২. পৱত্তিৱাৰৱণ্ণনা

৫০-২০৫. পৱত্তিৱাৰে ৱেদনাক্খন্ধাদিমূলকানি পচ্ছিমেনেৱ সহ যোজেত্ৱা তীণি দ্ৱে একঞ্চ যমকানি ৱুত্তানি, ন পুৰিমেন. কস্মা? অমিস্সককালভেদেসু ৱাৰেসু অত্থৱিসেসাভাৱতো. পুৰিমস্স হি পচ্ছিমেন যোজিতযমকমেৱ পচ্ছিমস্স পুৰিমেন যোজনায পুচ্ছানং উপ্পটিপাটিযা ৱুচ্চেয্য, অত্থে পন ন কোচি ৱিসেসোতি. পুচ্ছাৱিস্সজ্জনেসুপি ৱিসেসো নত্থি, তেন তথা যোজনা ন কতাতি. কালভেদা পনেত্থ ছ এৱ ৱুত্তা. অতীতেন পচ্চুপ্পন্নো, অনাগতেন পচ্চুপ্পন্নো, অনাগতেনাতীতোতি এতে পন তযো যথাদস্সিতা মিস্সককালভেদা এৱ তযো, ন ৱিসুং ৱিজ্জন্তীতি ন গহিতা. তত্থ তত্থ হি পটিলোমপুচ্ছাহি অতীতেন পচ্চুপ্পন্নাদযো কালভেদা দস্সিতা, তেনেৱ চ নযেন ‘‘যস্স ৰূপক্খন্ধো উপ্পজ্জিত্থ, তস্স ৱেদনাক্খন্ধো উপ্পজ্জতী’’তিআদি সক্কা যোজেতুং. তেনেৱ হি মিস্সককালভেদেসু চ ন পচ্ছিমপচ্ছিমস্স খন্ধস্স পুৰিমপুৰিমেন যোজনং কত্ৱা যমকানি ৱুত্তানি, অমিস্সককালভেদেসু গহিতনিযামেন সুখগ্গহণত্থম্পি পচ্ছিমপচ্ছিমেনেৱ যোজেত্ৱা ৱুত্তানীতি.

ইমিনাযেৱ চ লক্খণেনাতিআদিনা যেন কাৰণেন ‘‘পুৰেপঞ্হো’’তি চ ‘‘পচ্ছাপঞ্হো’’তি চ নামং ৱুত্তং, তং দস্সেতি. যস্স হি সৰূপদস্সনেন ৱিস্সজ্জনং হোতি, সো পৰিপূৰেত্ৱা ৱিস্সজ্জেতব্বত্থসঙ্গণ্হনতো পৰিপুণ্ণপঞ্হো নাম. তংৱিস্সজ্জনস্স পন পুৰিমকোট্ঠাসেন সদিসত্থতায পুৰেপঞ্হো, পচ্ছিমকোট্ঠাসসদিসত্থতায ‘‘পচ্ছাপঞ্হো’’তি চ নামং ৱুত্তং. সদিসত্থতা চ সন্নিট্ঠানসংসযপদৱিসেসং অৱিচাৰেত্ৱা একেন পদেন সঙ্গহিতস্স খন্ধস্স উপ্পাদনিৰোধলাভসামঞ্ঞমত্তেন পুৰেপঞ্হে দট্ঠব্বা. সন্নিট্ঠানপদসঙ্গহিতস্স ৱা খন্ধস্স অনুঞ্ঞাতৱসেন পুৰেপঞ্হো ৱুত্তোতি যুত্তং.

সন্নিট্ঠানত্থস্সেৱ পটিক্খিপনং পটিক্খেপো, সংসযত্থনিৱাৰণং পটিসেধোতি অযং পটিক্খেপপটিসেধানং ৱিসেসো. পাড়িপদমেৱ হুত্ৱাতি পুচ্ছাপাড়িযা ‘‘নুপ্পজ্জতী’’তি যং পদং ৱুত্তং, ন-কাৰৱিৰহিতং তদেৱ পদং হুত্ৱাতি অত্থো. তত্থ উপ্পত্তিনিৰোধপটিসেধস্স পটিসেধনত্থং পাড়িগতিযা ৱিস্সজ্জনং উপ্পত্তিনিৰোধানমেৱ পটিসেধনত্থং পটিসেধেন ৱিস্সজ্জনং কতন্তি ৱেদিতব্বং.

চতুন্নং পঞ্হানং পঞ্চন্নঞ্চ ৱিস্সজ্জনানং সত্তৱীসতিযা ঠানেসু পক্খেপো তদেকদেসপক্খেপৱসেন ৱুত্তোতি ৱেদিতব্বো. পৰিপুণ্ণপঞ্হো এৱ হি সৰূপদস্সনেন চ ৱিস্সজ্জনং সত্তৱীসতিযা ঠানেসু পক্খিপিতব্বন্তি.

কিং নু সক্কা ইতো পৰন্তি ইতো পাড়িৱৱত্থানদস্সনাদিতো অঞ্ঞো কিং নু সক্কা কাতুন্তি অঞ্ঞস্স সক্কুণেয্যস্স অভাৱং দস্সেতি.

