং উপ্পজ্জতি ন নিৰুজ্ঝতি নিৰুজ্ঝিস্সতি নুপ্পজ্জিস্সতি, ইতৰেসং সৰাগচিত্তস্স উপ্পাদক্খণে তেসং সৰাগং চিত্তং উপ্পজ্জতি ন নিৰুজ্ঝতি নিৰুজ্ঝিস্সতি চেৱ উপ্পজ্জিস্সতি চা’’তি এৱমাদিনা নযেন যেভুয্যেন সুদ্ধিকৱাৰসদিসমেৱ ৱিস্সজ্জনং কাতব্বন্তি কত্ৱা সংখিত্তন্তি ৱিঞ্ঞাযতি.
নিদ্দেসৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
চিত্তযমকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.