‘‘সুদ্ধাৱাসানং তেসং তত্থ ৰূপক্খন্ধো চ নুপ্পজ্জিত্থ ৱেদনাক্খন্ধো চ নুপ্পজ্জিত্থা’’তি এতেন সুদ্ধাৱাসভূমীসু একভূমিযম্পি দুতিযা উপপত্তি নত্থীতি ঞাপিতং হোতি. পটিসন্ধিতো পভুতি হি যাৱ চুতি, তাৱ পৱত্তকম্মজসন্তানং একত্তেন গহেত্ৱা তস্স উপ্পাদনিৰোধৱসেন অযং দেসনা পৱত্তা. তস্মিঞ্হি অব্বোচ্ছিন্নে কুসলাদীনঞ্চ পৱত্তি হোতি, ৱোচ্ছিন্নে চ অপ্পৱত্তীতি তেনেৱ চ উপ্পাদনিৰোধা দস্সিতা, তস্মা তস্স একসত্তস্স পটিসন্ধিউপ্পাদতো যাৱ চুতিনিৰোধো, তাৱ অতীততা নত্থি, ন চ ততো পুব্বে তত্থ পটিসন্ধিৱসেন কম্মজসন্তানং উপ্পন্নপুব্বন্তি খন্ধদ্ৱযম্পি ‘‘নুপ্পজ্জিত্থা’’তি ৱুত্তং. কস্মা পন এতায পাড়িযা সকলেপি সুদ্ধাৱাসে দুতিযা পটিসন্ধি নত্থীতি ন ৱিঞ্ঞাযতীতি? উদ্ধংসোতপাড়িসব্ভাৱা. দ্ৱেপি হি পাড়িযো সংসন্দেতব্বাতি.

‘‘অসঞ্ঞসত্তানং তেসং তত্থ ৰূপক্খন্ধো উপ্পজ্জিস্সতী’’তি এত্থ ‘‘যস্স যত্থ ৰূপক্খন্ধো উপ্পজ্জিস্সতী’’তি এতেন সন্নিট্ঠানেন ৱিসেসিতা অসঞ্ঞসত্তাপি সন্তীতি তে এৱ গহেত্ৱা ‘‘অসঞ্ঞসত্তান’’ন্তি ৱুত্তং. তেন যে সন্নিট্ঠানেন ৱজ্জিতা, তে ততো পঞ্চৱোকাৰং গন্ত্ৱা পৰিনিব্বাযিস্সন্তি, ন তেসং পুন অসঞ্ঞে উপপত্তিপ্পসঙ্গো অত্থীতি তে সন্ধাযাহ – ‘‘পচ্ছিমভৱিকানং তেসং তত্থ ৰূপক্খন্ধো চ নুপ্পজ্জিস্সতি ৱেদনাক্খন্ধো চ নুপ্পজ্জিস্সতী’’তি (যম. ১.খন্ধযমক.৬৫). এত্থ কিং পঞ্চৱোকাৰাদিভাৱো ৱিয পচ্ছিমভৱোপি কোচি অত্থি, যত্থ তেসমনুপ্পত্তি ভৱিস্সতীতি? নত্থি পঞ্চৱোকাৰাদিভৱেস্ৱেৱ যত্থ ৱা তত্থ ৱা ঠিতানং পচ্ছিমভৱিকানং ‘‘যস্স যত্থ ৰূপক্খন্ধো নুপ্পজ্জিস্সতী’’তি এতেন সন্নিট্ঠানেন সঙ্গহিতত্তা. তেসং তত্থ ইতৰানুপ্পত্তিভাৱঞ্চ অনুজানন্তো ‘‘ৱেদনাক্খন্ধো চ নুপ্পজ্জিস্সতী’’তি আহাতি.

‘‘সুদ্ধাৱাসে পৰিনিব্বন্তান’’ন্তি ইদং সপ্পটিসন্ধিকানং অপ্পটিসন্ধিকানঞ্চ সুদ্ধাৱাসানং তংতংভূমিযং খন্ধপৰিনিব্বানৱসেন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. সব্বেসঞ্হি তেসং তত্থ ৱেদনাক্খন্ধো নুপ্পজ্জিত্থাতি. যথা পন ‘‘নিৰুজ্ঝিস্সতী’’তি ৱচনং পচ্চুপ্পন্নেপি উপ্পাদক্খণসমঙ্গিম্হি পৱত্ততি, ন এৱং ‘‘উপ্পজ্জিত্থা’’তি ৱচনং পচ্চুপ্পন্নে পৱত্ততি, অথ খো উপ্পজ্জিত্ৱা ৱিগতে অতীতে এৱ, তস্মা ‘‘পৰিনিব্বন্তানং নুপ্পজ্জিত্থা’’তি ৱুত্তং উপ্পন্নসন্তানস্স অৱিগতত্তা. অনন্তা লোকধাতুযোতি ওকাসস্স অপৰিচ্ছিন্নত্তা ওকাসৱসেন ৱুচ্চমানানং উপ্পাদনিৰোধানম্পি পৰিচ্ছেদাভাৱতো সংকিণ্ণতা হোতীতি ‘‘যত্থ ৱেদনাক্খন্ধো উপ্পজ্জতি, তত্থ সঞ্ঞাক্খন্ধো নিৰুজ্ঝতীতি? আমন্তা’’তি ৱুত্তং.

পৱত্তিৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.